VI SA/Wa 404/11
WyrokWSA w Warszawie2011-03-24
Skład orzekający: Ewa Frąckiewicz, Piotr Borowiecki, Danuta Szydłowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja Ministra Sprawiedliwości utrzymująca w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej o negatywnym wyniku egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką jest zgodna z prawem, jeśli w teście egzaminacyjnym znalazły się pytania wadliwie sformułowane lub budzące kontrowersje w orzecznictwie i doktrynie?Ratio decidendi
Zaskarżona decyzja Ministra Sprawiedliwości narusza prawo materialne, w szczególności art. 75i ust. 1 Prawa o adwokaturze, ponieważ w teście egzaminacyjnym znalazły się pytania (nr 64 i 91) skonstruowane wadliwie lub budzące kontrowersje w orzecznictwie i doktrynie. Pytanie nr 64 dopuszczało dwie poprawne odpowiedzi (B i C), a pytanie nr 91 budziło spór interpretacyjny co do relacji przepisów ustawy Prawo zamówień publicznych. Stwierdzone naruszenia miały wpływ na wynik sprawy, gdyż skarżąca uzyskała 99 punktów, a wadliwość dwóch pytań mogła wpłynąć na jej ostateczny wynik.Stan faktyczny
Skarżąca B. Z. uzyskała negatywny wynik z egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką, zdobywając 99 punktów. Po utrzymaniu tej uchwały przez Ministra Sprawiedliwości, skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając wadliwość pytań nr 2, 3, 64, 91 i 94. Skarżąca kwestionowała prawidłowość pytań nr 64 (dotyczącego Kodeksu postępowania cywilnego) i 91 (dotyczącego Prawa zamówień publicznych), wskazując na możliwość udzielenia dwóch poprawnych odpowiedzi lub istnienie kontrowersji interpretacyjnych.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Ministra Sprawiedliwości, stwierdzono, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu, oraz zasądzono od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2011 r. sprawy ze skargi B. Z. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącej B. Z. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] utrzymał w mocy uchwałę nr [...] z dnia [...] września 2010 roku Komisji Egzaminacyjnej nr [...] do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w Warszawie w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu B. Z. (zwana dalej "skarżącą") wstępnego na aplikację adwokacką.
Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Uchwałą Nr [...] z dnia [...] września 2010 r. Komisja Egzaminacyjna do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w Warszawie (zwana dalej "komisją kwalifikacyjną") ustaliła negatywny wynik egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką skarżącej. Skarżąca uzyskała bowiem z testu 99 punktów, natomiast zgodnie z treścią art. 75i ust. 3 ustawy - Prawo o adwokaturze, pozytywny wynik z egzaminu wstępnego uzyskuje kandydat, który otrzymał z testu co najmniej 100 punktów, a zatem uzyskana przez skarżącą liczba punktów przesądza o negatywnym wyniku egzaminu.
Następnie skarżąca złożyła odwołanie od uchwały nr [...] z dnia [...] września 2010 r. Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w Warszawie. W odwołaniu skarżąca zakwestionowała prawidłowość pytań nr 2, 3, 64, 91, 94, wnosząc o stwierdzenie ich wadliwości.
Rozpoznając niniejsze odwołanie Minister Sprawiedliwości wskazał na brzmienie art. 75i ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. — Prawo o adwokaturze, w myśl którego egzamin wstępny polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 150 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt. Natomiast art. 75i ust. 3 ustawy stanowi, że pozytywny wynik z egzaminu wstępnego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 100 punktów, stosownie zaś do art. 75 ust. 2 ustawy, aplikantem adwokackim może być osoba, która uzyskała pozytywny wynik z egzaminu wstępnego.
Następnie organ odniósł się do poszczególnych pytań. Odnośnie pytania nr 2, które brzmiało: "Zgodnie z Kodeksem karnym, sąd stosuje (obligatoryjnie) nadzwyczajne obostrzenie kary:
A. skazując sprawcę za występek o charakterze chuligańskim,
B. jeżeli sprawca skazany za przestępstwo umyślne na karę pozbawienia wolności popełnia w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary umyślne przestępstwo podobne do przestępstwa, za które był już skazany,
C. jeżeli sprawca dopuszcza się przestępstwa, podejmując dwa lub więcej zachowań, w krótkich odstępach czasu i w wykonaniu z góry powziętego zamiaru".
