III SA/Gd 18/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Orłowska Sędziowie: Sędzia WSA Felicja Kajut Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Anna Zegan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2011 r. sprawy ze skargi W.P. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia 22 listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia na studia stacjonarne na zasadach przeniesienia z innej uczelni 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Dziekana Wydziału Filologicznego Uniwersytetu z dnia 18 października 2010 r. bez numeru, 2. zasądza od Rektora Uniwersytetu na rzecz skarżącego W. P. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W. P. pismem z dnia 14 czerwca 2010 r. wystąpił o przyjęcie go na trzeci rok studiów licencjackich dziennych, kierunek filologia germańska, na Wydział Filologiczny Uniwersytetu [...] w roku akademickim 2010/2011. Podał, że jest studentem piątego roku studiów stacjonarnych jednolitych na kierunku filologia germańska Uniwersytetu [...] w O. Zmiana miejsca zamieszkania z O. na G. utrudniła mu zakończenie studiów – zaliczył wszystkie przedmioty z lat 1-3 i większość z 4 i 5 roku. Z uwagi na likwidację studiów stacjonarnych wydaje się właściwe podjęcie przez niego studiów na 3 roku studiów licencjackich. Decyzją z dnia 18 października 2010 r. Dziekan Wydziału Filologicznego Uniwersytetu [...] odmówił przyjęcia W. P. na trzeci rok studiów na kierunku filologia, specjalność filologia germańska, w roku akademickim 2010/2011, na zasadach przeniesienia z innej uczelni z powodu niespełnienia wymaganych kryteriów. W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art. 104 k.p.a., art. 169 § 7 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz Regulamin Studiów Uniwersytetu [...]. Organ wskazał, że zgodnie z uchwałą Rady Wydziału Filologicznego z dnia 4 września 2008 r. w sprawie zasad przeniesień studentów innych uczelni na kierunki pokrewne Wydziału Filologicznego [...], przeniesienie jest możliwe, jeśli średnia wszystkich ocen z ostatniego roku akademickiego w indeksie studenta wynosi co najmniej 4,0. W roku 2009/2010 strona nie była studentem uczelni wyższej. W roku akademickim 2008/2009 strona studiowała na V roku jednolitych magisterskich na Uniwersytecie [...] w O., uzyskując jedynie zaliczenie wykładu monograficznego. Średnia za rok akademicki 2007/2008 wynosiła 3,65. Dodatkowo rok ten nie został zaliczony – skierowano na powtarzanie dwóch przedmiotów. W. P. odwołując się od tej decyzji poniósł, że organ winien sprawdzić, czy zaliczył on I i II rok studiów i czy na II roku uzyskał wymaganą średnią ocen, bowiem ubiega się on o przyjęcie na trzeci rok studiów. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem, że o przyjęciu na III rok studiów decyduje średnia ocen z IV roku oraz to, czy IV rok studiów został zaliczony. Byłoby to istotne, gdyby chodziło o przyjęcie na V rok studiów. Wskazał, że spełnia wszelkie konieczne przesłanki do przyjęcia na III rok studiów. Po rozpatrzeniu odwołania Rektor Uniwersytetu [...] decyzją z dnia 22 listopada 2010 r. nr [...], na podstawie art. 66 ust. 2 w zw. z art. 70 ust. 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz art. 104 i nast. k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy stwierdził, że decyzja z dnia 18 października 2010 r. jest zgodna z regulacją zawartą w § 30 regulaminu studiów [...] oraz uchwałą Rady Wydziału Filologicznego [...] z dnia 4 września 2008 r. Nie stwierdzono by była ona sprzeczna z ustawą, Statutem [...], Regulaminem Studiów oraz uchwałą Rady Wydziału Filologicznego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku W. P. domagał się stwierdzenia nieważności decyzji organów obu instancji ewentualnie ich uchylenia. Skarżący zarzucił, że decyzja Rektora została wydana bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem art. 171 ust. 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym poprzez niezastosowanie, które miało wpływ na wynik sprawy; art. 169 ust. 7 ustawy poprzez niewłaściwe zastosowanie, które miało wpływ na wynik sprawy oraz art. 160 ust. 1 ustawy w związku z regulaminem studiów [...] poprzez niewłaściwą wykładnię. Nadto zarzucił naruszenie art. 10 k.p.a. poprzez uniemożliwienie mu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiału w sprawie oraz zgłoszonych żądań, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 171 ust. 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym student może przenieść się z innej uczelni za zgodą kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej jednostki przyjmującej , jeżeli wypełnił obowiązki wynikające z przepisów obowiązujących w uczelni, którą opuszcza. Skarżący stwierdził, że te warunki spełnił, jak również spełnił wymogi stawiane przez Uniwersytet [...]. Powtórzył argumenty podniesione w odwołaniu, że o przyjęciu na III rok studiów decyduje średnia ocen z roku II, a nie z IV czy V. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Pełnomocnik organu wskazał, że procedurę przenoszenia się studentów z innych uczelni określa art. 171 ust. 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, przy czym samo wypełnienie kryteriów do przeniesienia się studenta nie nakłada obowiązku wydania takiej zgody. Podniósł, że zarzuty skargi nie są trafne, bowiem art. 169 nie ma zastosowania do procedury przenoszenia się z innej uczelni. Wskazując na zasadę autonomii szkół wyższych stwierdził, że zarzut naruszenia przepisów postępowania jest niezasadny. Skarżący miał dostęp do akt sprawy w toku całego postępowania, wobec czego nie sposób przyjąć, iż nastąpiło naruszenie art. 10 k.p.a. w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący w toku postępowania zarzucił dodatkowo zaskarżonej decyzji naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. przez brak jego zastosowania oraz art. 7 i art. 77 k.p.a. Zdaniem skarżącego organ odwoławczy nie rozpatrzył merytorycznie sprawy naruszając tym samym zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Odpowiednie w myśl art. 207 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym stosowanie przepisów k.p.a. w indywidualnych sprawach studentów , w odniesieniu do obowiązków przewidzianych w art. 7 i art. 77 k.p.a., powinno polegać na określeniu przez organ uczelni z urzędu jakie fakty są niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy i jakimi dowodami winny być ustalone oraz uprzedniego pouczenia studenta o skutkach nieudowodnienia tych okoliczności oraz zakreślenia stosownego terminu. W sprawach rozstrzyganych w drodze uznania administracyjnego organ ma obowiązek dokładnego wyważenia interesu społecznego i słusznego interesu stron. W związku z tym uzasadnienie decyzji uznaniowej musi być staranne i odpowiadać wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. W sprawie organy nie odwoływały się do powyższych pojęć. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym ( Dz. U. Nr 164, poz.1365 ze zm.) , zwana dalej "ustawą" w art. 207 § 1 stanowi, że do decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego. Choć często wskazuje się, że "odpowiednie stosowanie" przepisów k.p.a. oznacza zapewnienie minimum procedury, niezbędne dla załatwienia sprawy i zachowania uprawnień strony przy uwzględnieniu specyfiki szkoły wyższej, to jednak tak rozumiane "odpowiednie stosowanie k.p.a." nie oznacza pomijania podstawowych zasad dotyczących wydawania decyzji. Art. 107 § 1-3 k.p.a. określa , co powinna zawierać decyzja oraz jej uzasadnienie. Decyzja powinna zawierać m.in. oznaczenie organu , adresata, powołanie podstawy prawnej , rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie prawne decyzji powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji , z przytoczeniem przepisów prawa. Elementy te umożliwiają zidentyfikowanie organu, treść rozstrzygnięcia indywidualnej sprawy, przyjęte podstawy prawne rozstrzygnięcia i tok rozumowania organu. Pozwala to zarówno adresatowi decyzji zorientować się kto, jak i z jakich przyczyn rozstrzygnął jego sprawę, jak i sądowi dokonującemu kontroli decyzji na ocenę jej legalności, czyli zgodności z prawem. W sprawie niniejszej w decyzji organu pierwszej instancji przywołano w podstawie prawnej art. 104 k.p.a., 169 § 7 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz - bez wskazywania konkretnych przepisów - Regulamin Studiów Uniwersytetu [...]. Nie przytoczono treści żadnego z w/w przepisów. Art. 104 k.p.a. jest przepisem ogólnym , z którego wynika , iż organ załatwia sprawę ( co do zasady) w formie decyzji. Art. 169 § 7 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym stanowi, że w przypadku gdy wstęp na studia nie jest wolny, rekrutację przeprowadzają komisje rekrutacyjne powołane przez kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej lub inny organ wskazany w statucie. Komisje rekrutacyjne podejmują decyzje w sprawach przyjęcia na studia. Wydaje się, że przepis ten przywołano dla wskazania podstawy prawnej, określającej organ uprawniony do wydawania decyzji w sprawie przenoszenia studenta z innej uczelni. Został on jednak wskazany wadliwie, nie ma on bowiem zastosowania do procedury przenoszenia się studenta z innej uczelni, jak słusznie w odpowiedzi na skargę stwierdził pełnomocnik organu. Do kwestii przenoszenia się studenta z jednej uczelni na drugą odnosi się, pominięty przez organ, art. 171 ust. 3 ustawy, który stanowi, że student może przenieść się z innej uczelni (...) za zgodą kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej uczelni przyjmującej , wyrażoną w drodze decyzji, jeżeli wypełnił wszystkie obowiązki wynikające z przepisów obowiązujących w uczelni, którą opuszcza. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 29 ustawy, podstawowa jednostka organizacyjna oznacza wydział lub inną jednostkę organizacyjną uczelni określoną w statucie ( ...). Kierownikiem podstawowej jednostki organizacyjnej uczelni jest Dziekan. W treści decyzji z dnia 18 października 2010 r. znalazły się jednak sformułowania "Kolegium Dziekańskie Wydziału Filologicznego (...) postanawia nie przyjąć", zaś decyzję podpisał nie Dziekan, a Prodziekan ds. Studenckich. Ani ze wskazanych szczegółowo podstaw prawnych, ani z treści uzasadnienia decyzji nie wynika, dlaczego organ jednoosobowy odnosi się do ustaleń poczynionych przez Kolegium Dziekańskie, czyli organ kolegialny, jak również na jakiej podstawie decyzję podpisał Prodziekan. Wskazanie w decyzji jako podstawy prawnej en bloc Regulaminu Studiów niczego nie wyjaśnia - nie wiadomo, który konkretnie przepis tegoż Regulaminu organ brał pod uwagę. W uzasadnieniu decyzji powołano się ponadto na Uchwałę Rady Wydziału Filologicznego z dnia "4 września 208 roku" w sprawie zasad przeniesień studentów innych uczelni na kierunki pokrewne Wydziału Filologicznego [...], przy czym nie wiadomo, z jakich powodów organ powołał się na treść tej uchwały - nie wskazano podstawy prawnej, pozwalającej na oparcie się o treść tej uchwały. Organ odwoławczy, utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji stwierdził natomiast, że została ona oparta o § 30 Regulaminu Studiów oraz Uchwałę Rady Wydziału Filologicznego z dnia 4 września 2008 r. § 30 Regulaminu Studiów , dotyczący przyjęcia na [...] studenta innej uczelni wskazuje co prawda , iż zasady takiego przyjęcia określa Rada Wydziału, jednak organy obu instancji nie przywołały w wydanych decyzjach żadnego przepisu ustawowego , pozwalającego na posłużenie się przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy regulaminem studiów. Przywołany przez organ odwoławczy przepis art. 66 ust. 2 ustawy dotyczy bowiem zakresu podejmowania decyzji przez Rektora, zaś art. 70 ust. 3 ustawy wskazuje , kiedy Rektor uchyla decyzję kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej. Z art. 70 ust. 2 ustawy wynika, że od decyzji kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej służy odwołanie do rektora, tymczasem decyzję z dnia 22 listopada 2010 r. podpisał Prorektor ds. Studenckich. W decyzji nie wyjaśniono podstawy prawnej takiego stanu rzeczy. Wskazać ponadto należy, że z treści przywołanego wyżej art. 171 § 3 ustawy wynika, iż decyzja dotycząca przeniesienia studenta z innej uczelni ma charakter uznaniowy. Decyzje uznaniowe nie są zwolnione z obowiązku uzasadnienia prawnego i faktycznego. Organ ma obowiązek w uzasadnieniu decyzji podać motywy, jakimi kierował się , czyniąc użytek ze swych uprawnień, a uzasadnienie takie nie może opierać się na ogólnych stwierdzeniach. "Ze względu na konieczność wyboru rozstrzygnięcia < decyzje pozostawione uznaniu administracyjnemu wymagają zatem raczej szerszego uzasadnienia niż decyzje podejmowane w warunkach ustawowego skrępowania>(Iserzon, Komentarz, s.209)" ( Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 6. wydanie, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2004 r., str.494). W sprawie niniejszej organy swoje stanowisko uzasadniły w sposób nie wypełniający powyższych wymogów. Podkreślenia wymaga , że sytuacja skarżącego jest specyficzna- jako student Uniwersytetu [...] w O. odbywał studia jednolite, a zamierzał przenieść się na studia pierwszego stopnia na Uniwersytet [...]. Gdyby należało stosować przy rozpoznaniu jego wniosku także zasady przeniesień studentów, określone Uchwałą Rady Wydziału Filologicznego [...] z dnia 4 września 2008 r. , które uzależniają między innymi ( ale nie jedynie ) możliwość przeniesienia studenta od średniej ocen, organy – z uwagi na stan faktyczny niniejszej sprawy- powinny wskazać między innymi, z którego roku powinna być brana pod uwagę średnia ocen i dlaczego, jak również wskazać sposób ustalenia średniej ocen. Organy powinny wskazać motywy, jakimi kierowały się , czyniąc użytek ze swych uprawnień i podać szczegółowe ich uzasadnienie. Takich rozważań w decyzjach organów obu instancji brak. W tej sytuacji decyzje organów obu instancji nie odpowiadają wymogom, określonym przez art. 107 k.p.a. , a to naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze powyższe Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. uwzględnił skargę. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy będą miały na uwadze powyższe wskazania. O kosztach Sąd orzekł na mocy art. 200 p.p.s.a.