I SA/Lu 920/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Kwiatek (sprawozdawca), Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz,, WSA Wojciech Kręcisz, Protokolant Stażysta Paulina Zając, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 marca 2011 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej , po rozpatrzeniu zażalenia A w K. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] w sprawie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych . W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazał, że wnioskiem z dnia 2 czerwca 2010 r., uzupełnionym na wezwania organu pismami z dnia 17 czerwca 2010 r., 15 lipca 2010 r. i 17 sierpnia 2010 r. Spółka wniosła o umorzenie kosztów egzekucyjnych w kwocie 15.421,90 zł, związanych z realizacją tytułu wykonawczego obejmującego zaległy podatek od towarów i usług za marzec 2010 r. Jako podstawę wniosku wskazała art. 64e § 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. jedn.Dz. U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 z późn. zm. – dalej: "upea"). Jednocześnie Spółka oświadczyła, że wnioskuje o udzielenie pomocy de minimis, dołączając wymagane w tym zakresie informacje oraz, że w dniu 1 czerwca 2010 zaległość podatkowa objęta tytułem wykonawczym wraz z należnymi odsetkami za zwłokę i kosztami upomnienia w kwocie 260.863 zł została uregulowana. Spółka powołała się na trudną sytuację finansową spowodowaną brakiem przychodów ze sprzedaży, brakiem wolnych środków finansowych większych niż kilkaset złotych oraz posiadaniem dużych zobowiązań wobec jej właściciela, który udzielał Spółce pożyczek. Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...] odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych w ramach pomocy de minimis. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wyjaśnił, że podjęcie postanowienia w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych wobec przedsiębiorcy, powinno być zgodne z przepisami ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. z 2007, Nr 59, poz. 404, ze zm.). Wobec tego zobowiązany musi spełnić jednocześnie przesłanki umożliwiające udzielenie pomocy publicznej de minimis, jak również przesłanki uzasadniające umorzenie kosztów egzekucyjnych wynikające z upea. Rozpatrując możliwość udzielania Spółce pomocy de minimis poddano analizie wskaźniki: rentowności prowadzonej działalności, płynności finansowej, szybkości obrotu składników majątkowych, zadłużenia, analizy przepływu finansów. W wyniku szczegółowej analizy poszczególnych wskaźników organ egzekucyjny uznał, że sytuacja ekonomiczna i finansowa Spółki jest niepewna i nierokująca szybkiej poprawy w przypadku udzielenia jej pomocy.Przyznał, że Spółka nie osiąga żadnego zysku ze sprzedaży, a jedynie ponosi koszty, a jako podmiot wypełniający przesłanki z definicji przedsiębiorstwa zagrożonego Spółka nie kwalifikuje się do udzielenia pomocy de minimis . Badając natomiast przesłankę z art. 64e § 2 pkt 1 upea organ egzekucyjny uznał, że nie została ona spełniona, gdyż na chwilę obecną dokonano skutecznych zajęć wierzytelności. Na powyższe postanowienie Spółka złożyła zażalenie. Zarzuciła, że odmowa umorzenia kosztów egzekucyjnych nie uwzględnia faktycznej sytuacji finansowej Spółki. Wskazała, że przedstawiła w sposób szczegółowy zakres i warunki swojego działania, trudności oraz okoliczności powołania do życia B, którego jest komandytariuszem. Analizując zaistniały w sprawie stan faktyczny Dyrektor Izby Skarbowej zważył, że jedną z przesłanek, umorzenia w całości lub w części kosztów egzekucyjnych jest powołana przez stronę nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub wykazania, że nie jest on w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej – art. 64e § 2 pkt 1 upea. Zaznaczył, że orzeczenie w przedmiocie umorzenia kosztów oparte jest na zasadzie uznania administracyjnego, a wniosek zobowiązanego o umorzenie kosztów egzekucyjnych podlega rozpatrzeniu we właściwym zakresie (przez niego wskazanym) z uwzględnieniem treści przedstawionej argumentacji. Odnosząc się do wystąpienia przesłanek wymienionych w art. 64e § 2 pkt 1 upea podzielił stanowisko organu I instancji. Stwierdził, że Naczelnik Urzędu Skarbowego ocenił złożony wniosek, badając udokumentowaną w aktach sprawy sytuację finansową Spółki. Analizując sytuację finansową Spółki wziął pod uwagę zarówno złożone przez Spółkę dokumenty: sprawozdanie finansowe, bilans, deklaracje podatku VAT, akty notarialne z czynności cywilnoprawnych dokonanych przez Spółkę , sprawozdania, oświadczenia i wyjaśnienia oraz dokumentację zgromadzoną przez Urząd Skarbowy z urzędu. Wyjaśnił, że o nieściągalności można mówić wówczas, gdy przy zastosowaniu wszelkich środków egzekucyjnych uzyskanie dochodzonej kwoty, choćby ze względu na brak jakiegokolwiek majątku, nie jest możliwe. W ocenie organu odwoławczego istnieje możliwość wyegzekwowania należnych kosztów egzekucyjnych, gdyż Spółka będąc właścicielem zabudowanej budynkiem dawnego spichlerza nieruchomości położonej w K.wniosła ją aportem do B i dysponuje z tego tytułu 1 % zyskiem tej Spółki. Ponadto jak wynika ze złożonego w dniu 16 lipca 2010 r. wniosku o zwrot podatku VAT za II kwartał 2010 r. Spółka posiada wierzytelność w kwocie 10.659 zł, która została zajęta przez organ egzekucyjny na poczet dochodzonych kosztów egzekucyjnych, a z odpowiedzi udzielonej przez dysponenta tej nadpłaty wynika, że termin zwrotu podatku przypada na dzień 18 stycznia 2011 r. Dodatkowo wskazał, że w wyniku porozumienia zawartego w dniu 1 czerwca 2010 r. pomiędzy spółką B a udziałowcem spółką A temu ostatniemu została zwrócona kwota obniżonego wkładu w wysokości 500.595,64 zł, z której to kwoty została uregulowana należność główna wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami upomnienia w łącznej kwocie 260.863,00 zł, a pozostała kwota została przekazana na rachunek bankowy Spółki. Tym samym – w ocenie organu odwoławczego- brak jest podstaw do stwierdzenia, że Spółka nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej, Spółka powołując się na przesłankę znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej nie przedstawiła dostatecznych okoliczności uzasadniających istnienie tej przesłanki. Organ wskazał, że samo znajdowanie się w trudnej sytuacji finansowej nie przesądza jeszcze o tym, iż Spółka nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych, w sytuacji, gdy w toku dotychczasowej egzekucji dokonano zajęcia rachunku bankowego oraz wierzytelności w Urzędzie Skarbowym i w spółce B i może nastąpić w całości pokrycie należnych kosztów egzekucyjnych. Stwierdził, że w niniejszej sprawie organ egzekucyjny dokonał wnikliwej oceny sytuacji finansowej Spółki, odnosząc ją zarówno do przesłanek wskazanych w art. 64e § 2 pkt 1 upea, jak również do przepisów regulujących udzielanie pomocy publicznej. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, przepisy regulujące pomoc publiczną stosuje się jedynie w przypadku przyznania ulgi w spłacie kosztów egzekucyjnych w oparciu o art. 64e § 1 i 2 upea i w przypadku odmowy przyznania tej ulgi nie ma potrzeby rozpatrywania wniosku w kontekście dopuszczalności pomocy de minimis, ale uchybienie to pozostaje bez wpływu na zasadność podjętego rozstrzygnięcia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie spółka A wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Nie konkretyzując zarzutu naruszenia prawa wywodziła, że uzasadnienie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej koncentruje się na kwestii możliwości ściągnięcia przedmiotowych kosztów egzekucyjnych, podczas gdy kluczową sprawą jest fakt, że ich wyegzekwowanie spowoduje znaczny uszczerbek dla sytuacji finansowej Spółki i ta kwestia została przez stronę poparta opisem faktów i okoliczności obrazujących jej sytuację finansową. Zdaniem Spółki, zajęte do tej pory i wyegzekwowane kwoty nie mają istotnego znaczenia. Uzasadniała, że zwrot VAT przypadający na 18 stycznia 2011 r. już jest w części, a będzie w całości skompensowany innymi podatkami, pozostała kwota pochodząca z tytułu obniżenia wkładu do spółki B została przeznaczona na spłatę pożyczek zaciągniętych od głównego udziałowca na opłacenie kancelarii prawniczej i opłacenie faktur za prowadzenie ksiąg rachunkowych. Podniosła, że jej kłopoty zostały spowodowane wprowadzeniem w błąd przez pracownika Urzędu Skarbowego wskutek udzielenia błędnej informacji co do możliwości odroczenia terminu zapłaty podatku, co doprowadziło do wystawienia tytułu egzekucyjnego i dokonanie zajęcia egzekucyjnego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Wprawdzie zarzuty skargi nie zostały sprecyzowane, jednakże z jej uzasadnienia wynika, że zdaniem Spółki organ egzekucyjny, naruszył art. 64e § 1 i § 2 pkt 1 upea poprzez dowolne uznanie, że Spółka nie spełniła przesłanki do umorzenia kosztów egzekucyjnych oraz art. 124 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm – dalej: "kpa") w związku z art. 18 upea poprzez brak uzasadnienia faktycznego i prawnego, a także art. 8 kpa w związku z art. 18 upea poprzez wprowadzenie skarżącej w błąd co do celowości złożenia wniosku o odroczenie terminu płatności podatku. Zgodnie z art. 64e § 1 upea, organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne. Stosownie do § 2 tego przepisu koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli: 1) stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej; 2) za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny; 3) ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne. Z treści tych przepisów wynika, że instytucja umorzenia kosztów egzekucyjnych należy do sfery uznania administracyjnego. Oznacza to, że kontrola legalności rozstrzygnięcia podjętego w tym przedmiocie ograniczona jest do zbadania, czy nie jest ono dowolne. Uznanie administracyjne oznacza przy tym, że rozstrzygnięcie może być negatywne nawet, gdy spełnione są przesłanki dla pozytywnego załatwienia wniosku. Istotne jest jedynie dokonanie przez organ niezbędnych ustaleń faktycznych i ich ocena w uzasadnieniu rozstrzygnięcia. Jako podstawę wniosku Spółka wskazała na przesłankę z pkt 1 § 2 art. 64e upea - nieściągalność dochodzonego obowiązku lub wykazanie że zobowiązany nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. W ocenie Sądu, organy w sposób całościowy i wnikliwy oceniły wniosek Spółki, badając jej udokumentowaną sytuację finansową, a ocena kompletnego materiału dowodowego została wyrażona w uzasadnieniach obu postanowień. W ocenie Sądu, organy podjęły wszystkie niezbędne działania do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego spawy oraz rozważyły wszystkie okoliczności w celu ustalenia zaistnienia przesłanek do umorzenia kosztów egzekucyjnych. Organy egzekucyjne prawidłowo uznały, że w przedmiotowej sprawie nie można mówić ani o nieściągalności od zobowiązanego dochodzonego obowiązku ani o niemożliwości poniesienia przez zobowiązanego kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla jego sytuacji finansowej. Ustaleń dokonały w oparciu o przedłożone przez stronę dokumenty, jak również informacje i dokumenty pozyskane z urzędu. Dokonały analizy sytuacji finansowej Spółki w oparciu o jej sprawozdanie finansowe za 2008 r. i bilans za 2009 r., a także składane deklaracje VAT za 2010 r., akty notarialne z czynności cywilnoprawnych dokonanych przez Spółkę (zawiązanie B, zamiana spółki komandytowej, wniesienie wkładu niepieniężnego), sprawozdania zarządu z działalności Spółki w 2009 r., oświadczenia i wyjaśnienia oraz dokumentację zgromadzoną przez Urząd Skarbowy z urzędu w postaci deklaracji CIT za lata 2007-2009, informacji z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPIK) oraz informacji z [...] BANK [...]z dnia 7 czerwca 2010 r. o aktualnym braku środków wystarczającym na zaspokojenie pełnej należności. Wbrew zarzutom skargi, organy w swoje argumentacji nie "skupiły się" tylko na możliwości ściągnięcia przedmiotowych kosztów egzekucyjnych, ale oceniły również sytuację finansową Spółki. Zgodzić się należy z oceną organu egzekucyjnego, że nie każdy uszczerbek uzasadnia umorzenie kosztów, lecz tylko "znaczny", a więc taki który przewyższy normalne skutki związane z uszczupleniem majątkowym, jakie niesie za sobą regulacja należności (kosztów egzekucyjnych). Organ odwoławczy zasadnie argumentuje, że obowiązkiem Spółki jest terminowe regulowanie wszelkich należności publicznoprawnych, a w przypadku uchybienia temu obowiązkowi z konsekwencjami musi liczyć się Spółka, która powinna pamiętać, że instytucja umorzenia kosztów egzekucyjnych nie odnosi się do każdej trudnej sytuacji finansowej podmiotu, ale ma charakter wyjątku od zasady, że koszty egzekucyjne obciążają zobowiązanego. Należy mieć na względzie, że powstałe koszty egzekucyjne są wynikiem działania Spółki, która mając wiedzę o ciążącym na niej obowiązku podatkowym, powinna liczyć się także z ewentualnymi dolegliwościami jakie mogą powstać w przypadku przekroczenia terminu płatności podatku. Zważyć należy, że organy nie kwestionują trudnej sytuacji finansowej Spółki, a o wnikliwości ustaleń w zakresie sytuacji finansowej Spółki, w kontekście spełnienia przesłanki z art. 64e § 2 pkt 1 upea, świadczy fakt, że organ egzekucyjny dokonał oceny także w kontekście udzielenia Spółce pomocy de minimis. Dokonując przedmiotowej oceny przeanalizował wskaźniki rentowności, płynności finansowej, szybkości obrotu składników majątkowych, zadłużenia, analizy przepływu finansów, a nawet odniósł się do przedstawionej przez stronę argumentacji związanej z wpływem powodzi z 2010 r. na stan posiadanej przez B nieruchomości w K. W kontekście spełnienia przesłanki z art. 64e § 2 pkt 1 upea organ egzekucyjny dokonał oceny podejmowanych przez Spółkę operacji finansowych oraz oceny przedstawionej przez skarżącą chronologii zdarzeń gospodarczych i ich wpływu na sytuacje finansową Spółki. W ocenie Sądu, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego organy zasadnie uznały, że uiszczenie kwoty kosztów egzekucyjnych nie spowoduje znacznego uszczerbku dla sytuacji finansowej Spółki oraz, że brak przesłanki nieściągalności należnych kosztów egzekucyjnych. Dlatego też, twierdzenie organu odwoławczego, że Spółka nie przedstawiła dostatecznych okoliczności uzasadniających zaistnienie przesłanki do umorzenia kosztów egzekucyjnych, wbrew zarzutom skargi, nie jest gołosłowne, bo znajduje oparcie w materiale dowodowym, którego ocena znalazła wyraz w uzasadnieniu podjętych przez organy rozstrzygnięć. W tych okolicznościach zarzuty skargi, co do naruszenia art. 64e § 1 i § 2 pkt 1 i art. 124 § 2 kpa w związku z art. 18 upea uznać należy za niezasadne. Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 8 kpa w związku z art. 18 upea, bo w żaden sposób nie został przez stronę udokumentowany. Jak wynika z akt sprawy, organy prowadziły postępowanie przy ścisłej współpracy Spółki, która składała różne dokumenty, wyjaśnienia i oświadczenia, dlatego też trudno uznać i racjonalnie uzasadnić, że prawo Spółki do skorzystania z instytucji odroczenia terminu płatności podatku zostało w jakikolwiek sposób ograniczone przez działanie organu. Wobec powyższego, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., orzeczono jak w sentencji.