Organ wskazał, że prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "A", oparta na art. 57a § 1 k.k., natomiast skarżąca zaznaczyła odpowiedz "B".
W ocenie skarżącej pytanie zostało błędnie sformułowane, prawidłowa odpowiedź wymaga bowiem wiedzy pozakodeksowej, ponieważ pojęcie nadzwyczajnego obostrzenia kary nie wynika wprost z art. 57a § 1 Kodeksu karnego. Zdaniem skarżącej pytanie budzi wątpliwości w doktrynie, co do zaliczenia instytucji przewidzianej w art. 57a k.k. do instytucji nadzwyczajnego obostrzenia kary.
Zdaniem organu zarzuty skarżącej nie zasługują na uwzględnienie. Istota tego pytania polegała na tym, aby spośród opisanych przypadków wskazać ten, w którym zastosowanie nadzwyczajnego obostrzenia kary jest obligatoryjne. Jedyną prawidłową odpowiedzią na wspomniane pytanie była odpowiedź "A". Art. 57a § 1 Kodeksu karnego posługuje się sformułowaniem "sąd wymierza", który oznacza, że sąd ma obowiązek, jest zobligowany, a więc obligatoryjnie stosuje przewidziane w tej regulacji obostrzenie kary. W rezultacie, prawidłowość odpowiedzi "A" wynika z samej treści art. 57a § 1 Kodeksu karnego, gdzie wprost mówi się o "skazaniu za występek o charakterze chuligańskim". Z kolei pojęcie "nadzwyczajne obostrzenie kary" wynika wprost z przepisów Kodeksu karnego i jest to jedna z najistotniejszych instytucji tego Kodeksu. Zdaniem organu odwoławczego, skarżąca błędnie utożsamia "wiedzę z zakresu prawa karnego", wymaganą na egzaminie wstępnym na aplikację adwokacką, jedynie z umiejętnością literalnego odtworzenia treści przepisów Kodeksu karnego. Oprócz znajomości brzmienia przepisów pojęcie to obejmuje, wymagane też na studiach prawniczych, rozumienie w podstawowym zakresie instytucji prawa karnego i znajomość podstawowego aparatu pojęciowego, łączącego się z tą dziedziną prawa — też tego używanego w doktrynie (np. zamiar bezpośredni, zamiar ewentualny, usiłowanie udolne, usiłowanie nieudolne oraz szeregu innych pojęć). Twierdzenie, że znajomość podstawowego aparatu pojęciowego i rozumienie w podstawowym zakresie instytucji zawartych w Kodeksie karnym nie może być wymagane od kandydatów na aplikację adwokacką zaprzeczałoby istocie tegoż egzaminu, jak i celowi studiów prawniczych. Nie sposób uznać za wiedzę samą umiejętność odtworzenia treści danego przepisu, bez zrozumienia tego co kryje się za instytucją w tym przepisie uregulowaną.
Zatem, w ocenie organu odwoławczego, pytanie nr 2 nie wprowadza uczestników egzaminu w błąd i jego treść, jak i propozycje odpowiedzi, zredagowane są jasno, precyzyjnie, jednoznacznie i nie budząc wątpliwości.
Odnosząc się do pytania nr 3, które brzmiało: "Zgodnie z Kodeksem karnym, skazanie na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania (bez orzeczenia grzywny i środka karnego) za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej i obyczajności, jeżeli pokrzywdzony był małoletnim poniżej lat 15:
A. ulega zatarciu z mocy prawa z upływem 6 miesięcy od zakończenia okresu próby,
B. ulega zatarciu dopiero z upływem 10 lat od uprawomocnienia się wyroku,
C. nie podlega zatarciu."
Zgodnie z kluczem odpowiedzi, prawidłową odpowiedzią na powyższe pytanie jest odpowiedź "A", której podstawę prawną stanowi art. 76 § 1 Kodeksu karnego. Tymczasem skarżąca udzieliła na to pytanie odpowiedzi "C". W odwołaniu zarzuciła, że pytanie nr 3 zostało sformułowane w sposób wprowadzający w błąd, bowiem użyty w pytaniu znak koniunkcji jest niezmiernie istotny. Skoro w zakwestionowanym pytaniu zastosowano wyłączenie przy użyciu koniunkcji "bez orzeczenia grzywny i środka karnego", natomiast w art. 76 § 2 Kodeksu karnego zastosowano alternatywę "jeżeli wobec skazanego orzeczono grzywnę lub środek karny".
W ocenie organu odwoławczego, zarzut skarżącej jest chybiony. Treść pytania jest jasna i oczywista. Chodziło o wskazanie, kiedy nastąpi zatarcie skazania za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej i obyczajności, jeżeli pokrzywdzonym był małoletnim poniżej lat 15, a sprawcy tego przestępstwa wymierzono karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, przy czym zaznaczono jednocześnie w nawiasie, że sprawcy nie wymierzono grzywny i środka karnego. Prawidłowa odpowiedz "A", znajduje swoje oparcie w treści art. 76 § 1 k.k. Pytanie to dotyczyło sytuacji, w której za przedmiotowe przestępstwo wymierzono karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. W takim bowiem przypadku mają zastosowanie ogólne zasady zatarcia skazania odnoszące się do kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania. Skarżąca tego nie dostrzegła i udzieliła błędnej odpowiedzi.
Zakwestionowane pytanie nr 64 brzmiało: "Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego, jeżeli o to samo roszczenie pomiędzy tymi samymi stronami sprawa została już prawomocnie osądzona, sąd:
A. oddali powództwo,
B. umorzy postępowanie,
C. odrzuci pozew."
Prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "C" oparta na art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c., skarżąca udzieliła odpowiedzi "B". Skarżąca zarzuciła, że w pytaniu za poprawne można uznać zarówno ujętą w wykazie prawidłowych odpowiedzi odpowiedź "C", jak i wskazaną przez odwołującą się odpowiedź "B". Podniosła, że w treści pytania nie rozstrzygnięto, czy istnienie przeszkody procesowej w postaci prawomocnego osądzenia sprawy o to samo roszczenie pomiędzy tymi samymi stronami ma charakter pierwotny czy następczy. Bez czynienia dodatkowego założenia co do istnienia przedmiotowej przeszkody procesowej już w chwili wytoczenia powództwa nie można jednoznacznie przyjąć, że prawidłową jest odpowiedź "C" i wykluczyć odpowiedzi "B" jako nieprawidłowej.
Zdaniem organu odwoławczego, wywody skarżącej są całkowicie pozbawione racji. Pytanie wraz ze wskazaną w kluczu jako prawidłową odpowiedzią "C" tworzy niewątpliwie zdanie prawdziwe. Zdanie to brzmi następująco: "Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego, jeżeli o to samo roszczenie pomiędzy tymi samymi stronami sprawa została już prawomocnie osądzona, sąd odrzuci pozew.". Zdanie to jest praktycznie odzwierciedleniem treści art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c. Znajomość tego przepisu i wynikającej z niego zasady, pozwalała na udzielenie prawidłowej odpowiedzi. Konstrukcja pytania była jednoznaczna i w powiązaniu z treścią cytowanego powyżej przepisu k.p.c. powoduje, że pytanie 64 należało ocenić jako nie budzące wątpliwości, a jedyną prawidłową odpowiedzią spośród trzech wymienionych była wyłącznie odpowiedź "C". Stanowiska tego nie zmieniają wyrwane z kontekstu fragmenty komentarzy, w tym odnoszące się do treści art. 355 k.p.c.
