III SA/Gd 64/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kowalik – Grzanka (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Anna Orłowska Sędzia WSA Alina Dominiak Protokolant Starszy sekretarz sądowy Wioleta Gładczuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2011 r. sprawy ze skargi W. D. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia 13 grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Aresztu Śledczego z dnia 20 października 2010 r. nr [...]. Wnioskiem z dnia 23 sierpnia 2010 r. W. D. – emerytowany funkcjonariusz Służby Więziennej zwrócił się do Dyrektora Aresztu Śledczego z prośbą o udzielenie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego – zakupu i wykończenia budynku jednorodzinnego w zabudowie szeregowej położonego w W. przy ul. [...]. Decyzją z dnia 20 października 2010 r. Dyrektor Aresztu Śledczego działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej w skrócie k.p.a.) z zw. z art. 184 ust. 1 i art. 187 pkt 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 79, poz. 523) oraz art. 30 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. Nr 8, poz. 67), § 2 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 lipca 2010 r. (bez wskazania tytułu aktu prawnego; Dz. U. Nr 147, poz. 986) odmówił przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. W uzasadnieniu przedmiotowego rozstrzygnięcia wskazano, że funkcjonariuszowi w drodze decyzji wydanej w 1996 r. przyznano służbowy lokal mieszkalny. Z uprawnienia do zajmowania służbowego lokalu mieszkalnego funkcjonariusz zrezygnował pismem z dnia 12 października 2009 r. Z kolei na dzień składania wniosku o przyznanie pomocy finansowej małżonka wnioskodawcy E. R. posiadała prawo do domu jednorodzinnego odpowiadającego co najmniej przysługującej stronie powierzchni mieszkalnej. Zgodnie zaś z art. 184 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej funkcjonariuszowi w służbie stałej, który spełnia warunki do przydziału lokalu mieszkalnego, a który lokalu tego nie otrzymał na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, położonych w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej. Z kolei w świetle art. 187 pkt 2 w/w ustawy lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej nie przydziela się funkcjonariuszowi, którego małżonek posiada w miejscowości, w której funkcjonariusz pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej dom jednorodzinny. Tym samym wnioskodawca nie spełnia przesłanek warunkujących przyznanie pomocy na uzyskanie domu jednorodzinnego. W następstwie odwołania wniesionego przez W. D., w którym podniesiono zarzut błędu w ustaleniach faktycznych oraz bezzasadność wydanego rozstrzygnięcia Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej decyzją z dnia 13 grudnia 2010 r. utrzymał w mocy w/w decyzję Dyrektora Aresztu Śledczego. W podstawie prawnej decyzji organu odwoławczego wskazano art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 184 i art. 187 ustawy o Służbie Więziennej, art. 30 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin oraz § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego funkcjonariuszowi Służby Więziennej. W uzasadnieniu swej decyzji organ odwoławczy odnosząc się do regulacji normatywnej zawartej w ustawie o Służbie Więziennej oraz stanu faktycznego sprawy wskazał, że na dzień złożenia wniosku inicjującego postępowanie W. D. był osobą, która otrzymała lokal mieszkalny na podstawie decyzji administracyjnej. Nadto funkcjonariusz nie spełniał warunków do przydziału lokalu mieszkalnego ze względu na wyczerpanie przesłanki określonej w art. 187 pkt 3 ustawy. W związku z tym w sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające wydanie decyzji pozytywnej dla strony. W tym stanie rozstrzygnięcie z dnia 20 października 2010 r. musi być uznane za w pełni prawidłowe. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku W. D. wniósł o bezstronne i wnikliwe rozpatrzenie sprawy wskazując, że organy orzekające w sprawie nie wzięły pod uwagę aspektów prawnych oraz sytuacji osobistej funkcjonariusza. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest z kolei na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 w/w ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) po dokonaniu kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o wskazane powyżej kryterium legalności uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie kwestią sporną jest spełnienie przez skarżącego przesłanek do przyznania pomocy finansowej, o której mowa w art. 184 ust.1 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 roku o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 79, poz. 523), która weszła w życie 13 sierpnia 2010 roku i stanowi podstawę materialną rozstrzygnięcia albowiem wniosek w niniejszej sprawie W. D. złożył w dniu 23 sierpnia 2010 roku. Zwrócić należy w tym miejscu uwagę, że o pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego albo domu jednorodzinnego może wystąpić funkcjonariusz w służbie stałej a także emerytowany funkcjonariusz służby więziennej /art. 30 ustawy z dnia 18 lutego 1994 roku o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji [...] (Dz. U. z 2004 r. Nr 8 poz. 67)/. Organ rozpoznając wniosek w tym przedmiocie rozstrzyga o przyznaniu bądź odmowie przyznania świadczenia pieniężnego a sprawa ta jest sprawą ze stosunku służbowego. W myśl bowiem ust. 2 art. 217 ustawy przez sprawy ze stosunku służbowego należy rozumieć: [...] przyznawanie świadczeń pieniężnych, [...]. Ustawa jednocześnie wyraźnie określa jakie sprawy rozstrzygane są w formie decyzji administracyjnej. I tak stosownie do przepisu art. 218 ust.1 pkt 1- 4 sprawy dotyczące: zwolnienia ze służby, przeniesienia z urzędu do pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej, przeniesienie na inne stanowisko służbowe a także zawieszenie w czynnościach służbowych. Z kolei art. 219 ust. 1 pkt 1- 6 ustawy wymienia sprawy rozstrzygane w formie rozkazu personalnego, od którego odwołanie nie przysługuje i są to sprawy wynikające z podległości służbowej, dotyczące: powoływania oraz mianowania na stanowiska służbowe, odwoływania oraz zwalniania ze stanowisk służbowych i przenoszenia do dyspozycji, nadawania stopni Służby Więziennej, delegowania do czasowego pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej, oddelegowania do wykonywania zadań służbowych poza Służbą Więzienną w kraju lub poza granicami państwa, powierzenia obowiązków na innym stanowisku służbowym. Analiza powyższych przepisów prowadzi do wniosku, że ustawa nie przewiduje rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego w formie decyzji administracyjnej. Taka forma załatwienia tej sprawy nie wynika z innych przepisów ustawy. Sprawy te załatwiane są w formie pisemnej, co wynika z art. 217 ust.1. Natomiast art. 220 ustawy o Służbie Więziennej stanowi, że spory o roszczenia ze stosunku służbowego funkcjonariuszy w sprawach niewymienionych w art. 218 ust. 1 i art. 219 ust.1 i 2 rozpatruje sąd właściwy w sprawach z zakresu prawa pracy. W świetle przepisów omawianej ustawy sprawa dotycząca pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego albo domu jednorodzinnego, będąca sprawą ze stosunku służbowego, nie jest sprawą o której mowa w art. 218 ust.1 i art.219 ust.1 i 2 ustawy, a zatem spór w takiej sprawie powinien rozpatrywać sąd właściwy w sprawach z zakresu prawa pracy – zgodnie z brzmieniem art. 220 ustawy. Nie sposób jednak nie zauważyć, że w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 lipca 2010 r. w sprawie przyznawania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego funkcjonariuszowi Służby Więziennej (Dz. U. Nr 147, poz. 986) § 3 ust. 1 stanowi, że wypłata przyznanej pomocy finansowej może nastąpić jednorazowo lub w dwóch ratach, nie później jednak niż w terminie dwóch lat od dnia wydania decyzji o przyznaniu tej pomocy. Decyzja określa wysokość rat i terminy ich wypłaty. Wynika z powyższego, że organ wydający akt rangi podustawowej powołał się w nim na formę rozstrzygnięcia sprawy przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, która nie jest zgodna z formą przyjętą w ustawie. Odnosząc się do powyższego Sąd mając na uwadze treść art. 178 Konstytucji RP oraz art. 4 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, które stanowią, że sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom, odmówił zastosowania przepisu aktu rangi podustawowej - § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie przyznawania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego funkcjonariuszowi Służby Więziennej. Przechodząc do konkretnych okoliczności niniejszej sprawy należy stwierdzić, że oba orzekające w sprawie organy zastosowały błędną formę jej załatwienia, wydając decyzję administracyjną, co z kolei spowodowało skierowanie przez skarżącego, zgodnie z pouczeniem, skargi do sądu administracyjnego. Jakkolwiek sąd administracyjny - zgodnie z powołanym wyżej art. 220 ustawy - nie jest właściwy do rozstrzygania sporów o roszczenia ze stosunku służbowego stanowiącego przedmiot postępowania, to w sytuacji, jaka miała miejsce w niniejszej sprawie, właściwość sądu administracyjnego nie została wyłączona. Należy bowiem zważyć, że kontrola działalności administracji publicznej, o której mowa w art. 184 Konstytucji RP, sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje, zgodnie z art. 3 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne, a takie - wbrew przepisom ustawy - w niniejszej sprawie zostały wydane. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. Sąd pominął rozstrzygnięcie wskazane w art. 152 w/w ustawy ze względu na brak aktu podlegającego wykonaniu.