II SA/Bd 1481/10

WyrokWSA w Bydgoszczy2011-03-08

Skład orzekający: Grażyna Malinowska-Wasik, Wojciech Jarzembski, Jarosław Wichrowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy działki nabyte przez Skarb Państwa na podstawie art. 6 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, które nie były niezbędne do realizacji celu wywłaszczenia, podlegają zwrotowi na podstawie art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami?
Ratio decidendi
Działki nabyte przez Skarb Państwa na podstawie art. 6 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, które w chwili nabycia nie były niezbędne do realizacji celu wywłaszczenia (tzw. dowłaszczenie na wniosek właściciela), nie podlegają zwrotowi na podstawie art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż nie można uznać ich za wywłaszczone i nie można ustalić ich zbędności na cel wywłaszczenia. Zwrot jest dopuszczalny tylko dla części nieruchomości faktycznie wywłaszczonych na cel publiczny.
Stan faktyczny
Skarżąca A.K. wystąpiła o zwrot działek wywłaszczonych na podstawie aktu notarialnego zawartego przez jej męża z Skarbem Państwa na cele budowy przedszkola. Organ I instancji orzekł zwrot działek, uznając je za zbędne na cel wywłaszczenia, jednak organ odwoławczy uchylił decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania z powodu niewystarczającego materiału dowodowego. Skarżąca podnosiła, że zbycie miało charakter przymusowy i działki powinny podlegać zwrotowi, natomiast organ odwoławczy wskazywał, że działki nie były niezbędne do celu wywłaszczenia i mogły zostać nabyte dobrowolnie (dowłaszczenie).
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

8 marca 2011r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 marca 2011r. sprawy ze skargi A.K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2010r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. Uwzględniając wniosek A. K. Starosta T. decyzją z dnia [...] nr [...] orzekł, powołując się na przepisy art. 136 ust. 1 i 3, art. 137 ust. 1, art. 140 ust. 1 -3 oraz art. 216 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651), o zwrocie na jej rzecz działek nr [..] o powierzchni 0,0631 ha i nr [...] o powierzchni 0,0673 ha zapisanych w [...] położonych w T. przy ul. B., a nadto o zwrocie przez wyżej wymienioną na rzecz Gminy Miasta T. kwoty 45.035,55 zł, na którą składają się zwaloryzowane odszkodowanie za wywłaszczony grunt i wartość poczynionych na nim nakładów po jego wywłaszczeniu. W uzasadnieniu decyzji podano, że aktem notarialnym z dnia [..] nr Rep. [...] R. K. - mąż wnioskodawczyni, po którym nabyła ona spadek, zbył na rzecz Skarbu Państwa, stosownie do art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r., Nr 10, poz. 64) nieruchomość o powierzchni 1,7605 ha obejmującą między innymi działki nr [...] (obecnie nr [...]) i nr [...] (obecnie nr [...]) z przeznaczeniem pod przedszkole. Działka nr [...] w dacie sporządzenia aktu przeznaczona była pod budownictwo mieszkaniowe o niskiej intensywności zabudowy, natomiast ze względu na zły stan mapy nie udało się określić przeznaczenia działki nr [...]. W świetle treści art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. obligującego do rozpoczęcia i zakończenia realizacji celu wywłaszczenia w zakreślonych w nim terminach należało, jak stwierdził organ, uznać obydwie działki za zbędne na określony w akcie notarialnym cel, (przedszkola na nich nie zrealizowano), a w konsekwencji uwzględnić wniosek o ich zwrot. Uznając, że zaistniały warunki zwrotu, zlecono oszacowanie nieruchomości rzeczoznawcy majątkowemu, który dokonał tej czynności przyjmując dla wymienionych działek identyczne ich przeznaczenie w dacie wywłaszczenia, tj. pod budownictwo mieszkaniowe o niskiej intensywności i określił wartość nieruchomości o powierzchni 17.605 m2 na 316.890 zł, w związku z czym wysokość do zwrotu odszkodowania za powierzchnię 1.304 m2 (łączna powierzchnia dwóch działek) wyniosła 23.472 zł, a po waloryzacji -8.710,55 zł. Z uwagi na konieczność uwzględnienia wartości powstałych po 27 kwietnia 1977 r., istniejących na działkach nr [....] budowli (utwardzonych nawierzchni betonowych i ogrodzenia) wycenionych przez rzeczoznawcę na kwotę 36.325 zł, sumę należną do zwrotu Gminie Miasto T. organ określił na 45.035,55 zł. Reprezentujący Gminę Miasto T. Prezydent Miasta T. odwołał się od decyzji Starosty T. do Wojewody K., wnosząc o jej uchylenie i orzeczenie o odmowie zwrotu działek nr [...]. Odwołujący się zarzucił organowi I instancji wydanie decyzji bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i bez zawiadomienia stron postępowania o możliwości zapoznania się i wypowiedzenia się co do nowo zebranego materiału dowodowego oraz z naruszeniem prawa materialnego poprzez orzeczenie o zwrocie działek, które już w chwili nabycia przez Skarb Państwa były zbędne pod budowę przedszkola. Uzasadniając powyższe zarzuty odwołujący się podniósł, że w świetle odnalezionej w dniu 9 września 2010 r. w archiwum Przedszkola Miejskiego nr [...] w T. pochodzącej z archiwum Wojewódzkiej Dyrekcji Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w T. dokumentacji dotyczącej szczegółowego realizacyjnego planu zagospodarowania terenu inwestycji - przedszkola [...] przy ulicy Z., objęte decyzją o zwrocie działki nr [...] i [...] nie były usytuowane na przeznaczonym pod powyższą inwestycję terenie o powierzchni 0, 6700 ha, przy czym określenie terenu niezbędnego pod tę inwestycję, który mógł być przedmiotem postępowania wywłaszczeniowego nastąpiło w decyzjach ustalających miejsce i warunki realizacji inwestycji oraz zatwierdzającej plan realizacji poprzedzających datę zawarcia notarialnego aktu sprzedaży nieruchomości o powierzchni 1,7605 ha. Ze względu na to, że obydwie wymienione działki nie były potrzebne na budowę przedszkola ani związaną z nim infrastrukturę, nabycie ich przez Skarb Państwa mogło, zdaniem odwołującego się, nastąpić tylko za zgodą właściciela (w wyniku jego wolnej woli), to jest w trybie tzw. dowłaszczenia przewidzianego w art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. lub cywilnej umowy sprzedaży. Ponieważ przedszkole powstało na przeznaczonym w wymienionych decyzjach na ten cel terenie, a już w chwili zbycia przez właściciela działek nr [...] były one zbędne na powyższy cel użyteczności publicznej i nie można przyjąć, że zbycie ich nastąpiło pod przymusem (właściciel mógł skutecznie odmówić ich sprzedaży), zatem ich zwrot na podstawie art. 136 ust. 3 w związku z art. 216 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami był nieuzasadniony. Dodatkowo w odwołaniu podniesiono, że organ I instancji w wyniku błędnego zastosowania wskaźników waloryzacyjnych zaniżył wysokość należnego Gminie Miasto T. od A. K. odszkodowania o prawie 900 zł, a w operacie szacunkowym przyjęto na zasadzie prawdopodobieństwa przeznaczenie działki nr [..] pod budownictwo mieszkaniowe o niskiej intensywności zabudowy, jak również w operacie zaniżono wartość nakładów poczynionych na nieruchomości. Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda K. wydał w dniu [...] decyzję nr [...] uchylającą decyzję organu I instancji i przekazującą mu sprawę do ponownego rozpoznania. Organ odwoławczy stwierdził, że w postępowaniu pierwszoinstnacyjnym naruszono art. 77 § 1 kpa poprzez niepodjęcie niezbędnych kroków w celu zebrania całego materiału dowodowego, skoro przed wydaniem decyzji Starosta T. nie dysponował podstawowym dokumentem, jakim jest decyzja Wojewódzkiej Dyrekcji Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich z dnia [...] zatwierdzająca plan realizacyjny przedszkola wraz z załącznikiem graficznym, a dokument ten załączono do odwołania. Z załączników graficznych do wskazanego planu realizacyjnego można wywnioskować, że działki nr [..] i [...] znajdują się poza granicami opracowania tego planu, a organ wywłaszczający jest związany granicami wyznaczonymi planem miejscowym lub decyzją o lokalizacji inwestycji. Z uwagi na to, iż w chwili wykupu działki te nie były potrzebne na realizację celu użyteczności publicznej, a więc nie mogły być wywłaszczone, przeto ich zwrot w oparciu o przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami nie ma prawnego uzasadnienia. Organ odwoławczy uznał za konieczne uzupełnienie przez organ I instancji postępowania dowodowego w trakcie ponownego rozpatrywania sprawy i dokonania oceny całokształtu zebranych materiałów zgodnie z art. 77 § 1 kpa podkreślając, że przeprowadzenie przez organ odwoławczy, postępowania wyjaśniającego w zakresie zbędności nieruchomości na cel określony w akcie wywłaszczania naruszyłoby zasadę dwuinstancyjności postępowania. A. K. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy decyzję Wojewody Ku. pismami z dnia 8 i 22 listopada 2010 r., wnosząc o jej uchylenie. Zdaniem skarżącej, wbrew stanowisku Wojewody, organ I instancji przed wydaniem decyzji dokonał w sprawie prawidłowych ustaleń faktycznych i w oparciu o nie trafnie orzekł o zwrocie nieruchomości, bowiem z zebranego materiału jednoznacznie wynika, że zbycie przez jej męża prawa własności miało charakter przymusowy – nastąpiło wbrew jego woli, a nie w trybie dowłaszczenia i taką miał on świadomość podpisując akt notarialny, z którego wynika, iż cała wymieniona w nim nieruchomość została nabyta z przeznaczeniem pod przedszkole. Jako że działki nr [...] nie zostały wykorzystane na cel określony w akcie notarialnym, winny podlegać zwrotowi. Nie można przy tym pominąć według skarżącej faktu, że zbycie własności nastąpiło w następstwie zastosowania art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Zdaniem skarżącej zakres planu realizacyjnego zagospodarowania przedszkola nie uzasadnia przyjęcia, iż przedmiotowe działki w chwili ich przejęcia nie były objęte wymienionym celem społecznym. Skarżąca dodatkowo zwróciła uwagę, że po wybudowaniu przedszkola miasto przystąpiło do wyprzedaży niewykorzystanych gruntów jako działek budowlanych zaś Wydział Mienia Skarbu Państwa UM w T. uwzględniając jej wniosek z 19 kwietnia 2000 r. wydał decyzję o zwrocie na jej rzecz niesprzedanych działek położonych przy ul. B. i Z. wywłaszczonych tym samym aktem notarialnym. Wówczas jej uwadze umknęły działki, których dotyczy aktualnie prowadzone postępowanie. Zdaniem skarżącej nie ma żadnego związku między działką, na której znajduje się przedszkole a działkami przy ulicy B., o których zwrot się ubiega. W odpowiedzi na skargę Wojewoda K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a zwłaszcza co do istotnego znaczenia przy rozpatrywaniu wniosku o zwrot działek szczegółowego planu realizacyjnego zagospodarowania terenu przedszkola. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy wymienione organy w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Oceniając w powyższym kontekście zaskarżoną decyzję Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przepis art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j. Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651) uprawnia poprzedniego właściciela wywłaszczonej nieruchomości lub jego spadkobierców do żądania zwrotu tej nieruchomości lub jej części, jeśli stosownie do art. 137 wymienionej ustawy stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z regulacji tej, a zwłaszcza użytego w niej generalnego sformułowania "zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części" wynika, że przyznane byłemu właścicielowi (spadkobiercy) uprawnienie odnosi się tak do nieruchomości wywłaszczonych na podstawie niniejszej ustawy, jak i na podstawie wszystkich innych poprzednio obowiązujących przepisów o wywłaszczeniu, w tym także ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, to jest do wszystkich przypadków, w których miało miejsce wywłaszczenie, czyli władcze odjęcie prawa własności lub innego prawa rzeczowego. Zgodnie zaś z art. 216 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami omawiany przepis i pozostałe zawarte w rozdziale 6 działu III dotyczą również nieruchomości nabytych między innymi na mocy zawartej w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. (Dz. U. z 1974 r., Nr 10, poz. 64 ze zm.) umowy. Nadmienić należy, że wprowadzenie powyższego przepisu stanowiło ujęcie w ramy prawne ugruntowanego już wcześniej w orzecznictwie sądowym poglądu, że jak wywłaszczoną, a więc również podlegającą zwrotowi na zasadach określonych w art. 136 ust. 3 ustawy, trzeba traktować nieruchomość nabytą przez Skarb Państwa na podstawie wskazanego wyżej art. 6 wymienionej ustawy w drodze cywilnoprawnej umowy, skoro do sprzedaży w tym trybie dochodziło po przeprowadzeniu rokowań, pod wpływem zagrożenia dokonania przymusowego wywłaszczenia z nieruchomości, za cenę nie wyższą od ustalonej według zasad odszkodowania przewidzianych w tejże ustawie (vide m.in. uchwała Sądu Najwyższego z 24 września 1992 r. III AZP11/92 i wyrok Sądu Najwyższego z 20 kwietnia 1985 r. III AZP 8/84). Ustawową definicję zbędności, stanowiącą warunek sine qua non zwrotu nieruchomości, zawiera art. 137 wskazując, iż nieruchomość wywłaszczoną należy uznać za zbędną, jeśli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, albo pomimo upływu 10 lat od powyższego dnia, cel ten nie został zrealizowany. Bezsporne jest, że akt notarialny z dnia [...] Rep. [..], na podstawie którego Skarb Państwa nabył od męża skarżącej nieruchomość o powierzchni 1,7605 ha obejmującą powstałe po jej podziale między innymi działki nr [...], obecnie oznaczone numerami [...], o których zwrot jako zbędnych w powyższym rozumieniu skarżąca wystąpiła, sporządzony został, jak zresztą w nim zaznaczono, na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości oraz, że odnotowano w nim, iż osoba reprezentująca Skarb Państwa kupuje ją z przeznaczeniem pod przedszkole. Starosta T. uwzględniając wniosek strony orzekł o zwrocie na jej rzecz obydwu działek w oparciu o ustalenie, iż wymieniona inwestycja nie została na nich zrealizowania w sytuacji, gdy przedszkole, o którym mowa w akcie, faktycznie zostało wybudowane w innej części nabytej nieruchomości. Wobec treści przedłożonego aktu notarialnego organ uznał bowiem, że do całej objętej nieruchomości ma zastosowanie art. 136 ust. 3 w związku z art. 216 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Tymczasem zasada zwrotu nieruchomości z powodu jej zbędności doznaje istotnego ograniczenia, gdy wnioskiem o zwrot objęta zostaje ta część nieruchomości, która nie była niezbędna do realizacji określonego celu użyteczności publicznej i została przejęta na rzecz Skarbu Państwa (umową lub decyzją) tylko z uwagi na wyrażoną wolę (wniosek) właściciela. Możliwość wyjścia decyzją czy też umową poza zakres obszarowy potrzebny do realizacji danego celu publicznego wprowadzono w art. 5 ust. 3 ustawy z 1958 r. (odpowiednik art. 113 ust. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r.). Przepis ten przewiduje, że wywłaszczenie powinno na żądanie właściciela objąć całą nieruchomość, jeżeli w wyniku wywłaszczenia części pozostała dla właściciela część nie nadawałaby się do racjonalnego użytkowania przez niego na cele dotychczasowe. Powyższa regulacja zwana dowłaszczeniem oznacza, że właściciel nieruchomości, której część podlegałaby wywłaszczeniu w drodze decyzji czy umowy ze względu na jej niezbędność na cel użyteczności publicznej, mógł dobrowolnie w drodze aktu notarialnego odstąpić Skarbowi Państwa całą nieruchomość lub znacznie większą od potrzebnej na ten cel część, jeżeli część pozostawiona w jego władaniu po przymusowym odjęciu prawa własności uznałby za nieużyteczną dla celów dotychczasowych. W ten sposób w trybie, który art. 6 przewidywał dla pozyskania nieruchomości podlegającej wywłaszczeniu, mogło dojść do zbycia także nieruchomości (jej części) zbędnej na cele określone w art. 3 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości i to poprzez zawarcie w formie aktu notarialnego jednej umowy sprzedaży. Podsumowując, konsekwencją wprowadzonej w art. 5 ust. 3 ustawy regulacji jest to, że wywłaszczenie (przejęcie) na żądanie właściciela pozostałej części nieruchomości nie podlega niektórym rygorom przewidzianym dla zwykłego (celowego) trybu wywłaszczania – część ta może być wnioskodawcy wywłaszczenia zbędna dla realizacji celu wywłaszczenia, nie wskazuje się celu odjęcia prawa własności tej części oraz odstąpienie przez właściciela tej części nieruchomości jest dobrowolne. Podkreślić należy, że art. 6 ustawy z 1958 r. może obejmować nie tylko sytuacje, w których doszło do zawarcia umowy nabycia nieruchomości podlegających, w razie braku porozumienia z właścicielem, decyzyjnemu wywłaszczaniu, lecz również dotyczące nabycia przez Skarb Państwa własności nieruchomości w przypadkach określonych w art. 5 ust. 3, bez potrzeby czynienia o tym wzmianki w akcie notarialnym, bowiem ust. 1 art. 6 takiego wymogu nie stawiał. Część nieruchomości zbędna na cel wywłaszczenia nie może być uznana za przejętą na rzecz Skarbu Państwa w znaczeniu, o jakim mowa w art. 216 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, który skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie podziela, że zwrot nieruchomości nabytych mocą umowy notarialnej zawartej w myśl art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. jest dopuszczalny tylko wówczas, gdy zwrotowi podlegają również działki nabyte na cele wywłaszczania. Jeśli w sprawie nie występują przesłanki do zwrotu tych działek, wyłączone jest stosowanie art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami do zwrotu części nabytej przez Skarb Państwa na wniosek właściciela. Przyczyną, dla której nie może nastąpić samodzielny zwrot takiej nieruchomości jest okoliczność, że nie była w chwili nabycia niezbędna na cel wywłaszczenia (nabyta została na wniosek właściciela), a zatem niemożliwym jest ustalenie obecnie, że stała się zbędna na ten cel. Właśnie zaś zbędność jest podstawową materialnoprawną przesłanką zwrotu wywłaszczonej lub nabytej pod przymusem nieruchomości. Pogląd ten wyrażony w orzeczeniach sądowych na gruncie przepisu art. 5 ust. 3 ustawy z 12 marca 1958 r. zachowuje swą aktualność w odniesieniu do jego odpowiednika dot. decyzji wywłaszczeniowych zawartych w ustawach z 29 kwietnia 1985 r. (Dz. U. z 1991 r., Nr 30, poz. 127 ze zm.) oraz z 21sierpnia 1997 r. (Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651). Odnosząc powyższe uwagi do stanu faktycznego i prawnego niniejszej sprawy należy stwierdzić, że brak w akcie notarialnym z dnia [...] wzmianki o nabyciu części nieruchomości przy zastosowaniu art. 5 ust. 3 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości sam w sobie nie może dowodzić, że cała nieruchomość o powierzchni 1,7605 ha nabyta została sensu stricte na podstawie art. 6 ust. 1, tej ustawy i nie można mówić z tego powodu, jak to czyni skarżąca, o jednoznaczności przejęcia całej nieruchomości przez Skarb Państwa pod przymusem. Zważywszy na okoliczność, iż wymienione w tymże akcie notarialnym przedszkole na nabytej na nie nieruchomości istnieje, zaś działki nr [..] o łącznej powierzchni 0,1304 ha na ten cel nie zostały wykorzystane, istniała konieczność ustalenia w toku postępowania pierwszoinstancyjnego, czy w przypadku tym nie doszło do omówionego wyżej dowłaszczenia na wniosek właściciela części nieruchomości stanowiącej wskazane wyżej działki, gdyż wówczas dzieliłyby one los części nieruchomości wykorzystanej pod planowaną inwestycję i nie mogłyby podlegać zwrotowi. Tymczasem, jak trafnie stwierdzono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, Starosta T. naruszył dyspozycję art. 77 § 1 kpa, bowiem jakkolwiek podejmował czynności zmierzające do wyjaśnienia tej istotnej kwestii, to jednak okazały się one niewystarczające, skoro w chwili wydawania rozstrzygnięcia nie dysponował nawet dokumentami pozwalającymi określić zasięg terenu niezbędnego, na etapie wykupu nieruchomości, pod budynek przedszkola, który to teren jako przeznaczony na cel publiczny mógł być zagrożony wywłaszczeniem. Istotne znaczenie w tym zakresie miało uchybienie przez Starostę przepisowi art. 10 § 1 kpa, poprzez nie danie możliwości stronom (w tym zwłaszcza Prezydentowi Miasta) zapoznania się przed wydaniem decyzji z negatywnym wynikiem czynności mającym na celu odnalezienie dokumentacji dotyczącej wspomnianego przedszkola i wypowiedzenia się w tej kwestii z ewentualnym złożeniem wniosków dowodowych, bowiem doprowadziło ono w konsekwencji do przedwczesnego orzeczenia o zwrocie działek spadkobierczyni ich byłego właściciela. Poza powyższym brakiem w zakresie materiału dowodowego uzupełnionym już po wydaniu w sprawie rozstrzygnięcia i to przez stronę postępowania, organ I instancji nie podjął przede wszystkim przed wydaniem decyzji żadnych działań w celu ustalenia faktycznej woli R. K. w dacie podpisywania przez niego aktu notarialnego dot. zbycia nieruchomości o tak dużej powierzchni, zwłaszcza poprzez dotarcie do dokumentacji obrazującej przebieg pertraktacji prowadzonych przezeń z przedstawicielem podmiotu ubiegającego się o przejęcie gruntu pod planowaną inwestycję, do których to pertraktacji obligował, podobnie jak na gruncie aktualnie obwiązujących przepisów, art. 6 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958 r. Dokumentacja ta byłaby decydującym dowodem co do tego, czy cała nieruchomość została zbyta Skarbowi Państwa pod groźbą wywłaszczania, czy też nie – zgodnie z argumentacją zawartą w odwołaniu od decyzji z dnia [...]. Podkreślić należy, że przesądzenie tej kwestii przez Wojewodę bez powyższych uzupełniających czynności dowodowych nie dość, że było przedwczesne, to w dodatku nieuprawnione, bowiem w uzasadnieniu decyzji kasacyjnej, o której mowa w art. 138 § 2 kpa mogą poza wytknięciem uchybień zamieszczone być tylko wskazania dla podległego organu co do czynności uzupełniających dotychczasowe postępowanie (jakie okoliczności winien wyjaśnić). Zaznaczyć przy tym trzeba, że organ I instancji nie jest związany stanowiskiem organu odwoławczego co do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przekazanej mu do ponownego rozpatrzenia. Po przeprowadzeniu uzupełniających czynności wyjaśniających to organ I instancji dokonuje samodzielnej oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy i wydaje adekwatną do tej oceny decyzję. W niniejszej sprawie dopiero wyczerpująco zebrany i rozpatrzony w całości materiał dowodowy może stanowić podstawę do orzeczenia w przedmiocie zwrotu skarżącej działek nr [..], przy czym Starosta T. winien przy rozstrzyganiu mieć na uwadze orzecznictwo sądów administracyjnych w objętym decyzją zakresie i dać temu wyraz przedstawiając w jej uzasadnieniu argumenty za – przeciw wnioskowanemu zwrotowi nieruchomości. Zdaniem Sądu organ I instancji nie wyczerpał też wszystkich możliwości w celu ustalenia przeznaczenia działki nr [...] w planie zagospodarowania przestrzennego aktualnym w dacie sporządzania aktu notarialnego (jak wynika z akt utracił moc w 2004 r.), co było niezbędne dla prawidłowego oszacowania przez rzeczonawcę majątkowego wartości nieruchomości w celu następnie ustalenia należnej do zwrotu Gminie Miasto T. kwoty wypłaconego R. K. za grunt proporcjonalnej do powierzchni zwracanych działek. Dotychczas zgromadzone w powyższym zakresie materiały uprowdopodobniają przeznaczenie w wymienionym planie powyższej działki pod budownictwo mieszkaniowe o niskiej intensywności (jak to przyjął rzeczoznawca - teren o symbolu P-55), lub pod zieleń parkową – tereny fortyfikacji (teren o symbolu P -33ZP- vide karty 87, 40-49 i 96 akt). Ze względu na wymienioną w piśmie K. Planowania Przestrzennego i Regionalnego we Włocławku – Oddział w T. (K. 87) nieczytelność części graficznej planu zawinioną już przy jej sporządzaniu, w dalszej kolejności w ramach postępowania wyjaśniającego do ustalenia rzeczywistego przeznaczenia działki nr [...] należałoby, w miarę możliwości, wykorzystać dokumentację służącą do wydania decyzji lokalizacyjnych i pozwoleń na budowę na działkach sąsiadujących z nią (jeśli postępowanie administracyjne w tym przedmiocie były prowadzone) oraz podjąć próbę dotarcia do opinii szacunkowej poprzedzającej sporządzenie aktu notarialnego. Niezależnie od wyników poczynionych w powyższym zakresie ustaleń operat szacunkowy z dnia [...] będzie wymagał aktualizacji z uwagi na treść art. 140 ust. 1 i 4 oraz art. 156 ust. 3 i 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z kolei przy uzupełniającej waloryzacji, stosownie do art. 132 ust. 3 ustawy, równowartości odszkodowania należnego do zwrotu Gminie Miasta T. winny być wzięte pod uwagę zastrzeżenia Prezydenta T. co do prawidłowości zastosowanych wskaźników waloryzacyjnych. Uznając w świetle zakresu dodatkowych czynności niezbędnych dla prawidłowego załatwienia sprawy, przekazanie jej organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia za trafne, przy jednoczesnym zaliczeniu do nie mającej wpływu na treść zaskarżonej decyzji częściowej wadliwości jej uzasadnienia, Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji. Wyjaśnić należy, ustosunkowując się dodatkowo do skargi, iż wcześniejsze orzeczenie o zwrocie skarżącej części nieruchomości objętej aktem notarialnym z [...], nie może mieć znaczenia przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy, tym bardziej że stanowiąca podstawę zwrotu decyzja nie była poddana (i nie może w tej sprawie być poddana) kontroli sądowej.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło