II FSK 1244/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia WSA (del.) Grażyna Nasierowska, po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej E. S.A. w K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 marca 2011 r., sygn. akt I SA/Po 173/11 w sprawie ze skargi E. S.A. w K. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 12 listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych postanawia uchylić zaskarżone postanowienie 1. Postanowieniem z 8 marca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę E. S.A. w K. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z 12 listopada 2010 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych. 2. Ze stanu sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynikało, że pismem z 27 stycznia 2011 r. Skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na wspomnianą wyżej interpretację indywidualną. Odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa została doręczona Skarżącej w dniu 28 grudnia 2010 r. wraz z pouczeniem o sposobie oraz terminie zaskarżenia pisemnej interpretacji. 3. Uzasadniając wydane postanowienie Sąd I instancji, odwołując się do treści art. 53 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", przypomniał m. in., że skargę na pisemną interpretację wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Wskazał, że w niniejszej sprawie ostatni dzień tego terminu przypadał na 27 stycznia 2011 r. Z akt sprawy wynika natomiast, że skarga została nadana w urzędzie pocztowym w dniu 28 stycznia 2011 r., a zatem z uchybieniem ustawowego terminu do jej wniesienia. 4. W skardze kasacyjnej od powyższego postanowienia pełnomocnik Skarżącej zarzucił naruszenie: - art. 58 § 1 pkt 2 w zw. z art. 53 § 2 p.p.s.a. przez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów i odrzucenie skargi jako spóźnionej, podczas gdy skargę wniesiono w terminie; - art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a. przez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów i wskazanie błędnej daty doręczenia Skarżącej odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a w rezultacie błędne wskazanie daty właściwej do wniesienia skargi. Na tej podstawie pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a nadto o orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego. Autor skargi kasacyjnej wywiódł, że wspomnianą odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa doręczono Skarżącej 29 grudnia 2010 r., a nie jak przyjął to Sąd I instancji 28 grudnia 2010 r. Zauważył, że przesyłka nie mogła być doręczona 28 grudnia 2010 r. i odebrana przez S. R. (którego podpis widnieje na zwrotnym potwierdzeniu odbioru), gdyż tenże do 28 grudnia 2010 r. (włącznie) przebywał na urlopie i dopiero 29 grudnia 2010 r. stawił się w pracy. Na dowód powyższego kasator przedstawił pismo P. wskazujące, iż przesyłkę doręczono 29 grudnia 2010 r., a odbierającą była M. G. Nadto dołączył wyciąg z pocztowej książki nadawczo-odbiorczej Skarżącej. Kasator wyjaśnił przyczyny, z powodu których na zwrotnym potwierdzeniu odbioru widnieje podpis S. R., natomiast w piśmie P. wskazuje się M. G. jako odbierającą przesyłkę. Wskazał mianowicie, że S. R. jest pracownikiem działu księgowości i w dziale księgowości to on właśnie odebrał sporną przesyłkę, natomiast M. G. jest pracownikiem recepcji i to ona złożyła swój podpis na zbiorowej karcie doręczeniowej P. zawierającej wykaz listów poleconych doręczonych przez P. w dniu 29 grudnia 2010 r. Kasator zwrócił także uwagę na nieprawidłowości przy wypełnianiu zwrotnego potwierdzenia odbioru, a nadto na fakt opatrzenia pierwszej strony formularza tego potwierdzenia datą 31 grudnia 2010 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. 5. Kwestią zasadniczą dla oceny prawidłowości zaskarżonego postanowienia jest ustalenie daty doręczenia Skarżącej odpowiedzi Ministra Finansów na jej wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a w rezultacie ustalenie, czy składając skargę Skarżąca dochowała ustawowego terminu do jej wniesienia. W niniejszej sprawie Sąd I instancji za bezsporne przyjął doręczenie Skarżącej wspomnianej odpowiedzi 28 grudnia 2010 r. Konsekwencją takiego założenia było stwierdzenie, że ostatni dzień na wniesienie skargi przypadał 27 stycznia 2011 r., a więc nadanie jej w urzędzie pocztowym 28 stycznia 2011 r. nastąpiło po terminie, co pociągało za sobą konieczność odrzucenia skargi. Swoje wnioski Sąd I instancji oparł na znajdującym się w aktach sprawy formularzu potwierdzenia odbioru, gdzie jako datę odbioru przesyłki wskazano 28 grudnia 2010 r., zaś jako odbierającego S. R. Wnioski te zostały jednak podważone przez Skarżącą. Po pierwsze Skarżąca podniosła, że przesyłka zawierająca odpowiedź Ministra Finansów nie mogła zostać doręczona 28 grudnia 2010 r. i odebrana przez S. R., gdyż tenże do 28 grudnia 2010 r. przebywał na urlopie i dopiero 29 grudnia 2010 r. stawił się w pracy. Po drugie Skarżąca dołączyła do skargi kasacyjnej pismo Urzędu Pocztowego K. [...], z którego wynika, że przesyłka adresowana do Skarżącej o nr [...] została doręczona 29 grudnia 2010 r., a odbierającą była M. G. Już samo to pismo, aczkolwiek uzyskane już po wydaniu zaskarżonego postanowienia, uwidacznia, że ustalenia przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia Sądu I instancji, nie były tak oczywiste, jak widział je ten Sąd. Dodatkowo wyjaśniając rozbieżności co do osoby kwitującej odbiór przesyłki Skarżąca wskazała, że S. R. jest pracownikiem działu księgowości i w dziale księgowości to on odebrał sporną przesyłkę, natomiast M. G. jest pracownikiem recepcji i to ona złożyła swój podpis na zbiorowej karcie doręczeniowej P. zawierającej wykaz listów poleconych doręczonych przez P. w dniu 29 grudnia 2010 r. Stwierdzenie to sugeruje, że odbiór kierowanej do Skarżącej korespondencji przebiega dwutorowo, tzn. przez złożenie przez pracownika recepcji podpisu na zbiorowej karcie doręczeniowej P. oraz przez złożenie podpisu na formularzu potwierdzenia odbioru przez osobę odbierającą list polecony. Wyjaśnienia wymaga zatem to komu konkretnie doręczono przesyłkę oraz w jakiej dacie doręczenie to nastąpiło. Zwłaszcza, że po pierwsze doręczenia interpretacji indywidualnej dokonano w odmienny - od opisanego wyżej - sposób. Jak bowiem wynika ze znajdującego się w aktach sprawy duplikatu potwierdzenia odbioru (k. 65) doręczenie to nastąpiło do rąk pracownika recepcji. Po wtóre prawdopodobnie osoba doręczająca przesyłkę zawierającą odpowiedź Ministra Finansów sama, naruszając tym przepis art. 152 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, z późn. zm.), naniosła datę jej doręczenia. Świadczyć może o tym inny charakter pisma oraz kolor długopisu. Kwestia doręczenia pism, z którymi ustawa wiąże skutki procesowe jest zagadnieniem szczególnie newralgicznym, gdyż wszelkie błędy popełnione w tym zakresie mogą wywołać dla strony daleko idące konsekwencje prawne, prowadzące w istocie do pozbawienia jej prawa do sądu. W kwestii tej nie mogą więc istnieć jakiekolwiek niewyjaśnione wątpliwości. Co istotne w niniejszej sprawie wątpliwości co do faktycznej daty doręczenia przesyłki pojawiły się już na etapie wniesienia skargi. W jej treści bowiem jako datę doręczenia odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa Skarżąca dwukrotnie podała 29 grudnia 2010 r. (s. 2 i 4 skargi). Tymczasem Sąd I instancji zignorował tę informację, opierając swoje ustalenia wyłącznie na formularzu potwierdzenia odbioru. Wprawdzie potwierdzenie to ma przymiot dokumentu urzędowego, który korzysta z domniemania prawdziwości, jednakże wobec wyraźnego wskazania przez Skarżącą daty doręczenia wspomnianej odpowiedzi, Sądowi nie wolno było okoliczności tej pominąć. Co najwyżej – w razie wątpliwości – mógł okoliczność tę sprawdzić, wzywając Skarżącą do udokumentowania twierdzeń zawartych w skardze. Tym bardziej, że nieprawidłowości ze strony Poczty Polskiej przy doręczaniu przesyłek nie należą do rzadkości. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Skarżąca zdołała skutecznie podważyć okoliczność faktyczną stanowiącą podstawę zastosowania w sprawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Ujawniona przy wykorzystaniu pisma Urzędu Pocztowego oraz kserokopii książki nadawczo-odbiorczej data doręczenia odpowiedzi Ministra Finansów, przynajmniej uprawdopodabnia tezę, że skargę wniesiono w ustawowym terminie. Oznacza to, że pogląd Sądu I instancji o uchybieniu tego terminu był co najmniej przedwczesny. Wobec rozbieżności co do daty doręczenia przesyłki zawierającej odpowiedź Ministra Finansów oraz osoby kwitującej jej odbiór konieczne jest wyjaśnienie tej kwestii z uwzględnieniem przedstawionych przez Skarżącą dowodów. Brak jednoznaczności w tym zakresie uniemożliwia bowiem prawidłowe ustalenie, czy skargę wniesiono w terminie. Odrzucenie skargi Skarżącej w sytuacji, gdy brak jest pewności, że upłynął termin, o którym mowa w art. 53 § 2 p.p.s.a. stanowi naruszenie art. 58 § 1 pkt 2 w zw. z art. 53 § 2 p.p.s.a., co czyni skargę kasacyjną zasadną. Chybiony jest natomiast zarzut naruszenia art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia odpowiada bowiem wymogom określonym w tym przepisie (zawiera wszystkie wymienione w nim elementy). Ponadto wbrew wywodom skargi kasacyjnej w sprawie nie miały zastosowania przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2010 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (Dz. U. Nr 190, poz. 1277). Co prawda wezwanie do usunięcia naruszenia prawa jest środkiem zaskarżenia wprowadzonym do p.p.s.a., niemniej adresatem, do którego środek ten jest kierowany, na mocy art. 52 § 3 p.p.s.a., uczyniono organ, który wydał akt lub dokonał czynności, przeciwko którym ma być wniesiona skarga (zob. szerzej na ten temat w wyroku NSA z 14 marca 2011 r., I FPS 5/10, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie oznacza to, że normatywną podstawą działania Ministra Finansów były przepisy Ordynacji podatkowej, nie zaś p.p.s.a., tudzież wspomnianego rozporządzenia. Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Brak jest natomiast podstawy prawnej do orzekania o kosztach postępowania kasacyjnego. Stosownie do art. 209 p.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204. Przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a. jednoznacznie wiążą zwrot kosztów postępowania kasacyjnego z zaskarżeniem wyroku, a nie – jak to miało miejsce w niniejszej sprawie - postanowienia.