II GZ 96/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Czesława Socha po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia W. F. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 19 grudnia 2011 r., sygn. akt III SA/Gl 367/11 w zakresie oddalenia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi W. F. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w G. do ponownego rozpoznania. Postanowieniem z dnia 19 grudnia 2011 r. o sygnaturze III SA/Gl 367/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. oddalił wniosek W. F. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Sąd pierwszej instancji przytaczając treść art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), określającego przesłanki do wstrzymania wykonania aktu lub czynności stwierdził, że w niniejszej sprawie przesłanki te nie zachodzą z uwagi na charakter zaskarżonego rozstrzygnięcia organu administracji – Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne oraz stanowisko doktryny, Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że wstrzymanie wykonania decyzji dotyczy sytuacji gdy zaskarżony akt wywołuje skutki materialnoprawne dla strony. Zaskarżona decyzja ZUS, w ocenie Sądu pierwszej instancji, skutków takich nie wywołuje, albowiem nie nakłada na zobowiązanego żadnych nowych obowiązków oraz nie zmienia wysokości powstałego wcześniej zobowiązania wobec organu. Skuteczność zaskarżonej decyzji nie stwarza tym samym niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Rozstrzygnięcie organu w zakresie wniosku o umorzenie należności z tytułu odsetek od należnych składek nie podlega również realizacji w drodze egzekucji. Zażaleniem W. F. zaskarżył powyższe postanowienie w całości zarzucając mu naruszenie art. 61 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przez błędną jego interpretację. Domagał się zmiany zaskarżonego postanowienia przez uwzględnienie wniosku ewentualnie uchylenia postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu podniesiono, że decyzja ustalająca wysokość należność skarżącego, stanowi tytuł wykonawczy i jest podstawą prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Postępowanie dotyczące umorzenia tych należności zmierza do tego aby organ nie dokonał ich wyegzekwowania. W przypadku bowiem wydania rozstrzygnięcia uwzględniającego wniosek o umorzenie należności uprzednie wykonanie egzekucji i zaspokojenie wierzyciela skutkować będzie bezprzedmiotowością tegoż rozstrzygnięcia. Zaskarżona decyzja rodzi zatem, w ocenie skarżącego, po jego stronie obowiązek wykonania nałożonych nań obowiązków, a niniejsze postępowanie dotyczy umorzenia tych obowiązków. Doprowadzenie w trybie egzekucji do wykonania tych obowiązków jest zgodne z zaskarżoną decyzją, która odmawia ich umorzenia co w konsekwencji oznacza nakaz ich wykonania. W odpowiedzi na zażalenie Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jego oddalenie, wskazując na prawidłowość orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G.. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie znajduje usprawiedliwione podstawy. Błędnie Sąd pierwszej instancji przyjął, że zaskarżona przez W. F. decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o odmowie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne nie wywołuje żadnych skutków w sferze materialnej skarżącego gdyż nie nakłada na niego żadnych nowych obowiązków oraz zobowiązań jak również nie jest aktem kwalifikującym się do wykonania. Jak sam Sąd wskazał, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych oraz doktrynę, wstrzymanie wykonania dotyczy sytuacji gdy akt wywołuje skutki materialnoprawne. Decyzja w przedmiocie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne jest ze swej natury decyzją kształtującą sytuację podmiotu w sferze finansowej. Kształtuje zatem jej sytuację materialną. W sytuacji gdy strona zobowiązana jest na mocy aktu administracyjnego do uregulowania należności wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a więc uiszczenia określonej kwoty z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia, decyzja odmawiająca umorzenia tych należności bądź odmawiająca umorzenia odsetek od tych należności mieć będzie skutek w postaci ciągłości tego obowiązku. Strona nadal będzie zobowiązaną do spełnienia tego świadczenia. Decyzja umarzająca należności natomiast wywoła przerwanie tego stosunku. Strona niejako zwolniona zostanie z konieczności uregulowania niezapłaconych należności na rzecz ZUS. Oznacza to, że decyzja pozytywna lub negatywna dla strony mieć będzie wpływ na jej sytuację, tak pod względem prawnym jaki i faktycznym. Wywoływać będzie bowiem skutki materialnoprawne odnoszące się do istniejącego po stronie wnioskującego obowiązku uregulowania należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne lub jak w niniejszej sprawie odsetek od należnych składek. Skoro jak ustalono to powyżej, decyzja w przedmiocie umorzenia składek na ubezpieczenia społeczne ma charakter materialnoprawny, a więc wywołuje określone dla strony skutki, może stać się ona przedmiotem wniosku, o którym mowa w art. 61 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Oznacza to, że Sąd w przypadku sformułowania wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji powinien dokonać jego oceny pod kątem przesłanek wymienionych w powołanym przepisie. Powinien zatem rozważyć, czy w związku z wykonaniem zaskarżonej decyzji istnieje w stosunku do wnioskodawcy możliwość wyrządzenia mu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Powinien również wziąć pod uwagę spełnienie obowiązków jakie powołany przepis nakłada na stronę w zakresie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. Rzeczą Sądu pierwszej instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy będzie zatem dokonanie oceny wniosku W. F. o wstrzymanie wykonania decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pod kątem przesłanek z art. 61 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia.