I SA/Wa 2255/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Gdesz Sędziowie WSA Dorota Apostolidis (spr.) WSA Marta Kołtun-Kulik Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2011 r. sprawy ze M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po rozpatrzeniu odwołania M. G., decyzją z dnia [...] września 2010 r., nr [...] uchyliło na podstawie przepisu art. 138 paragraf 1 pkt 2 k.p.a. zaskarżoną decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...]. Decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. Prezydent W. zobowiązał M. G. przedstawiciela ustawowego osoby uprawnionej S. W., do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w łącznej kwocie [...] zł. wraz z odsetkami ustawowymi. SKO stwierdziło, że świadczenie przyznane z funduszu alimentacyjnego decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2009 r. na S. W. wypłacone w miesiącach maj-czerwiec 2010 w kwocie alimentów otrzymanych od dłużnika alimentacyjnego są świadczeniami nienależnie pobranymi, podlegającymi zwrotowi wraz z odsetkami ustawowymi w kwocie [...] zł. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] Prezydent W. zobowiązał M. G. do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w łącznej kwocie [...] złotych z odsetkami ustawowymi wynoszącymi 13% w skali roku, wskazując, że na dzień wydania decyzji odsetki wynosiły [...] złotych i naliczane będą do dnia spłaty całości zadłużenia. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, M. G. w dniu 7lipca 2010 roku poinformowała urząd , że w okresie od maja do czerwca 2010 roku otrzymała od dłużnika alimentacyjnego B. W. alimenty w kwotach [...] złotych w maju i [...] złotych w czerwcu oraz, że w dniu [...] stycznia 2010 Sąd Rejonowy W. IV Wydział Karny wydał wyrok- sygn. akt [...] zobowiązujący dłużnika alimentacyjnego do uregulowania zaległych alimentów w okresie ośmiu miesięcy od uprawomocnienia wyroku. Od powyższej decyzji M. G. wniosła odwołanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] września 2010 r., nr [...] uchyliło decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] na podstawie art.138 paragraf 1 pkt 2 kpa w całości i orzekło, że świadczenie z funduszu alimentacyjnego wypłacone za okres od 1 maja 2010 r. do 30 czerwca 2010 r. w kwocie [...] złotych jest świadczeniem nienależnie pobranym, które podlega zwrotowi wraz z ustawowymi odsetkami. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...], stronie przyznane zostały świadczenia z funduszu alimentacyjnego w wysokości przyznanych alimentów, tj. [...] złotych miesięcznie, natomiast stosownie do wyżej powołanego art. 2 pkt 7 ppkt d ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów , nienależnie pobranym świadczeniem jest świadczenie z funduszu alimentacyjnego wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała alimenty. Zatem w przedmiotowej sprawie wysokość nienależnie pobranego świadczenia za okres maj-czerwiec 2010 roku wynosi [...] zł. wraz z ustawowymi odsetkami, a nie jak uznał organ I instancji, iż świadczeniem nienależnie pobranym jest świadczenie w kwocie alimentów otrzymanych od dłużnika alimentacyjnego w kwocie [...] złotych wraz z odsetkami. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało nadto, że B. W. jest dłużnikiem alimentacyjnym i wpłaty przez niego dokonywane należy zaliczyć na poczet jego długu, ponadto, że nie musiał on wskazywać okresu za jaki reguluje zaległe zobowiązanie, bowiem z art. 451 paragraf 1 i 3 KC wynika, że dłużnik mający względem tego samego wierzyciela kilka długów tego samego rodzaju może przy spełnieniu świadczenia wskazać, który dług chce zaspokoić. W braku oświadczenia dłużnika lub wierzyciela spełnione świadczenie zalicza się przede wszystkim na poczet długu wymagalnego, a jeżeli jest kilka długów wymagalnych-na poczet najdawniej wymagalnego. Organ uznał, że stosownie do art. 2 pkt 7 ppkt d ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zasadne jest uchylenie zaskarżonej decyzji Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2010 r. i orzeczenie stosownie do wyżej powołanego przepisu. Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2010 r., nr [...] M. G. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Twierdzenia Samorządowego Kolegium Odwoławcze w W. nie mogą się ostać z uwagi na fakt błędnego uznania, że pobrane przez uprawnionego w przedmiotowym stanie faktycznym przez jego ustawowego przedstawiciela świadczenia z funduszu alimentacyjnego uznać należy za nienależne. Uchwalona w dniu 7 września 2007 roku ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r., nr 1, poz. 7 ze zm., dalej ustawa) wspiera osoby znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej, z powodu niemożności wyegzekwowania środków na bieżące utrzymanie, od osób zobowiązanych do alimentacji. Prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ustala się na okres świadczeniowy od dnia 1 października do dnia 30 września następnego roku kalendarzowego (art. 18 ust 1 w zw. z art.2 pkt 8 