I SA/Go 72/11
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2011-03-23
Skład orzekający: Anna Juszczyk - Wiśniewska, Jacek Niedzielski, Dariusz Skupień
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja odmowna w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na podstawie § 43 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. została wydana prawidłowo, uwzględniając prawidłowość ustaleń kontroli na miejscu oraz czy organ prawidłowo ocenił materiał dowodowy i przestrzegał zasad postępowania administracyjnego?Ratio decidendi
Sąd stwierdził, że organ administracji naruszył przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności zasady prawdy obiektywnej i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, poprzez opieszałość w doręczeniu raportu z kontroli oraz niewłaściwą ocenę dowodów zgłoszonych przez skarżącego. Natomiast organ prawidłowo zinterpretował przepis § 43 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w zakresie odmowy przyznania płatności do pakietu 6. W konsekwencji sąd uchylił zaskarżoną decyzję i nakazał ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem prawidłowego ustalenia stanu faktycznego i oceny materiału dowodowego.Stan faktyczny
Skarżący Ł.C. złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2009 r. obejmujący kilka pakietów, w tym nowy pakiet 6.1. Organ I instancji odmówił przyznania płatności do pakietu 6 z powodu niespełnienia warunków oraz nałożył sankcje za niezgodności stwierdzone podczas kontroli na miejscu, która wykazała brak uprawy prosa na niektórych działkach. Skarżący kwestionował ustalenia kontroli, przedstawił własne dowody i wniósł odwołanie, które organ odwoławczy oddalił, utrzymując decyzję w mocy. Skarżący wniósł skargę do WSA.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 440 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Juszczyk - Wiśniewska Sędziowie Sędzia WSA Jacek Niedzielski (spr.) Sędzia WSA Dariusz Skupień Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Głowacka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2011 r. sprawy ze skargi Ł.C. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2009 r. 1. Uchyla zaskarżoną decyzję; 2. Zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego Ł.C. kwotę 440 zł (czterysta czterdzieści) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
I SA/Go 72/11
U Z A S A D N I E N I E
Zaskarżoną decyzją z [...] listopada 2010 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzje dnia [...] czerwca 2010 r. Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o przyznaniu skarżącemu Ł.C. płatności rolno środowiskowej w pomniejszonej wysokości z sankcjami wieloletnimi.
Rozstrzygnięcia organów zapadły na podstawie następującego stanu faktycznego sprawy.
W dniu 15.05.2009 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie płatności rolno środowiskowej, który obejmował: Pakiet 2. Rolnictwo ekologiczne, Wariant 2.2 Uprawy rolnicze ( w okresie przestawiania) na powierzchni 134,03 ha, Wariant 2.4 Trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania) na powierzchni 36,21 ha. Pakiet 3. Ekstensywne trwałe użytki zielone, Wariant 3.1 Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na powierzchni 8,71 ha. Pakiet 5 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, Wariant 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 27,5 ha. Pakiet 6 Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie, Wariant 6.1 Produkcja nasienna towarowa lokalnych odmian roślin uprawnych 129,58 ha przy całkowitej powierzchni gospodarstwa 176,16 ha
Do złożonego wniosku skarżący dołączył - Opinię Wojewody w sprawie planu działalności rolnośrodowiskowej z dnia [...].02.2006 r.
Na podstawie analizy wniosków składanych przez skarżącego w latach poprzednich oraz decyzji nr [...] z dnia [...].02.2009 r. organ ustalił, że skarżący w swoim gospodarstwie realizował program rolnośrodowiskowy od roku 2006 na podstawie rozporządzenia z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 roku nr 174, poz. 1809 ze zm.). W dniu 15.05.2009 r. składając wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (symbol formularza W-1/110 skorzystał z przepisu § 43 ust. 1 Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objęty Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm.) określającego warunki przejścia w 2009 r. z "starego" programu rolnośrodowiskowego PROW 2004-2006 realizowanego na podstawie rozporządzenia z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 roku nr 174, poz. 1809 ze zm.) na "nowy" program rolnośrodowiskowy (PROW 2007-2013).
Organ ustalił, że § 43 ust 1 Rozporządzenia stanowi o tym, że w 2009 r. na wniosek, o którym mowa w § 17 ust.1, złożony przez rolnika, który realizuje co najmniej 3 lata program rolnośrodowiskowy na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rołnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r., Nr 174, poz. 1809 z późn. zm.), w zakresie pakietów:
1. rolnictwo zrównoważone - jest przyznawana płatność rolnośrodowiskowa w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 1 lub 2,
2. rolnictwo ekologiczne - jest przyznawana płatność rolnośrodowiskowa w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2,
3. utrzymanie łąk ekstensywnych lub pakietu utrzymanie pastwisk ekstensywnych - jest przyznawana płatność rolnośrodowiskowa w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 3,4 lub 5,
4. ochrona gleb i wód - jest przyznawana płatność rolnośrodowiskowa w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 1,2 lub 8,
5. ochrona lokalnych ras zwierząt gospodarskich - j est przyznawana płatność rolnośrodowiskowa w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7,
6. strefy buforowe - jest przyznawana płatność rolnośrodowiskowa w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4, 5 i 7
- jeżeli rolnik ten spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej i w ramach zobowiązania rołnośrodowiskowego będzie realizował taką samą liczbę pakietów, na tej samej powierzchni gruntów rolnych oraz dodatkowo rozpocznie w ramach tego zobowiązania realizację co najmniej jednego z pakietów, o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 4, 5 i 7. 2. Płatność rolnośrodowiskowa w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1;
1) pkt 2-5 jest przyznawana bez względu na liczbę dotychczas realizowanych pakietów;
2) pkt 4 lub 5 jest przyznawana co najmniej do tej samej powierzchni gruntów rolnych.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, mając na uwadze powyższy przepis wskazał, że skarżący dodając nowy pakiet "Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie" wariant 6.1 - Produkcja nasienna towarowa lokalnych odmian roślin uprawnych na powierzchnię wnioskowaną- 129,58 ha nie spełnił przesłanek, cytowanym przepisie prawa i w decyzji z dnia [...] czerwca 2010 r. odmówił przyznania płatności do pakietu 6 Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie.
Jak wynika z decyzji organu I instancji i zgromadzonego materiału dowodowego, gospodarstwo rolne skarżącego zostało wytypowane metodą analizy ryzyka do kontroli na miejscu. Kontrola dotyczyła części gospodarstwa położonego w województwie i przeprowadzona została w dniach [...].08.2009 r. przez firmę Okręgowe Przedsiębiorstwo "G" sp. z o.o. bez obecności skarżącego, który nie został powiadomiony o kontroli. Zgodnie bowiem z punktem 29 preambuły do Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w Rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. U. WE L 141 z 30.04.2004 r., str. 18 ze zm.) stosowanie się do warunków dotyczących programów pomocowych zarządzanych w zintegrowanym systemie powinno być skutecznie monitorowane. W tym celu, oraz aby zapewnić zharmonizowany poziom monitorowania we wszystkich państwach członkowskich, należy szczegółowo określić kryteria oraz procedury techniczne przeprowadzania kontroli administracyjnych oraz kontroli na miejscu zarówno w zakresie kryteriów kwalifikowalności ustalonych dla programów pomocowych oraz warunków wzajemnej zgodności. Ponadto, jeśli chodzi o kontrole dotyczące zgodności z kryteriami kwalifikowalności, kontrole na miejscu powinny być z reguły niezapowiedziane. Z kolei art. 23a w/w Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 stanowi, iż kontrole na miejscu mogą być zapowiadane, jeżeli nie zagraża to celowi kontroli. Zawiadomienie o kontroli następuje z wyprzedzeniem ściśle ograniczonym do koniecznego minimum, nieprzekraczającym 14 dni. Wskazać należy, iż kontrole na miejscu przeprowadzane są w celu zweryfikowania czy stan faktyczny na zadeklarowanych przez Wnioskodawcę działkach rolnych odpowiada temu co Strona deklaruje we wniosku. Powiadamianie o przeprowadzaniu kontroli powodowałoby możliwość doprowadzenia gruntów nieużytkowanych rolniczo do stanu zgodnego z minimalnymi normami, a takie postępowanie prowadziłoby do bezzasadności kontroli na miejscu.
