I OSK 1235/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska Sędzia NSA Anna Lech (spr.) Sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Protokolant: sekretarz sądowy Rafał Jankowski po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 marca 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 2416/10 w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] września 2010r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania Wyrokiem z dnia 10 marca 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 2416/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego. W uzasadnieniu Sąd wskazał na następujący stan sprawy: decyzją z dnia 30 czerwca 2010 r. Burmistrz S., na podstawie art. 3 ust. 3, art. 4, art. 18 ust. 1 pkt 6 oraz art. 106 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2009 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 175, poz. 1362) oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127, poz. 1055), odmówił przyznania J. S. zasiłku celowego na zakup artykułów żywnościowych za kwotę 600 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] września 2010 r., nr [...], utrzymało w mocy wskazaną wyżej decyzję, stwierdzając, że spełnienie kryteriów przez osobę ubiegającą się o zasiłek celowy nie oznacza, że istnieje po jej stronie roszczenie o przyznanie świadczenia. Organ podkreślił, że rozpoznając wniosek musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Podano, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w S. dysponował kwotą 12.010 zł, a pomoc otrzymało 88 rodzin. Organ zaznaczył ponadto, że decyzją z dnia 19 kwietnia 2010 r. przyznano skarżącej świadczenie pieniężne na zakup artykułów żywnościowych w wysokości 100 zł miesięcznie. Natomiast decyzją z dnia 7 czerwca 2010 r. przyznano jej zasiłek stały od 1 marca 2010 r. do 30 maja 2010 r. wraz ze świadczeniem w postaci składki na ubezpieczenie zdrowotne, który został wypłacony w czerwcu 2011 r. z wyrównaniem za poprzednie miesiące. Od tej decyzji J. S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając naruszenie przepisów ustawy o pomocy społecznej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę wyrokiem z dnia 10 marca 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 2416/10, stwierdził, że organy administracyjne uwzględniły sytuację życiową wnioskodawczyni, jak również potrzeby innych osób objętych pomocą oraz aktualne możliwości finansowe organu. Wzięto także pod uwagę okoliczność przyznania skarżącej wcześniejszymi decyzjami zasiłku celowego i stałego. Sąd podkreślił, że oczekiwanie skarżącej co do zaspokojenia jej wszystkich podstawowych potrzeb w oparciu o świadczenia uzyskiwane z pomocy społecznej nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach prawa. Nie odpowiada to bowiem istocie i charakterowi świadczeń udzielanych w ramach pomocy społecznej. Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną złożyła J. S., wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżonemu wyrokowi postawiono zarzut nieważności postępowania określony w art. 183 § 2 punkt 5 w związku z art. 109 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270ze zm.), poprzez pozbawienie skarżącej możności obrony jej praw. Zarzucono także naruszenie art. 133 § 1 w związku z art. 54 § 2 powołanej ustawy, poprzez wydanie wyroku bez zapoznania się z aktami administracyjnymi stanowiącymi podstawę wydania zaskarżonych decyzji. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzut nieważności postępowania uzasadniono okolicznością, że pomimo złożonego w dniu rozprawy przed Sądem pierwszej instancji przez skarżącą wniosku o odroczenie rozprawy ze względu na jej zły stan zdrowia, Sąd oddalił tenże wniosek, czym pozbawił ją możności obrony swych praw. Wskazano ponadto, że przed terminem rozprawy skarżąca złożyła wniosek o przesłanie jej kserokopii akt sprawy, zaś z niezrozumiałych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zareagował na ten wniosek dopiero po dniu rozprawy, to jest pismem z dnia 11 marca 2011 r. wezwał skarżącą do sprecyzowania tegoż wniosku. Również w tym dniu Sąd rozpoznał pozytywnie złożony przed terminem rozprawy wniosek skarżącej o przyznanie jej adwokata z urzędu. Ten argument również – w ocenie skarżącej kasacyjnie – przemawia za naruszeniem art. 183 § 2 punkt 5 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podniesiono także, iż Sąd pierwszej instancji wydając zaskarżony wyrok oparł się tylko i wyłącznie na aktach administracyjnych, zaś skarżąca od początku kwestionowała zawarte w nich twierdzenia i domagała się przeprowadzenia stosownego pełnego postępowania dowodowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 pkt 5 wskazanej wyżej ustawy, w związku z czym zaszła konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku. W niniejszej sprawie – jak wynika z jej akt – skarżąca występowała w sprawie sama, zaś w dniu 8 marca 2011 r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata z urzędu. Sąd jednakże rozpoznał ten wniosek dopiero w dniu 11 marca 2011 r., a więc już po wydaniu wyroku z dnia 10 marca 2011 r. w sprawie ze skargi skarżącej w niniejszej sprawie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji powinien przed terminem rozprawy rozpoznać wniosek o przyznanie prawa pomocy. Zauważyć przy tym należy, że wydanym po terminie rozprawy, postanowieniem z dnia 11 marca 2011 r., przyznano skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata. Z akt sprawy wynika także, iż pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącej został wyznaczony adwokat M. B. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do wniosku, że gdyby Sąd pierwszej instancji we właściwym czasie rozpoznał wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy, to jej pełnomocnik z urzędu miałby możliwość podjęcia w sprawie obrony jej praw. Zauważyć należy, że do momentu rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata z urzędu skarżąca działała sama, a to nakłada na Sąd określone obowiązki. Jak bowiem stanowi art. 6 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Przypomnieć w tym miejscu należy, że skarżąca złożyła do Sądu wniosek o wydanie jej kserokopii akt sprawy, który to wniosek został rozpoznany po terminie rozprawy. Wnosiła także o odroczenie rozprawy ze względu na zły stan zdrowia, którego to wniosku Sąd także nie uwzględnił. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzut skargi kasacyjnej za zasadny i na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 183 § 2 pkt 5 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji.