I SA/Gd 72/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Joanna Mierzejewska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 16 marca 2011 r. sprawy ze skargi A.C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności oddala skargę. Decyzją z dnia [...]. Naczelnik Urzędu Skarbowego określił A.C.i zobowiązanie w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do października 2005 r., zaś za miesiące listopad i grudzień 2005 r. nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy. Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego nadał rygor natychmiastowej wykonalności powyższej decyzji z dnia [...] r. Po rozpoznaniu wniesionego przez podatnika zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ wskazał, że w stanie prawnym obowiązującym od 1 stycznia 2009 r. decyzja nieostateczna nie podlega wykonaniu, chyba że nadano jej rygor natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 239a z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2005, nr 8, poz. 60), zwanej dalej Ordynacją podatkową. W ocenie organu odwoławczego w rozpoznawanej sprawie przesłanki nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności zostały spełnione, albowiem wobec podatnika toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych (art. 239b § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej). Dyrektor Izby Skarbowej zwrócił również uwagę na to, że na podatniku ciążą inne zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2003 r. i 2004 r. oraz w podatku dochodowym za 2003 r. i 2004 r. Według stanu na dzień 15 września 2010 r. wobec podatnika wystawione zostały następujące tytuły wykonawcze: na zaległość w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2003 r. w kwocie należności głównej 140.115 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 79.892,72 zł; na zaległość w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2004 r. w kwocie należności głównej 167.570 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 71.656,60 zł; na zaległość w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 r. w kwocie należności głównej 122.533,50 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 59.415,32 zł; na zaległość w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r. w kwocie należności głównej 172.439,20 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 57.103,36 zł. Podatnik jest ponadto zobowiązany dokonać zwrotu kosztów egzekucyjnych w ogólnej kwocie 45.535,39 zł. Organ odwoławczy wskazał też, że w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec podatnika w związku z wydaniem przez Dyrektora Izby Skarbowej decyzji z dnia [...] utrzymującej w mocy decyzje Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] r., 26 czerwca 2008 r. i 27 czerwca 2008 r., dokonano zajęcia rachunku bankowego A.C., które jednakże nie doprowadziło do wyegzekwowania żadnych należności. Nie powiodły się także próby spisania przy udziale zobowiązanego protokołu o stanie majątkowym. Z informacji udzielonych przez matkę zobowiązanego wynika, że nie przebywa on w miejscu zameldowania, nieznane jest miejsce jego pobytu, według wiedzy matki zobowiązany nie posiada majątku, w sierpniu 2010 r. rzeczy osobiste oraz majątek ruchomy spłonęły w pożarze. Powyższe okoliczności uprawdopodobniają, że zobowiązanie podatnika wynikające z decyzji z dnia [...] nie zostanie wykonane. Na powyższe rozstrzygnięcie A.C. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie art. 239b § 1 pkt 1 i § 2, art. art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że fakt zaistnienia przesłanki z art. 239b § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej (prowadzenia wobec podatnika postępowania egzekucyjnego) sam w sobie nie przesądza o jednoczesnym spełnieniu przesłanki z art. 239b § 2 tej ustawy, tj. uprawdopodobnieniu niewykonania innych zobowiązań. Skarżący wskazał też, że organy nie dokonały badania realnych możliwości spłaty zaległości w podatku od towarów i usług za 2005 r., a przecież za sam 2009 r. podatnik zadeklarował do opodatkowania kwotę ponad 300.000 zł, o czym organ ma wiedzę z urzędu. Skoro zaś egzekucja innych zobowiązań pozostaje bezskuteczna, oznacza to, że skarżący może dysponować środkami znacznie przewyższającymi zaległości w podatku od towarów i usług za 2005 r. W tej sytuacji fakt utraty w pożarze rzeczy osobistych i majątku ruchowego nie może skutecznie świadczyć o prawdopodobieństwie braku uiszczenia przez skarżącego zobowiązania podatkowego. Ponadto organy nie dokonały ustaleń faktycznych co do ubezpieczenia utraconego mienia i otrzymanego lub należnego odszkodowania. Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje: Przedmiotem sporu pomiędzy stronami jest to, czy w sprawie zachodziły przesłanki do nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] określającej stronie zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do października 2005 r., zaś za miesiące listopad i grudzień 2005 r. nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy. W ocenie Sądu stanowisko organów podatkowych należy uznać za właściwe. Zgodnie z art. 239b § 1 Ordynacji podatkowej decyzji nieostatecznej może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy: organ podatkowy posiada informacje, z których wynika, że wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych (pkt 1), strona nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia (pkt.2), strona dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku znacznej wartości (pkt 3), okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące (pkt 4). W myśl § 2 tego przepisu powyższy tryb stosuje się, jeżeli organ podatkowy uprawdopodobni, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Warunkiem koniecznym nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, na podstawie art. 239b w związku z którymś z punktów w tym przepisie wskazanym, jest więc uprawdopodobnienie przez organ podatkowy, że zobowiązanie podatkowe wynikające z decyzji nie zostanie wykonane (art. 239b § 2). Innymi słowy, kolejność postępowania organu podatkowego powinna być następująca. W pierwszej kolejności organ ten ustala, czy zachodzi jedna z przesłanek określonych w art. 239b § 1 pkt 1-4. Następnie czy zaistnienie jednej z tych przesłanek daje prawdopodobieństwo (uprawdopodabnia), że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Po przeprowadzeniu tego procesu dowodzenia organ podatkowy może nadać decyzji nieostatecznej rygor natychmiastowej wykonalności. Przesłanki, od których zależy nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, nie są bezpośrednio związane z treścią decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Są one przede wszystkim związane z sytuacją majątkową strony postępowania, jej stosunkiem do wykonania nałożonego obowiązku oraz możliwościami wykonania tego obowiązku w drodze przyszłej egzekucji. Co do zasady więc zaistnienie którejś z tych przesłanek, w kontekście czasu trwania postępowania odwoławczego, może spowodować trwałą utratę możliwości wykonania decyzji. W tym kontekście nie są zasadne zarzuty skarżącego, że fakt prowadzenia wobec podatnika egzekucji nie może służyć uprawdopodobnieniu, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane (przesłanka z art. 239b § 2 Ordynacji podatkowej), bowiem jest to okoliczność podlegająca ocenie w ramach przesłanki przewidzianej w art. 239b § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Przeciwnie, przedmiotowa przesłanka opiera się na założeniu, że skoro w zakresie innych należności (cywilnoprawnych lub publicznoprawnych) zostały wyczerpane możliwości dobrowolnego zaspokojenia wierzyciela, to należy przypuszczać, że strona postępowania również w przypadku obowiązków wynikających z decyzji nieostatecznej nie będzie chciała ich dobrowolnie wykonać. Innymi słowy, bez nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji na podstawie art. 239b § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe wynikające z tej decyzji może zostać niewykonane lub nie zostanie wykonane. Jeśli natomiast w ocenie podatnika nie zaistniał stan prawdopodobieństwa niewykonania zobowiązania wynikającego z decyzji podatkowej, to w takim przypadku na nim spoczywać będzie obowiązek wykazania tej okoliczności. Oceniając zaskarżone postanowienie na tle wyżej określonego unormowania, Sąd doszedł do przekonania, że w sprawie zaistniały przesłanki zastosowania rygoru natychmiastowej wykonalności. Z akt administracyjnych sprawy bezspornie wynika bowiem, że wobec skarżącego toczą się postępowania egzekucyjne w zakresie należności pieniężnych z tytułu podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2003 i 2004 r., a także podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. i 2004 r. Posiadanie przez organ wiedzy o prowadzeniu wobec podatnika egzekucji z tytułu należności pieniężnych w sposób oczywisty - zdaniem Sądu - stanowiło ziszczenie się przesłanki określonej w art. 239b § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. W ocenie Sądu przywołane przez organ okoliczności świadczą też o spełnieniu przesłanki wynikającej z art. 239b § 2 Ordynacji podatkowej. Wobec skarżącego wystawione zostały tytuły wykonawcze stwierdzające zaległości w łącznej kwocie należności głównej ponad 600.000 zł wraz z odsetkami w kwocie ponad 268.000 zł. Do tego dochodzą jeszcze koszty egzekucji, które wynoszą 45.535,39 zł na dzień 15 września 2010 r. Wysokość istniejących zaległości w powiązaniu z faktem, że skarżący nie reguluje ich dobrowolnie, świadczy o tym, że w sprawie istnieje duże prawdopodobieństwo, iż strona nie uiści dobrowolnie także należności wynikających z decyzji z dnia [...]. Ponadto należy zauważyć, że prowadzona wobec skarżącego egzekucja nie przyniosła rezultatów. Nie powiodły się także próby spisania przy udziale zobowiązanego protokołu o stanie majątkowym. Z informacji udzielonych przez matkę zobowiązanego wynika, że nie przebywa on w miejscu zameldowania, nieznane jest miejsce jego pobytu, według wiedzy matki zobowiązany nie posiada majątku, w sierpniu 2010 r. rzeczy osobiste oraz majątek ruchomy spłonęły w pożarze. Powyższe okoliczności wskazane przez organ uprawdopodobniają, że zobowiązanie podatnika wynikające z decyzji z dnia [...] nie zostanie wykonane. Jest tym bardziej uprawnione, gdyż jak już wyżej wskazano przepis art. 239b § 2 stanowi o "uprawdopodobnieniu" okoliczności, o których w nim mowa, a nie o ich "udowodnieniu". Uprawdopodobnienie wystąpienia danej okoliczności oznacza wykazanie, iż zachodzi duże prawdopodobieństwo - graniczące z pewnością - zmaterializowania się jej. Przyjęcie w treści § 2 art. 239b Ordynacji podatkowej pojęcia "uprawdopodobnienie" znajduje również przełożenie na zasady dowodzenia ziszczenia się wskazanej w tym przepisie przesłanki, tj. możliwości niewykonania zobowiązania wynikającego z decyzji. W związku bowiem z przyjętym przez ustawodawcę sformułowaniem "uprawdopodobni" należało uznać, że ustawodawca nie wymaga od organu podatkowego wykazania okoliczności za pomocą przewidzianych przepisami procedury dowodów, a rygory uznania jego twierdzeń są złagodzone i odformalizowane. Argument skarżącego, że za 2009 r. zadeklarował do opodatkowania kwotę 300.000 zł i w związku z tym posiada środki na uregulowanie należności wynikającej z decyzji z dnia [...] nie podważa dokonanej w tej sprawie oceny prawdopodobieństwa wykonania zobowiązania wynikającego z tej decyzji. Poza gołosłownym stwierdzeniem skarżący nie wykazał żadnych faktów wskazujących, że pomimo prowadzenia wobec niego bezskutecznej egzekucji zobowiązań z tytułu podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2003 r. i 2004 r. a także z tytułu zobowiązań podatkowych z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. i 2004 r., dysponuje on majątkiem pozwalającym na spłatę zobowiązania wynikającego z decyzji z dnia [...]. Uwzględniając powyższe stwierdzenia Sąd doszedł do przekonania, że organy podatkowe prawidłowo przyjęły w sprawie wystąpienie przesłanek pozwalających na nadanie decyzji z dnia [...] rygoru natychmiastowej wykonalności. W świetle powyższego Sąd uznał, iż organy podatkowe prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie nie naruszyły przywołanych w skardze przepisów. Zatem, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.