II GSK 1354/11
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2012-10-17
Skład orzekający: Cezary Pryca, Urszula Raczkiewicz, Jacek Czaja
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dopuszczalne jest nałożenie kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych, gdy w dniu kontroli obowiązywały przepisy przewidujące sankcję, a w chwili wydawania decyzji przepisy te już nie obowiązywały, a ustawodawca nie wprowadził przepisów przejściowych?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że miarodajny dla oceny deliktu administracyjnego jest stan prawny z daty popełnienia czynu, a nie z daty wydania decyzji. Wobec tego nałożenie kary pieniężnej za brak uiszczenia opłaty drogowej było zasadne, mimo że późniejsza nowelizacja znosiła ten obowiązek. Ponadto, w zakresie tachografu, obowiązywały przepisy w dniu kontroli, które nakładały obowiązek posiadania urządzenia rejestrującego, a przewóz miał charakter niezarobkowy na potrzeby własne przedsiębiorcy, co uzasadniało nałożenie kary.Stan faktyczny
B.I. został ukarany karą pieniężną przez Naczelnika Urzędu Celnego w Poznaniu za naruszenie przepisów o transporcie drogowym, w tym za brak uiszczenia opłaty drogowej oraz brak tachografu podczas przewozu drogowego. Decyzję tę utrzymał Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu. B.I. zaskarżył decyzję do WSA w Poznaniu, który uchylił decyzję organów i umorzył postępowanie. Dyrektor Izby Celnej wniósł skargę kasacyjną do NSA.Rozstrzygnięcie
Uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 marca 2011 r. i oddalił skargę B.I.; zasądził od B.I. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu kwotę 540 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia NSA Urszula Raczkiewicz (spr.) Sędzia del. WSA Jacek Czaja Protokolant Marta Zawadzka po rozpoznaniu w dniu 17 października 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 marca 2011 r. sygn. akt II SA/Po 894/10 w sprawie ze skargi B.I. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. zasądza od B.I. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu kwotę pięćset czterdzieści (540) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 17 marca 2011 r., sygn. akt II SA/Po 894/10, uwzględnił skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu z [...] października 2010 r., nr [...], w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem obowiązków, uchylając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w Poznaniu z [...] maja 2008 r., nr [...].
Sąd I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia.
Decyzją nr [...] z [...] maja 2008 roku Naczelnik Urzędu Celnego w Poznaniu na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125 poz. 1371 ze zm., dalej: u.t.d.) nałożył na B.I. karę 6.000 zł.
Organ uznał, że skarżący wykonując przewóz drogowy na potrzeby własne [...] października 2006 r. spełniał warunki określone w art. 4 ust. 4 u.t.d. Zgodnie natomiast z art. 87 ust. 2 u.t.d., osoba kontrolowana powinna podczas przewozu drogowego na własne potrzeby okazać na żądanie uprawnionego organu kontroli kartę opłaty drogowej oraz zapisy tachografu. Kierowca pojazdu przedstawił do kontroli dobową kartę opłaty drogowej niewypełnioną w miejscu numeru rejestracyjnego pojazdu i godzin określających termin ważności.
Tymczasem zgodnie z § 5 ust. 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150 poz. 1684), karta opłaty drogowej niewypełniona lub niewłaściwie wypełniona, a także zawierająca poprawki nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty.
W tej sytuacji w oparciu o pkt 4.1 załącznika do u.t.d. postanowiono nałożyć karę w wysokości 3.000 zł. Organ celny stwierdził także wykonywanie przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w urządzenie rejestrujące. Wymóg posiadania takiego przyrządu przewidywał z kolei art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3281/85 z 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE Nr 370 z 31 grudnia 1985 roku, str. 8, seria L, wydanie specjalne Nr 07 t. 1, str. 227), a kontrolowany przewóz nie mieścił się w zakresie wyłączeń, o jakich mowa w art. 4 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 z 20 grudnia 1985 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz. Urz. WE Nr 370 z 31 grudnia 1985 roku, str. 1, seria L, wydanie specjalne Nr 5 t. 1, str. 319). Z tych względów przewóz ten nie podlegał wyłączeniu jako niehandlowy przewóz towarów w celach prywatnych. W tej sytuacji organ administracji publicznej zgodnie z pkt 11.1.1 lit. a załącznika do wyżej wymienionej ustawy o transporcie drogowym nałożył na skarżącego karę w wysokości 3.000 zł. Łączna wymierzona kara wyniosła 6.000 zł.
Benedykt Igielski odwołał się od wspomnianej decyzji, wnosząc o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania administracyjnego.
Decyzją nr 390000-IEKW-681-1769/09/TN z 29 października 2010 roku Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, iż stosownie do stanu prawnego obowiązującego w dniu kontroli skarżący powinien był uiścić opłatę za przejazd po drogach krajowych. Również nałożona na niego za brak tachografu kara pieniężna została orzeczona prawidłowo.
Decyzję Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu B.I., wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 17 marca 2011 r. uwzględnił skargę.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że organy celne co do zasady ustaliły prawidłowo w niniejszej sprawie stan faktyczny i właściwie zastosowały do niego stosowne przepisy prawa. Sąd podkreślił, że w niniejszej sprawie w świetle przepisów u.t.d. funkcjonariusze celni mieli pełne podstawy do nałożenia na skarżącego kary pieniężnej.
Sąd I instancji zwrócił jednak uwagę, że po wydaniu [...] maja 2008 r. decyzji przez Naczelnika Urzędu Celnego, a przed wydaniem [...] października 2010 r. decyzji przez Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu ustawodawca na podstawie art. 3 pkt 1 lit. a ustawy z 7 listopada 2008 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 218 poz. 1391) zmodyfikował treść art. 42 u.t.d., wskutek czego obowiązek uiszczenia opłaty drogowej został wyłączony m.in. w stosunku do pojazdów samochodowych o dopuszczalnej masie całkowitej poniżej 12 ton. Nowelizacja ta weszła w życie 24 grudnia 2008 r. Tym samym, uwzględniając całkowitą masę pojazdu (5,28 t), w przekonaniu Sądu I instancji, należy uznać, że przepisy obowiązujące w dacie wydawania decyzji przez organ odwoławczy zwalniały stronę od obowiązku uiszczenia opłaty drogowej. Pogląd ten, zdaniem Sądu, znajduje dwojakie uzasadnienie. Po pierwsze, wspomniana ustawa nowelizująca nie zawiera stosownych przepisów przejściowych, a z konstytucyjnej zasady praworządności (legalizmu) wynika, że poza wyjątkami wskazanymi w ustawie niezależnie od chwili powstania danego zdarzenia prawnego (np. kontroli pojazdu) stosować należy jedynie nowe normy prawne, obowiązujące w dacie wydawania decyzji administracyjnej. Po drugie, podstawowa funkcja kar administracyjnych ma charakter prewencyjny. W sytuacji zaś, gdy ustawodawca zrezygnował z dalszego obowiązku uiszczania przez pojazdy o masie poniżej 12 t. opłaty drogowej, nałożenie przedmiotowej kary na skarżącego nie spełnia tej roli.
W konsekwencji, Sąd uznał, że Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu, rozpatrując odwołanie skarżącego, powinien był zatem uwzględnić znowelizowany stan prawny, obowiązujący w chwili orzekania przez niego, a nie stan prawny, jaki obowiązywał w dniu kontroli.
Sąd I instancji rozważył także kwestię legalności wymierzenia kary pieniężnej za brak tachografu. W tym zakresie zwrócił uwagę, że w chwili orzekania przez Naczelnika Urzędu Celnego rozporządzenie (EWG) nr 3280/85 z 20 grudnia 1985 r. zostało już uchylone, a w jego miejsce zaczęło obowiązywać rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz.Urz. UE Nr 102 z 11 kwietnia 2006 r., str. 1, seria L). W konsekwencji, zdaniem Sądu I instancji, zarówno Naczelnik Urzędu Celnego, jak i Dyrektor Izby Celnej powinni zastosować normy obowiązujące w chwili orzekania, a zatem – rozporządzenie (WE) nr 561/2006.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zwrócił również uwagę, że organy celne nie ustaliły, jaki charakter miał kontrolowany przewóz. W świetle obowiązującego w dniu kontroli art. 3 pkt 12 rozporządzenia (EWG) nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985 roku wymóg posiadania tachografu nie odnosił się do pojazdów używanych do niehandlowego przewozu towarów w celach prywatnych. Natomiast na gruncie art. 3 lit. h rozporządzenia (WE) nr 561/2006 z dnia 15 marca 2006 roku, zwolnienie z wymogu posiadania urządzenia rejestrującego dotyczy pojazdów lub zespołów pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej poniżej 7,5 t., używanych do niehandlowego przewozu rzeczy. Z ustaleń organów wynika tylko, iż dotyczył on towarów w postaci wyrobów drewnianych. Pozwala to, zdaniem Sądu I instancji, jedynie na zakwalifikowanie przedmiotowego przewozu jako niezarobkowego przewozu rzeczy (przewozu na potrzeby własne) w rozumieniu art. 4 pkt 4 u.t.d. Ten zaś nie jest z mocy prawa tożsamy z niehandlowym przewozem rzeczy, o którym mowa w art. 3 lit. h rozporządzenia (WE) nr 561/2006 z 15 marca 2006 r. Do tego ostatniego pojęcia przewozy muszą być kwalifikowane niezależnie od ich statusu w świetle art. 4 pkt 4 u.t.d. Ten brak w ustaleniach poczynionych przez organy celne w przekonaniu Sądu I instancji nie pozwala na zweryfikowanie rozstrzygnięcia o nałożeniu kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w tachograf.
Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę kasacyjną wniósł Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości, przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego i kosztów zastępstwa procesowego.
Skarżący oparł skargę kasacyjną na obu podstawach przewidzianych przez art. 174 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.).
Kasator zarzucił na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie:
- art. 42 ust. 1 oraz art. 3 ust. 1 pkt 2 u.t.d. w ten sposób, że pomimo stwierdzenia w dniu 3.10.2006 r. braku uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych Sąd uznał, że skarżący nie naruszył przepisów u.t.d.;
- art. 42 ust. 1 pkt 5 u.t.d. przez uznanie, że z dniem wejścia w życie nowelizacji (24.12.2008 r.) polegającej na dodaniu do tego przepisu pkt 5 (rozszerzającego katalog podmiotów i pojazdów wyłączonych z obowiązku uiszczania opłaty za przejazd po drogach krajowych o pojazdy samochodowe o dopuszczalnej masie całkowitej poniżej 12 ton), znajduje on zastosowanie również do zdarzeń mających miejsce przed datą tej noweli;
- art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 i art. 4 pkt 12 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 w brzmieniu obowiązującym w dniu kontroli drogowej przez ich niezastosowanie i przyjęcie, że ocena skontrolowanego przewozu drogowego w zakresie obowiązku stosowania tachografu powinna zostać dokonana z uwzględnieniem art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i art. 3 lit. h rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady obowiązujących w dacie orzekania przez organy celne;
- art. 87 ust. 1 oraz art. 92 ust. 1 pkt 8 u.t.d. oraz oznaczonego l.p. 11.1.1 lit. a przepisu załącznika do u.t.d. w zw. z art. 4 pkt 4 u.t.d. przez uznanie, że dokonane ustalenia faktyczne prowadzą do zakwalifikowania przedmiotowego przewozu jako niezarobkowego na potrzeby własne.
Ponadto, kasator zarzucił ww. wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 4 pkt 4 u.t.d. i art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) przez uznanie przez Sąd, że dokonane ustalenia pozostają w sprzeczności z zasadą praworządności i obowiązkiem wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia przez organ całego materiału dowodowego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podniósł, że jedną z podstawowych zasad prawa międzyczasowego jest dyrektywa stanowiąca, iż nowa ustawa nie może być stosowana przy ocenie skutków zdarzeń prawnych, które nastąpiły przed jej wejściem w życie. Jak wywodzi kasator, oznacza ona, że przepis dotychczasowy ma zastosowanie, jeżeli pod jego rządem powstał (zmienił się albo wygasł) stosunek prawny, którego treść została bezpośrednio wyznaczona przez ten przepis. W konsekwencji, zdaniem skarżącego kasacyjnie, przy ocenie deliktu administracyjnego, jakim jest m.in. wykonywanie przewozu po drogach krajowych bez uiszczenia wymaganej opłaty, zastosowanie znajdują przepisy z dnia zdarzenia, a nie z daty orzekania. Zdaniem kasatora, odmienna interpretacja prowadziłaby do legalizacji niezgodnego z prawem postępowania wskutek późniejszego wejścia w życie nowej ustawy, jeżeli ustawodawca nie sformułował wprost wyraźnych podstaw prawnych do odstąpienia od nałożenia kary za zdarzenia przeszłe dokonane. W opinii skarżącego takie stanowisko naruszałoby wynikającą z art. 32 ust. 1 Konstytucji zasadę równego traktowania.