W wyniku kontroli inspektorzy terenowi stwierdzili niezgodności pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku, a obszarem stwierdzonym. Ponadto stwierdzono niezgodności pomiędzy deklarowaną grupą upraw, a stwierdzoną grupą upraw.
Z przeprowadzonej kontroli został sporządzony materiał fotograficzny utrwalony na nośniku elektronicznym. Wyniki kontroli przeprowadzonej przez kontrolerów firmy G Sp. z o.o. zawarto w Raporcie z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni nr [...].
W dniu [...].08.2009 r. w gospodarstwie skarżącego przeprowadzona została przez "T" S.A. kontrola na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni, obejmująca działkę rolną A, położoną w granicach województwa. Kontrola wykonana przez "T" S.A. nie wykazała nieprawidłowości. Wyniki kontroli przeprowadzonej przez kontrolerów firmy T S.A. zawarto w Raporcie z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni nr [...].
W dniu [...].02.2010 r. skarżący złożył do Biura Powiatowego ARiMR wniosek o wydanie kopii zdjęć - załączników do protokołów z kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie w 2009 r. Powyższy wniosek został rozpatrzony pozytywnie.
W dniu [...].02.2010 r. do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR wpłynęło pismo skarżącego z dnia [...].02.2010 r. wyrażające sprzeciw do ustaleń pokontrolnych zawartych w raporcie z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni z dnia [...].08.2009 r. oraz [...].08.2009 r. W sprzeciwie skarżący nie zgodził się z ustaleniami pokontrolnymi dotyczącymi działek ewidencyjnych o nr: [...] położonych w [...],[...] położonych w [...],[...] położonej w [...], w zakresie stwierdzenia, iż na działkach tych nie była prowadzona uprawa prosa. Podniósł, iż na w/w działkach w roku 2009 wykonany został siew prosa, co zostało udokumentowane w Rejestrze Działań Agrotechnicznych oraz w Księdze Gospodarstwa. Skarżący zaznaczył ponadto, że na niektórych działkach wschody prosa były słabsze z uwagi na zastosowaną technologię uprawy (mniej intensywna uprawa gleby; siew uproszczony bezpośrednio w mulcz). Nie zgodził się również, co do ustaleń dotyczących działki ewidencyjnej nr [...], na której inspektorzy terenowi stwierdzili ugór, zamiast zadeklarowanej uprawy mieszanki wieloletniej traw z motylkowatymi drobnonasiennymi. Podniósł, że na w/w działce wykonana została wsiewka roślin motylkowatych a jako powód niestwierdzenia roślin motylkowatych na przedmiotowej działce rolnej wskazał niekompetencje inspektorów terenowych.
Wskazał ponadto, że realizuje program rolnośrodowiskowy objęty PROW 2007-2013. Do pisma z dnia [...].02.2010 r. dołączył protokół z kontroli gospodarstwa sporządzony przez Jednostkę Certyfikującą C Sp. z o.o.
Zastrzeżenia do kontroli zawarte w piśmie z dnia [...].02.2010 r. przekazane zostały wykonawcy kontroli, tj. Okręgowemu Przedsiębiorstwu G sp. z o.o.
W odpowiedzi z dnia [...].03.2010 r. firma G Sp. z o.o. poinformowała Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o wynikach weryfikacji sprzeciwu. Wykonawca kontroli poinformował, że w wyniku analizy dokumentacji pokontrolnej postanowiono uznać odwołanie producenta odnośnie działki S/SI i przyjąć deklarowaną grupę przez niego, tj. mieszanka wieloletnia traw z motylkowymi drobnonasiennymi (wariant 2.2). W przypadku pozostałych działek, tj. nr [...] (na których wg Strony uprawiane było proso), wykonawca nie znalazł podstaw do zmiany wyników kontroli. Firma G Sp. z o.o., stoi na stanowisku, iż tłumaczenie producenta, że gospodarstwo rolne jest w trakcie przestawiana produkcji metodami konwencjonalnymi na produkcję metodami ekologicznymi nie może być podstawą do zmiany wyników kontroli. Wykonawca podniósł, iż "Na większości działek rolnych pomimo zastosowania przez rolnika metod ekologicznych uprawy nie budziły żadnych wątpliwości u inspektorów, a dokumentacja fotograficzna przedstawiała jednoznacznie uprawy przez niego deklarowane". Do pisma z dnia [...].03.2010 r. wykonawca kontroli dołączył poprawiony Raport z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni.
Pismem z dnia [...].04.2010 r., skarżący wniósł o przeprowadzenie ponownej kontroli w jego gospodarstwie. Stwierdził, że w dalszym ciągu nie zgadza się z ustaleniami pokontrolnymi dotyczącymi działek ewidencyjnych nr [...] w zakresie stwierdzenia kodu DR6 iDR7.
Pismem z dnia [...].05.2010 r. skarżący został poinformowany, iż ponowna kontrola za rok 2009 nie będzie przeprowadzona. Organ podkreślił że na wykonanych fotografiach spornych działek rolnych nie można dostrzec uprawy prosa, natomiast wyraźnie widać, iż działkę porastają liczne chwasty (krwawnik pospolity, szczaw pospolity, przymiotno kanadyjskie, bylica pospolita, wrotycz pospolita i inne), dlatego Dyrektor Oddziału Regionalnego po analizie dokonanej przez specjalistów Biuro Kontroli na Miejscu Oddziału Regionalnego ARiMR nie widzi podstaw do podważenia ustaleń z kontroli Wykonawcy Zewnętrznego.
W wyniku przeprowadzonej kontroli administracyjnej złożonego wniosku stwierdzono, że w przypadku działek rolnych N, F, OB. w latach poprzedzających złożenie wniosku nie były deklarowane trwałe użytki zielone. Z uwagi na powyższe pismem Nr [...] z dnia [...].05.2010 r., skarżący został wezwany do złożenia wyjaśnień przedmiotowego wniosku dotyczących wskazanych powyżej rozbieżności. Skarżący nie złożył w tym zakresie wyjaśnień do dnia wydania decyzji.
Ustalenia organu I instancji znalazły odzwierciedlenie w decyzji z [...].06.2010r. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości z sankcjami wieloletnimi. Skarżącemu przyznano płatność do wariantu:
2.4- Trwale użytki zielone (w okresie przestawiania) w wysokości 10477,50 zł,
3.1- Ekstensywna gospodarka w wysokości 2 125,00 zł,
5.1- Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 w wysokości 37 675,00 zł.,
oraz odmówiono płatność do wariantu:
2.2- Uprawy rolnicze ( w okresie przestawiania) oraz nałożono kwotę potrąceń w wysokości 74558,40 zł która podlegać będzie odliczeniu w kolejnych trzech latach kalendarzowych, następujących po roku w którym została wykryta nieprawidłowość,
6.1 -Produkcja nasienna towarowa lokalnych odmian roślin uprawnych odmówiono przyznania płatności z uwagi na niespełnienie warunków określonych w paragrafie 43 rozporządzenia.
Skarżący wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji wnosząc o:
1) uchylenie zaskarżonej decyzji w części odmawiającej przyznania płatności
rolnośrodowiskowej do Pakietu 6- zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie Wariant 6.1- Produkcja nasienna towarowa lokalnych odmian roślin uprawnych i nakładającej potrącenia i orzeczenia w tym zakresie co do istoty sprawy albo
2) uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
Skarżący podniósł, że nie zgadza się z ustaleniami protokołu pokontrolnego z dnia [...].08.2009 r., a także z ustaleniami zmienionego przez firmę G Sp. z o.o. protokołu pokontrolnego z dnia [...].08.2009 r. i w tym zakresie wniósł o przeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie poprzez:
* przeprowadzenie rozprawy administracyjnej w celu przesłuchania świadków P.C., M.C. i R.S., a także złożenia dodatkowych wyjaśnień przez stronę oraz jej wypowiedź co do dotychczasowych wyników postępowania dowodowego;
* przeprowadzenie dowodu z faktur zakupu prosa w 2008 roku i faktur sprzedaży prosa ze zbiorów w 2009 roku,
* przeprowadzenie dowodu z dokumentacji fotograficznej stwierdzającej istnienie na polach zakwestionowanych przez inspektorów terenowych upraw prosa w roku 2009, a także dokumentującej siew i inne prace wykonane na zakwestionowanych przez inspektorów terenowych działkach,
* przeprowadzenie dowodu z rejestru zabiegów agrotechnicznych,
- przeprowadzenie dowodu z księgi gospodarstwa.
Skarżący zarzucił również organowi, że w toku postępowania naruszył zasadę szybkości postępowania poprzez opieszałość w doręczenie raportu z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni z dnia [...].08.2009 r. oraz z dnia [...].08.2009 r. - art. 12 k.p.a. Taka sytuacja w ocenie skarżącego utrudniła mu zabezpieczenie i przeprowadzenie przeciwdowodów i skuteczne podważenie ustaleń poczynionych przez inspektorów terenowych.
Nadto skarżący zarzucił naruszenie zasady prawdy obiektywnej poprzez przeprowadzenie niedostatecznie wnikliwego postępowania, co powoduje wadliwość postępowania, czego następstwem jest wadliwe zastosowanie przepisu prawa materialnego - art. 7 k.p.a. Skarżący uważał, że organ dokonał pobieżnej kontroli pól i bezrefleksyjnie przyjął, iż na kontrolowanych działkach C, D, G, H, T, AE był ugór zamiast deklarowanej uprawy prosa.
Skarżący zarzucił również organowi, że dokonał dowolnej, a nie swobodnej oceny całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie poprzez nieuwzględnienie wyników kontroli JC C Sp. z o.o.
W jego ocenie organ jednostronnie i bez żadnego uzasadnienia przyjął za prawdziwe i wiarygodne jedynie dane wynikające z raportu sporządzonego przez firmę "G" Sp. z o.o. a pominął ustalenia kontroli dokonanej na tych samych polach przez jednostkę certyfikującą C Sp. z o.o.
Dalej skarżący zarzucił wadliwe ustalenie stanu faktycznego w sprawie poprzez poczynienie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy ustaleń w oparciu o wniosku pokontrolne sformułowane przez inspektorów terenowych nie posiadających koniecznych kwalifikacji do wykonania czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni. W jego ocenie inspektorzy terenowi realizujący kontrolę nie mieli należytych kwalifikacji, ponieważ prawdopodobnie nie posiadali wymaganego wykształcenia rolniczego.
Dodatkowo skarżący podniósł, że organ dopuścił jako dowód, na okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia, dokumentację fotograficzna sporządzonych przez inspektorów terenowych w postaci zdjęć nieczytelnych i ciemnych,
Skarżący wskazuje, że zdjęcia zostały wykonane przez inspektorów terenowych wadliwie, ponieważ nie obrazują ówczesnego stanu pól, zostały wykonane po konturach poszczególnych pól i brak jest na nich jakiegokolwiek punktu odniesienia do tego, co znajdowało się na polu w jego środkowej części, w jego całej rozciągłości. Ponadto zdjęcia te są zbyt niskiej jakości, są nieczytelne i zbyt ciemne, by na ich podstawie formułować wnioski o stanie działek, w tym stwierdzać na ich podstawie ugór.
Dodatkowo skarżący zarzucił organowi błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisu § 43. Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26.02.2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu pomocy finansowej w ramach "Programu rolnośrodowiskowy" objęty Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
Zaskarżoną decyzją z [...] listopada 2010 r. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że jedną z kwestii spornych, które zostały podniesione w odwołaniu było ustalenie, czy organ I instancji prawidłowo zinterpretował przepis § 43 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego PROW 2007-2013 z dnia [...] lutego 2009 r. Organ Odwoławczy stwierdził, że skarżacy rozpoczął realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego w 2006 roku zgodnie z zapisami Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. 2004 Nr 174, poz. 1809 ze zm.) Realizowała zobowiązanie na 3 pakietach: SO1- Rolnictwo zrównoważone, PO I b - Półnaturalne łąki dwukośne, KO I b - Ochrona gleb i wód. W roku 2009 składając wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na formularzu W-1/110 zadeklarował chęć przekształcenia swojego zobowiązania na nowe 5 letnie zobowiązanie w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" w ramach PROW na lata 2007-2013.
Warunki przekształcenia zobowiązania reguluje § 43 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 roku Nr 33, poz. 262) który stanowi, iż w 2009 r. na wniosek, o którym mowa w § 17 ust. 1, złożony przez rolnika, który realizuje co najmniej przez 3 lata program rolnośrodowiskowy na podstawie Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174, poz. 1809, z późn. zm. ), w zakresie pakietów:
1) rolnictwo zrównoważone - jest przyznawana płatność rolnośrodowiskowa w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 1 lub 2,
2) rolnictwo ekologiczne - jest przyznawana płatność rolnośrodowiskowa w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2,
3) utrzymywanie łąk ekstensywnych lub pakietu utrzymywanie pastwisk ekstensywnych -jest przyznawana płatność rolnośrodowiskowa w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 3, 4 lub 5,
4) ochrona gleb i wód - jest przyznawana płatność rolnośrodowiskowa w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 1, 2 lub 8,
5) ochrona lokalnych ras zwierząt gospodarskich - jest przyznawana płatność rolnośrodowiskowa w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7,
6) strefy buforowe -jest przyznawana płatność rolnośrodowiskowa w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4, 5 i 7
- jeżeli rolnik ten spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej i w ramach zobowiązania rolnośrodowiskowego będzie realizował taką samą liczbę pakietów, na tej samej powierzchni gruntów rolnych oraz dodatkowo rozpocznie w ramach tego zobowiązania realizację co najmniej jednego z pakietów, o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 4, 5 i 7. 2. Płatność rolnośrodowiskowa w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1:
1) pkt 2-5 jest przyznawana bez względu na liczbę dotychczas realizowanych pakietów;
2) pkt 4 lub 5 jest przyznawana co najmniej do tej samej powierzchni gruntów rolnych.
W ocenie organu II instancji skarżący może skorzystać z "przejścia" z PROW 2004-2006 na PROW 2007-2013 tylko w zakresie wskazanym w powyższym paragrafie. Ponadto z cytowanego przepisu wynika, że żaden z realizowanych na podstawie Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174, poz. 1809, ze zm. ) pakietów nie może być przekształcony w pakiet 6 Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie, a dodać do realizacji nowego programu można tylko pakiety:
Pakiet 4. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000;
Pakiet 5. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000;
Pakiet 7. Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie.
Następną kwestią sporną w przedmiotowej sprawie było ustalenie stanu użytkowania działek rolnych zgłoszonych przez skarżącego we wniosku o przyznanie płatności rołnośrodowiskowej na rok 2009 oznaczonych identyfikatorami C (nr [...]), D (nr [...]), G ([...]), H (nr [...]), T (nr [...]) oraz AE (nr [...]), na których inspektorzy w dniach [...].08.09 r. stwierdzili ugór, zamiast deklarowanej uprawy prosa, co spowodowało nieprzyznania skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej w zakresie wariantu 2.2 oraz nałożeniem wobec niego potrąceń w okresie trzech lat kalendarzowych.
Organ podkreślił, że zarówno w trakcie postępowania przed organem I instancji, jak również w postępowaniu odwoławczym skarżący stanowczo nie zgadzał się z ustaleniami dotyczącymi stanu użytkowania przedmiotowych działek rolnych.
Na potwierdzenie swoich twierdzeń skarżący wnioskowała o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej z udziałem wskazanych świadków. Wedle niego wskazani świadkowie mogli potwierdzić, że na spornych działkach w roku 2009 uprawiane było proso.
Uwzględniając wniosek skarżącego organ odwoławczy zlecić organowi I instancji postępowanie uzupełniające, polegające na przesłuchaniu wskazanych świadków przy udziale skarżącego. Postępowanie uzupełniające, na którym przesłuchani zostali świadkowie P.C., M.C. i R.S., zostało przeprowadzone w dniu [...].09.2010 r.
Podczas przesłuchania P.C. zeznał m.in., iż:
Świadek nie zna numerów ewidencyjnych spornych działek rolnych, ale "mniej więcej" wie, w jakich miejscowościach się znajdują. Świadek podał, że pod koniec maja dokonał siewu prosa w miejscowości [...]. Zbioru prosa dokonał ojciec świadka, tj. M.C.. Stwierdził także: cyt "Zebrano ok. 0,5 tony/l ha. Słaby plon". Na pytanie, czy świadek rozpoznaje działki rolne uwidocznione na zdjęciach wykonanych przez G świadek oświadczył, iż cyt.,, Zdjęcia są tendencyjne. Z wysokości kombajnu widać inaczej.
Obok lasu widać, że to proso nie wzeszło i jest wydeptane przez zwierzęta, (świadek rozpoznaje [...]). Zdjęcia robione z brzegu pola a nie środka. Z brzegu pola uprawy zawsze są najgorsze - cienie drzew, zwierzęta. " M.C. zeznał m.in., iż nie zna numerów spornych działek rolnych, ale wie, że położone są w m. [...] i [...]. Świadek kosił tylko tam, gdzie wskazywali synowie. "Koszenie wyglądało różnie - były miejsca słabe pod lasem, ale było też co kosić, choć nie rewelacyjny plon". Na pytanie, czy świadek rozpoznaje działki uwidocznione na fotografiach wykonanych przez G świadek stwierdził, iż cyt.,, Mogło tak wyglądać. To może być każde pole. Nie widzą, czy to proso. To nie moje pola więc trudno mi rozpoznać. Mogło tak być, bo było poprzerastane chwastami pole. Różnie było na tych polach - część chwastów, część pustych miejsc, piachu, część prosa. Z kombajnu widać inaczej. Na polu wyglądało to trochę inaczej niż na tych zdjęciach. Zdjęcia nie przedstawiają prosa - jakby go tam nie było, a ja je kosiłem ". Na pytanie, czy świadek pomagał na wszystkich naszych polach świadek podał, iż kosił tylko na tych, o które poprosiła go strona.
R.S. zeznał m.in., iż sporne działki rolne znajdują się w [...] i "w drodze na [...]". Świadek podał, że siewu prosa pod koniec maja 2009 r. dokonał P.C.. Na pytanie, czy rozpoznaje działki uwidocznione na zdjęciach z G Świadek odpowiedział, iż rozpoznaje tą w drodze do [...]. Świadek nie rozpoznał pozostałych działek, gdyż stwierdził, iż to nie jego pola. Oceniając zdjęcia Świadek stwierdził, iż: " Nie ma zdjęcia, które wykonywane było ze środka. Wszystkie z brzegu. A z brzegu było słabe - las, zwierzęta. W środku było dobre proso." Skarżący podczas postępowania uzupełniającego podał min., iż ma zastrzeżenia do jakości zdjęć, stwierdzając przy tym, iż są one robione szybko i nierzetelnie (a to ze względu na "rozrzucone pola" i przemierzanie kontrolowanego obszaru przez inspektorów terenowych pieszo). Skarżącemu zadano pytanie dlaczego nie przedstawiła zdjęć w miesiącu lutym datowanych na dzień [...].07.2009 r. Skarżący stwierdził, że ma wiele aparatów dlatego też nie mogła ich odnaleźć.
W ocenie organu odwoławczego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza, że inspektorzy terenowi w sposób prawidłowy określili stan użytkowania działek rolnych C, D, G, H, T, i AE. Tym samym odmówiono wiarygodności dowodowej wszystkim dowodom zgłoszonym przez skarżącego, które to w ocenie organu, złożone zostały jedynie w celu podważenia wyników zawartych w raporcie z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni nr [...].
Z ustaleń zawartych w powyższym raporcie wynika, iż na działkach rolnych C, D, G, H, T, i AE nie stwierdzono uprawy prosa. Integralną częścią raportu są szkice kontrolowanych działek rolnych, wykonane na załącznikach graficznych - ortofotomapie. Na sporządzonych szkicach zaznaczone zostały miejsca wykonania działek rolnych, w odniesieniu do których stwierdzono nieścisłości. Materiał fotograficzny sporządzony podczas kontroli potwierdza prawidłowość ustaleń inspektorów terenowych. Na działce rolnej G inspektorzy wykonali cztery fotografie oznaczone nr 6, 7, 8, 9, na których brak jest widocznej uprawy prosa, a teren jest znacznie zachwaszczony (szczególnie na zdjęciu nr 9).
Na działkach rolnych C i D stanowiących jeden kompleks, inspektorzy wykonali trzy fotografie oznaczone nr 50, 51 (skraj działki), 52, na których nie można dostrzec uprawy prosa. Działki silnie zachwaszczone. Zdjęcie nr 51 ukazuje las oraz graniczący z nim jałowy obszar gruntu przypisany zgodnie z załącznikiem graficznym do wniosku działce rolnej C. Na działce rolnej H wykonane zostały trzy fotografie oznaczone nr 10, 11, 12. Na fotografiach tych nie można dostrzec uprawy prosa, a obszar gruntu jest silnie zachwaszczony.
Na działce rolnej T wykonano fotografie oznaczone nr 30, 31, 32, 33 (oraz fot. nr 34 ukazująca skraj działki). Fotografie ukazują silnie zachwaszczony obszar działki rolnej. Na działce rolnej AE wykonano trzy fotografie oznaczone nr 16, 17, 18. Fotografie przedstawiają silnie zachwaszczony teren. Na fotografiach nie można dostrzec uprawy prosa.
W ocenie organu powyższe ustalenia korelują także częściowo do zeznań świadków.
Zgromadzony materiał fotograficzny wskazuje, iż na działkach nr C, D, G, H, T, i Al nie prowadzono w roku 2009 uprawy prosa.
Organ podkreślił, że raport z kontroli wraz ze zgromadzoną dokumentacją fotograficzną został przeanalizowany również przez Specjalistów Biura Kontroli na Miejscu Oddziału Regionalnego ARiMR (BKM), którego stanowisko zawarte zostało przy piśmie dnia [...].05.2010 r. znak [...]. Z powyższego stanowiska wynika, iż pracownicy Biura Kontroli na Miejscu również nie widzą podstaw do zmiany wyników kontroli zawartych w raporcie w zakresie działek rolnych Cl, D, G, H, T, i AE, gdyż na fotografiach tych działek nie można dostrzec uprawy prosa, natomiast wyraźnie widać, iż działkę porastają liczne chwasty (krwawnik pospolity, szczaw pospolity, przymiotno kanadyjskie, bylica pospolita, wrotycz pospolita i inne).
Odnosząc się do pozostałych podniesionych w odwołaniu zarzutów, organ stwierdził, że na działkach rolnych o nr J, K, L, M, P, JJ, KK inspektorzy terenowi stwierdzili proso, ponieważ fakt ten nie budził u kontrolujących żadnych wątpliwości. Potwierdzeniem tych ustaleń są fotografie działek rolnych, na których bez trudu dostrzec można uprawę prosa (fot. nr 43, 45, 53, 54, 57). W ocenie organu jest to argument przemawiający za tym, iż inspektorzy terenowi posiadali wiedzę umożliwiającą stwierdzenie rodzaju uprawy, jakim jest proso.
W zakresie prawidłowości sporządzonej dokumentacji fotograficznej organ stwierdził, że stwierdzenie stanu uprawy poszczególnych działek rolnych następuje w drodze oględzin dokonywanych przez inspektorów terenowych. Natomiast fotografie działek rolnych wykonywane są na potwierdzenie tego, co zostało stwierdzone. To nie na podstawie wykonanych fotografii ustalany jest stan użytkowania działek rolnych, lecz w drodze oględzin. Wskazano, iż kontrola na miejscu - oględziny Jest to środek dowodowy, bezpośredni, tj. środek umożliwiający bezpośrednie, bez ogniw pośrednich, zetknięcie się organu orzekającego ze stanem faktycznym w danej sprawie. Oględziny, ze względu na to, że umożliwiają wyeliminowanie zniekształceń informacji wynikających z przepływu jej przez ogniwa pośrednie, wysuwane są na pierwsze miejsce w systemie środków dowodowych zabezpieczających zrealizowanie zasady prawdy obiektywnej (Iserzon, Komentarz, s. 179). W ocenie organu odwoławczego dokumentacja fotograficzna sporządzona podczas kontroli w wystarczający sposób potwierdza to, co zostało ustalone przez inspektorów terenowych, gdyż bez trudu na podstawie poszczególnych fotografii stwierdzić można występowanie prosa na poszczególnych działkach rolnych, lub jego brak.
W zakresie powołanego przez skarżącego dowodu z protokół nr [...] z kontroli gospodarstwa zrealizowanej w dniu [...].07.2009 r. przez Jednostkę Certyfikującą C Sp. z o.o., organ wskazał, że pismem z dnia [...].07.2010 r. zwrócił się do Biura Certyfikacji C o zajęcie stanowiska w przedmiotowej sprawie. Z udzielonej w dniu [...].08.2010 r. odpowiedzi wynika, iż ze względu na nie posiadanie niezbędnych dokumentów, jednostka nie może zająć stanowiska w sprawie. Ponadto BC C poinformowało, że inspektorzy biura nie dokonują fizycznych pomiarów powierzchni działek. Powierzchnie weryfikowane są na podstawie wywiadu z producentem, wypisów z ewidencji gruntów, mam geodezyjnych łub ortofotomap, zgłoszeń działalności w rolnictwie ekologicznym. W szczególnych wypadkach korzysta się z kopii wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej. Biuro Certyfikacji C poinformowało również, iż inspektorzy biura nie dokonują w czasie kontroli dokumentacji fotograficznej upraw. W dniu [...].10.2010 r. do Oddziału Regionalnego ARiMR wpłynęło kolejne pismo BC C, w którym podmiot ten poinformował, iż w 2009 r. inspektor jednostki osobiście skontrolował działki znajdujące się w obrębie [...] (dz. nr [...]). Natomiast informacje o uprawach prowadzonych na działkach znajdujących się w [...] (działki [...]),[...] (działki [...]) oraz w [...] (działka [...]) były uzyskane na podstawie ustnego wywiadu od Pana Ł.C.. W świetle powyższego organ stwierdził, iż dowód w postaci kopii protokołu BC C nie może być dowodem podważającym ustalenia zawarte w Raporcie z czynności kontrolnych w zakresie kwałiflkowalności powierzchni nr [...] w odniesieniu do działek ewidencyjnych nr [...], w obrębie których skarżący usytuował działki rolne AE, C, D, G, H, T.
W zakresie następujących dokumentów: potwierdzenie otrzymania prosa na zasiewy w roku 2009 od B.S.-C. (protokół z dnia [...].09.2008 r.), faktury sprzedaży prosa ze zbiorów w 2009 r., dokumentacji fotograficznej stwierdzającej istnienie upraw prosa w roku 2009 na zakwestionowanych działkach rolnych, organ odwoławczy stwierdził, że inspektorzy terenowi stwierdzili uprawę prosa na działkach rolnych J, K, L, M, P, JJ, KK o łącznej powierzchni 29,20 ha. W ocenie organu z powyższego areału możliwe jest osiągnięcie plonu rzędu 75 ton prosa, tj. ilości wykazanej na fakturze VAT nr [...] z dnia [...].04.2010 r. (dokumentującej sprzedaż prosa w w/w ilości na rzecz podmiotu C Sp. z o.o.). Ponadto organ odwoławczy nie ma pewności, iż całkowita ilość prosa wynikająca z powyższej faktury została uzyskana z uprawy prosa w gospodarstwie skarżącego w roku 2009.
Natomiast dokumenty takie jak: rejestr działalności rolnośrodowiskowej w latach 2009-2014, księgę gospodarstwa za lata 2009-2014, sporządzone zostały przez skarżącego i również nie stanowią dla organu odwoławczego przekonywującego dowodu na poparcie jego twierdzeń.
Oceniając dokumentację fotograficzną przedłożoną przez skarżącego organ stwierdził, iż zdjęcia te przedstawiają diametralnie inny stan upraw niż ten, który został stwierdzony przez inspektorów terenowych w dniach [...].08.2009 r. Organ odwoławczy nie uwzględnił jednak tego dowodu, ponieważ organ nie jest w stanie potwierdzić daty sporządzenia dokumentacji fotograficznej.
Podsumowując powyższe ustalenia organ stwierdził, że stan fatyczny działek nr C, D, G, H, T, i AE został ustalony w sposób prawidłowy. Sporządzona podczas wizytacji i terenowej dokumentacja a fotograficzna potwierdza, iż na przedmiotowych działkach nie znajdowało się deklarowane proso. Jeśli nawet zboże to występowało w pewnych obszarach (połaciach) zakwestionowanych działek, to nie można stwierdzić w tym przypadku, iż mamy do czynienia spełnieniem definicji działki rolnej o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia - "działka rolna" oznacza zwarty obszar gruntu, zgłoszony przez jednego rolnika i obejmujący nie więcej niż jedną grupę upraw.
Skarżący nie zgodził się z rozstrzygnięciem organu odwoławczego i wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Zaskarżonej decyzji zarzucono:
1) naruszenie przepisów postępowania mogące mieć wpływ na wynik postępowania, a to art. 7 i 77 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak merytorycznego rozpatrzenia zarzutu braku wymaganych kompetencji przez inspektorów terenowych dokonujących kontroli na miejscu w dniu [...].08.2009 r.;
2) naruszenie przepisów postępowania mogące mieć wpływ na wynik postępowania, a to art. 12 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 31 ust. 7 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez nieuzasadnioną opieszałość w doręczeniu skarżącemu protokołu kontroli na miejscu, a mianowicie po ponad 5 miesiącach od przeprowadzenia kontroli;
3) naruszenie przepisów postępowania mogące mieć wpływ na wynik postępowania, a to art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości co do istnienia na działkach rolnych AE/AE1, C/Cl, D/Dl, G/G1, H/HI i T/T1 upraw prosa na niekorzyść skarżącego ustalenie braku zadeklarowanych przez skarżącego upraw;
4) naruszenie przepisów postępowania mogące mieć wpływ na wynik postępowania, a to art. 7 i 77 § 1 KPA poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego sprawy i odmówienie mocy dowodowej dowodom ze świadków, dokumentów i fotografii zaoferowanych przez skarżącego;
5) naruszenie przepisów postępowania mogące mieć wpływ na wynik postępowania, a to art. 48 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników poprzez doręczenie skarżącemu raportu z kontroli na miejscu z uchybieniem terminów określonych w przepisach;
6) naruszenie prawa materialnego, a to § 2 ust. 1 lit a) Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14.03.2007 r. w sprawie warunków, jakie powinny spełniać jednostki organizacyjne, którym można powierzyć przeprowadzanie kontroli dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - przez błędną jego wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie poprzez uznanie, że osoby przeprowadzające kontrole na miejscu mają uprawnienia merytoryczne do dokonywania czynności kontrolnych, ponieważ rozpoznały uprawę prosa na niektórych połach skarżącego;
7) naruszenie prawa materialnego, a to § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej poprzez przyjęcie, że czynności agrotechniczne wykazane przez skarżącego w Rejestrze Działań Agrotechnicznych oraz w Księdze Gospodarstwa nie były utrzymywaniem spornych gruntów w dobrej kulturze rolnej;
8) naruszenie prawa materialnego, a to § 43 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 poprzez uznanie, że skarżący dodając nowy pakiet "Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie" wariant 6.1 - Produkcja nasienna towarowa lokalnych odmian roślin uprawnych nie spełnił przesłanek § 42 ust. 1 w/w Rozporządzenia i w konsekwencji odmówił przyznania płatności do pakietu 6.
Uzasadniając swoje stanowisko skarżący podniósł argumenty wskazane już w toku postępowania administracyjnego w szczególności podkreślając, że przy gromadzeniu i ocenie materiału dowodowego, na podstawie którego została wydana w I instancji postępowania administracyjnego decyzja, organ dopuścił się naruszenia zasady szybkości postępowania oraz zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, ponieważ pomimo raport (protokół) kontroli na miejscu została przez inspektorów terenowych przeprowadzona na spornych działkach AE/AE1, C/Cl, D/Dl, G/G1, H/H1 i T/T1 w dniu [...].08.2009 r., to protokół z tej kontroli, który jest sporządzany obligatoryjnie, został skarżącemu doręczony dopiero w dniu [...].02.2010 r. tj. dopiero po ponad pięciu miesiącach, co uniemożliwiło skarżącemu czynny udział w postępowaniu. W tym miejscu należy zauważyć, że art. 31 ust. 7 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (w brzmieniu obowiązującym w dacie [...].08.2009 r.) gwarantuje rolnikowi nieobecnemu przy kontroli na miejscu, w razie gdy nie zgadza się z ustaleniami zawartymi w raporcie prawo zgłoszenia dyrektorowi regionalnego oddziału Agencji umotywowanych zastrzeżeń, co do ustaleń w nim zawartych. Prawo to rolnik może wykonać w ciągu 14 dni od doręczenia mu raportu. Prawo czynnego udziału rolnik może realizować poprzez zgłoszenie umotywowanych zastrzeżeń, co stanowi wyraz żądania czynnego udziału w tym stadium postępowania, jakim jest prowadzenie kontroli zgodności faktycznego użytkowania działek rolnych objętych wnioskiem z treścią tego wniosku.
Podkreślił, że zasada czynnego udziału strony, choćby warunkowanego zgłoszeniem żądania przez stronę - jak o tym stanowi art. 3 ust. 2 pkt 4 ustawy o płatnościach (...), nie zostaje jednak zachowana w przypadku, gdy strona iluzorycznie jedynie może skorzystać z prawa wniesienia umotywowanych zastrzeżeń, a wniesienie zastrzeżeń, poza pozostawieniem ich w aktach sprawy, nie umożliwia stronie rzeczywistego wpływu na kształt zebranego materiału dowodowego, na podstawie którego organ będzie następnie rozstrzygał o prawach i obowiązkach strony. W niniejszej sprawie doręczenie skarżącemu ze znacznym opóźnieniem (prawie sześć miesięcy) raportu z przeprowadzonej kontroli na miejscu, kwestionującego rodzaj i jakość upraw zadeklarowanych przez rolnika na szeregu działek rolnych objętych wnioskiem, sprawiło, że uprawnienie skarżącego stało się jedynie iluzoryczne, czyniąc niemożliwą do zrealizowania gwarancję czynnego udziału strony na każdym stadium postępowania, o ile strona zgłosi takie żądanie. Oczywistym jest, że skoro inspektorzy terenowi nie kwestionowali powierzchni zadeklarowanej we wniosku w stosunku do powierzchni przez nich stwierdzonej podczas kontroli na miejscu, lecz swymi ustaleniami doprowadzili do całkowitego wykluczenia z dopłat spornych działek, stwierdzając na nich ugór zamiast zadeklarowanej przez skarżącego uprawy prosa, to w konsekwencji skarżący w lutym 2010 r. tj. gdy doręczono mu raport z kontroli, o której wcześniej nie wiedział, miał znikome szanse na doprowadzenie do faktycznej weryfikacji ustaleń zawartych w doręczonym mu raporcie. W ten sposób organy Agencji nie zrealizowały z naruszeniem przepisów prawa gwarancji procesowych przewidzianych dla strony przez przepisy powołanej ustawy o płatnościach (...), podczas gdy organy były zobligowane do stania na straży praworządności, a zatem także do ochrony słusznych interesów obywatela, a nie tylko interesu społecznego czy gospodarczego.
Organ przewlekle prowadził postępowanie i wskutek własnego wcześniejszego uchybienia załatwił negatywnie wniosek skarżącego o przeprowadzenie ponownej kontroli, przy czym organ argumentował, że jest to bezzasadne z powodu znacznego upływu czasu. W tym miejscu godzi się jednak zauważyć, że uchybienia organu nie mogą obciążać strony, a wątpliwości zrodzone przez taki sposób procedowania przez organ nie mogą być rozstrzygane na niekorzyść strony. Z zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa wyrażonej w art. 8 KPA wyprowadza się regułę nakazującą wątpliwości powstałe przy załatwieniu indywidualnej sprawy obywatela rozstrzygać na jego korzyść. Taki kierunek wykładni tej zasady przyjęty jest w orzecznictwie sądowym. W wyroku z dnia 23.09.1982 r. w sprawie sygn. akt: II SA 1031/82 (ONSA 1982, Nr 2, poz. 91) Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że : "uprawnień organu administracji (...) nie można interpretować w ten sposób, że w razie wątpliwości należy sprawą rozstrzygnąć na niekorzyść obywatela. Przeciwnie, wątpliwości należy rozstrzygać na korzyść obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie ważny interes społeczny, tylko takie postępowanie może pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa". Orzeczenie to pozostaje w pełni aktualne, a zobowiązania przyjęte przez Rzeczpospolitą Polską w ramach wstąpienia do struktur UE nie deprecjonują obowiązku stosowania wszystkich zasad ogólnych KPA w zakresie, w jakim przepisy Unii Europejskiej nie formułują odmiennych warunków czy reguł. Zgodnie bowiem z art. 7 i 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji publicznej ma obowiązek stać na straży praworządności oraz w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materia! dowodowy.
Skarżący podkreślił, że w sprawie istotne było ustalenie stanu kultury rolnej spornych działek w roku 2009, bowiem w tym roku kalendarzowym skarżący złożył wniosek o dopłaty, trudno przyjąć, że umożliwiono skarżącemu - z uwagi na zmienność i charakter upraw - ponowne badanie stanu gospodarstwa skarżącego w celu weryfikacji ustaleń raportu. Brak weryfikacji miał miejsce wyłącznie z powodu nieuzasadnionej i rażącej opieszałości organu w doręczeniu skarżącemu raportu kontroli.
Nie odmawiając w ogóle mocy dowodowej raportowi zauważyć w tym miejscu należy, że skarżący niezwłocznie po jego doręczeniu złożył wyczerpujące wyjaśnienia i zaoferował organowi dostępne mu dowody, których treść rodziła co najmniej wątpliwość co do prawidłowości ustaleń inspektorów terenowych dokonanych na spornych działkach w zakresie jakości i rodzaju zadeklarowanych we wniosku upraw. W ocenie skarżącego protokół z tejże kontroli nie może stanowić dowodu, zakwestionowania przez organy ARiMR danych zawartych we wniosku skarżącego o przyznanie płatności do gruntów rolnych na 2009 r. w zakresie spornych działek; akt sprawy nie wynika, a także organy obydwu instancji w uzasadnieniu obydwu zaskarżonych decyzji nie wykazują w sposób wystarczający, że wszystkie przesłanki, określające zasady przeprowadzania kontroli, sporządzania raportu oraz składnia do niego zastrzeżeń zostały w sprawie zachowane.
Dokumentacja fotograficzna przedłożona przez skarżącego w postępowaniu odwoławczym, została przez organ uznana za niewiarygodną, a przez to za nie mającą mocy dowodowej, tylko z tej przyczyny, że w przekonaniu organu zdjęcia prawdopodobnie zostały antydatowane. Skarżący przedłożył zdjęcia noszące automatycznie naniesioną przez aparat fotograficzny datę z lipca 2009 r., dokumentujące stan zakwestionowanych gruntów rolnych w okresie zbieżnym z datą kontroli na miejscu. Na zdjęciach tych wyraźnie widać (w przeciwieństwie do fotografii wykonanych przez inspektorów terenowych) uprawę prosa na spornych gruntach. Organ nie zakwestionował, że fotografie przedłożone przez skarżącego nie dotyczyły spornych działek, albo że zostały wykonane w niedostatecznej jakości, a jedynie zasugerował, że zostały wykonane w innym okresie niż rok 2009. Sama sugestia organu oraz subiektywne przekonanie o antydatowaniu zdjęć skarżącego nie pozwala na odmówienie mocy dowodowej dokumentacji fotograficznej skarżącego. Wątpliwości organu nie budzi natomiast nierzetelna, niewyraźna i wykonana w złej jakości (zdjęcia zbyt ciemne, nieostre, z brzegu działki) dokumentacja fotograficzna inspektorów terenowych, popierająca ustalenia wyrażone w raporcie.
Wywody organu II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odwoławczej są też z tego względu nieprzekonujące, że w sposób nielogiczny z jednej strony przyjmuje, że rozstrzygające znaczenie dla dokonanych przez organ ustaleń faktycznych mają ustalenia inspektorów terenowych wyrażone w raporcie bez względu na jakość towarzyszącej mu dokumentacji fotograficznej, z drugiej zaś wywodzi, że na zdjęciach sporządzonych przez inspektorów terenowych widać wyraźnie silnie zachwaszczony obszar działki rolnej, w tym min. krwawnik pospolity, szczaw pospolity, bylica pospolita. Argument o wadliwości dokumentacji fotograficznej inspektorów terenowych, a także samego raportu kontroli, wzmacnia dodatkowo okoliczność, że po zgłoszeniu przez skarżącego umotywowanych zastrzeżeń co do ustaleń raportu jednostka przeprowadzająca na zlecenie Agencji kontrolę na miejscu uznała zarzuty skarżącego odnośnie działki S/SI określając na podstawie sporządzonych przez siebie fotografii, że na tej działce rosła jednak deklarowana przez skarżącego mieszanka wieloletnia traw z motylkowatymi drobnonasiennymi i w tym zakresie przedłożyła poprawiony raport z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty uznać należy za uzasadnione.
Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustrojów sądów powszechnych (Dz. U nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość miedzy organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i miedzy tymi organami a organami administracji rządowej ( § 1).
Kontrola, o której mowa sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( § 2 ). Oznacza to, że w badaniu w postępowaniu sądowo-administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów.
Dodać również należy, że stosownie do art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. ), zwaną dalej P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z przepisu tego wynika, że niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze sąd z urzędu bada, czy nie nastąpiło naruszenie prawa materialnego lub procesowego skutkujące koniecznością usunięcia zaskarżonego aktu z obrotu przez jego uchylenie lub stwierdzenie nieważności.
Dokonana w tak zakreślonych granicach kontrola zaskarżonej decyzji wskazuje, że nie jest ona zgodna z prawem.
Po pierwszy zgodzić się należy ze skarżącym, że organy I instancji prowadził postępowanie w sposób opieszały. Z akt sprawy wynika, że raport czynności kontrolne dotyczące m. in. działek nr AE/AE1, C/Cl, D/D1, G/G1, H/H1 i T/T1 wykonane zostały w dniu [...].08.2009 r., natomiast protokół dokumentujący te czynności, będący podstawą do ustaleń wynikających z decyzji, został skarżącemu doręczony dopiero w dniu 9.02.2010 r. tj. po ponad pięciu miesiącach.
Tak znaczny upływ czasu ogranicza lub wręcz uniemożliwia skarżącemu podjęcie skutecznych środków zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
Ogranicza, ponieważ nie jest możliwe, właśnie z uwagi na tak znaczny upływ czasu dokonanie ponownych oględzin działek w spornym zakresie. Tym samym zarzut prowadzenia postępowania z naruszeniem art. 12 §1Kpa okazał się zasadny.
Podkreślić również należy, że organy obu instancji nie wykazały, aby zwłoka w doręczeniu skarżącemu protokołu z kontroli na miejscu była czymkolwiek uzasadniona.
Skarżący kwestionował jednak konsekwentnie ustalenia organu wynikające ze wskazanego protokołu i usiłował przy pomocy wskazanych przez niego dowodów obalić twierdzenia organów. W tym celu skarżący wniósł o dopuszczenie dowodu z zeznań wskazanych świadków, ze sporządzonych przez niego zdjęć, z Rejestru Działań Agrotechnicznych, Księgi Gospodarstwa, protokołu Jednostki Certyfikującej C, faktury sprzedaży prosa.
Wszystkie wskazane przez skarżącego dowody zostały uznane przez organy jako niewiarygodne, głównie z uwagi na to, że pochodziły od skarżącego. W ocenie organu odwoławczego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza, że inspektorzy terenowi w sposób prawidłowy określili stan użytkowania działek rolnych C, D, G, H, T, i AE. Tym samym odmówiono wiarygodności dowodowej wszystkim dowodom zgłoszonym przez skarżącego, które to w ocenie organu, złożone zostały "jedynie w celu podważenia wyników zawartych w raporcie z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni nr [...]."
Takie stwierdzenie organu jest niczym nie popartym uogólnieniem. Jest rzeczą oczywistą, że skarżący zmierza do podważenia niekorzystnych dla niego ustaleń wynikają z raportu. Trudno jednak czynić z tego powodu skarżącemu zarzut.
Przypomnieć należy, że stosownie do art. 7 Kpa w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Wyrażona we wskazanym przepisie zasada jest jedną z fundamentalnych zasad postępowania administracyjnego. Jej celem jest nałożenie na organ obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Organ jest zatem zobowiązany z urzędu lub na wniosek strony do podjęcia takich działań, aby ten stan faktyczny dokładnie wyjaśnić.
Z przepisem tym koresponduje również przepis art. 75 § 1 Kpa zgodnie z którym jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Jest to zatem otwarty system dowodów, który nie nadaje większego lub mniejszego znaczenia jakiemukolwiek z dowodów.
Stosownie natomiast do art. 77 Kpa organ administracji jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
Trzeba również mieć na uwadze, że zgodnie z art. 80 Kpa organ administracji ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
W ocenie Sądu organy obu instancji naruszyły art. 80 Kpa, przekraczając granicę swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego.
Organy przyjęły jako podstawę ustaleń faktycznych, dane wynikające z protokołu z dnia [...] sierpnia 2009 r. Z ustaleń zawartych w powyższym raporcie wynika, iż na działkach rolnych C, D, G, H, T, i AE nie stwierdzono uprawy prosa. Integralną częścią raportu stanowiły szkice kontrolowanych działek rolnych, wykonane na załącznikach graficznych - ortofotomapie. Na sporządzonych szkicach zaznaczone zostały miejsca wykonania działek rolnych, w odniesieniu do których stwierdzono nieścisłości. Materiał fotograficzny sporządzony podczas kontroli potwierdził w ocenie organów, prawidłowość ustaleń inspektorów terenowych. Na działce rolnej G inspektorzy wykonali cztery fotografie oznaczone nr 6, 7, 8, 9, na których brak jest widocznej uprawy prosa, a teren jest znacznie zachwaszczony (szczególnie na zdjęciu nr 9).
Na działkach rolnych C i D stanowiących jeden kompleks, inspektorzy wykonali trzy fotografie oznaczone nr 50, 51 (skraj działki), 52, na których nie można dostrzec uprawy prosa. Działki silnie zachwaszczone. Zdjęcie nr 51 ukazuje las oraz graniczący z nim jałowy obszar gruntu przypisany zgodnie z załącznikiem graficznym do wniosku działce rolnej C. Na działce rolnej H wykonane zostały trzy fotografie oznaczone nr 10, 11, 12. Na fotografiach tych nie można dostrzec uprawy prosa, a obszar gruntu jest silnie zachwaszczony.
Na działce rolnej T wykonano fotografie oznaczone nr 30, 31, 32, 33 (oraz fot. nr 34 ukazująca skraj działki). Fotografie ukazują silnie zachwaszczony obszar działki rolnej. Na działce rolnej AE wykonano trzy fotografie oznaczone nr 16, 17, 18. Fotografie przedstawiają silnie zachwaszczony teren. Na fotografiach nie można dostrzec uprawy prosa.
W ocenie organu powyższe ustalenia korelują także częściowo do zeznań świadków.
Zgromadzony materiał fotograficzny, co podkreślił organ odwoławczy, wskazuje, iż na działkach nr C, D, G, H, T, i A1 nie prowadzono w roku 2009 uprawy prosa.
Tak kategoryczne i jednoznaczne stwierdzenie organu nie ma o ocenie Sądu potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym.
Podkreślić należy, że do akt sprawy nie dołączono zdjęć wykonanych przez inspektorów terenowych, które miały obrazować stan upraw na spornych działkach. Ta okoliczność uniemożliwia Sądowi przeanalizowanie, a w konsekwencji dokonanie oceny prawidłowości argumentacji przedstawionych przez organy w zaskarżonych decyzjach. Jest to o tyle istotne, że skarżący konsekwentnie kwestionował zarówno sposób, jak i jakość wykonanych przez inspektorów zdjęć, które w jego ocenie nie mogą stanowić podstawy do niekorzystnych dla niego ustaleń.
Wbrew twierdzeniom organu zeznania świadków nie korelują z jednoznacznymi ustaleniami raportu. Słuchani świadkowie, zgodnie zeznali, że pola były obsiane prosem. Wskazywali również, że na różnych polach wzrost prosa był różny "Koszenie wyglądało różnie - były miejsca słabe pod lasem, ale było też co kosić, choć nie rewelacyjny plon". " Nie ma zdjęcia, które wykonywane było ze środka. Wszystkie z brzegu. A z brzegu było słabe - las, zwierzęta. W środku było dobre proso."
Zeznania te przeczą twierdzeniu organu odwoławczego, że na działkach nr C, D, G, H, T, i A1 nie prowadzono w roku 2009 uprawy prosa.
Wskazać również należy, że skarżący przedstawił własną dokumentację fotograficzną spornych pól i to wykonaną w okresie o miesiąc wcześniejszym niż fotografie dokonane prze inspektorów. Oceniając dokumentację fotograficzną przedłożoną przez skarżącego organ stwierdził, iż zdjęcia te przedstawiają diametralnie inny stan upraw niż ten, który został stwierdzony przez inspektorów terenowych w dniach [...].08.2009 r. Organ odwoławczy nie uwzględnił jednak tego dowodu, ponieważ, jak to stwierdził w decyzji, w stanie "potwierdzić daty sporządzenia dokumentacji fotograficznej".
Ta okoliczność nie może być w ocenie Sądu oceniana na niekorzyść skarżącego. Organ nie starał się w inny sposób obalić wiarygodności przedłożonego przez skarżącego dowodu, np. poprzez ustalenie miejsca, z którego zdjęcia zostały wykonane.
Również dokonana przez organ odwoławczy ocena pozostałych złożonych dowodów budzi zastrzeżenia. Organ stwierdził bowiem, że w zakresie takich dokumentów jak: "potwierdzenie otrzymania prosa na zasiewy w roku 2009 od B.S.-C. (protokół z dnia [...].09.2008 r.), faktury sprzedaży prosa ze zbiorów w 2009 r., dokumentacji fotograficznej stwierdzającej istnienie upraw prosa w roku 2009 na zakwestionowanych działkach rolnych, organ odwoławczy stwierdził, że inspektorzy terenowi stwierdzili uprawę prosa na działkach rolnych J, K, L, M, P, JJ, KK o łącznej powierzchni 29,20 ha. W ocenie organu z powyższego areału możliwe jest osiągnięcie plonu rzędu 75 ton prosa, tj. ilości wykazanej na fakturze VAT nr [...] z dnia [...].04.2010 r. (dokumentującej sprzedaż prosa w w/w ilości na rzecz podmiotu C Sp. z o.o.). Ponadto organ odwoławczy nie ma pewności, iż całkowita ilość prosa wynikająca z powyższej faktury została uzyskana z uprawy prosa w gospodarstwie skarżącego w roku 2009.
Natomiast dokumenty takie jak: rejestr działalności rolnośrodowiskowej w latach 2009-2014, księgę gospodarstwa za lata 2009-2014, sporządzone zostały przez skarżącego i również nie stanowią dla organu odwoławczego przekonywującego dowodu na poparcie jego twierdzeń."
Ocena organu nacechowana jest zwrotami niejednoznaczącymi, nieostrymi i nieprecyzyjnymi, takimi jak: "możliwe jest osiągnięcie plonu rzędu", "organ odwoławczy nie ma pewności".
W ten sposób organ wyraża swoje wątpliwości w zakresie poczynionych ustaleń. Wątpliwości te nie mogą jednak obciążać skarżącego. Mając na uwadze przywołane już przepisy art. 7 i 77 Kpa stwierdzić należy, że ustalenia organu muszą być precyzyjne i jednoznaczne, a powstałe w toku prowadzonego postępowania wątpliwości nie mogą z zasady obciążać skarżącego, który co należy podkreślić w sposób nader konsekwentny (czynny) współpracował z organami w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Organ nie może kwestionować wiarygodności dowodów tylko dlatego, że pochodzą od strony postępowania. Może to uczynić tylko wtedy jeżeli wykaże, na podstawie innych zgromadzonych dowodów, że taki dowód jest niewiarygodny. Wnioskowanie swoje musi jednak szczegółowo i logicznie uzasadnić, czego w tym wypadku nie dokonał, przyjmując niejako z góry, że dowody pochodzące, wytworzone przez skarżącego, są niewiarygodne.
Niezasadny okazał się zarzut naruszenie prawa materialnego, a to § 43 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 poprzez uznanie, że skarżący dodając nowy pakiet "Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie" wariant 6.1 - Produkcja nasienna towarowa lokalnych odmian roślin uprawnych nie spełnił przesłanek § 42 ust. 1 w/w Rozporządzenia i w konsekwencji odmówił przyznania płatności do pakietu 6. Prawidłowe jest zatem stanowisko organu odwoławczego zgodnie z którym organ I instancji prawidłowo zinterpretował przepis § 43 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego PROW 2007-2013 z dnia 26 lutego 2009 r. Skarżący rozpoczął realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego w 2006 roku zgodnie z zapisami Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. 2004 Nr 174, poz. 1809 ze zm.) Realizował zobowiązanie na 3 pakietach: SO1- Rolnictwo zrównoważone, PO I b - Półnaturalne łąki dwukośne, KO I b - Ochrona gleb i wód. W roku 2009 składając wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na formularzu W-1/110 zadeklarował chęć przekształcenia swojego zobowiązania na nowe 5 letnie zobowiązanie w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" w ramach PROW na lata 2007-2013.
Warunki przekształcenia zobowiązania reguluje § 43 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 roku Nr 33, poz. 262) który stanowi, iż w 2009 r. na wniosek, o którym mowa w § 17 ust. 1, złożony przez rolnika, który realizuje co najmniej przez 3 lata program rolnośrodowiskowy na podstawie Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174, poz. 1809, ze zm. ), w zakresie pakietów:
1)rolnictwo zrównoważone - jest przyznawana płatność rolnośrodowiskowa w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 1 lub 2,
2)rolnictwo ekologiczne - jest przyznawana płatność rolnośrodowiskowa w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2,
3)utrzymywanie łąk ekstensywnych lub pakietu utrzymywanie pastwisk ekstensywnych -jest przyznawana płatność rolnośrodowiskowa w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 3, 4 lub 5,
4)ochrona gleb i wód - jest przyznawana płatność rolnośrodowiskowa w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 1, 2 lub 8,
5)ochrona lokalnych ras zwierząt gospodarskich - jest przyznawana płatność rolnośrodowiskowa w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7,
6)strefy buforowe -jest przyznawana płatność rolnośrodowiskowa w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4, 5 i 7
- jeżeli rolnik ten spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej i w ramach zobowiązania rolnośrodowiskowego będzie realizował taką samą liczbę pakietów, na tej samej powierzchni gruntów rolnych oraz dodatkowo rozpocznie w ramach tego zobowiązania realizację co najmniej jednego z pakietów, o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 4, 5 i 7. 2. Płatność rolnośrodowiskowa w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1:
1)pkt 2-5 jest przyznawana bez względu na liczbę dotychczas realizowanych pakietów;
2)pkt 4 lub 5 jest przyznawana co najmniej do tej samej powierzchni gruntów rolnych.
Zatem jak trafnie wskazał organ II instancji skarżący może skorzystać z "przejścia" z PROW 2004-2006 na PROW 2007-2013 tylko w zakresie wskazanym w powyższym paragrafie. Ponadto z cytowanego przepisu wynika, że żaden z realizowanych na podstawie Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174, poz. 1809, ze zm. ) pakietów nie może być przekształcony w pakiet 6 Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie, a dodać do realizacji nowego programu można tylko pakiety:
Pakiet 4. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000;
Pakiet 5. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000;
Pakiet 7. Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie.
Rozpoznając sprawę ponownie rolą organu będzie uwzględnienie uwag wynikających bezpośredni z treści uzasadnienia wyroku w szczególności prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy zgodnie z art. 7 i 77 Kpa. Dokonując ustalenia stanu faktycznego organ musi mieć na uwadze treść art. 80 Kpa. Ocena stanu faktycznego musi być dokonana na podstawie całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego, jego szczegółowej i dogłębnej analizie, która powinna znaleźć odzwierciedlenie w treści decyzji.
W tym stanie rzeczy oraz na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza wskazane powyżej przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy i uchylił zaskarżoną decyzję.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.
/-/ J. Niedzielski /-/ A. Juszczyk-Wiśniewska /-/ D. Skupień
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło