I SA/Wa 1785/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Gdesz Sędziowie WSA Dorota Apostolidis WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2011 r. sprawy ze skargi M.N. i M.P. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia mienia poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...], Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] orzekającą o odmowie potwierdzenia M.N. i M.P. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez F.K., w miejscowości S., dawne województwo [...]. Decyzja Ministra Skarbu Państwa została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne. Pismem z dnia [...] listopada 2009 roku, M.P. i M.N. zwróciły się do [...] Urzędu Wojewódzkiego o dopuszczenie do postępowania w charakterze strony w sprawie, dotyczącej ustalenia prawa do rekompensaty A.B. z tytułu pozostawienia przez F.K. nieruchomości poza obecnymi granicami RP oraz o udostępnienie wszelkich dokumentów związanych z tą sprawą. W piśmie tym wnioskodawczynie wskazały, że dziadek ich F.K. zmarł w dniu [...] lipca 1994 r. zaś spadek po nim, na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla K. [...] w K. z dnia [...] marca 2008 r. (sygn. Akt [...]), nabyły córka A.B. w 2/4 części oraz wnuczki M.P. i M.N. po 1/4 części. Z akt sprawy wynika, że postępowanie prowadzone pod nr [...] zakończyło się decyzją z dnia [...] lipca 2009 r., mocą której Wojewoda [...] potwierdził A.B. prawo do rekompensaty w 1/2 części z tytułu pozostawienia mienia poza obecnymi granicami RP. W konsekwencji, pismo M.P. i M.N. z dnia [...] listopada 2009 r. organ potraktował jako wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez F.K. poza obecnymi granicami RP. Z akt sprawy wynika, że A.B. w dniu [...] grudnia 1990 r. wystąpiła do Urzędu Rejonowego w K. z wnioskiem o przyznanie odszkodowania za majątek pozostawiony przez F.K. na byłych terenach wschodnich RP. Do wniosku dołączyła: – kopię orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z dnia [...] sierpnia 1945 r., Oddział w R., z którego wynika, że F.K. pozostawił w S., woj. [...] majątek nieruchomy: [...] ha ogrodu i sadu, dom mieszkalny murowany kryty blachą [...] na [...] m, oraz – kopię oświadczenia F.K. złożonego w Urzędzie Rejonowym w K. w dniu [...] grudnia 1990 r., na mocy którego F.K. "przekazał uprawnienia do dochodzenia odszkodowania za majątek pozostawiony w S. na rzecz córki A.B. z domu K.". Ponadto w aktach sprawy znajduje się kopia oświadczenia F.K. z dnia [...] lutego 1994 r. złożonego przed notariuszem A.P., z którego wynika, że F.K. "przekazuje wszelkie uprawnienia związane z pozostałym mieniem w S. na rzecz córki A.B. W oparciu o powyższe dokumenty, decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. Wojewoda [...] odmówił potwierdzenia na rzecz M.N. i M.P. prawa do rekompensaty. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty został złożony po upływie terminu wskazanego w przepisie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 z późn. zm.), co skutkuje rozstrzygnięciem jak w decyzji. Organ podniósł, iż potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r., w niniejszej zaś sprawie wniosek został złożony w dniu [...] listopada 2009 r. Organ wojewódzki wskazał, że sprawa zakończona decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...], potwierdzającą A.B. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP była prowadzona tylko z wniosku A.B., złożonego w dniu [...] grudnia 1990 r. w Urzędzie Rejonowym w K., przekazanym Wojewodzie [...] pismem z dnia [...] marca 2005 r. Od powyższej decyzji M.N. i M.P. złożyły odwołanie. Skarżące wskazały, że F.K. przekazał jedynie swojej córce A.B. prawo do dochodzenia odszkodowania za majątek pozostawiony na byłym terytorium RP. Dokumentu tego nie można traktować inaczej jak pełnomocnictwa do działania w imieniu uprawnionego do rekompensaty. Zdaniem stron, z samej treści dokumentu z dnia [...] lutego 1994 r. nie można wywieść, że intencją składającego oświadczenie było przekazanie uprawnienia do otrzymania rekompensaty przez córkę. Dlatego organ pierwszej instancji winien był rozpoznać sprawę łącznie ze sprawą A.B. w postępowaniu nr [...], zakończonym decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. Minister Skarbu Państwa wydając decyzję z dnia [...] lipca 2010 r. wskazał, że istotna dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy jest interpretacja oświadczenia F.K. z dnia [...] grudnia 1990 r. oraz z dnia [...] lutego 1994 r. Organ podniósł, że art. 81 ust. 1 ówcześnie obowiązującej ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127, z późn. zm.) stanowił, że na pokrycie opłat za użytkowanie wieczyste lub ceny sprzedaży działki budowlanej oraz ceny sprzedaży położonych na niej domów, budynków lub lokali, a także ceny sprzedaży nieruchomości rolnych stanowiących własność Skarbu Państwa osobom, które w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. pozostawiły majątek nieruchomy na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru Państwa, a które na mocy umów międzynarodowych zawartych przez Państwo mają otrzymać ekwiwalent za mienie pozostawione za granicą, zalicza się wartość mienia nieruchomego pozostawionego za granicą. Ust. 3 tego przepisu określał zakres podmiotowy osób uprawnionych. Mianowicie, zaliczenie wartości mienia nieruchomego, o którym mowa w ust. 1, następuje na rzecz właściciela tego mienia lub wskazanej przez niego jednej osoby uprawnionej do dziedziczenia ustawowego. Zdaniem Ministra Skarbu Państwa, przedmiotowe oświadczenia złożone przez F.K. nie ustanawiały na rzecz A.B. upoważnienia do działania w jego imieniu i na jego rzecz w sprawie dotyczącej przyznania mu rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, lecz były wskazaniem, o którym mowa w art. 81 ust. 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. W ocenie organu, wolą F.K. nie było więc upoważnienie A.B. do działania w jego imieniu, ale scedowanie przysługujących mu uprawnień na jej rzecz, czego na mocy ówcześnie obowiązujących przepisów właściciel mienia pozostawionego mógł dokonać. Świadczy o tym w sposób nie pozostawiający żadnych wątpliwości przede wszystkim treść przedmiotowych oświadczeń, zwłaszcza użycie przez oświadczającego sformułowań "przekazuję wszelkie uprawnienia związane z pozostawionym mieniem w S." i "przekazuję uprawnienia do dochodzenia odszkodowania za majątek pozostawiony w S. na rzecz córki A.B." oraz sama treść podania złożonego przez A.B. w dniu [...] grudnia 1990 r. Zdaniem organu, nie można również uznać, że jest to kontynuacja wniosku właściciela mienia pozostawionego – F.K., który takiego wniosku po prostu nie złożył. Organ stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie strony wystąpiły z wnioskiem po terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Wojewoda wskazał na przepis art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którym, jeżeli wniosek nie spełnia wymogów wskazanych w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2 (między innymi jeżeli został złożony po dniu 31 grudnia 2008 r.) wojewoda zobowiązany jest do wydania decyzji o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty. Skargę na powyższą decyzję, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosły M.N. i M.P. Skarżące zarzuciły: a) naruszenie art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej stanowiącego o urzeczywistnianiu zasady sprawiedliwości społecznej, b) naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez niepoczynienie wszystkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, c) naruszenie art. 75 § 1 k.p.a. poprzez niedopuszczenie wszystkich wnioskowanych dowodów w sprawie, w tym akt sprawy nr [...], zawierających dokument potwierdzający prawo do rekompensaty jednej ze spadkobierczyń F.K., jego córki A.B., d) naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nie rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, e) naruszenie art. 30 § 4 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 roku o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia mienia poza obecnymi granicami RP poprzez jego niezastosowanie, co w konsekwencji doprowadziło do: f) naruszenia prawa materialnego przez niezastosowanie lub niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 13 ust. 2 i art. 27 ustawy z dnia 8 lipca 2005 roku o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia mienia poza obecnymi granicami RP, g) naruszenie art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 roku o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia mienia poza obecnymi granicami RP poprzez uznanie, że skarżące nie spełniają wymogów do potwierdzenia prawa do rekompensaty. W uzasadnieniu skargi skarżące ponowiły argumentację prezentowaną na etapie postępowania odwoławczego oraz wskazały, że dowodem na to, iż zarówno F.K. jak i jego córka, składając oświadczenie woli ojca z 1990 r., nie traktowali tej czynności jako cesji uprawnień jest fakt, że A.B. nie odwołała się od decyzji potwierdzającej jej prawo do 1/2 części rekompensaty. W wypadku gdyby uważała, że ojciec scedował na nią prawo do całej rekompensaty nie zgodziłaby się z przyznaniem jej tylko części rekompensaty. Skarżące wskazały, że A.B. uważała, iż skoro Wojewoda [...] wydał decyzję z dnia [...] lipca 2009 r. w oparciu o postanowienie spadkowe, z którego wynika, że miała ona prawo tylko do 1/2 spadku, to pozostała część rekompensaty zostanie przyznana córkom jej brata tj. skarżącym M.N. oraz M.P. Skarżące podniosły, że przebieg całego postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem decyzji z dnia [...] lipca 2009 r., a to wzywanie ich m.in. do przedstawienia dokumentów i postanowienia spadkowego wskazywał, że skarżące traktowane są jako strony postępowania o potwierdzenia uprawnienia do rekompensaty. Skarżące wskazały, że zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 20005 r. w przypadku śmierci właściciela nieruchomości prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom, albowiem nie było w niniejszej sprawie wskazania przez pozostałych spadkobierców jednego z nich jako uprawnionego. M.N. i M.P. wniosły o uchylenie decyzji Ministra Skarbu Państwa oraz o zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji z dnia [...] lipca 2007 r.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co nastepuje: Stan faktyczny w sprawie jest bezsporny, dlatego Sąd akceptując ustalenia faktyczne dokonane przez organ w zaskarżonej decyzji dokonał kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zbadał, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. Na wstępie Sąd zauważa, że tak naprawdę podstawowe zarzuty skargi sprowadzają się do oceny prawidłowości prowadzonego postępowania w sprawie nr [...], zakończonego decyzją z dnia [...] lipca 2009 r., wydaną w stosunku do A.B. Skarżące bowiem, już w odwołaniu od decyzji z dnia [...] kwietnia 2010 r. podnosiły, iż organ pierwszej instancji winien był rozpoznać sprawę łącznie ze sprawą A.B. Zdaniem Sądu przywołane okoliczności mogą stanowić ewentualnie podstawę do wszczęcia odpowiedniego postępowania, w trybie nadzwyczajnego wzruszenia decyzji administracyjnej, przed odpowiednim organem administracji, który rozważy czy postępowanie w sprawie nr [...] powinno toczyć się z udziałem wszystkich spadkobierców. Sąd zauważa, że niniejsze postępowanie toczyło się z wniosku M.P. i M.N., a nie z wniosku A.B. z dnia [...] grudnia 1990 r., rozpatrzonego decyzją z dnia [...] lipca 2009 r., w stosunku do której to decyzji Sąd nie ma prawnych możliwości oceny jej legalności. W konsekwencji, w niniejszym postępowaniu, Sąd dokonywał kontroli legalności jedynie decyzji z dnia [...] lipca 2010 r. I tak, roszczenie o realizację prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej podlega rygorom wynikającym w przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz.1418 ze zm.). Zgodnie z art. 5 ust. 2 ww. ustawy wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty w przypadkach, o których mowa w art. 3 tej ustawy, składa współwłaściciel lub spadkobierca, lub osoba wskazana do rekompensaty. Skarżące, jako legitymujące się prawomocnym postanowieniem sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, powinny złożyć wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. (art. 5 ust.1 ww. ustawy). M.N. i M.P. złożyły pismo w dniu [...] listopada 2009 r., a to zdaniem Sądu stanowi okoliczność wystarczającą do wydania decyzji odmownej na podstawie art. 7 ust. 2 ustawy. Termin i zasady potwierdzenia prawa do rekompensaty należą do kompetencji ustawodawcy. Przewidziany w art. 5 ust. 1 w.w. ustawy termin do złożenia wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty jest terminem prawa materialnego i nie podlega przywróceniu zarówno w trybie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego jak również przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. W tej sytuacji Minister Skarbu Państwa prawidłowo uznał, że w aktualnym stanie prawnym nie ma podstaw, by uwzględnić wniosek skarżących o otrzymanie rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, bowiem w okresie do dnia 31 grudnia 2008 r. skarżące nie złożyły stosowanego wniosku, co nie wyklucza zdaniem Sądu dochodzenia tych praw, w trybie o którym Sąd wspomniał w niniejszym orzeczeniu. W niniejszym postępowaniu Sąd nie dokonywał oceny oświadczenia F.K. z dnia [...] grudnia 1990 r. oraz z dnia [...] lutego 1994 r. gdyż ta, zdaniem Sądu, winna być dokonana w pierwszej kolejności w jednym postępowaniu administracyjnym prowadzonym w stosunku do wszystkich spadkobierców. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z póżn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. ----------------------- 6