Ponadto, kasator zwrócił uwagę, że kontrolowany przewóz pozostawał – inaczej niż przyjął Sąd I instancji – w związku z prowadzoną przez stronę działalnością gospodarczą o charakterze handlowym. Zdaniem kasatora zaś przepisy wyłączające obowiązek stosowania tachografów zarówno w stanie prawnym obowiązującym w dniu kontroli drogowej, jak i w dniu wydawania decyzji, wprowadzały taką możliwość tylko w stosunku do przewozów wykonywanych pojazdami używanymi do niehandlowego przewozu rzeczy. W jego przekonaniu więc w niniejszej sprawie nie zachodziły przesłanki przyjęcia, że przewoźnik był zwolniony od obowiązku stosowania tachografu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania, która – co należy podkreślić – w niniejszej sprawie nie zachodzi.
Wobec takiej regulacji postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.
Przechodząc do oceny zarzutów sformułowanych na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., należy zwrócić uwagę, że istotnym zagadnieniem przedstawionym do oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie, czy dopuszczalne jest nałożenie kary pieniężnej za wykonywania przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych w sytuacji, gdy w dniu przeprowadzania kontroli obowiązywały przepisy przewidujące sankcję za wspomniane zachowanie, natomiast w chwili wydawania decyzji przepisy te już nie obowiązywały, a jednocześnie ustawodawca nie wprowadził przepisów przejściowych obowiązujących w tym zakresie.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że ocena zachowania przedsiębiorcy prowadzącego działalność w zakresie transportu drogowego powinna odbywać się w oparciu o przepisy obowiązujące w okresie objętym kontrolą (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 28 czerwca 2011 r., sygn. akt II GSK 674/10; z 14 listopada 2008 r., sygn. akt II GSK 49/08 oraz z 6 stycznia 2010 r., sygn. akt II GSK 266/09). Stanowisko takie wynika z zaaprobowania ugruntowanego w doktrynie poglądu, że zasada bezpośredniego działania nowego prawa polega na tym, że nowe przepisy należy stosować do wszelkich stosunków prawnych i zdarzeń, które powstaną po ich wejściu w życie, jak również tych, które powstały wcześniej, ale nadal – pod ich rządami – trwają. Stosowanie nowego prawa do stosunków prawnych i zdarzeń, które zostały w pełni ukształtowane w trakcie obowiązywania poprzedniej regulacji jest zaś możliwe jedynie wtedy, gdy ustawodawca wprowadził stosowne przepisy przejściowe. Jednocześnie, co należy podkreślić, na gruncie przepisów dotyczących sankcji administracyjnych nie znajduje co do zasady zastosowania wywodząca się z prawa karnego reguła lex mitior retro agit. Trzeba bowiem zauważyć, że obowiązuje ona w tej dziedzinie prawa bezpośrednio z woli ustawodawcy, a zatem w konsekwencji nie znajduje ona zastosowania na gruncie prawa administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 czerwca 2011 r., sygn. akt II GSK 674/10; wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 22 września 2009 r., sygn. akt SK 3/08).
Odnosząc się więc do zarzutu naruszenia art. 42 ust. 1 oraz art. 3 ust. 1 pkt 2 u.t.d., jak również art. 42 ust. 1 pkt 5 u.t.d., trzeba zauważyć, że w niniejszej sprawie stan prawny i faktyczny w zakresie obowiązku uiszczenia opłaty za przejazd drogami krajowymi został ukształtowany w całości przed wejściem w życie wspomnianej ustawy zmieniającej u.t.d. (24 grudnia 2008 r.). Przed tym momentem bowiem miał miejsce przewóz i powstał – stosownie do art. 42 ust. 1 oraz art. 3 ust. 1 pkt 2 u.t.d. w brzmieniu obwiązującym w dacie kontroli – obowiązek uiszczenia opłaty drogowej (3 października 2006 r.). W tym stanie rzeczy nie można podzielić poglądu Sądu I instancji, że jeżeli po kontroli drogowej, której wyniki uzasadniały wszczęcie postępowania w sprawie nałożenia kary administracyjnej z tytułu nieuiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych, ustawodawca zniósł obowiązek wnoszenia takiej opłaty, to organ traci podstawę prawną uzasadniającą rozstrzyganie w przedmiocie kary. Tym samym należy uznać, że Sąd I instancji błędnie przyjął, iż Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu, rozpatrując odwołanie skarżącego, powinien był uwzględnić znowelizowany stan prawny obowiązujący w chwili orzekania, a nie stan prawny, jaki obowiązywał w dniu kontroli. Miarodajny dla oceny deliktu administracyjnego jest bowiem – jak już podkreślono – stan prawny z daty jego popełnienia.
Podobnie, odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 i art. 4 pkt 12 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85, nie można podzielić stanowiska Sądu I instancji, że Naczelnik Urzędu Celnego bezpodstawnie nie zastosował norm prawnych obowiązujących w chwili orzekania, tj. rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady, a błędu tego nie skorygował Dyrektor Izby Celnej. Trzeba bowiem wskazać, że w dacie kontroli obowiązywało rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 i rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85, a ich przepisy w sposób zupełny kształtowały zakres obowiązków dotyczących instalacji i używania w pojazdach urządzeń rejestrujących. Naruszenie wspomnianych obowiązków miało zaś charakter jednorazowy i nie trwało po zmianie stanu prawnego, tj. po 17 kwietnia 2007 r., kiedy weszło w życie rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady.
Jednocześnie za zasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 87 ust. 1, art. 92 ust. 1 pkt 8 u.t.d., l.p. 11.1.1 lit. a przepisu załącznika do u.t.d. w zw. z art. 4 pkt 4 u.t.d. Trzeba bowiem zwrócić uwagę, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i dokonanych na podstawie jego oceny ustaleń organów, jasno wynika charakter kontrolowanego przewozu. W szczególności wątpliwości nie może budzić okoliczność, że był on dokonywany w ramach działalności gospodarczej przedsiębiorcy i stanowił niezarobkowy przewóz drogowy, o którym mowa w art. 4 pkt 4 u.t.d. Należy bowiem podkreślić, że kontrolowany przewóz prowadzony był przez przedsiębiorcę należącym do niego samochodem ciężarowym, którego kierowcą był jego pracownik, a przewożone przedmioty pozostawały w bezpośrednim związku z wykonywaną przez niego działalnością gospodarczą.
Wymaga podkreślenia, że zobowiązany do uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych w niniejszej sprawie przedsiębiorca prowadził działalność pod firmą "Z.S." B.I., a przewożony towar obejmował wyroby drewniane, m.in. drzwi oraz ościeżnice. W tym kontekście wypada również zauważyć, iż skarżący nigdy nie podważał charakteru przewozu jako niezarobkowego przewozu drogowego, jak też nie twierdził, że przewóz drewnianych drzwi i ościeżnic był przewozem prywatnym, w celach niehandlowych. Zauważyć należy, że tylko w tym ostatnim przypadku nie występowałby obowiązek posiadania i używania tachografu, stosownie do przepisów unijnych w brzmieniu obowiązującym w dacie kontroli drogowej.(art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych transporcie drogowym, Dz. U. UE. L. 1985.370. 8 w zw. z art. 4 pkt. 12 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985 r., Dz. U. UE. L.1985.370.1 w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego).
Odnosząc się natomiast do zarzutu sformułowanego na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. a dotyczącego naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 4 pkt 4 u.t.d. i art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. należy zauważyć, że treść zawarta w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazuje, że w istocie chodzi w nim o błędne rozumienie przez Sad I instancji unormowania zawartego w art. 4 pkt. 4 u.t.d.
W uzasadnieniu wyroku (s. 14) Sąd stwierdził, że "ustalenia co do stanu faktycznego poczynione przez organy administracji publicznej pozwalają (...) na zakwalifikowanie przewozu (...) do niezarobkowego przewozu rzeczy (przewozu na potrzeby własne) w rozumieniu art. 4 pkt 4 cytowanej ustawy o transporcie drogowym". Podnieść należy, że stwierdzenie to nie może być rozumiane inaczej jak uznanie prawidłowości subsumcji ustalonego stanu faktycznego do art. 4 pkt. 4 u.t.d., co z kolei jest równoznaczne z przyjęciem, że przewóz ma charakter niezarobkowego przewozu drogowego w rozumieniu art. 4 pkt. 4 u. t. d. Zauważyć należy, że taki przewóz nie może być jednak równocześnie przewozem niehandlowym w celach prywatnych, gdyż obydwa rodzaje przewozów wykluczają się nawzajem. Ma zatem racje kasator, iż podniesiony przez Sąd I instancji równolegle zarzut braku ustaleń co do charakteru wykonywanego przewozu, w taki sposób by możliwa była ocena, czy był to niehandlowy przewóz rzeczy, w sytuacji niezakwestionowania przez ten Sąd prawidłowości ustaleń w zakresie zakwalifikowania przewozu do przewozu, o którym mowa w art. 4 pkt. 4 u.t.d. - nie jest uprawniony.
Ze względu na fakt, że w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy, a zachodzą jedynie naruszenia prawa materialnego, Naczelny Sąd Administracyjny – stosownie do art. 188 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok, rozpoznał skargę oraz postanowił ją oddalić.
O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło