III SA/Gd 49/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kowalik – Grzanka Sędziowie: Sędzia NSA Anna Orłowska Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Wioleta Gładczuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2011 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Rektora Akademii z dnia 26 listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Dziekana Wydziału Edukacyjno – Filozoficznego z dnia 9 listopada 2010 r. nr [...]; 2) określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia 9 listopada 2010 r. , powołując art. 104 k.p.a., art. 190 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 23 ust. 4 pkt 2 regulaminu studiów Akademii Dziekan Wydziału Edukacyjno-Filozoficznego Akademii skreślił A. S. z listy studentów pierwszego roku na kierunku pedagogika, specjalność pedagogika zdrowia, z powodu nieuzyskania zaliczenia semestru. Wskazał, że zgodnie z § 24 ust. 1 regulaminu studiów wyżej wymieniony miał obowiązek zaliczenia przedmiotów do końca bieżącego semestru. Ponieważ nie uzyskał zaliczenia z przedmiotów objętych planem studiów, tym samym nie uzyskał zaliczenia 2 semestru studiów. A. S. odwołał się od tej decyzji prosząc o przywrócenie w prawach studenta. Po rozpatrzeniu odwołania Rektor Akademii decyzją z dnia 26 listopada 2010 r., wydaną na podstawie art. 190 ust. 3 w związku z art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ stwierdził, że student w istotny sposób zaniedbał swoje obowiązki, nie zaliczył semestru, ma istotne zaległości w nauce. Dodał, że brak wpłat za przeprowadzone zajęcia dydaktyczne. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku A. S. wskazał, że zarzuty Rektora są niezgodne ze stanem faktycznym. Braki we wpisach w jego karcie okresowych osiągnięć wynikały z faktu, iż karta ta nie została mu wydana w określonym czasie z powodu nieuregulowanych składek. Opóźnienia w regulowaniu opłat za naukę wynikały z trudności finansowych. Z chwilą otrzymania środków pieniężnych uregulował zaległości. Wszystkie egzaminy i zaliczenia zaliczył w przewidzianym czasie, co wynika z dokumentów dostępnych na uczelni. Wpisy w karcie egzaminacyjnej zostały uzupełnione po jej wydaniu. Do skargi dołączył kopię swojej karty okresowych osiągnięć studenta za rok 2009/2010. W odpowiedzi na skargę Rektor wniósł o jej oddalenie wskazując, że skarżący w dniu wydania decyzji nie miał wszystkich wymaganych programem studiów zaliczeń oraz zalegał z opłatami za studia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Problemem w niniejszej sprawie było, czy spełnione zostały przesłanki pozwalające na skreślenie skarżącego z listy studentów uczelni wyższej. Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym ( Dz. U. Nr 164, poz.1365 ze zm.) , zwana dalej "ustawą" w art. 207 § 1 stanowi, że do decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego. Art. 107 § 1-3 Kodeksu postępowania administracyjnego określa , co powinna zawierać decyzja oraz jej uzasadnienie. Powinna ona zawierać m.in. oznaczenie organu , adresata, powołanie podstawy prawnej , rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione i dowodów , na których się oparł, zaś uzasadnienie prawne powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji , z przytoczeniem przepisów prawa. Podkreślenia też wymaga, że ze sposobu sformułowania przepisu art. 190 ust. 2 pkt 2 ustawy, który stanowi, że kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów, w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku, tzn. użycia sformułowania - "może skreślić", a nie: "skreśla" wynika, iż decyzje dotyczące skreślenia studenta z listy studentów mają charakter uznaniowy. Sformułowanie "może skreślić" oznacza bowiem , że mimo wystąpienia sytuacji określonej tym przepisem organ może też nie dokonywać skreślenia studenta z listy studentów. Decyzje uznaniowe nie są zwolnione z obowiązku uzasadnienia faktycznego i prawnego. Na organie orzekającym na podstawie przepisu o charakterze uznaniowym spoczywa obowiązek szczegółowego uzasadnienia motywów, jakimi kierował się , czyniąc użytek ze swych uprawnień. Uzasadnienie takie nie może opierać się na ogólnych stwierdzeniach, czy też jedynie na przytoczeniu ustawowych przesłanek uprawniających do wydania decyzji niekorzystnej dla strony . "Ze względu na konieczność wyboru rozstrzygnięcia < decyzje pozostawione uznaniu administracyjnemu wymagają zatem raczej szerszego uzasadnienia niż decyzje podejmowane w warunkach ustawowego skrępowania>(Iserzon, Komentarz, s.209)" ( Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 6. wydanie, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2004 r., str.494). Tak więc organy orzekając na podstawie przepisu art. 190 ust. 2 ustawy mającego uznaniowy charakter powinny w uzasadnieniu decyzji najpierw wykazać spełnienie prawem określonych przesłanek do skreślenia studenta z listy studentów, a następnie wyjaśnić, z jakich przyczyn skorzystały z tego prawa , mimo że mogły zająć też inne stanowisko. W niniejszej sprawie organy obu instancji nie sprostały tym wymogom. Uzasadnienia decyzji organów obu instancji są bardzo lakoniczne, nie zawierają niezbędnych ustaleń faktycznych ani uzasadnienia prawnego. Organ pierwszej instancji w uzasadnieniu decyzji jedynie w sposób ogólnikowy stwierdził, że skarżący do końca semestru nie uzyskał zaliczenia z przedmiotów objętych planem studiów . Organ nie sprecyzował, z jakich przedmiotów skarżący nie uzyskał zaliczenia , nie wskazał również, na podstawie jakich dowodów ustalił taki a nie inny stan faktyczny. Także organ odwoławczy nie wskazał, jakich przedmiotów nie zaliczył skarżący, co spowodowało nie zaliczenie mu semestru. Tymczasem wątpliwość budzi kwestia, czy skarżący faktycznie nie zaliczył przedmiotów objętych planem studiów, czy też nie miał odpowiednich wpisów w dokumentach. Z kserokopii karty okresowych osiągnięć studenta, znajdującej się w aktach administracyjnych ( k.19) oraz zapisów uczynionych na odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji ( k.18) można jedynie przypuszczać, że organy brały pod uwagę takie przedmioty jak biostatystyka, organizacja ratownictwa medycznego, pedagogika lecznicza i pedagogika porównawcza- w kopii karty okresowych osiągnięć studenta znajdującej się w aktach administracyjnych brak wpisów z w/w przedmiotów. Z kolorowego skanu tej karty, przedłożonego przez skarżącego przy skardze wynika natomiast, że ma on pozytywne wpisy ze wszystkich ujętych w karcie przedmiotów, także tych wyżej wymienionych. Data ostatniego wpisu – z biostatystyki – pochodzi z daty tożsamej z datą wydania decyzji przez organ odwoławczy, który stwierdził w odpowiedzi na skargę, że skarżący w dniu wydania zaskarżonej decyzji nie posiadał wszystkich wymaganych zaliczeń. W tej sytuacji , z uwagi na braki uzasadnień decyzji organów obu instancji nie jest jasne, czy rzeczywistym powodem skreślenia skarżącego z listy studentów było nie uzyskanie przez niego zaliczeń w terminie, czy też nie uzyskanie przez niego wpisów w terminie, co mogło mieć znaczenie dla oceny spełnienia przesłanki skreślenia z listy studentów. Gdyby nawet przesłanka te została spełniona, uzasadnienia decyzji organów obu instancji nie wskazują przyczyn , dla których organy skorzystały z możliwości skreślenia skarżącego z listy studentów , mimo że mogły zająć odmienne stanowisko. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że decyzje wydane przez organy obu instancji naruszają art. 107 § 3 k.p.a. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dopuszczenie się tych naruszeń przepisów postępowania skutkuje uchyleniem zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji. Wskazać ponadto należy, że organ odwoławczy w uzasadnieniu swej decyzji podał dodatkowo, że student ma istotne zaległości w nauce oraz że brak wpłat za przeprowadzone zajęcia dydaktyczne. Stwierdzenie braku postępów w nauce oraz niewniesienie opłat związanych z odbywaniem studiów to samoistne podstawy możliwości skreślenia studenta z listy studentów, przewidziane w art. 190 ust. 2 pkt 1 oraz w art. 190 ust. 2 pkt 3 ustawy. Organ odwoławczy , powołując się na powyższe przesłanki naruszył zasadę dwuinstancyjności , określoną w art. 15 k.p.a. , nie może on bowiem orzekać w zakresie innym, niż uczynił to organ pierwszej instancji. Mimo braku wyraźnego przywołania art. 190 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy organ odwoławczy powołał się dodatkowo na podstawy materialnoprawne rozstrzygnięcia, które nie były rozpoznawane w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Narusza to przedmiotową tożsamość sprawy, a w konsekwencji zasadę dwuinstancyjności. Naruszenie art. 15 k.p.a. przez organ odwoławczy również mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze powyższe Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. uwzględnił skargę. Organy będą miały na uwadze powyższe wskazania. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.