II SA/Wa 332/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spr.) Sędzia WSA Jacek Fronczyk Sędzia WSA Przemysław Szustakiewicz Protokolant specjalista Elwira Sipak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2011 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego - oddala skargę - Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 184, art. 187 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U Nr 79, poz. 523) utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] z dnia [...] października 2010 r. nr [...] odmawiającą przyznania mł. chor. M. G. pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Z ustaleń organu wynika następujący stan sprawy: W dniu 30 września 2010 r. M. G., funkcjonariusz Służby Więziennej w służbie stałej, złożyła do Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] wniosek o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Dyrektor Aresztu Śledczego w [...] decyzją wydaną w dniu [...] października 2010 r., na podstawie art. 104 k.p.a., art. 172 pkt 1, art. 184 ust. 1, art. 187 pkt 2 ustawy o służbie więziennej oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 lipca 2010 r. w sprawie przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego funkcjonariuszowi Służby Więziennej (Dz. U. Nr 147, poz. 986), odmówił M. G. przyznania wnioskowanej pomocy, ponieważ wnioskodawczyni nie spełnia warunków do przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, będąc właścicielem lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w [...]. Od powyższej decyzji M. G. złożyła odwołanie wnosząc o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji. Funkcjonariuszka w odwołaniu podniosła, iż nabycie lokalu mieszkalnego na własność (kupionego na kredyt) przed złożeniem wniosku o przyznanie pomocy finansowej, nie wyłącza możliwości otrzymania tej pomocy finansowej, co potwierdza uchwała NSA z dnia 29 kwietnia 2009 r. sygn. akt I OPS 7/2008. Nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej rozstrzygnięciem z dnia [...] grudnia 2010 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, iż M. G. zawarła w dniu 23 października 2009 r. umowę sprzedaży lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...[ w [...] o pow. użytkowej 28,85 m2, zgodnie z Repertorium A [...]. Na zakup ww. lokalu wnioskodawczyni zaciągnęła zobowiązanie finansowe - umowa o kredyt hipoteczny nr [...] z dnia [...] października 2010 r. z Bankiem Spółdzielczym [...] w [...] z siedzibą w [...] ul. [...]. M. G. w dniu zakupu lokalu mieszkalnego była funkcjonariuszem w służbie przygotowawczej, do służby stałej została mianowana z dniem 19 września 2010 r. Organ odwoławczy podniósł, iż przepis 184 ust. 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej stanowi, że funkcjonariuszowi w służbie stałej, który spełnia warunki do przydziału lokalu mieszkalnego, a który lokalu tego nie otrzymał na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, położonych w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej. Zgodnie z art. 187 pkt 2 ustawy, lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej nie przydziela się funkcjonariuszowi, posiadającemu w miejscowości pełnienia służby, lub miejscowości pobliskiej lokal mieszkalny w spółdzielni mieszkaniowej albo dom jednorodzinny, lub dom mieszkalno - pensjonatowy albo lokal mieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość, odpowiadający co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej. W ustalonym stanie faktycznym i prawnym organ II instancji uznał, iż decyzja Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] nie narusza obowiązującego prawa. Wnioskodawczyni przed złożeniem wniosku stała się właścicielem lokalu mieszkalnego, wobec czego nie spełniała przesłanek do przydziału lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, a zatem nie przysługuje jej prawo do przyznania pomocy finansowej. Decyzja Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z [...] grudnia 2010 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez M. G. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej jak i utrzymanej nią w mocy decyzji strona podniosła, iż pomimo wejścia w życie nowej ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 roku o Służbie Więziennej, do jej wykładni można zastosować orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, które zapadło na gruncie ustawy o Służbie Więziennej z dnia 26 kwietnia 1996 r. NSA w wyrokach: z dnia 19 września 2007 r. sygn. akt I OSK 874/2006 i z dnia 5 marca 2008 r. sygn. akt I OSK 1922/2007 oraz uchwale podjętej w składzie siedmiu sędziów z dnia 28 kwietnia 2009 r. sygn. akt I OPS 7/2008 stwierdził, że nabycie przez funkcjonariusza Służby Więziennej lokalu mieszkalnego przed złożeniem wniosku nie wyklucza przyznania tej pomocy oraz że w sytuacji, gdy funkcjonariusz ubiega się o przyznanie pomocy na spłatę zobowiązań finansowych, w związku z wcześniejszym nabyciem lokalu mieszkalnego, zawężająca interpretacja użytego przez ustawodawcę pojęcia "na uzyskanie" jest niedopuszczalna i pojęcie to należy rozumieć w sposób szeroki. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w [...] wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej jest ocena przez Sąd prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz zapadłego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 170 ust. 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 79, poz. 523), funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której stale pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej. W świetle art. 171 tej ustawy, prawo do lokalu mieszkalnego realizuje się przez: 1) przydział lokalu albo 2) przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Stosownie do treści art. 184 ust. 1 powołanej ustawy, funkcjonariuszowi w służbie stałej, który spełnia warunki do przydziału lokalu mieszkalnego, a który lokalu tego nie otrzymał na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, położonych w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej. W świetle powyższych uregulowań pragmatycznych, potrzeby mieszkaniowe funkcjonariusza Służby Więziennej mogą być zaspokajane w dwojaki sposób. Podstawową formą pomocy funkcjonariuszom w uzyskaniu mieszkania jest przydział w drodze decyzji administracyjnej lokalu z zasobów mieszkaniowych określonych w art. 172 powołanej ustawy. Dopiero, gdy przydziału takiego nie dokonano, funkcjonariuszowi można przyznać pomoc finansową o jakiej mowa w art. 184 ust. 1 tej ustawy. Podobnie tę kwestię regulowała ustawa o Służbie Więziennej z dnia 26 kwietnia 1996 r. (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 ze zm.). Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 29 kwietnia 2009 r., sygn. akt I OPS 7/08 (publik. ONSAiWSA 2009/4/66) wyjaśnił, że przewidziana ustawą pomoc finansowa nie została ukształtowana jako prawo z tytułu samego pełnienia służby w charakterze funkcjonariusza Służby Więziennej. Ocena, czy funkcjonariusz spełnia przesłanki uzyskania pomocy finansowej, powinna uwzględniać stan na dzień wszczęcia postępowania, mimo, że co do zasady rozpatrzenie sprawy administracyjnej następuje według stanu ustalonego w dniu wydania decyzji. Realizacja omawianego uprawnienia zależy przede wszystkim od tego, czy funkcjonariusz występujący o pomoc finansową ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej, natomiast drugorzędne znaczenie ma data rozpatrzenia żądania, która oczywiście zależy od liczby wniosków złożonych przez inne osoby oraz od wysokości posiadanych przez organ środków finansowych. NSA w tej uchwale jednoznacznie wskazał, iż: "Decydujące znaczenie bowiem ma (co należy jeszcze raz podkreślić) sytuacja mieszkaniowa funkcjonariusza składającego wniosek o przyznanie analizowanego świadczenia, a zatem pomoc finansowa przysługuje funkcjonariuszowi tylko wówczas, gdy zgłaszając roszczenie nie miał on zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych w miejscowości pełnienia służby lub pobliskiej. Istotne więc jest to, jak należy rozumieć zaspokojenie prawa funkcjonariusza do lokalu, a inaczej mówiąc - zaspokojenie jego potrzeb mieszkaniowych z uwzględnieniem przysługującej normy powierzchni mieszkalnej (...)", i dalej:" Bezsporne zatem jest, że pomoc ta nie przysługuje funkcjonariuszowi, który - składając wniosek - posiada (zamieszkuje, zajmuje) taki lokal lub dom w zakresie odpowiadającym co najmniej przysługującej powierzchni mieszkalnej. Chodzi tu przy tym niewątpliwie o dom (lokal) nadający się do zamieszkania, trudno bowiem mówić o zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych na przykład w razie nabycia domu w budowie czy w stanie surowym". Przedstawiony powyżej pogląd pozostaje aktualny na gruncie obowiązującej ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej. W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że skarżąca umową sprzedaży zawartą w formie aktu notarialnego w dniu 23 października 2009 r. (repertorium A nr [...] r. nabyła (na rynku wtórnym) na własność lokal mieszkalny nr [...] o powierzchni użytkowej 28,85 m2 położony przy ul. [...] w [...]. Na zakup przedmiotowego lokalu skarżąca zaciągnęła w dniu 21 października 2010 r. kredyt hipoteczny w Banku Spółdzielczym [...] w [...]. Funkcjonariuszem w służbie stałej skarżąca została mianowana z dniem 19 września 2010 r. i w dniu 30 września 2010 r. złożyła wniosek o przyznanie pomocy finansowej na spłatę zaciągniętych na cele mieszkaniowe zobowiązań finansowych. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, iż w chwili złożenia wniosku o pomoc finansową na cele mieszkaniowe skarżąca miała zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. Nabyty przez nią lokal mieszkalny o powierzchni użytkowej 28,85 m2 znajduje się w miejscu pełnienia służby i odpowiada przysługującej funkcjonariuszce powierzchni mieszkalnej 2 norm (jednostkowa norma pow. mieszkalnej wynosi od 7 do 10 m2 – art. 173 ust. 1 ustawy). To z kolei powoduje, iż skarżąca nie jest uprawniona do otrzymania lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji przydziałowej (art. 187 pkt 2 ww. ustawy). Podkreślenia wymaga, iż potrzeby mieszkaniowe skarżąca miała zaspokojone już na blisko rok przez uzyskaniem statusu funkcjonariusza SW w służbie stałej. Natomiast prawo do lokalu mieszkalnego, a co za tym idzie, pomocny finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, zgodnie z art. 170 ustawy pragmatycznej, przysługuje tylko i wyłącznie funkcjonariuszowi w służbie stałej. Uzyskawszy ten status skarżąca zamieszkiwała już w lokalu mieszkalnym o powierzchni mieszkaniowej, zgodnej z przysługującymi jej normami metrażowymi i położnym w miejscowości, w której pełniła służbę. W tym stanie rzeczy, organ miał podstawy przyjąć, że lokal mieszkalny zakupiony przez skarżącą na własność zaspokajał jej potrzeby mieszkaniowe w dniu ubiegania się o przynagie pomocy finansowej, a to z kolei wykluczało przyznanie skarżącej wnioskowanej pomocy. Ponadto nie można podzielić stanowiska skarżącej, iż organy orzekające w niniejszej sprawie dokonały błędnej interpretacji przepisów ustawy o Służby Więziennej w kontekście tezy uchwały NSA z dnia 29 kwietnia 2009 r. sygn. akt I OPS 7/08 - nabycie przez funkcjonariusza Służby Więziennej domu mieszkalnego przed złożeniem wniosku o przyznanie pomocy finansowej, o której mowa w art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 ze zm.), nie wyklucza samo przez się przyznania tej pomocy. Z uzasadnienia tej uchwały jednoznacznie wynika, iż na gruncie przepisów poprzednio obowiązującej ustawy pragmatycznej, istotne w sprawie przyznania pomocy finansowej było nie tyle nabycie domu lub lokalu mieszkalnego przed dniem złożenia wniosku o przyznanie takowej pomocy, lecz ustalenie, czy zakupiony dom lub mieszkanie nadawało się do zamieszkania (dom w stanie "surowym", czy mieszkanie w stanie "deweloperskim" nie zaspokaja potrzeb mieszkaniowych funkcjonariusza). Innymi słowy, czy funkcjonariusz miał faktycznie zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe w dacie ubiegania się o pomoc finansową. Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie, albowiem skarżąca przed złożeniem wniosku o przyznanie pomocy finansowej nabyła mieszkanie na rynku wtórnym, które nadawało się do zamieszkania natychmiast lub niezwłocznie po dokonaniu prac remontowych. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za niezasadną i oddalił ją na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).