II SA/Kr 123/11
WyrokWSA w Krakowie2011-03-11
Skład orzekający: Renata Czeluśniak, Mariusz Kotulski, Jan Zimmermann
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji może odstąpić od uchylenia decyzji wydanej po wznowieniu postępowania, gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w pierwotnym postępowaniu, stosując art. 146 § 2 k.p.a.?Ratio decidendi
Organ administracji może odstąpić od uchylenia decyzji wydanej po wznowieniu postępowania i ograniczyć się do stwierdzenia naruszenia prawa, jeśli w wyniku wznowienia mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej, niezależnie od przesłanki wznowienia, w tym gdy stroną bez własnej winy nie brała udziału w pierwotnym postępowaniu. Odmowa uchylenia decyzji na podstawie art. 146 § 2 k.p.a. wymaga przeprowadzenia ponownego postępowania i prawidłowej oceny materiału dowodowego.Stan faktyczny
M.K. złożyła wniosek o ustalenie warunków zabudowy dla budowy budynku mieszkalnego na działce w gminie C. Burmistrz C. wydał decyzję odmowną, która została wznowiona na wniosek sąsiednich właścicieli działek, którzy twierdzili, że nie brali udziału w pierwotnym postępowaniu. Po wznowieniu postępowania Burmistrz odstąpił od uchylenia decyzji, stwierdzając jej naruszenie prawa, lecz utrzymując ją w mocy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło tę decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. M.K. zaskarżyła decyzję Kolegium, domagając się jej uchylenia i umorzenia postępowania wznowionego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 sierpnia 2006 r. w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Czeluśniak (spr.) Sędziowie : Sędzia WSA Mariusz Kotulski Sędzia NSA Jan Zimmermann Protokolant : Teresa Jamróz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2011 r. sprawy ze skargi M.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia 28 sierpnia 2006 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia po wznowieniu postępowania, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa uchyla zaskarżoną decyzję.
Decyzją z dnia 25 kwietnia 2005r., znak: [...] Burmistrz C., z powołaniem się na treść art. 149 § 3 k.p.a. i art. 150 § 1 k.p.a., odmówił wznowienia na wniosek J. i B. P. oraz i W. i R. P. postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Burmistrza C. z dnia 17 września 2004r., znak: [...] w przedmiocie ustalenia na wniosek M. K., warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z infrastrukturą techniczną i komunikacyjną na działce nr "1" w miejscowości P., gmina C. wraz z przyłączami do sieci energetycznej, gazowej, wodociągowej oraz kanalizacji sanitarnej wraz ze zbiornikiem na ścieki sanitarne. Jako podstawę odmowy wznowienia postępowania podał, iż J. i B. P. oraz R. i W. P., tj. osobom występującym z wnioskiem o wznowienie przedmiotowego postępowania, nie przysługuje przymiot strony postępowania w rozumieniu art. 28 kpa.
W wyniku rozpatrzenia odwołania J. i B. P. oraz R. i W. P. od wyżej przytoczonej decyzji Burmistrza C., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 15 czerwca 2005r., sygn. akt: [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Ponownie rozpoznając wniosek wyżej już wymienionych osób występujących z żądaniem wznowienia postępowania, Burmistrz C. postanowieniem z dnia 24 czerwca 2005r., znak: [...] wznowił postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej ostateczną decyzją o warunkach zabudowy z dnia 17 września 2004r., znak: [...].
Następnie decyzją z dnia 17 sierpnia 2005r., znak: [...] orzekł: "1. odstępuję od uchylenia decyzji wydanej przez Burmistrza C. z dnia 2004-09-17 , znak: [...] (. . .) z powodu okoliczności o których mowa w art. 146 § 2 kpa, tj. że w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego w tej sprawie mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej, gdyż przedmiotowe zamierzenie inwestycyjne spełnia wszystkie warunki określone w ustawie z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w tym wymagania art. 61 ust. 1 tej ustawy, a nie zachodzą inne okoliczności mające wpływ na przedmiotowe rozstrzygnięcie,
2. stwierdzam, iż decyzja Burmistrza C. z dnia 2004.09.17, znak: [...] (. . .) wydana została z naruszeniem prawa polegającym na tym, że strony bez własnej winy nie brały udziału w tym postępowaniu".
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia wskazano, iż Gmina C. nie posiada aktualnie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, złożony przez M. K. wniosek spełniał warunki określone w art. 52 ust. 2 ustawy, a projekt decyzji opracowany został przez uprawnionego architekta. Przechodząc zaś do merytorycznego rozpatrzenia wniosku, stwierdzono, że nie ma żadnych podstaw do wydania innej decyzji niż dotychczasowa, a wydana decyzja w całości pozbawiona jest wadliwości materialnej i nie ma żadnych podstaw do wydania innej decyzji niż dotychczasowa, co powoduje, że organ I instancji zobowiązany jest do wydania decyzji w trybie art. 152 § 2 kpa.
Od wyżej przytoczonej decyzji odwołanie złożyli J. P. i B. P. - właściciele działki nr "2" oraz R. P. i W. P. - właściciele działki nr "3".
W uzasadnieniu odwołujący wskazali, iż dnia 15 stycznia 2005r. stwierdzili fakt dokonania niezgodnego z decyzją ustalającą warunki zabudowy przyłącza. Przytoczyli szereg przepisów ustawy - Prawo energetyczne. Podkreślili, iż istniejące przyłącze energetyczne, którym dostarczana jest energia do trzech gospodarstw domowych w żadnym wypadku nie może obsługiwać czwartego gospodarstwa domowego" (tj. objętego wnioskiem M. K. budynku mieszkalnego jednorodzinnego).
Postanowieniem z dnia 22 grudnia 2005r., sygn. akt: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło, że odwołanie W. i R. P. zostało wniesione z uchybieniem terminu.
W wyniku rozpatrzenia odwołania J. i B. P. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 22 grudnia 2005r., sygn. akt: [...] uchyliło decyzję Burmistrza C. z dnia 17 sierpnia 2005r. przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazało, iż "z przepisów Działu II rozdziału 12 Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 145-152) wynika, że jeżeli wystąpią określone prawem zdarzenia, postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną podlega wznowieniu - organ administracyjny wydaje wówczas postanowienie o wznowieniu (art. 149 § 1 kpa). Między innymi wznowienie postępowania następuje wtedy, gdy - tak jak w rozpoznawanej sprawie - strona bez własnej winy nie brała udziału w tym postępowaniu (art. 145 § 1 kpa). Jednocześnie z art. 151 § 1 kpa (w związku z art. 149 § 2 kpa) wynika, że w toku wznowionego już postępowania organ orzekający ma obowiązek przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Istotą wznowienia postępowania administracyjnego jest bowiem przeprowadzenie postępowania w sprawie administracyjnej od samego początku, po raz drugi, z tego powodu, że poprzednio prowadzone w tej sprawie postępowanie administracyjne zakończone decyzją ostateczną było obarczone kwalifikowaną wadą i można było przypuszczać, że ta wada procesowa wpłynęła negatywnie na treść wydanej decyzji. Nowe rozstrzygnięcie powinno być więc wydane po przeprowadzeniu "od samego początku, po raz drugi" prawidłowego już postępowania. Powyższe stanowisko jest zbieżne z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartym w wyroku z dnia 13 listopada 1987 r., I SA 1326/86 (ONSA 1987/2 poz. 80), w myśl którego stwierdzenie, czy przyczyna wznowienia postępowania rzeczywiście wystąpiła w sprawie i jakie z tego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia sprawy, może być wyłącznie efektem postępowania przeprowadzonego na podstawie art. 149 § 2 kpa. Również w doktrynie prawa administracyjnego podkreśla się, że odmowa uchylenia zaskarżonej decyzji oparta na podstawie art. 151 § 2 kpa może mieć miejsce wyłącznie po przeprowadzeniu wznowionego postępowania, gdyż wtedy dopiero można ocenić czy przyczyny wznowienia określone w art. 145 § 1 kpa nie wpłynęły na treść decyzji (zob. Z. Janowicz - Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz. PWN, Warszawa - Poznań 1987, str. 328 - 331). Inaczej mówiąc - dopiero po przeprowadzeniu wznowionego postępowania można wypowiedzieć się co do dalszych losów zaskarżonej decyzji. W sytuacji zaś, gdy - jak to miało miejsce w rozpoznawanym przypadku - strona nie brała udziału w dotychczasowym postępowaniu, konieczność przeprowadzenia ponownego postępowania co do istoty sprawy istnieje dlatego, by stwierdzić, czy mimo tego organ orzekający wydał prawidłową decyzję, uwzględniającą słuszne interesy stron w granicach dopuszczonych przez prawo (zob. Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, praca zbiorowa pod redakcją J. Borkowskiego, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1989, str. 241, 243-244, 247). Wyżej wykazany obowiązek powtórnego przeprowadzenia postępowania istnieje również w sytuacji objętej dyspozycją art. 146 § 2 kpa. W myśl tego przepisu - mimo istnienia podstaw wznowienia przewidzianych w art. 145 § 1 kpa - nie uchyla się decyzji, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. W takim też przypadku, zgodnie z art. 151 § 2 kpa, organ administracyjny ogranicza się do stwierdzenia, że wydanie decyzji nastąpiło z naruszeniem prawa oraz do wskazania okoliczności, z których powodu nie uchylił decyzji. Wyżej przytoczony przepis (art. 146 § 2 kpa) ma charakter wyjątkowy. Pozwala on bowiem organowi prowadzącemu wznowione postępowanie na nieuchylanie decyzji poprzedniej, mimo że była ona wydana po przeprowadzeniu wadliwego postępowania. Organ może tego nie czynić, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej".
Nadto Kolegium wskazało, że stosownie do treści art. 146 § 2 kpa rozstrzygnięcie w nim przewidziane jest dopuszczalne wówczas, gdy wszystkie okoliczności sprawy ustalone na podstawie całokształtu materiału dowodowego przemawiają za tym, że nie ma żadnych podstaw do wydania innej decyzji niż dotychczasowa. Takie zdaniem Kolegium znaczenie ma wyrażenie "wyłącznie" użyte w tym przepisie. W sytuacji zaś, gdy strony bez własnej winy nie brały udziału w postępowaniu administracyjnym, a tym samym wnioski dowodowe i twierdzenia stron nie mogły zostać uwzględnione i wobec tego nie został zebrany w sprawie pełny materiał dowodowy, nie można zasadnie twierdzić, że nie mogłaby zapaść inna decyzja niż kwestionowana w podaniu o wznowienie postępowania (...). SKO w [...] podkreśliło, że zgodnie z poglądem reprezentowanym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 listopada 1988r., sygn. akt: IV SA 540/88 opubl. ONSA 1988/2, poz. 90. ,,(...) odmowa uchylenia decyzji, orzeczona z powołaniem się na art. 146 § 2 kpa, wymagałaby przekonującego wykazania, że w sprawie mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Rozstrzygnięcie jednak co do istoty sprawy we wznowionym postępowaniu z powołaniem się na art. 146 § 2 Kpa nie może nastąpić przy jednostronnej tylko ocenie sprawy".
W toku ponownego rozpoznania sprawy organ I instancji ponownie przeprowadził analizę funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu, ponownie sporządził projekt decyzji o warunkach zabudowy, który to projekt uzgodniony został w trybie art. 53 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym z [...] Zarządem Melioracji i Urządzeń Wodnych w K. (postanowienie z dnia 29 marca 2006r.), Dyrektorem Zespołu Parków Krajobrazowych [...] (postanowienie z dnia 27 marca 2006r.) i ze Starostą B. (postanowienie z dnia 14 kwietnia 2006r.).
Następnie decyzją z dnia 29 kwietnia 2006r. Burmistrz C. znak [...] stwierdził, że decyzja z dnia 17 września 2004r. wydana została z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 4 kpa, jednakże odstąpił od uchylenia tej decyzji, albowiem, zgodnie z art. 146 § 2 kpa nie uchyla się decyzji w przypadku, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej.
