II SA/Wa 99/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Mierzejewska (spr.) Sędziowie WSA Ewa Marcinkowska Ewa Pisula-Dąbrowska Protokolant Sylwia Mikuła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Prezesa Najwyższej Izby Kontroli z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie rozwiązania stosunku pracy 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości Prezes Najwyższej Izby Kontroli decyzją z dnia [...] września 2009 r., na podstawie art. 93 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 ustawy z dnia 23 grudnia 1994 r. o Najwyższej Izbie Kontroli (Dz. U. z 2007 r. Nr 231, poz. 1701 ze zm.) rozwiązał z dniem [...] stycznia 2010 r. stosunek pracy z A. Z. z zachowaniem 3-miesięcznego terminu wypowiedzenia, wskazując, że bieg terminu wypowiedzenia rozpoczyna się z dniem [...] listopada 2009 r. i kończy dnia [...] stycznia 2010 r. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że zgodnie z art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy o Najwyższej Izbie Kontroli, Prezes Najwyższej Izby Kontroli może rozwiązać z pracownikiem mianowanym stosunek pracy za wypowiedzeniem w razie osiągnięcia wieku i stażu pracy, wymaganych do nabycia prawa do emerytury na podstawie przepisów o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników. Dalej wskazał, że prowadzenie kontroli np. w nowych obszarach, kontroli wspólnych z naczelnymi organami kontroli innych państw, Naczelnym Trybunałem Obrachunkowym, kontroli w coraz większym stopniu mających charakter finansowo-księgowy, wymusza zmianę profilu zatrudniania pracowników, a tym samym prowadzenia aktywnej polityki kadrowej. Oznacza to między innymi konieczność zatrudnienia nowych pracowników posiadających bieżącą wiedzę i doświadczenie zawodowe, zdolnych do zapewnienia wykonywanych przez NIK zadań na wysokim poziomie merytorycznym. W związku z tym, że A. Z. ukończył 65 lat życia i posiada ponad 44 letni staż pracy, spełnia warunki określone w art. 27 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), wypowiedzenie dokonane na podstawie art. 93 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 cytowanej ustawy o Najwyższej Izbie Kontroli, przy uwzględnieniu prowadzonej polityki kadrowej, należało uznać za uzasadnione. Od decyzji A. Z. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i wnosił o umożliwienie mu kontynuowania pracy do końca 2010 r. Prezes Najwyższej Izby Kontroli, decyzją z dnia [...] listopada 2009 r., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] września 2009 r. W uzasadnieniu decyzji podał, że art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy o Najwyższej Izbie Kontroli stanowi samoistną podstawę do wypowiedzenia pracownikowi mianowanemu NIK stosunku pracy w związku z osiągnięciem wieku i stażu pracy wymaganego do nabycia emerytury. Regulacja ta nie zawiera żadnych dodatkowych warunków, które ograniczałyby stosowanie wskazanej podstawy prawnej. W przedmiotowej sprawie przesłanki te zostały spełnione. A. Z. ukończył bowiem 65 lat i posiada ponad 44 letni staż pracy, co warunkuje nabycie prawa do emerytury na podstawie art. 27 pkt 1 i 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W konkluzji uzasadnienia organ podkreślił, że przy podjęciu decyzji brał pod uwagę również politykę kadrową przyjętą w NIK, a także możliwość doboru kadry pracowniczej stosownie do potrzeb i wymagań związanych z jak najlepszym funkcjonowaniem kontroli państwowej. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi podniósł, że decyzja dyskryminuje go ze względu na wiek. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. –Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Przepis art. 93 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 23 grudnia 1994 r. o Najwyższej Izbie Kontroli (Dz. U. z 2007 r. Nr 231, poz. 1701 ze zm.) określa w sposób wyczerpujący przesłanki wypowiedzenia stosunku pracy mianowanemu pracownikowi NIK. W ustępie 1 uregulowano przesłanki obligatoryjne wypowiedzenia pracownikowi stosunku pracy. Natomiast w ustępie 2 określone zostały przesłanki fakultatywne wypowiedzenia stosunku pracy. Jedną z przesłanek fakultatywnych jest osiągnięcie wieku i stażu pracy, wymaganych do nabycia prawa do emerytury (art. 93 ust. 2 pkt 1 cytowanej ustawy). Zaistnienie wskazanej przesłanki umożliwia Prezesowi NIK wypowiedzenie pracownikowi mianowanemu stosunku pracy, co oznacza, że poza zaistnieniem obiektywnego faktu osiągnięcia przez pracownika właściwego wieku i stażu pracy konieczne jest wskazanie elementów racjonalizujących wypowiedzenie stosunku pracy. Należy mieć na uwadze, że daleko idące ograniczenia w zakresie wypowiadania stosunku pracy pracownikom mianowanym oznaczają, iż prawo pracodawcy do podejmowania rozstrzygnięć dotyczących pracowników spełniających warunki do nabycia prawa do emerytury nie może być nadużywane. Użycie przez ustawodawcę w ust. 2 art. 93 cyt. ustawy zwrotu "można rozwiązać" wskazuje, że decyzja w przedmiocie rozwiązania z pracownikiem mianowanym stosunku pracy za wypowiedzeniem, oparta na tej podstawie, ma charakter decyzji uznaniowej. Zatem Prezes NIK, działając w granicach uznania administracyjnego, obowiązany jest wszechstronnie i wnikliwie rozważyć sprawę i dać temu wyraz w uzasadnieniu decyzji, wskazując dlaczego uznał za zasadne i celowe rozwiązanie z konkretnym pracownikiem stosunku pracy w związku z osiągnięciem przez niego wieku i stażu pracy, wymaganych do nabycia prawa do emerytury. Racjonalność podjętej decyzji w sprawie wypowiedzenia stosunku pracy pracownikowi mianowanemu może zostać zweryfikowana przez sąd administracyjny w oparciu o uzasadnienie decyzji. Tylko z uzasadnienia decyzji będą bowiem wynikały okoliczności racjonalizujące decyzję Prezesa NIK, które zdecydowały o skorzystaniu z uprawnienia do rozwiązania stosunku pracy w oparciu o art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy o NIK. W szczególności sąd kontroluje, czy w toku tego postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano wszelkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej, oraz czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego i czy nie nosi ona cech dowolności. Badaniu zatem podlega, czy przy wydaniu zaskarżonej decyzji spełniona została zawarta w art. 7 kpa zasada dochodzenia do prawdy materialnej, a więc czy organ podejmował wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy uwzględnił słuszny interes społeczny i słuszny interes strony oraz czy respektowana była konstytucyjna zasada równości wobec prawa. Organ obowiązany jest do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenia praw i obowiązków (art. 9 kpa). Musi wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i 80 kpa), oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 kpa. Przechodząc na grunt sprawy niniejszej, zauważyć należy, że pracodawca miał podstawę prawną do wypowiedzenia stosunku pracy pracownikowi mianowanemu. Jednak, wobec niezwykle lakonicznego uzasadnienia decyzji, Sąd nie mógł ocenić czy organ - Prezes Najwyższej Izby Kontroli uprawnienia tego nie nadużył Mając na uwadze konieczność zapewnienia Prezesowi NIK możliwości doboru kadry pracowniczej stosownie do potrzeb i wymagań związanych z funkcjonowaniem kontroli państwowej, nie sposób pozbawić go prawa do zwolnienia z pracy osoby mogącej przejść na emeryturę w sytuacji, gdy okoliczności temu towarzyszące przemawiają za racjonalnością decyzji. Wobec tego uchybienie wymogom art. 107 § 1 i 3 kpa polegające na braku w uzasadnieniu odniesienia się do wszystkich okoliczności, w tym okoliczności towarzyszących podjęciu decyzji o zwolnieniu konkretnego pracownika z uwagi na osiągnięcie wieku i stażu pracy wymaganych do nabycia prawa do emerytury jest uchybieniem mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając ponownie sprawę, organ powinien wydać decyzję zawierającą uzasadnienie odpowiadające wymaganiom określonym w art. 107 kpa, tak aby decyzja była zrozumiała dla adresata, wskazując jakimi przesłankami kierował się organ przy jej wydaniu, a w razie jej zaskarżenia, by mogła być poddana ocenie, czy organ wydając ją nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 152 i art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.