II FZ 243/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Sędzia NSA Teresa Porczyńska po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 20 kwietnia 2011 r., sygn. akt I SA/Sz 998/10 odmawiające przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 19 października 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2011 r., sygn. akt I SA/Sz 998/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił A. P. przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sadowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 19 października 2010 r., w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej. Z uzasadnienia postanowienia wynikało, że skarżący podniósł, iż susze i deszcze, jakie miały miejsce w 2010 r. spowodowały trudną sytuację w dochodach, "powstały tylko straty". W oświadczeniu o stanie rodzinnym podał, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, jest rolnikiem, prowadzącym gospodarstwo rolne o powierzchni 20 ha, które nie przynosi dochodów. Oświadczył, że otrzymuje dotację z Agencji Nieruchomości Rolnych w wysokości 17.000 zł, którą przeznacza na opłatę podatku od nieruchomości (440 zł), energii elektrycznej (320 zł), gaz (70 zł), opał na zimę (500 zł), wodę (30 zł), telefon (30 zł), spłatę kredytu (330 zł), koszty związane z uprawą (opłaty za nawóz, opał do ciągnika, zasiewy). Skarżący oświadczył, że niewiele pozostaje mu "na życie". Odnośnie stanu majątkowego A. P. oświadczył, że posiada dom o powierzchni 120 m², mieszkanie o powierzchni 50 m², nieruchomość rolną o powierzchni 20 ha. Posiadania innych nieruchomości, oszczędności, przedmiotów wartościowych skarżący nie wykazał. Stosownie do art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), dalej: p.p.s.a., wezwaniem z dnia 31 stycznia 2011 r. zobowiązano skarżącego do przedłożenia: - zaświadczenia Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o wysokości dopłat przyznanych i wypłaconych skarżącemu na 2010 r., - dowodów potwierdzających wysokość ponoszonych miesięcznie wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem w okresie ostatnich trzech miesięcy (w szczególności wydatki na opał, na energię elektryczną, wodę, wywóz śmieci, leczenie, itp.), - oświadczenia czy część posiadanych przez skarżącego nieruchomości jest źródłem przychodu np. na podstawie umowy najmu, i ewentualnie jaka jest wysokość przychodu z tego tytułu, gdyż jak wynika z uzasadnienia wniosku, skarżący, prowadzący samodzielnie gospodarstwo domowe, nie posiadający innych osób na utrzymaniu wykazał posiadanie domu o powierzchni 120 m² i mieszkania o powierzchni 50m². W odpowiedzi na powyższe skarżący przedłożył upomnienia związane z nieuregulowaniem składki KRUS w kwocie 642 zł (za II półrocze 2010 r.) oraz łącznego zobowiązania pieniężnego za maj 2010 r. (kwota należności głównej 433 zł); kopię zawartej w dniu 7 kwietnia 2009 r. umowy o kredyt obrotowy na wznowienie produkcji rolnej, w której wystąpiły szkody spowodowane przez suszę, grad, itp. na kwotę 4.600 zł; dowód uiszczenia w dniu 11 lutego 2011 r. (gotówką) kwoty 2.684,35 zł za usługi związane najprawdopodobniej z naprawą pojazdów. Nadto skarżący przedstawił szereg faktur na zakup oleju napędowego za okres od września 2010 r. do lutego 2011 r. w kwotach średnio ok. 200 zł miesięcznie, dowody opłat za energię (155 zł miesięcznie), wodę (141 zł miesięcznie). Z przedłożonego fragmentu decyzji (część sentencji) wynikało, że skarżący otrzymał płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2010 r. w wysokości 16.090,63 zł. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przedstawione przez niego informacje dotyczące sytuacji materialnej nie pozwalały na dokonanie oceny rzeczywistych możliwości finansowych. Wbrew wezwaniu skarżący nie złożył bowiem oświadczenia, czy w związku z posiadanymi składnikami majątku, część z nich jest źródłem przychodu na podstawie najmu, czy dzierżawy i jak jest wysokość przychodu z tego tytułu. Ponadto – w ocenie Sądu pierwszej instancji – fakt obciążenia gospodarstwa rolnego kredytem obrotowym wynikającym z zawartej umowy z dnia 7 kwietnia 2009 r. na kwotę 4.600 zł, świadczy o zdolności kredytowej skarżącego i uznaniu go przez instytucję udzielającą kredytu za osobę posiadającą możliwości finansowe do jego spłaty. W zażaleniu na powyższe postanowienie A. P. wniósł o jego uchylenie w całości i zmianę poprzez przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu wskazał na naruszenie art. 328 § 2, art. 233 § 1 oraz art. 368 pkt 4 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie miało uzasadnionych podstaw. Zgodnie z art. 243 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie wyłącznie na jej wniosek. Do autora wniosku należy zatem przedstawienie wszelkich możliwych argumentów, a w razie potrzeby i dowodów świadczących o konieczności udzielenia tego prawa. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej - w zakresie całkowitym - następuje wtedy, kiedy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że złożony wniosek był niewystarczający do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, stąd wezwanie do złożenia dodatkowych dokumentów źródłowych (art. 255 p.p.s.a.). Do wezwania tego skarżący się nie zastosował. W szczególności w odpowiedzi na wezwanie nie wyjaśnił, czy w związku z posiadanymi składnikami majątku, część z nich jest źródłem przychodu na podstawie najmu, czy dzierżawy i jaka jest wysokość przychodu z tego tytułu. Również w zażaleniu A. P. nie odniósł się do relacji między wskazanymi w postanowieniu jego stałymi przychodami, a ponoszonymi wydatkami, nie wskazał na możliwe inne - niż żądane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny - dowody na ponoszone wydatki. Obowiązku wykazania braku środków na pokrycie kosztów sądowych związanych ze złożoną skargą, co obligowałoby Sąd do orzeczenia zgodnego z oczekiwaniami strony, nie mogły przy tym zastąpić rozważania na temat postępowania dowodowego w postępowaniu cywilnym. Ze wskazanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.