Argumentacja skarżącej, jak sama zresztą wskazuje, odnosi się do przesłanek następczych, nieistniejących w chwili wytoczenia powództwa, lecz zaistniałych później, w wyniku zaistnienia których należy umorzyć postępowanie, zgodnie z art. 355 § 1 k.p.c., wobec niedopuszczalności wydania wyroku. Prezentowanie takiego poglądu, wobec jasnej treści pytania, odnoszącej się niewątpliwie do ujemnych przesłanek procesowych pierwotnych, należy uznać za przyjęcie niedopuszczalnego dodatkowego założenia. Sformułowanie pytania: "jeżeli o to samo roszczenie pomiędzy tymi samymi stronami sprawa została już prawomocnie osądzona, oznacza, że w momencie wniesienia pozwu okoliczność zaistnienia res judicata była obiektywnym faktem, niezależnie od tego, czy była już w tym momencie sądowi wiadoma. W takiej bowiem sytuacji, stwierdzenie tego faktu przez sąd, zawsze obligować będzie do odrzucenia pozwu, zgodnie z art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c. Tożsama sytuacja występuje na gruncie postępowania nieprocesowego, gdzie ulega odrzuceniu wniosek, jeżeli w tej kwestii zapadło już uprzednio postanowienie, które się uprawomocniło (por. orz. SN z 12 kwietnia 1995 r., III CZP 35/95, OSNC 1995, nr 7-8, poz. 110).
Pytanie nr 91 brzmiało: "Zgodnie z ustawą - Prawo zamówień publicznych, w wypadku postępowania w trybie zapytania o cenę:
A. nie prowadzi się negocjacji w sprawie ceny, a każdy z wykonawców może zmienić zaproponowaną cenę przed upływem terminu składania ofert,
B. prowadzi się negocjacje w sprawie ceny, a wykonawcy mogą zmienić zaproponowaną cenę,
C. nie prowadzi się negocjacji w sprawie ceny, a wykonawcy nie mogą zmienić zaproponowanej ceny."
Prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "C", oparta na treści art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2010 r. Nr 113, poz. 759 ze zm.), natomiast skarżąca udzieliła odpowiedzi "A". W odwołaniu zarzuciła, że w przepisach ustawy — Prawo zamówień publicznych regulujących tryb zapytania o cenę, o którym mowa w pytaniu nr 91, nie wyłączono stosowania przepisów rozdziału nr 4 omawianej ustawy, mających zastosowanie do wszystkich trybów określonych w Prawie zamówień publicznych, poza trybem licytacji elektronicznej, co wynika wprost z art. 81 ww. ustawy oraz poza trybem zamówienia z wolnej ręki, w którym nie dochodzi do składania oferty. Oznacza to, że w trybie zapytania o cenę ma zastosowanie także art. 84 ust. 1 ustawy — Prawo zamówień publicznych, który stanowi że: "wykonawca może, przed upływem terminu do składania ofert, zmienić lub wycofać ofertę", co odnieść należy także do zmiany ceny, do czasu upływu terminu do składania ofert.
Organ uznając niniejszy zarzut za bezpodstawny zwrócił uwagę, że art. 72 ust. 1 ustawy – Prawo zamówień publicznych wprost stanowi, że niedopuszczalna jest zmiana zaproponowanej ceny, jak również nie prowadzi się negocjacji w sprawie ceny. Prawidłowa odpowiedź "C" była więc niemalże dosłownym przytoczeniem tego przepisu. Organ odwoławczy pokreślił również, że art. 72 ust. 1 ustawy - Prawo zamówień publicznych stanowi normę szczególną (lex specialis) w stosunku do przepisu art. 84 ust. 1 tej samej ustawy (lex generalis) i z wyżej przedstawionego względu pierwszy z nich nie zezwala na taką zmianę oferty (dokonaną przed upływem terminu do składania ofert), która niosłaby zmianę zaproponowanej ceny. Natomiast przepis szczególny wyłącza stosowanie reguły ogólnej, zgodnie z zasadą "lex specialis derogat legi generali".
Odnosząc się do kolejnego podważanego pytania nr 94, które brzmiało: "Zgodnie z Kodeksem spółek handlowych, w przypadku, gdy wszystkie akcje w spółce akcyjnej zostają nabyte - po zarejestrowaniu spółki - przez jednego akcjonariusza, zarząd zgłasza tę okoliczność do sądu rejestrowego w terminie:
A. trzech tygodni od dnia, w którym dowiedział się, że wszystkie akcje spółki zostały nabyte przez jedynego akcjonariusza,
B. trzydziestu dni od dnia, w którym dowiedział się, że wszystkie akcje spółki zostały nabyte przez jedynego akcjonariusza,
C. trzydziestu dni od dnia, w którym wszystkie akcje spółki zostały nabyte przez jedynego akcjonariusza."
Organ wskazał, że zarzuty skarżącej są bezprzedmiotowe. Prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "A" oparta na art. 319 § 1 i 2 k.s.h., natomiast skarżąca udzieliła prawidłowej odpowiedzi "A" i otrzymała za to pytanie 1 punkt. Skarżąca zarzuciła, że pytanie jest nieprecyzyjnie sformułowane, albowiem zastąpiono wyraz "jedynego" słowem "jednego", a w art. 319 § 1 i 2 k.s.h. ustawodawca używa określenia "jedynego".
Zdaniem organu, zarzuty do tego pytania są zatem bezprzedmiotowe, gdyż ewentualne stwierdzenie wadliwości tego pytania (co nie ma miejsca) nie wpłynęłoby na zmianę liczby punktów skarżącej i jej wynik egzaminu.
Wobec utrzymania w mocy uchwały Komisji Egzaminacyjnej nr [...] do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w Warszawie, skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Sprawiedliwości. Decyzji tej zarzuciła naruszenie:
1) prawa materialnego tj. art. 75i ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 roku Prawo o adwokaturze poprzez jego niezastosowanie i zamieszczenie w teście egzaminacyjnym nieprecyzyjnych pytań o numerach 64 i 91, w których więcej niż jedna propozycja odpowiedzi była prawidłowa (pytanie nr 64) bądź też udzielenie jednoznacznej odpowiedzi budzi kontrowersje w orzecznictwie i doktrynie (pytanie nr 91),
2) art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez jego niezastosowanie i całkowite zdyskredytowanie znaczenia publikacji "Prawo Zamówień Publicznych, Komentarz" (wydawnictwo Urzędu Zamówień Publicznych) pod redakcją T. Czajkowskiego udostępnianego za pośrednictwem stron internetowych Urzędu Zamówień Publicznych, a w rezultacie nieprawidłowe i krzywdzące dla skarżącej stwierdzenie, że w nauce i praktyce nie istnieje spór dot. wzajemnej relacji art. 72 i art. 84 ustawy Prawo zamówień publicznych, co doprowadziło do błędnego uznania, iż pytanie nr 91 jest zgodne z art. 75i ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 roku Prawo o adwokaturze, oraz niesłusznego stwierdzenia, iż odpowiedź udzielona przez skarżącą była odpowiedzią błędną.
