I OSK 2079/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Paweł Tarno, po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G. T. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lipca 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 2494/10 w sprawie ze skargi G. T. na pismo Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] listopada 2010 r., znak [...] w przedmiocie zwrotu sprzeciwu postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Postanowieniem z 19 lipca 2011 r., VII SA/Wa 2494/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę G. T. na pismo Rzecznika Praw Pacjenta z [...] listopada 2010 r., znak [...] w przedmiocie zwrotu sprzeciwu. W uzasadnieniu postanowienia, Sąd pierwszej instancji wskazał, że pismem z 21 października 2010 r. G. T. wniósł sprzeciw od orzeczenia lekarskiego wydanego [...] lipca 2010 r., nr [...] przez lekarza Uniwersyteckiego Centrum Medycyny Morskiej i Tropikalnej uprawnionego do badań lekarskich osób kierujących pojazdami. Pismem z [...] listopada 2010 r. Rzecznik Praw Pacjenta na podstawie art. 31 ust. 4 ustawy z 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2009 r. Nr 52, poz. 417 ze zm., zwanej dalej ustawą o prawach pacjenta) zwrócił skarżącemu przedmiotowy sprzeciw. Organ poinformował, że zgodnie z § 12 ust. 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2, poz. 15 ze zm., zwanym dalej rozporządzeniem) w przypadku, gdy pierwsze orzeczenie lekarskie wydał uprawniony lekarz zatrudniony w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy, podmiotem odwoławczym jest m.in. Akademia Medyczna w Gdańsku – Akademickie Centrum Medycyny Morskiej i Tropikalnej, Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny. Natomiast zgodnie z § 13 ust. 2 tego rozporządzenia, orzeczenie podmiotu, o którym mowa powyżej, jest ostateczne. Zgodnie z art. 31 ust. 9 ustawy o prawach pacjenta, przepisów dotyczących odwołań nie stosuje się w przypadku postępowania odwoławczego w odniesieniu do opinii i orzeczeń, uregulowanych w odrębnych przepisach. Takim postępowaniem odwoławczym jest niewątpliwie postępowanie uregulowane w ww. rozporządzeniu. Odrzucając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podkreślił, że została nią objęta czynność materialno-techniczna Rzecznika Praw Pacjenta w postaci zwrotu sprzeciwu wobec orzeczenia lekarskiego. Zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta, pacjent lub jego przedstawiciel ustawowy mogą wnieść sprzeciw wobec opinii albo orzeczenia określonych w art. 2 ust. 1 ustawy z 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty, jeżeli opinia albo orzeczenie ma wpływ na prawa lub obowiązki pacjenta wynikające z przepisów prawa. Art. 31 ust. 2 cytowanej ustawy stanowi, że sprzeciw wnosi się do Komisji Lekarskiej działającej przy Rzeczniku Prawa Pacjenta, za pośrednictwem Rzecznika Praw Pacjenta, w terminie 30 dni od dnia wydania opinii albo orzeczenia przez lekarza orzekającego o stanie zdrowia pacjenta. Stosownie do ust. 3 tego przepisu, sprzeciw wymaga uzasadnienia, w tym wskazania przepisu prawa, z którego wynikają prawa lub obowiązki, o których mowa ust. 1. W przypadku niespełnienia wymagań określonych w ust. 3 sprzeciw zwracany jest osobie, która go wniosła (art. 31 ust. 4). Komisja Lekarska na podstawie dokumentacji medycznej oraz w miarę potrzeby po przeprowadzeniu badania pacjenta wydaje orzeczenie niezwłocznie, nie później niż 30 dni od dnia wniesienia sprzeciwu, o czym stanowi art. 31 ust. 5 ww. ustawy. Z regulacji zawartej w art. 31 ust. 7 wynika zaś wprost, że od rozstrzygnięcia Komisji Lekarskiej nie przysługuje odwołanie. Należy zauważyć, iż zgodnie z art. 31 ust. 8 ustawy o prawach pacjenta, do postępowania przed Komisją Lekarską nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że uprawnienia kontrolne sądów administracyjnych zostały wyłączone w przypadku prawa pacjenta do zgłoszenia sprzeciwu. A zatem, czynności Rzecznika Praw Pacjenta w zakresie wykonywania formalnej kontroli sprzeciwu także nie podlegają kontroli sądowoadministracyjnej. Rozpatrzenie sprzeciwu przez Komisję Lekarską, jak również jego zwrot przez Rzecznika Praw Pacjenta na podstawie art. 31 ust. 4 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, nie następuje w formie będącej innym aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej, dotyczącymi uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Zdaniem Sądu I instancji, przez akty lub czynności organu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 1 pkt 4 p.p.s.a. należy rozumieć działania materialno-techniczne podjęte przez organy administracji publicznej w sprawach o