ustawy). Dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela, należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z odsetkami. W okresie, w którym osoba uprawniona otrzymuje świadczenia z funduszu alimentacyjnego komornik sądowy przekazuje wyegzekwowane od dłużnika kwoty, zaliczone na poczet alimentów organowi właściwemu wierzyciela, do wysokości wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami (art. 27 ust.1 i 9). Art. 2 pkt 7 tej ustawy wymienia sytuacje, w których świadczenie z funduszu alimentacyjnego należy zakwalifikować jako świadczenie pobrane nienależnie. Punktem wyjścia do dalszych rozważań jest definicja ustawowa pojęcia "nienależnie pobranego świadczenia" zawarta w art. 2 pkt 7 lit d ustawy. Z treści przepisu art. 2 pkt 7 lit d ustawy wynika, że świadczenie z funduszu alimentacyjnego będzie można uznać za nienależnie pobrane wówczas, gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała alimenty. Sformułowanie "w okresie ich pobierania otrzymała alimenty" oznacza, że uprawniony w tym samym okresie musi pobierać jednocześnie świadczenia z dwóch źródeł. Zgodnie ze wskazaniem NSA (I OSK 597/10 z 28 lipca 2010), obydwa świadczenia muszą być także wypłacone za ten sam okres. Świadczenia alimentacyjne są świadczeniami okresowymi, przyznawanymi i płatnymi najczęściej miesięcznie. Podobnie świadczenia wypłacane z funduszu alimentacyjnego na podstawie ustawy, wypłacane są w okresach miesięcznych (art.20 ust.1 ustawy). Aby można było mówić o jednoczesności pobierania obu świadczeń, musi zachodzić tożsamość okresu, za który świadczenia wypłacono, a więc świadczenie wypłacone z funduszu alimentacyjnego musi dotyczyć tego samego miesiąca, co wypłacone równocześnie alimenty. Odmienna interpretacja niweczyłaby cel ustawy, jakim było zapewnienie niezbędnych środków na bieżące utrzymanie osobom uprawnionym do alimentów. Zważyć należy, że nawet jednorazowe, dobrowolne wypłacenie przez dłużnika alimentacyjnego, uprawnionego niewielkiej części zaległych alimentów w trakcie pobierania świadczenia należnego z ustawy, skutkowałoby utratą tego świadczenia w okresie świadczeniowym. Zawsze konieczne jest ustalenie, na poczet którego długu (za który miesiąc), uiszczona przez dłużnika kwota ma być zaliczona. Dopiero wówczas będzie możliwa ocena czy osoba uprawniona otrzymała alimenty w okresie pobierania świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy należy podkreślić, że organy obu instancji nie rozważyły wystarczająco wnikliwie, a przy ponownym rozpoznaniu sprawy winny rozważyć, czy zaistniała którakolwiek z przesłanek wymienionych w art. 24 ust.1 ustawy, a w szczególności czy doszło do pobrania przez skarżącą nienależnego świadczenia. Należy przy tym wziąć zdaniem Sądu pod uwagę fakt, że dłużnik wypłacił na rzecz uprawnionego kwotę [...] złotych w dniu 28 maja 2010 r. i kwotę [...] złotych w dniu 21 czerwca 2010 r., czyli w okresie wypłacania świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Tym niemniej zważyć należy, że dłużnik dokonał tych wpłat po uprawomocnieniu się wyroku Sądu Rejonowego W. z dnia [...] stycznia 2010 roku - sygn. akt [...] na podstawie, którego został zobowiązany do spłaty zaległych alimentów w kwocie [...] złotych za okresy od 1 stycznia 2007 r. do 21 czerwca 2007 r., od czerwca 2008 r. do 26 sierpnia 2008 r., od października 2008 r. do 18 sierpnia 2009 r. czyli za okresy, które nie są tożsame z okresem pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Jeżeli zatem wypłacona przez dłużnika do rąk przedstawiciela ustawowego wierzyciela kwota nie została zaliczona przez niego na poczet należności alimentacyjnych przypadających w okresie objętym decyzją przyznającą świadczenia z funduszu, a za prawnie skuteczne, uznałoby oświadczenie przedstawiciela ustawowego wierzyciela o zaliczeniu otrzymanej kwoty, na poczet zaległych alimentów, nie byłoby mowy o równoczesności pobierania świadczeń. Rozstrzygniecie tej kwestii wymaga jednak przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, gdyż zdaniem Sądu fakt istnienia zaległości alimentacyjnych, który był wykazywany przez skarżącą w toku postępowania administracyjnego, nie stanowił przedmiotu ustaleń i oceny organu. Organ winien zatem ustalić, czy i jakie zaległości alimentacyjne oraz za jaki okres posiada zobowiązany, a następnie ocenić na jaki okres zaległości, należy zaliczyć dokonaną wpłatę. Tylko w przypadku ustalenia, że wpłacona tytułem alimentów kwota obejmowała należności alimentacyjne pokrywające się czasowo z należnościami przyznanymi z funduszu alimentacyjnego, można uznać, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego były świadczeniami nienależnie pobranymi. Dlatego też uznać należy, że organy administracji publicznej wydając zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą naruszyły wyżej powołane przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, jak również art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 kpa, przy czym naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku.