VI SA/Wa 2223/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant st. sekr. sąd. Paulina Paczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2011 r. sprawy ze skargi B. Sp. z o.o. z siedzibą w P. na postanowienie Ministra Gospodarki z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenie postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza, że uchylone postanowienie nie podlega wykonaniu. ` Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2010 r. Minister Gospodarki, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 k.p.a. oraz art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o dozorze technicznym (Dz. U. Nr 122, poz. 1321, ze zm.), po rozpatrzeniu zażalenia [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...], uchylił w całości postanowienie Urzędu Dozoru Technicznego z dnia [...] lipca 2010 r. w sprawie odmowy wydania zaświadczenia i umorzył postępowanie pierwszoinstancyjne z powodu jego bezprzedmiotowości. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Minister Gospodarki wskazał, iż [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...], złożyła do Prezesa Urzędu Dozoru Technicznego wniosek o wydanie zaświadczenia stwierdzającego, że maszyny marki [...] następujących typów: koparki 821, 830, 835 i ładowarka 305 nie podlegają dozorowi technicznemu. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2010 r. Prezes UDT odmówił wydania przedmiotowego zaświadczenia. Rozpoznając odwołanie spółki organ odwoławczy stwierdził, iż w/w postanowienie nie zawiera oznaczenia organu, który je wydał, nie zawiera więc obligatoryjnych składników wskazanych w art. 124 § 1 k.p.a. a zatem jest aktem nieistniejącym. W tej sytuacji, zdaniem Ministra, pismo z dnia [...] lipca 2010 r. nie stanowi postanowienia a więc zażalenie spółki jest bezprzedmiotowe. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła [...] Sp. z o.o. zwana dalej skarżącą. Podniosła zarzut naruszenia prawa proceduralnego przez: - poczynienie błędnych ustaleń faktycznych, tj. nieuzasadnione przyjęcie, że w nagłówku zaskarżonego postanowienia brak było oznaczenia organu, - przez błąd w sentencji zaskarżonego postanowienia, tj. umorzenie postępowania w I instancji, zamiast umorzenia postępowania w II instancji, - przez błąd w sentencji zaskarżonego postanowienia, tj. uchylenie zaskarżonego postanowienia zamiast stwierdzenia jego nieistnienia. W odpowiedzi na skargę Minister Gospodarki wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Dodatkowo podkreślił, iż rozpatrywał zażalenie skarżącej nie dysponując - bez swojej winy - pełną wiedzą, co do stanu faktycznego sprawy, albowiem z akt przesłanych przez organ I instancji wynikało, że w sprawie nie zostało wydane orzeczenie odpowiadające wymogom kpa, a mianowicie w treści, w tym w szczególności w nagłówku przesłanego przez Prezesa UDT oryginału postanowienia z dnia [...] lipca 2010 r., nie został wskazany organ, który go wydał a nadto zostało ono podpisane przez nieoznaczoną bliżej osobę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona albowiem przy wydaniu zaskarżonego postanowienia doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego i naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie Minister Gospodarki uchylił postanowienie organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie przed tym organem z powodu jego bezprzedmiotowości. Takie rozstrzygnięcie procesowe jest błędne. Zgodnie z art. 105 kpa organ administracji umarza postępowanie, gdy z jakiejkolwiek przyczyny staje się ono bezprzedmiotowe. Stwierdzić należy, iż przepis art. 105 § 1 k.p.a. ma zastosowanie w tych sytuacjach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania (por. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z 9 listopada 1995 r., III ARN 50/95, OSNAPiUS z 1996 r., nr 11, poz. 150). Poglądy na istotę umorzenia postępowania administracyjnego są, zatem uwarunkowane przez stanowisko odnośnie do samego przedmiotu postępowania administracyjnego. W piśmiennictwie na ogół przyjmuje się, że przedmiotem ogólnego postępowania administracyjnego jest sprawa administracyjna w rozumieniu art. 1 pkt 1. Prowadzi to do wniosku, że postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe, gdy sprawa, która miała być załatwiona w drodze decyzji albo nie miała charakteru sprawy administracyjnej jeszcze przed datą wszczęcia postępowania, albo utraciła charakter sprawy administracyjnej w toku postępowania administracyjnego. Zatem przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak było podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego jest refleksem bezprzedmiotowości sprawy administracyjnej, która miała być rozstrzygnięta w danym postępowaniu (W. Dawidowicz; Zarys procesu... str. 134). Oznacza więc, iż brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty (wyrok NSA OZ w Łodzi z dnia 27 stycznia 1998 r., I S.A./Łd 1025/96 niepubl.). W uzasadnieniu wyroku SN z dnia 9 listopada 1995 r., III ARN 50/95, OSNAPiUS 1996, nr 11, poz. 150, sformułowano fundamentalną tezę, że ze względu na ustrojową zasadę prawa strony do merytorycznego rozpatrzenia jej żądania w postępowaniu administracyjnym i prawa do rozstrzygnięcia sprawy decyzją, art. 105 § 1 k.p.a. przewidujący tzw. obiektywną bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego nie może być interpretowany rozszerzająco. Powyższy przepis ma bowiem zastosowanie tylko w tych sytuacjach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania. W świetle podstawowych zasad k.p.a. strona ma prawo do merytorycznego rozstrzygnięcia, (co do istoty) sprawy stanowiącej przedmiot procesu (wyr. SN z dnia 11 czerwca 1996 r., III ARN 20/96, OSNAPiUS 1996, nr 22, poz. 330). Umorzenie postępowania administracyjnego jest instytucją procesową stanowiącą wyjątek od tej zasady (wyr. NSA z dnia 8 grudnia 1998 r., I SA/Ka 177/97, niepubl.). Jak stanowi doktryna procesu administracyjnego oraz orzecznictwo sądowe, przedmiot postępowania administracyjnego istnieje, jeśli zostaną spełnione łącznie następujące warunki: a) w sprawie działa organ administracji publicznej (art. 1 pkt 1 k.p.a.) w znaczeniu przyjętym przez art. 5 § 2 pkt 3 k.p.a.; b) organ ten jest właściwy do podjęcia rozstrzygnięcia w tej sprawie; c) sprawa ma charakter indywidualny; d) rozstrzyganie o sprawie następuje w formie decyzji administracyjnej; e) w przepisach materialnego prawa administracyjnego zawarta jest norma kompetencyjna upoważniająca organ do podjęcia takiego rozstrzygnięcia; f) nie zostało w sprawie podjęte ostateczne rozstrzygnięcie; g) zrealizowany został pewien stan faktyczny odpowiadający generalnie hipotezie określonej w normie zawierającej normę kompetencyjną; h) istnieje podmiot mogący być stroną postępowania; i) podmiot ten dysponuje interesem prawnym w rozumieniu art. 28 k.p.a; j) podmiot uprawniony do wszczęcia postępowania zgłosił inicjatywę w tym względzie. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego może mieć różne postacie: a) obiektywną (np. uchylenie podstawy prawnej do działania organu administracji publicznej w formie decyzji administracyjnej) i subiektywną (strona uznaje postępowanie wszczęte na jej żądanie za bezprzedmiotowe i składa oświadczenie o cofnięciu podania); b) podmiotową (np. śmierć strony ubiegającej się o uprawnienie osobiste) i przedmiotową (zniszczenie rzeczy, której status podlega uregulowaniu w postępowaniu administracyjnym); c) uprzednią (pierwotną - wszczęto postępowanie administracyjne w sprawie, która nie jest sprawą indywidualną w rozumieniu art. 1 pkt 1 kodeksu) i wtórną (następczą - np. ustaje byt prawny osoby prawnej ubiegającej się o zezwolenie); d) prawną i faktyczną (por. wyr. NSA z dnia 12 lutego 2008 r., II OSK 2042/06, niepubl.); e) całkowitą i częściową. W każdym wypadku niezbędne jest ścisłe rozróżnienie bezprzedmiotowości postępowania od bezzasadności żądania strony. Ta ostatnia wiąże się z niespełnieniem przez stronę postępowania określonych prawem przesłanek koniecznych do uzyskania uprawnienia w trybie decyzji administracyjnej. W wyroku z dnia 10 stycznia 1989 r. (SA/Wr 957/88, ONSA 1989, nr 1, poz. 22) NSA przyjął, iż "brak ustawowej przesłanki uwzględnienia żądania zgłoszonego we wniosku wszczynającym postępowanie nie czyni tego postępowania bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a., lecz oznacza jedynie bezzasadność żądania strony". Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy podnieść należy, iż skarżąca wystąpiła do Prezesa Urzędu Dozoru Technicznego z wnioskiem o wydanie zaświadczenia żądanej treści a zatem nastąpiło wszczęcie postępowania administracyjnego i istniał jego przedmiot. Bezspornie postanowienie jest postanowieniem prawidłowym jeżeli spełnia wszystkie wskazane w art. 124 k.p.a. wymogi formalne. Braki w tym zakresie prowadzą do różnorodnych konsekwencji. Mogą nimi być wadliwość postanowienia albo nawet jego nieistnienie. Jednakże taka wadliwość nie oznacza braku przedmiotu postępowania. Niejako na marginesie Sąd zauważa, iż strona nie powinna ponosić konsekwencji wynikających z zaniedbań organu administracji. Reasumując należy stwierdzić, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając ponownie sprawę Minister Gospodarki uwzględni powyższe wskazania prawne i wyda prawidłowe rozstrzygnięcie procesowe. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 152 cyt. ustawy orzeczono, iż uchylone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.