II SA/Gl 1163/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska,, Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Protokolant referent Joanna Wita, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2011 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w G. H. P. sprawy ze skargi B. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie skierowania na badania lekarskie oddala skargę. Prezydent Miasta K. działając na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), decyzją z dnia [...] r. nr [...], orzekł o skierowaniu na badania lekarskie B. G. posiadającego uprawnienia do kierowania w zakresie prawa jazdy kat. A, B, B + E, C, C + E, w terminie 30 dni od dnia ostateczności decyzji. Następnie na wniosek strony organ I instancji postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa wznowił postępowanie, zakończone powyższą decyzją ostateczną. Po ponownym rozpoznaniu sprawy wznowieniowej decyzją z dnia [...] r., podjętą z up. Prezydenta Miasta K., orzeczono o stwierdzeniu wydania tejże decyzji z naruszeniem prawa i nie uchyleniu decyzji dotychczasowej, bowiem w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej (art. 151 § 1 w zw. z art. 146 § 2 i art. 145 § 1 pkt 4 kpa). W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że decyzja ostateczna z dnia [...] r. nie została stronie skutecznie doręczona w trybie art. 44 kpa, gdyż B. G. przebywał wówczas w Zakładzie Karnym w R., a następnie w Samodzielnym Publicznym Psychiatrycznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej OPS w C. Stąd też strona została bez własnej winy pozbawiona udziału w postępowaniu, co uzasadnia wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Jednakże w ocenie organu administracji, wadliwość procesowa polegająca na naruszeniu art. 10 § 1 kpa, nie miała wpływu na prawidłowość zastosowania przepisów prawa materialnego. W świetle dołączonej do pisma Prokuratora Rejonowego w R. z dnia [...] r. sygn. akt [...], opinii sądowo-psychiatrycznej z dnia [...] r. sygn. akt [...], B. G. zdradza objawy choroby psychicznej pod postacią zaburzeń afektywnych dwubiegunowych z objawami psychotycznymi, jest bezkrytyczny względem swego stanu psychicznego i wynikających z choroby zachowań. Zatem pozyskane przez organ wiarygodne informacje o zastrzeżeniach w stanie zdrowia kierowcy, z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazują na przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami. Stąd też zdaniem organu I instancji, spełnione zostały przesłanki z art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, do wydania decyzji o skierowaniu na badania lekarskie, co oznacza, że dotychczasowa decyzja jest zgodna z prawem materialnym, a w związku z tym, brak jest podstaw do jej uchylenia zgodnie z art. 146 § 2 kpa. W odwołaniu od decyzji B. G. domagał się jej uchylenia i orzeczenia co do istoty poprzez uchylenie decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. i umorzenie postępowania w przedmiocie skierowania go na badania lekarskie. Zdaniem odwołującego się, decyzja organu I instancji zapadła z rażącym naruszeniem art. 146 § 2 kpa i art. 151 § 2 kpa w zw. z art. 122 ust. 1 pkt 4 Prawa o ruchu drogowym, a także art. 107 § 1, art. 77 § 1, art. 7, art. 8 i art. 12 kpa. We wznowionym postępowaniu nie ustalono bowiem, że przysługują mu uprawnienia do kierowania pojazdami jakiejkolwiek kategorii. Zdaniem strony, nawet wobec przyjęcia, że zachodziłyby podstawy do nakazania poddania się badaniom lekarskim, nowa decyzja nie odpowiadałaby też w swej istocie decyzji dotychczasowej, przede wszystkim w zakresie terminu poddania się tym badaniom, bowiem ten określony w pierwotnej decyzji dawno już upłynął, zaś nowy termin rozpocząłby bieg dopiero od ostateczności kolejnej decyzji. Nadto, nie wyjaśniono, czy obecnie zachodzą podstawy do skierowania na badania lekarskie, gdyż organ I instancji ograniczył się do pisma i opinii biegłego sprzed ponad 3 lat. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 2 kpa, orzekło o uchyleniu decyzji organu I instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Aczkolwiek Kolegium nie podzieliło zarzutu strony, że z uwagi na ustalony w decyzji dotychczasowej termin poddania się badaniom lekarskiemu, brak podstaw do zastosowania art. 151 § 2 kpa, to jednak dopatrzyło się nienależytego wyjaśnienia sprawy, gdyż idzie o zastosowanie nakazu z art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Nie ustalono bowiem, czy aktualnie można mówić o zastrzeżeniach w stanie zdrowia, które mogą powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. Fakty te nie wynikają z przywołanych przez organ I instancji dokumentów, a przy tym, organ ten nie ustalił i nie wskazał w uzasadnieniu decyzji, czy B. G. przysługują uprawnienia do kierowania pojazdami jakiejkolwiek kategorii, aczkolwiek z akt sprawy fakt ten wynika. W skardze do sądu administracyjnego B. G. domagał się uchylenia decyzji Kolegium w części, wydanej z naruszeniem art. 138 § 2 kpa. Nadto, skarżący wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zdaniem skarżącego, aczkolwiek co do zasady decyzja jest prawidłowa, to jednak błędnie Kolegium wskazało w jej motywach także na sposób rozstrzygnięcia sprawy w razie ustalenia, że obecnie istnieją wątpliwości co do stanu zdrowia skarżącego, przyjmując że kwestia terminu poddania się badaniu lekarskiemu jest nieistotna i nie stanowi podstawy do uchylenia decyzji dotychczasowej. Tymczasem organ odwoławczy wydając decyzję kasacyjną z art. 138 § 2 kpa, nie jest uprawniony do przesądzenia sposobu załatwienia sprawy, a jedynie winien wskazać na potrzebę przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego oraz określenie okoliczności, wymagających zbadania. Jednakże z mocy art. 110 kpa, przy ponownym rozpoznaniu Kolegium byłoby związane poglądem, prawnym zaprezentowanym w zaskarżonej decyzji, podczas gdy zdaniem skarżącego w sytuacji upływu terminu wyznaczonego w decyzji dotychczasowej, której mu nie doręczono, nie jest możliwe dostosowanie się do jej treści. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, bowiem z uwagi na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego, nie sposób ocenić, czy w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. W toku rozprawy sądowej Prokurator Prokuratury Okręgowej w G. wniosła o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie mogła odnieść skutku, bowiem zaskarżona decyzja mimo częściowo błędnego uzasadnienia nie narusza art. 138 § 2 kpa. W pierwszym rzędzie wskazać przyjdzie, że skarżący reprezentowany przez fachowego pełnomocnika w istocie domagał się uchylenia decyzji Kolegium w części, dotyczącej motywów tego organu, a nie – samego rozstrzygnięcia, co wynika z żądania uchylenia tej decyzji w takim zakresie, w której decyzja ta uchylając rozstrzygnięcie organu I instancji, wskazuje na treść przyszłego rozstrzygnięcia. Tymczasem w świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), uwzględnienie skargi następuje w drodze wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji w całości albo w części, ale obejmującej elementy wymienione w art. 107 kpa, a więc zarówno samo rozstrzygnięcie, jak i uzasadnienie. Nie jest zatem dopuszczalne uchylenie decyzji jedynie w zakresie samych motywów rozstrzygnięcia, zaś w mocy art. 134 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące nieważnością zaskarżonego aktu. W niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki z art. 138 § 2 kpa, gdyż rozstrzygnięcie sprawy wymagało uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie przekraczającym ramy uzupełniającego postępowania dowodowego przed organem odwoławczym, zakreślone przepisem art. 136 kpa. Postanowienie o wznowieniu postępowania zakończonego ostateczną decyzją organu I instancji z dnia [...] r., obligowało bowiem organ do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 kpa). Skoro w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości fakt, że decyzja dotychczasowa dotknięta jest wadliwością z art. 145 § 1 pkt 4 kpa w postaci pozbawienia strony udziału w postępowaniu, a zatem zaistniała przesłanka wznowienia, obowiązkiem organu I instancji było przeprowadzenie "od nowa" postępowania, tak jakby sprawa nie była do tej pory załatwiona decyzją, a więc przy uwzględnieniu aktualnego stanu faktycznego sprawy, na co prawidłowo wskazało Kolegium w motywach zaskarżonej decyzji. Jednakże trafnie wskazywał skarżący, że z uwagi na treść nałożonego obowiązku i wyznaczony termin jego wykonania, w żadnym wypadku nie jest możliwe wydanie decyzji o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej na podstawie art. 151 § 2 w zw. z art. 146 § 2 kpa. Brak bowiem podstaw do przyjęcia, że z uwagi na wyznaczony w decyzji termin poddania się badaniu lekarskiemu, w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Z mocy art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, powołanej przez organy obydwu instancji, badaniu lekarskiemu przeprowadzonemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem skierowany decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżeń co do stanu zdrowia. Wzór decyzji o skierowaniu na badania lekarskie na tej podstawie określa załącznik Nr 2 do rozp. Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2, poz. 15). Zgodnie z delegacją ustawową, zawartą w art. 123 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, rozporządzenie to winno określać jedynie szczegółowe warunki i tryb kierowania na badania lekarskie. Tymczasem wzór decyzji zawiera pouczenie, że na badania lekarskie należy się zgłosić do wskazanego WOMP w terminie 30 dni od dnia otrzymania prawomocnej decyzji (vide: załącznik Nr 2). Nie oznacza to jednak podstawy prawnej do określenia w decyzji o skierowaniu na badania terminu do wykonania nałożonego obowiązku, jak to nastąpiło w decyzji dotychczasowej z dnia [...] r. W tym zakresie decyzja ta zapadła zatem bez podstawy prawnej (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Wadliwość ta ma zaś charakter materialnoprawny i winna być usunięta poprzez uchylenie decyzji dotychczasowej i wydanie we wznowionym postępowaniu nowej decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty (art. 151 § 1 pkt 2 kpa). Zatem wbrew twierdzeniom skarżącego decyzja o skierowaniu na badania lekarskie nie może w ogóle zawierać rozstrzygnięcia w kwestii terminu wykonania obowiązku. W tym stanie rzeczy błędny jest też pogląd organu odwoławczego w takim zakresie, na jaki wskazuje skarżący. Jednak uchybienie to nie ma wpływu na wynik sprawy, a mianowicie nie dyskwalifikuje prawidłowości zaskarżonej decyzji na gruncie art. 138 § 2 kpa. Przekazując sprawę, organ odwoławczy może wskazać jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy (zdanie 2 tego przepisu). Jak sam wskazuje skarżący, stanowisko Kolegium nie ma waloru wiążącego organ I instancji. Zdaniem skargi, z mocy art. 110 kpa, organ odwoławczy będzie jednak związany tym poglądem przy ewentualnym ponownym rozpoznaniu odwołania. Obawa ta jest jednak nieuzasadniona. Związanie decyzją zgodnie z art. 110 kpa, ma bowiem zupełnie inne znaczenie i wiąże się z definitywnym załatwieniem sprawy (stabilizacją rozstrzygnięcia sprawy co do istoty lub innego sposobu zakończenia sprawy w danej instancji). W żadnym wypadku z treści art. 110 kpa nie wynika zaś związanie poglądem w nim zawartym. Z braku podstawy prawnej do uwzględnienia skargi w drodze uchylenia jedynie samego uzasadnienia decyzji w żądanej części, skarga nie mogła więc odnieść skutku. Uchylenie decyzji Kolegium byłoby zaś dopuszczalne jedynie w razie stwierdzenia braku podstaw do wydania rozstrzygnięcia kasatoryjnego na podstawie art. 138 § 2 kpa. Takiego naruszenia prawa sąd administracyjny nie stwierdził, bowiem częściowo błędne motywy decyzji, nie dają podstaw do przyjęcia, że po ponownym rozpoznaniu odwołania skarżącego Kolegium winno wydać innej treści rozstrzygnięcie. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. SW