charakterze publicznoprawnym, w stosunku do indywidualnie oznaczonych podmiotów, dotyczące stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu, wynikających z przepisu prawa powszechnie obowiązującego, dla załatwienia których nie jest przewidziana forma decyzji lub postanowienia administracyjnego. Skoro akt lub czynność musi dotyczyć uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, to konieczne jest odniesienie takiego aktu lub czynności do przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który określa uprawnienie lub obowiązek. Musi więc istnieć ścisły związek między takim przepisem, a aktem lub czynnością, która dotyczy uprawnienia lub obowiązku. W przypadku pisma Rzecznika Praw Pacjenta z [...] listopada 2010 r. w przedmiocie zwrotu sprzeciwu, związek ten nie istnieje. W skardze kasacyjnej, G. T. zaskarżył w całości postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i zarzucił naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że proceduralne rozstrzygnięcie w postaci zwrotu przez Rzecznika Praw Pacjenta sprzeciwu od orzeczenia lekarskiego, wniesionego w trybie ustawy o prawach pacjenta nie stanowi czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącej uprawnień jednostki do kierowania pojazdami silnikowymi, które to naruszenie nastąpiło w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie błędnie uznał, że "procesowa decyzja" w postaci zwrotu sprzeciwu stanowi tylko "czynność materialno-techniczną". Jest to jednostronne, władcze działanie organu administracji publicznej – Rzecznika Praw Pacjenta, które ma bezpośredni wpływ ma prawo jednostki do uzyskania uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi. Odrzucenie przez Sąd pierwszej instancji skargi wniesionej na zwrot sprzeciwu przez Rzecznika Praw Pacjenta jest istotnym naruszeniem prawa do sądu, ponieważ zwrot sprzeciwu jest czynnością zamykającą drogę do uzyskania uprawnień do prowadzenia pojazdów mechanicznych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki określa 183 § 2 cyt. ustawy. Skarga kasacyjna nie mogła zostać uwzględniona, ponieważ przedstawione w niej zarzuty nie mają usprawiedliwionych podstaw. Przepis art. 31 ust. 9 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta wyraźnie stanowi, że przepisów ust. 1-8 (dotyczących sprzeciwu wobec opinii albo orzeczenia określonych w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty, jeżeli opinia albo orzeczenie ma wpływ na prawa lub obowiązki pacjenta wynikające z przepisów prawa) nie stosuje się w przypadku postępowania odwoławczego w odniesieniu do opinii i orzeczeń, uregulowanego w odrębnych przepisach. Z akt sprawy wynika, że skarżący dąży do uchylenia orzeczenia wydanego właśnie w oparciu o przepisy szczególne. Skarżący kwestionował (w drodze "sprzeciwu") orzeczenie lekarskie dotyczące braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi, o którym mowa w ustawie z 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) i wydanym na jej podstawie rozporządzeniu Ministra Zdrowia z 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami. Jak podaje w odpowiedzi na skargę Zastępca Rzecznika Praw Pacjenta, a czego nie neguje skarżący, przedmiotem sprzeciwu miało być orzeczenie lekarskie nr [...] wydane przez E. R. z Uniwersyteckiego Centrum Medycyny Morskiej i Tropikalnej wydane na skutek wniesienia odwołania od orzeczenia nr [...] wydanego przez lekarza Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Szczecinie – E. K. Tryb odwoławczy przewidziany został w § 12 powołanego rozporządzenia i jak wynika z akt sprawy, skarżący z niego skorzystał, skoro wydane zostało orzeczenie nr [...]. Tym samym, skoro kwestie orzeczenia w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami rozstrzygane są w osobnym postępowaniu uregulowanym w oparciu o przepisy szczególne w stosunku do ustawy o prawach pacjenta, to zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 3 § 2 pkt 4 poprzez zwrot sprzeciwu, stosownie do przepisów ustawy o prawach pacjenta jest bezzasadny. Postępowanie w sprawie badań lekarskich kierowców nie jest regulowane przepisami ustawy o prawach pacjenta, a więc złożenie sprzeciwu nie mogło mieć znaczenia w odniesieniu do ewentualnych uprawnień skarżącego w tej materii. Z kolei, z uwagi na wyłączenie stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w postępowaniu dotyczącym sprzeciwu wniesionego w trybie art. 31 ustawy o prawach pacjenta (art. 31 ust. 8 cyt. ustawy), skargę na zwrot sprzeciwu (art. 31 ust. 4 cyt. ustawy) należało odrzucić jako niepodlegającą kontroli sądów administracyjnych, stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.