I OSK 2364/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie : Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno Sędzia del. WSA Jacek Fronczyk Protokolant asystent sędziego Wojciech Latocha po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 marca 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 1696/10 w sprawie ze skargi R. K. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 marca 2011 r. (sygn. akt I SA/Wa 1696/10) oddalił skargę R. K.na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Powyższy wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...], Wojewoda Ś. odmówił wznowienia postępowania zakończonego wydaniem przez Prezydenta Miasta G. zaświadczenia z dnia [...] grudnia 1999 r. nr [...], potwierdzającego uprawnienie R.K. i T. H. do realizacji roszczeń wynikających z art. 212 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz. 741 ze zm.). Powyższa decyzja została doręczona R. K. w dniu [...] stycznia 2010 r. W dniu [...] lutego 2010 r. R. K. wniosła odwołanie od decyzji Wojewody Ś. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. W uzasadnieniu powyższego wniosku odwołująca się podnosiła, że ustanowienie przez nią pełnomocnika oraz zapoznanie się przez niego z aktami sprawy nastąpiło dopiero w dniu [...] lutego 2010 r., co było spowodowane złym stanem jej zdrowia i niezawinioną niemożnością działania w sprawie. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] Minister Skarbu Państwa odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od w/w decyzji Wojewody Ś. wskazując, że strona – pomimo wynikającego z treści art. 58 k.p.a. obowiązku – nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. W ocenie organu, wnioskodawczyni nie przedstawiła żadnego dokumentu (np. zwolnienia lub orzeczenia lekarskiego) potwierdzającego, że w okresie biegu terminu do wniesienia odwołania, jej stan zdrowia był na tyle zły, iż uniemożliwiał dokonanie tej czynności. Na wyżej przedstawione postanowienie Ministra Skarbu Państwa R. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, której podnosiła, że w dostateczny sposób uprawdopodobniła brak własnej winy w uchybieniu terminu do wniesienia przedmiotowego odwołania. Skarżąca podkreślała przy tym, iż ustanowiony przez nią pełnomocnik otrzymał od niej pełnomocnictwo już po upływie terminu do złożenia odwołania i w tym dopiero czasie mógł zapoznać się z aktami sprawy. Jako przyczynę takiego stanu rzeczy skarżąca podawała zły stan swojego zdrowia (do skargi dołączono dokumentację medyczną, która potwierdzała przebycie przez R. K. udaru mózgu i występowanie u niej omdleń. W odpowiedzi na skargę, Minister Skarbu Państwa podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu jednocześnie wskazując, iż z dołączonej od skargi dokumentacji medycznej nie wynikało, iż w okresie pomiędzy doręczeniem skarżącej decyzji Wojewody Ś., a wniesieniem od niej odwołania, stan zdrowia skarżącej uległ pogorszeniu w stopniu uniemożliwiającym dokonanie tej czynności w ustawowym terminie. Oddalając skargę – na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "P.p.s.a." - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżone postanowienie było zgodne z prawem. W uzasadnieniu wyroku Sąd Wojewódzki - powołując się na treść art. 58 k.p.a. - podniósł, że skarżąca, uprawdopodobniając brak swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, iż przeszkoda uniemożliwiająca jej terminowe wniesienie odwołania była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do momentu złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Ogólne zaś twierdzenia, że przyczyną uchybienia w/w terminowi była choroba skarżącej, nie mogły stanowić dostatecznej podstawy wykazania braku winy w nieterminowym dokonaniu tej czynności. W ocenie Sądu Wojewódzkiego, skarżąca nie uprawdopodobniła zatem, iż uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy, gdyż z przedłożonej dokumentacji medycznej wynikało wyłącznie, że R. K. jest osobą starszą, przewlekle chorą i wymagającą systematycznej opieki lekarskiej. Okoliczności te nie stanowiły natomiast przeszkód uniemożliwiających złożenie odwołania w ustawowym terminie. W tym czasie nie wystąpiło bowiem u skarżącej nagłe pogorszenie stanu zdrowia ( nie przebywała też wówczas w szpitalu Sąd Wojewódzki stwierdził przy tym, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu mogło mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminowi nastąpiło w skutek przeszkody, której skarżąca nie mogła usunąć, nawet przy podjęciu największego w danych warunkach wysiłku. Istnienia takich obiektywnych przeszkód w terminowym złożeniu odwołania strona zaś nie wykazała. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego, pomimo przewlekłej choroby skarżąca była osobą sprawną intelektualnie, mogącą w sposób właściwy zadbać o swoje interesy. Powyższe potwierdzała treść szeregu pism wniesionych do akt sprawy osobiście przez skarżącą. Poza tym, z zaświadczenia Prezydenta Miasta G. z dnia [...] grudnia 1999 r. dotyczącego potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie zabużańskie wynikało również, że R. K. posiada znacznie od niej młodszą siostrę (T. H.), którą mogła w przedmiotowej sprawie poprosić o pomoc. W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, R. K. zarzuciła Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie naruszenie art. 58 § 1 i 2 k.p.a. poprzez jego błędna wykładnię polegającą na przyjęciu, iż wiek osoby wnoszącej wniosek o przywrócenie uchybionego terminu w połączeniu z bardzo złym jej stanem zdrowia - przewlekłą chorobą i chwilowym dalszym pogorszeniem się tego stanu - nie stanowią okoliczności ekskulpacyjnej. Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżąca wnosiła, o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Wojewody Ś. z dnia [...] stycznia 2010 r., ewentualnie - o uchylenie skarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor podnosił, że przedstawiona w toku postępowania administracyjnego dokumentacja medyczna oraz okoliczności sprawy jednoznacznie wskazywały, iż skarżącej nie można było, w jakimkolwiek zakresie, przypisać niedbalstwa. Dokonana zaś w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym wykładnia w/w przepisu stanowiła przejaw naruszenia zasad: humanitaryzmu, pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz praworządności. Akcentowano bowiem, iż liczne schorzenia i przebyte przez skarżącą zabiegi operacyjne, połączone z pobytem w szpitalu oraz nagłe pogorszenie się jej stanu zdrowia i zaawansowany wiek, jednoznacznie świadczyły o niemożności przypisania R. K., jakiejkolwiek odpowiedzialności za uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Skarżąca kasacyjnie podkreślała, że we wcześniejszym okresie czynnie uczestniczyła w postępowaniu administracyjnym, jednakże - w okresie przepisanym do wniesienia odwołania - jej zdolność do działania doznała znacznych ograniczeń. Nie mogąc zaś przewidzieć pogorszenia się swojego stanu zdrowia, nie musiała z góry obarczać swojej, młodszej siostry odpowiedzialnością za prowadzenie własnych spraw. Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności podstaw kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej, a które nie zasługują na uwzględnienie. Normy zawarte w art. 58 § 1 i 2 k.p.a., których naruszenie zarzucała skarżąca – jak słusznie zauważył Sąd I instancji – wymagała od organu zbadania, czy uprawdopodobniła ona, że uchybienie przez nią wskazanego terminu nastąpiło bez jej winy. Badanie zaś wniosku pod tym kątem wymagało uwzględnienia, że kryterium braku winy - jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu - wiąże się z obowiązkiem strony dołożenia należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie bowiem dopuszczalne, gdy strona dopuściła się w tym zakresie choćby lekkiego niedbalstwa. Przywrócenie terminu może mieć zatem miejsce wówczas, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, należy zgodzić się z Sądem I instancji, że samo tylko powoływanie się przez R. K. na takie okoliczności jak podeszły wiek i zły stan zdrowia, w sytuacji, gdy nie uprawdopodobniła ona, że podczas biegu terminu do wniesienia odwołania uniemożliwiały one jej dokonanie powyższej czynności, nie mogło odnieść zamierzonego skutku. Podkreślić przy tym należy, iż skarżąca złożyła do akt administracyjnych dokumenty potwierdzające stan jej zdrowia już po negatywnym rozpoznaniu przez organ przedmiotowego wniosku, a poza tym z dat widniejących na w/w dokumentach wynika, iż dotyczą one stanu zdrowia skarżącej z okresu wcześniejszego (sprzed daty złożenia ostatniego własnoręcznie podpisanego przez skarżącą pisma tj. pisma z dnia [...] grudnia 2009 r.) albo zostały wydane po dacie ustanowienia przez R. K. pełnomocnika a nie wynika z nich, że w terminie przepisanym do wniesienia odwołania, stan zdrowia skarżącej uniemożliwiał jej dopełnienie powyższej czynności. W takiej sytuacji, powyższa dokumentacja nie mogła świadczyć o pogorszeniu się stanu zdrowia skarżącej w dacie, kiedy była uprawniona do złożenia odwołania od decyzji Wojewody Ś. z dnia [...] stycznia 2010 r. Podkreślić w tym miejscu należy, że o ile w niektórych przypadkach, zaawansowany wiek i stan zdrowia danej osoby mogą świadczyć o braku winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej, to jednak dla stwierdzenia tej okoliczności, powyższe czynniki będą miały znaczenie wyłącznie w sytuacji, gdy, strona uprawdopodobni, że niedochowanie terminu wynika wprost z takich przesłanek ( występuje między obu zjawiskami związek przyczynowo-skutkowy). Natomiast, jeżeli stan zdrowia skarżącej kasacyjnie, przed rozpoczęciem biegu terminu, którego przywrócenia się domaga oraz w czasie jego biegu, nie uległ zmianie, wcześniej zaś – jak wyżej wspomniano - nie uniemożliwiał on jej brania czynnego udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym, to nie można uznać, że zaawansowany wiek i stan zdrowia miały wpływ na niedokonanie przez nią czynności procesowej w przepisanym terminie. Powyższe powoduje więc, że stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w zakresie dokonanej przez Ministra Skarbu Państwa oceny wniosku R. K. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania pod kątem naruszenia art. 58 § 1 i 2 k.p.a., należało uznać za prawidłowe. Naczelny Sąd Administracyjny uznając zatem, że skarga kasacyjna nie była usprawiedliwiona – z mocy art. 184 P.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.