Zdaniem skarżącej pytanie nr 64 skonstruowane zostało w sposób wadliwy albowiem możliwe jest udzielenie na nie dwóch poprawnych odpowiedzi. Pytanie nr 64 dotyczy rodzaju decyzji podejmowanej przez sąd w przypadku zaistnienia przeszkody powagi rzeczy osądzonej. Twórca pytania nie konkretyzuje jednak, wbrew twierdzeniom Ministra Sprawiedliwości, czy w pytaniu mamy do czynienia z przeszkodą powagi rzeczy osądzonej o charakterze pierwotnym czy też następczym. Pominięcie tej okoliczności w pytaniu, przy uwzględnieniu proponowanych odpowiedzi, przesądza o możliwości udzielenia na to pytanie dwóch poprawnych odpowiedzi. Nie powinno budzić jakichkolwiek wątpliwości, iż przepisy postępowania cywilnego przewidują dwa możliwe rozstrzygnięcia sądu w razie zaistnienia przeszkody powagi rzeczy osądzonej. W zależności od tego, czy przeszkoda ta ma charakter pierwotny czy też następczy, będziemy mieli do czynienia z odrzuceniem pozwu bądź też umorzeniem postępowania (art. 199 k.p.c. oraz art. 355 k.p.c.). Klucz do odpowiedzi przewiduje jako prawidłową odpowiedź "C", co sugeruje, iż twórca pytania na myśli miał powagę rzeczy osądzonej istniejącą jeszcze przed wszczęciem postępowania. Jednakże z treści cytowanego pytania nie sposób wywieść, czy powaga rzeczy osądzonej powstała przez zawiśnięciem sporu, czy już w trakcie trwania postępowania. Jednakże zdaniem skarżącej w doktrynie nie ma jakichkolwiek wątpliwości, co do tego, iż odrzucenie pozwu oznacza odmowę merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy i może mieć miejsce wtedy, gdy przeszkoda ta ma charakter pierwotny (uprzedni), czyli istnieje od początku postępowania. Natomiast jeżeli res iudicata ma charakter następczy, nie może być mowy o odrzuceniu pozwu, a jedynie umorzeniu postępowania. Dlatego też z powyższego niewątpliwie wynika, co skarżąca zaznaczyła w odwołaniu, iż sąd umarza postępowanie m.in. wtedy, gdy wydanie wyroku stało się niedopuszczalne. Taka zaś sytuacja zachodzi, jeżeli postępowanie w toku procesu stało się niedopuszczalne wskutek zajścia okoliczności powodujących nie dający się usunąć brak jednej z bezwzględnych przesłanek procesowych, do których należy określona w art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c. negatywna przesłanka w tej postaci, że sprawa o to samo roszczenie pomiędzy tymi samymi stronami została już prawomocnie osądzona. Skoro bowiem postępowanie było dopuszczalne w chwili jego wytoczenia, a stało się niedopuszczalne dopiero w toku sprawy, nie można już pozwu odrzucać, postępowanie należy umorzyć, gdyż dalej nie może toczyć się prawidłowo.
W ocenie skarżącej również pytanie nr 91 sformułowane zostało w sposób sprzeczny z przepisem art. 75i ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze, wyłączającego możliwość zamieszczania w teście pytań, na które udzielenie jednoznacznej odpowiedzi budzi kontrowersje.
Pytanie nr 91 dotyczy możliwości zmiany zaproponowanej ceny w postępowaniu w trybie zapytania o cenę. Zgodnie z kluczem do odpowiedzi, podstawę poprawnej odpowiedzi na to pytanie stanowi art. 72 ust. 1 ustawy Prawo zamówień publicznych, natomiast w ocenie skarżącej kluczowe znaczenie dla udzielenia poprawnej odpowiedzi na kwestionowane pytanie winien mieć art. 84 ustawy Prawo zamówień publicznych według którego zamawiający może, przed upływem terminu do składania ofert, zmienić lub wycofać ofertę . Tym samym w jej ocenie prawidłową odpowiedź stanowi odpowiedź A.
W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości, wnosząc o oddalenie, podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Dokonując oceny zasadności skargi B. Z. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2010 r. Sąd doszedł do przekonania, że skarga ta zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 z 2002 r., poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi nie zaś według kryteriów słusznościowych.
Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. zwanej dalej p.p.s.a.).
Odnosząc się do zarzutów skargi, na wstępie należy podkreślić, że Minister Sprawiedliwości rozpoznając odwołanie od uchwały komisji egzaminacyjnej ocenia kwestię wyniku przeprowadzonego egzaminu i bada, czy wynik ten został ustalony prawidłowo. Prawidłowe zaś ustalenie wyniku egzaminu zależy od prawidłowości sformułowania pytań egzaminacyjnych i odpowiedzi w kluczu, prawidłowości odpowiedzi wskazanych przez kandydata oraz prawidłowości zastosowanych procedur egzaminacyjnych. Kwestia oceny merytorycznej poprawności pytań i odpowiedzi wskazanych jako prawidłowe w kluczu testowym, jest istotnym zadaniem tego organu na tym etapie postępowania. Od tej oceny zależy rzetelność ustalenia wyniku egzaminu kandydata i zgodność z prawem decyzji w tym względzie (wyrok NSA z 17 marca 2008 r., II GSK 473/07).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy podnieść, że zaskarżona decyzja nie czyni zadość wszystkim z wymienionych warunków prawidłowego ustalenia wyniku egzaminu, a w konsekwencji nie odpowiada obowiązującemu prawu.
Sąd zgadza się z zarzutem skarżącej, iż w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego tj. art. 75i ust. 1 Prawa o adwokaturze w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
W myśl powyższego przepisu egzamin wstępny na aplikację adwokacką polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 150 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa.
Wymogu tego nie spełniają zakwestionowane przez skarżącą pytania 64 i 91. Ma rację skarżąca, podnosząc, iż pytanie 64 jest skonstruowane w sposób wadliwy, albowiem możliwe jest udzielenie dwóch poprawnych odpowiedzi.
Pytanie dotyczyło tego jakie rozstrzygnięcie o charakterze procesowym wyda Sąd w przypadku wystąpienia tzw. powagi rzeczy osądzonej. Jednakże w pytaniu nie skonkretyzowane zostało, kiedy ujawni się ta przeszkoda, czy na etapie wstępnym badania sprawy, czy też w toku jej rozpoznania. W przypadku pierwszym bowiem Sąd stwierdziwszy, że istnieje ujemna przesłanka procesowa z art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c. odrzuca pozew, natomiast, gdy sprawie zostanie nadany bieg należy postępowanie w sprawie umorzyć w myśl art. 355 § 1 k.p.c., albowiem wydanie wyroku wobec ujawnienia tzw. res iudicata stało się niedopuszczalne. Tak więc zbyt ogólnikowe sformułowanie tego pytania przesądziło o możliwości udzielenia na to pytanie dwóch poprawnych odpowiedzi B i C.
Co do zaś pytania 91 niewątpliwie udzielenie nań jednoznacznej odpowiedzi budzi kontrowersje w orzecznictwie i doktrynie. Odnosząc to pytanie do treści art. 72 ust. 1 ustawy Prawo zamówień publicznych należałoby wybrać odpowiedź C. Nie jest to jednakże jedna prawidłowa odpowiedź. Skarżąca wykazała bowiem przytaczając te poglądy doktryny, że przepisy rozdziału 4 (w tym art. 84 ustawy Prawo zamówień publicznych) mają bezpośrednie zastosowanie do postępowania w trybie zapytania o cenę. Tak więc za prawidłowe należy uznać stwierdzenie, że zgodnie z ustawą Prawo zamówień publicznych w przypadku postępowania w trybie zapytania o cenę nie prowadzi się negocjacji w sprawie ceny, a każdy z wykonawców może zmienić zaproponowaną cenę przed upływem terminu do składania ofert (odpowiedź A). W przypadku tego pytania Minister Sprawiedliwości niesłusznie zaprzeczył tezie, iż w doktrynie i praktyce nie istnieje spór dotyczący wzajemnej relacji art. 72 i 84 ustawy Prawo zamówień publicznych.
Świadczy o tym powoływana przez skarżącą publikacja "Prawo Zamówień Publicznych, Komentarz (Wydawnictwo Urzędu Zamówień Publicznych) pod redakcją T. Czajkowskiego, udostępniona za pośrednictwem stron internetowych Urzędu Zamówień Publicznych.
Skoro istnieje wątpliwość co do tego pytania, to nie można jej rozstrzygnąć na niekorzyść skarżącej, gdyż narusza to art. 8 k.p.a., co również słusznie wywodzi skarżąca w skardze.
W tym stanie rzeczy skoro skarżąca otrzymała 99 punktów a wykazane zostało, iż dwa pytania w teście zostały skonstruowane wadliwie należało zaskarżoną decyzję uchylić, mając na względzie treść przepisu art. 75i ust. 3 Prawa o adwokaturze. Niewątpliwie bowiem stwierdzone naruszenie art. 75i ust. 1 Prawa o adwokaturze maiło wpływ na wynik sprawy.
Z tych wszystkich względów Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1a, art. 152 i art. 200 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło