V SA/Wa 2273/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska (spr.), Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Protokolant st. sekr. sąd. - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2011 r. sprawy ze skargi E. C. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia ... lipca 2010 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu kary pieniężnej; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz E. C. kwotę ... (...) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. E. C. wniósł o umorzenie w całości lub w części należności budżetowej wynikającej z decyzji administracyjnych ... Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia ... sierpnia 2009r. nr ... oraz z dnia ... września 2009r. nr ...w łącznej kwocie (po uiszczeniu części należności) ... zł. W uzasadnieniu wniosku powołał się na trudną sytuację życiową, wskazał, że ma ... lata, jest po ciężkiej chorobie i pobycie w szpitalu, otrzymuje rentę w kwocie ... zł. Żona również przebywa na rencie, której wysokość to kwota ... zł. Jest właścicielem dwóch używanych, nie w pełni sprawnych samochodów, które usiłuje sprzedać, co jest trudne. Podniósł, że po zapłaceniu niezbędnych opłat za czynsz, wodę, gaz, energię elektryczną, pozostaje mu na dwie osoby kwota około ...zł miesięcznie, która musi wystarczyć na wyżywienie i leki. Zaznaczył także, że cała sytuacja wynikła z faktu, że wykonując transport drogowy na trasie, która, jak był o tym przekonany, przekracza ... km, zamontował w pojeździe tachograf. Okazało się, że inni przewoźnicy jeżdżący na tej samej trasie, wykazują odległość ... km, nie mają tachografów i konieczności dostosowania czasu pracy do przepisów unijnych, nie ponoszą też kar za przekroczenie tego czasu . Decyzją Nr ... z dnia ... maja 2010r., ... Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego odmówił umorzenia w całości lub w części należności w łącznej wysokości ... zł. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Organ wskazał, że stosownie do art. 64 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (Dz.U Nr 157 poz. 1240 z 2009r.) właściwy organ, na wniosek zobowiązanego, może udzielać określonych w art. 55 tej ustawy ulg w spłacie zobowiązań z tytułu należności, o których mowa w art. 60. Z art. 55 ustawy wynika, że należności pieniężne mające charakter cywilnoprawny, przypadające organom administracji rządowej, państwowym jednostkom budżetowym i państwowym funduszom celowym, mogą być umarzane w całości lub w części lub ich spłata może być odraczana lub rozkładana na raty. W art. 56 ust. 1 i 2 ustawy ustawodawca określił enumeratywnie zamknięty katalog przesłanek warunkujących umorzenie należności Skarbu Państwa, który nie może być w inny sposób, poprzez uznanie administracyjne organu, rozszerzony. Wskazał, że pewna swoboda decyzyjna w wydaniu rozstrzygnięcia przez organ administracji wynika jedynie z przesłanki określonej w pkt. 5 art. 56 ust. 1 wymienionej wyżej ustawy, a mianowicie, iż należności, o których mowa w art. 55 mogą być umarzane w całości, jeżeli zachodzi ważny interes dłużnika lub interes publiczny. Natomiast, stosownie do art. 57 pkt. 1 – 3 ustawy, w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi dłużnika oraz uzasadnionym interesem Skarbu Państwa, na wniosek dłużnika, należności mogą być umarzane w części, mogą zostać odroczone terminy spłaty całości lub części należności, a także płatność całości lub części należności może zostać rozłożona na raty. Inspektor stwierdził, że powszechnie obowiązującą zasadą w polskim porządku prawnym jest obowiązek regulowania należności wobec Skarbu Państwa, natomiast umorzenie, to instytucja o charakterze zupełnie wyjątkowym. Podkreślił, że w niniejszym przypadku zobowiązanie do zapłaty powstało na skutek nałożenia kary pieniężnej w drodze decyzji administracyjnej, a podstawę sankcji finansowej stanowiły naruszenia ustawy o transporcie drogowym. Uznano, że wnioskujący nie uprawdopodobnił istnienia uzasadnionego przypuszczenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności lub by postępowanie egzekucyjne mogło okazać się nieskuteczne. Organ w konkluzji stwierdził, że biorąc pod uwagę możliwości płatnicze strony, jak również uzasadniony interes Skarbu Państwa, uznał, że brak jest podstaw do umorzenia w całości lub w części należności, bowiem strona osiągała dochody, z których może sukcesywnie regulować wymienioną należność. W skardze na powyższe rozstrzygniecie, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, E. C. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, której zarzucił iż niesłusznie została na niego nałożona kara pieniężna za naruszenie przepisów o transporcie drogowym, powtarzając argumenty zawarte w uzasadnieniu odwołania od decyzji organu I instancji. Ponadto wskazał, że nie posiada majątku, zlikwidował firmę, sprzedał samochody aby uregulować zadłużenia wobec ZUS i Urzędu Skarbowego, przebywa na rencie chorobowej, nie ma środków na zapłacenie tak wysokiej kary. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał w całości ustalenia, rozważania oraz argumentację zawarta w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ustalił i zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.),dalej: p.p.s.a., w którym wskazano, iż sądy stosują środki określone w ustawie. Podstawowym celem sądownictwa administracyjnego i toczącego się przed nim postępowania jest eliminowanie z porządku prawnego aktów (zwłaszcza decyzji i postanowień) a także czynności organów administracji publicznej niezgodnych z prawem i dążenie do przywrócenia stanu, który nie będzie z nim pozostawał w sprzeczności. Dokonując w rozpoznawanej sprawie oceny, czy zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia Sąd stanął na stanowisku, iż skarga jest zasadna. Na wstępie należy wskazać, że w niniejszym postępowaniu Sąd (tak jak i organy orzekające w postępowaniu administracyjnym), nie może zajmować się zasadnością wymierzenia Skarżącemu kary. Przedmiotem rozpoznania jest kwestia, czy organ II instancji zasadnie przyjął, iż w rozpatrywanej sytuacji zaszły przesłanki które mogły spowodować wydanie decyzji o umorzeniu należności. A więc Sąd musiał także ocenić, czy w sposób prawidłowy został zebrany materiał dowodowy i czy właściwie został on oceniony. Zgodnie z przepisem art. 55 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r o finansach publicznych (Dz.U. Nr 157, poz. 1240 z 2009r.) należności pieniężne mające charakter cywilnoprawny, przypadające organom administracji rządowej, państwowym jednostkom budżetowym i państwowym funduszom celowym, mogą być umarzane w całości albo w części lub ich spłata może być odraczana lub rozkładana na raty Przepis art. 56 ust. 1 ustawy o finansach publicznych stanowi, że należności, o których mowa w art. 55, mogą być umarzane w całości, jeżeli: 1) osoba fizyczna – zmarła nie pozostawiając żadnego majątku albo pozostawiła majątek niepodlegający egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawiła przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty 6.000 zł; 2) osoba prawna – została wykreślona z właściwego rejestru osób prawnych przy jednoczesnym braku majątku, z którego można by egzekwować należność, a odpowiedzialność z tytułu należności nie przechodzi z mocy prawa na osoby trzecie; 3) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne; 4) jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej uległa likwidacji; 5) zachodzi ważny interes dłużnika lub interes publiczny. Oczywiste jest, że organ podejmując decyzję w sprawie wniosku o umorzenie należności kieruje się uznaniem administracyjnym, rozważając przy tym interes Skarbu Państwa w zestawieniu z interesem strony i jej możliwościami płatniczymi. Uznanie administracyjne nie powinno i nie może oznaczać dowolności. Organ, przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym, zobowiązany jest rzetelnie i wnikliwie przeanalizować wszelkie okoliczności sprawy aby stwierdzić, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Ponadto, wobec ogólnikowości i pewnej nieporadności w przedstawieniu swoich racji przez Wnioskującego, związanych z jego sytuacją finansową i zdrowotną, to na organie spoczywa obowiązek dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy i zebrania całości materiału dowodowego, a także jego rzetelna analiza. W postępowaniu administracyjnym nie zebrano całego, niezbędnego do oceny czy zachodzi ważny interes dłużnika, materiału dowodowego. To z kolei uniemożliwiło prawidłową ocenę jego sytuacji majątkowej i zdrowotnej. Biorąc pod uwagę treść pism dłużnika, a także to, co informacyjnie zeznał na rozprawie przed Sądem, można stwierdzić, iż poczynił on pewne starania, aby , chociaż częściowo spłacić zaległości, a mianowicie sprzedał ... samochody, mieszkanie (obecnie mieszka w mniejszym, ... metrowym), z uzyskanych kwot spłacił wierzycieli, tj. ZUS i US, a także na poczet jednej z kar przekazał kwotę ...zł, na poczet drugiej – ...zł. Należy wziąć pod uwagę jego bardzo trudną sytuację materialną i zdrowotną. Skarżącemu przyznano umiarkowany stopień niepełnosprawności, otrzymuje niewysoką rentę, choruje na ..., na co – jak oświadczył - posiada stosowne zaświadczenia lekarskie, których nie złożył, gdyż nie wiedział, że należy to zrobić. Jego stan zdrowia nie pozwala nawet na wykonywania prac dorywczych. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, która pobiera świadczenie emerytalne w wysokości ... zł netto i która także choruje (...). Po uiszczeniu niezbędnych , comiesięcznych świadczeń, na dwie osoby pozostaje małżonkom na wyżywienie i leki kwota około 800zl. Kwota miesięcznie przypadająca na gospodarstwo domowe Skarżącego i jego żony jest niewielka, nawet przyjmując za podstawę rozważań łączny, miesięczny dochód neto obojga małżonków, kształtujący się w granicach ok. ...zł , zważywszy na określony zakres potrzeb niezbędnych do egzystencji branych pod uwagę przy ustalaniu progu interwencji socjalnej, który obejmuje (zgodnie z rozporz. Ministra Polityki Społecznej z dnia 7 października 2005r. w sprawie progu interwencji socjalnej- Dz. U. Nr 211 poz. 1762 z 2005r.) wydatki na żywność, mieszkanie, odzież i obuwie, edukację, ochronę zdrowia i higienę, transport i łączność, kulturę, sport i wypoczynek. Zważywszy na powyższe okoliczności należy, po ponownym zebraniu całego materiału dowodowego w sprawie, przeanalizować, czy zachodzi ważny interes dłużnika przemawiający za podjęciem decyzji o umorzeniu należności. Przy czym nie można przeciwstawiać interesu publicznego jako sprzecznego z indywidualnym interesem obywatela. Nie może bowiem powstać taka sytuacja, w której zapłata zaległych należności spowoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb materialnych, do środków pomocy państwa. Nie byłoby to zgodne z interesem tego obywatela, jednocześnie nie byłoby to również zgodne z interesem publicznym. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i lit. c) p.p.s.a orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach rozstrzygnięto na zasadzie art. 200 wskazane wyżej ustawy.