W wyniku rozpatrzenia odwołania J. i B. P. oraz R. i W. P. kwestionujących wykonany przyłącz energii elektrycznej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 28 sierpnia 2006 r., sygn. akt [...] uchyliło zaskarżoną decyzję Burmistrza C. z dnia 29 kwietnia 2006 r., i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że możliwość zastosowania art. 146 § 2 kpa we wznowionym postępowaniu była już przedmiotem analizy w decyzji SKO w [...] z dnia 22 grudnia 2005 r. Kolegium przyznało co prawda, że wykonując zalecenia zawarte w tej decyzji organ I instancji ponownie przeprowadził postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy oraz analizę funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu, sporządzając projekt decyzji o warunkach zabudowy i uzgadniając go w trybie art. 53 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, jednakże pomimo powyższego stwierdziło że podjęte przez organ I instancji czynności nie pozwalają na przyjęcie, iż możliwe jest odstąpienie od uchylenia decyzji z uwagi na brzmienie art. 146 § 2 kpa. Dla uzasadnienia swojego stanowisko Kolegium podniosło, że jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, to we wznowionym postępowaniu nie może znaleźć zastosowania art. 146 § 2 kpa, odwołując się przy tym do wyroku NSA z dnia 25 listopada 1988 r., sygn. IV SA 540/88. Organ II instancji wskazał ponadto, iż o tym, że decyzja wydana w następstwie wznowienia postępowania nie odpowiada w swej istocie decyzji objętej wznowionym postępowaniem, tj. decyzji z dnia 17 września 2004 r. przekonuje zakres i tryb uzgodnień dokonanych przez organ I instancji, bowiem projekt decyzji datowanej na dzień 17 września 2004 r. wymagał uzgodnienia z Zarządem Powiatu w B., Zarządem Województwa [...], [...] Zarządem Melioracji i Urządzeń Wodnych oraz właściwym miejscowo Wojewodą, natomiast wskutek zmiany stanu prawnego, projekt decyzji o warunkach zabudowy opracowany po wznowieniu postępowania wymagał uzgodnień ze Starostą B., [...] Zarządem Melioracji i Urządzeń Wodnych oraz Dyrektorem Zespołu Parków Krajobrazowych działającym w imieniu Wojewody. W kontekście powyższego Kolegium uznało, że jakkolwiek decyzja z dnia 17 września 2004 r., oraz decyzja podjęta we wznowionym postępowaniu mogą w sposób identyczny ustalać warunki zabudowy, to nie będą to decyzje tożsame w swej treści. Ustosunkowując się nadto do zarzutów odwołania, Kolegium wskazało, że w sytuacji, gdy kwestionowany przez odwołujących przyłącz energetyczny wykonany zostaje w sposób nieprawidłowy, to kwestia ta może być przedmiotem badania przez właściwe organy nadzoru budowlanego.
Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 30 sierpnia 2006 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę wniosła M. K. domagając się uchylenia decyzji Kolegium w całości oraz umorzenia postępowania administracyjnego wznowionego przez Burmistrza C. postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2006 r.
Skarżąca zarzuciła organowi II instancji wydanie decyzji z naruszeniem prawa, interesu prawnego skarżącej oraz z naruszeniem ustawowej zasady stanowiącej, że organy administracji państwowej winny działać na podstawie przepisów prawa (tj. z naruszeniem art. 6 kpa), a ich postępowanie powinno być prowadzone w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli (tj. z naruszeniem art. 8 kpa). Dla uzasadnienia wniosków i zarzutów skargi, skarżąca podniosła, że ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym precyzyjnie wymienia materiały, jakie należy złożyć w celu otrzymania decyzji o warunkach zabudowy oraz warunki, jakie powinna spełniać wnioskowana lokalizacja, które to dokumenty wraz z wnioskiem inwestora stanowią podstawę do oceny przez właściwy organ obszaru oddziaływania inwestycji, co z kolei determinuje ustalenie kręgu stron postępowania. Skarżąca zarzuciła organowi II instancji stosowanie w sposób automatyczny i pozbawiony odpowiedniej analizy przesłanki braku czynnego udziału stron w postępowaniu administracyjnym, nieprawidłowe rozstrzygniecie sprawy, niespójność w zakresie orzekania, nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy oraz uzasadnienie decyzji z naruszeniem art. 107 kpa.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 2 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) - dalej p.u.s.a. oraz zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)- dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej przy zastosowaniu kryterium legalności i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia - art. 135 p.p.s.a. Przepisy ustawy, przewidując jedynie uprawnienia kontrolne sądów administracyjnych, nie dają im kompetencji do zastępowania organów administracji publicznej w wykonywaniu ich zadań orzeczniczych. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, gdy jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego obowiązującymi w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Uchylenie decyzji przez sąd administracyjny następuje tylko w przypadku: uchybienia przepisom prawa materialnego, jeżeli uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit "a" p.p.s.a.), w przypadku rozstrzygnięcia dotkniętego wadą uzasadniającą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. "b"), jak również w przypadku wad postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny na wynik sprawy (lit. "c"). Natomiast w wypadku nieuwzględnienia skargi sąd, w myśl art. 151 p.p.s.a. skargę oddala.
Skargę należało uznać za zasadną, ponieważ zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Postępowanie administracyjne w sprawie będącej przedmiotem kontroli Sądu, prowadzone było w trybie wznowienia postępowania. Przyczyny wznowienia postępowania administracyjnego określają art. 145 § 1 kpa oraz art. 145a § 1 kpa. Na wstępie zasadne jest wskazanie, że decyzja ostateczna kończąca postępowanie administracyjne pozostaje pod szczególną ochroną zasady trwałości decyzji administracyjnych wyrażonej w art. 16 kpa. Racją prawną tej zasady jest konieczność stabilizacji porządku prawnego państwa, współtworzonego przez działania administracji publicznej w formie indywidualnych rozstrzygnięć kształtujących sytuację prawną podmiotów, których działania te dotyczą. Wznowienie postępowania jest jednym z trzech trybów postępowania nadzwyczajnego, obok postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, oraz postępowania w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji dotkniętej wadą niekwalifikowaną bądź decyzji prawidłowej. Instytucja wznowienia postępowania stwarza prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej już uprzednio zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością wyliczoną wyczerpująco w przepisach prawa procesowego (tak B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, wyd. 7, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2005, kom do art. 145 ustawy). Rodzaje wadliwości stanowiące przesłanki wznowienia postępowania zostały w sposób enumeratywny wymienione w art. 145 § 1 pkt 1-8 kpa jako podstawy wznowienia zaś, oprócz co najmniej jednej z tam wymienionych musi wystąpić jeszcze przesłanka pozytywna w postaci rozstrzygnięcia sprawy decyzją ostateczną. Do przesłanek negatywnych należą natomiast przesłanka terminu - art. 146 § 1 kpa i przesłanka wynikająca z art. 146 § 2 kpa - treść rozstrzygnięcia w trybie wznowienia odpowiada treści decyzji ostatecznej. Żaden przepis kpa nie zawiera ograniczenia co do możliwości wszczęcia i prowadzenia postępowania nadzwyczajnego w trybie uregulowanym przepisami Rozdziału 12 kpa tylko jednokrotnie, w przypadku zajścia pozytywnych przesłanek wznowienia i zachowania przez wnoszącego podanie o wznowienie terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 lub § 2 kpa.
W myśl przepisu art. 145 § 1 pkt 4 kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Postanowieniem z dnia 24 czerwca 2005 r. Burmistrz C. wznowił postępowanie administracyjne na wniosek J. i B. P. oraz R. i W. P., którzy podnieśli, że nie brali udziału w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną Burmistrza C. z 17 września 2004 r., znak [...]. Zgodnie z art. 149 § 2 kpa postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyny wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Dopiero po wznowieniu postępowania rozpoczyna się etap rozpoznawczy, na którym to właściwy organ bada zaistnienie podstaw wznowienia, a w razie ich stwierdzenia przeprowadza postępowanie wyjaśniające w celu rozstrzygnięcia o istocie sprawy.
Sąd orzekający po zapoznaniu się z materiałem w sprawie, podzielił zapatrywania organów I i II instancji odnośnie zaistnienia przesłanki art. 145 § 1 pkt 4 kpa wskutek czego decyzja Burmistrza C. w 17 września 2004 r. została wydana z naruszeniem prawa stron R. P. i W. P. oraz B. P. i J. P. do czynnego udziału w sprawie.
Organ I instancji, rozpatrując wniosek o wznowienie postępowania, dokonał prawidłowej oceny zaistnienia podstaw wznowienia postępowania określonych w art. 145 § 1 pkt 4 kpa oraz zbadał czy wniosek o wznowienie postępowania nie jest spóźniony w rozumieniu art. 148 kpa. Ponadto wykonując wskazania zawarte w rozstrzygnięciu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 22 grudnia 2005 r., organ I instancji zasadnie dla potrzeb prowadzonego postępowania stronami uznał wszystkich właścicieli działek sąsiednich.
Stosownie do treści art. 151 kpa, będącego podstawą prawną zaskarżonej decyzji, organ administracji publicznej, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 kpa może wydać trzy równoważne rozstrzygnięcia:
1) decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a
albo
2) decyzję, w której uchyla decyzję dotychczasową i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy,
albo
3) decyzję, w której ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa.
Oczywistym jest, że decyzja, w której uchyla się decyzję dotychczasową i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy, może być podjęta wtedy, gdy organ stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 i 145a kpa, przy jednoczesnym braku przesłanek negatywnych wymienionych w art. 146 kpa. Tak więc, po ustaleniu przez organ istnienia podstaw do uchylenia decyzji dotychczasowej na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa, dla wybrania właściwego rozstrzygnięcia, organ w pierwszej kolejności musi ustalić, czy w sprawie nie występują negatywne przesłanki określone w art. 146 kpa .
Bezspornym w sprawie było, że w dniu orzekania przez organ I i II instancji oraz w dniu wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego przed Sądem nie zachodziła w sprawie negatywna przesłanka określona w art. 146 § 1 kpa. albowiem pięcioletni okres czasu, o którym mowa w powołanym przepisie wówczas jeszcze nie upłynął.
Ustalenia zatem wymagało, czy w sprawie nie zachodziła przesłanka negatywna określona w art. 146 § 2 kpa stanowiącym, że "nie uchyla się decyzji także w przypadku, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej". Ustalenie istnienia przesłanki negatywnej wymienionej w przepisie art. 146 § 2 kpa powinno być dokonane na podstawie przeprowadzonego przez organ rozumowania, po przyjęciu założenia, że nie zapadła decyzja ostateczna kończąca postępowanie, które zostało wznowione. Rozumowanie to winno być przeprowadzone na podstawie przepisów obowiązujących w dniu wydania decyzji dotychczasowej. Jeżeli w wyniku dokonania takiej oceny organ stwierdzi, że pomimo tego, iż w postępowaniu zwykłym nie brały udziału wszystkie strony zapadłaby w nim decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej, winien wydać rozstrzygnięcie na podstawie art. 151 § 2 kpa w związku z art. 146 § 2 kpa. Zatem zasadniczą kwestią wymagającą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy dokonanie przez organ oceny, że w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej, jest zgodne z prawem.
Organ I instancji prawidłowo, mając nadto na uwadze wykonanie wskazań zawartych w decyzji SKO z dnia 22 grudnia 2005 r., ponownie merytorycznie rozpoznał sprawę, w tym przeprowadził powtórnie analizę funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu wyznaczonego obszaru analizowanego wokół działki nr "1" w m. P. w formie tekstowej i graficznej oraz sporządził projekt decyzji w formie odpowiadającej w całości decyzji z dnia 17 września 2004 r. Wobec braku uwag stron do tak przeprowadzonego ponownie postępowania wyjaśniającego oraz jego wyników, w tym również wobec braku uwag ze strony R. i W. P. oraz B. i J. P., organ zasadnie stwierdził że nie ma podstaw do wydania innej decyzji w swej treści niż dotychczasowa.
Nie można zatem podzielić zapatrywań Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] zawartych w decyzji z dnia 30 sierpnia 2006 r., że niedopuszczalne jest odstąpienie od uchylenia decyzji oraz wydanie rozstrzygnięcia na postawie art. 151 § 2 kpa w zw. z art. 146 § 2 kpa w sytuacji, gdy zaistniałą podstawą wznowienia był brak czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 4 kpa) Ani przepis art. 151 § 2 kpa ani art. 146 § 2 kpa nie różnicują ich zastosowania w zależności od rodzaju pozytywnej przesłanki wznowienia postępowania, lecz uzależniają treść wydanego w sprawie rozstrzygnięcia od sposobu załatwienia sprawy. Jeżeli rozstrzygnięcie zawarte w decyzji wydanej po wznowieniu postępowania i przeprowadzeniu właściwego i prawidłowego postępowania wyjaśniającego byłoby tożsame z rozstrzygnięciem już zapadłym, obowiązkiem organu jest wydać rozstrzygnięcie na podstawie art. 151 § 2 kpa. Uzależnianie dopuszczalności wydania takiego rozstrzygnięcia od rodzaju zaistniałej przesłanki wznowienia byłoby nieuprawnione( a zatem godzące w porządek prawny jako nielegalne).
Nie jest możliwe również uwzględnienie przez Sąd orzekający stanowiska SKO w [...] zakładającego, że decyzja dotychczas przez organ wydana oraz decyzja, która miałaby zostać wydana po wznowieniu postępowania chociaż "mogą w sposób identyczny ustalać warunki zabudowy, to nie będą to decyzje tożsame w swej treści" w sytuacji gdy doszło do zmiany stanu prawnego, a tym samym w sprawie wymagane są uzgodnienia innych niż uprzednio organów. Wskazać bowiem należy, że wydając rozstrzygnięcie po wznowieniu postępowania organ na nowo gromadzi i bada materiał dowodowy istniejący w dniu orzekania oraz dokonuje zestawienia tak zgromadzonego materiału dowodowego i wniosków z jego analizy z hipotezą normy prawnej istniejącej w dniu rozstrzygania. Przy czym istotne dla wydania rozstrzygnięcia w sprawie po wznowieniu postępowania jest zweryfikowanie czy w wyniku tak przeprowadzonego procesu prawa i obowiązki stron tego procesu zostaną ukształtowane w taki sam sposób i wywołają takie same skutki prawne. Decyzja wydawana po wznowieniu postępowania nie ma być tą samą decyzją co uprzednio zapadła, ale jej rozstrzygnięcie ma w istocie odpowiadać rozstrzygnięciu dotychczasowej decyzji.
W sytuacji w której zarówno strony - które uprzednio nie brały udziału w sprawie - nie wnoszą żadnych uwag, jak również organy zobowiązane do uzgodnienia projektu decyzji sporządzonego w wyniku wznowienia postępowania zajmują takie samo stanowisko, jak organy które uzgodniły projekt decyzji z dnia 17 września 2004 r., nie ma podstaw do niezastosowania art. 151 § 2 kpa w zw. z art. 146 § 2 kpa, w sytuacji w której po ponownym przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, organ dokonał ustaleń takich samych jak w poprzednim postępowaniu.
Ustosunkowując się do wniosków i zarzutów skargi, stwierdzić należy, że nie jest możliwe umorzenie przez sąd orzekający postępowania wznowionego przez Burmistrza C. postanowieniem z dnia 24 czerwca 2005 r. albowiem jak zostało to wyżej wskazane sądy administracyjne mogą stosować tylko i wyłącznie środki prawne określone przepisami prawa, a pośród takich nie ma umocowania do umorzenia postępowania administracyjnego. Jednakże, abstrahując od powyższego, wskazać należy, że postępowanie w sprawie administracyjnej stosownie do art. 105 § 1 kpa organ zobowiązany jest umorzyć, gdy z jakiejkolwiek przyczyny stało się ono bezprzedmiotowe. Jak zostało wyjaśnione w decyzji Burmistrza C. z dnia 29 kwietnia 2006 r. J. i B. P. oraz W. i R. P. winni byli zostać uznani za strony postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla działki "1" w m. P., a z uwagi na to iż w przedmiotowym postępowaniu udziału nie brali, istniały podstawy do jego wznowienia.
Ponownie rozpatrując sprawę organ winien jest wziąć pod uwagę rozważania zawarte w niniejszym wyroku weryfikując, czy w chwili orzekania w sprawie nie zachodzą negatywne przesłanki wymienione w art. 146 k.p.a.
Uznając zatem, iż postępowanie w niniejszej sprawie przeprowadzone zostało z naruszeniem wyżej wskazanych przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło