I FZ 189/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Chustecka po rozpoznaniu w dniu 28 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 maja 2011 r., sygn. akt III SO/Gl 1/11 w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi J. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 10 grudnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 27 maja 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił przyznania J. B. prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 10 grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług. Sąd I instancji wskazał, że skarżący nie wykonał w całości wezwania z 18 lutego 2011 r., gdyż nie złożył: odpisu z księgi wieczystej lub kopii aktu notarialnego, z którego wynikałoby do kogo należy nieruchomość położona w B. przy ul. A., jaka jest jej powierzchnia, kto ponosi koszty jej utrzymania, odpisów lub kserokopii dokumentów obrazujących wysokość miesięcznych wydatków z tytułu utrzymania domu. Podkreślono, że przedłożono jedynie kserokopię faktury za energię elektryczną. W ocenie Sądu I instancji istnieje szereg niejasności związanych z kwestią mieszkania zajmowanego przez skarżącego. I tak we wniosku o przyznanie prawa pomocy w części "mieszkanie" skarżący wpisał "brak". Natomiast w oświadczeniu z 9 marca 2011 r. wskazał, że "lokal, który widnieje w odpisie księgi wieczystej jako moja własność został wystawiony do sprzedaży na drodze licytacji komorniczej". Z zestawienia tych informacji wynikają zatem sprzeczne informacje co do stanu majątkowego skarżącego. Sąd podkreślił, że skoro skarżący jest właścicielem mieszkania, to z zasad doświadczenia życiowego wynika, że z jego utrzymaniem są związane jakieś koszty. Tymczasem skarżący złożył tylko kserokopię faktury za energię elektryczną i nie wyjaśnił, czy w zajmowanym przez niego lokalu nie ma innych mediów. Te dane są zaś niezbędne dla oceny sytuacji majątkowej skarżącego. Wobec powyższego Sąd przyjął, że skarżący ubiegając się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym nie dołożył należytej staranności w wykazaniu, że nie jest w stanie ich ponieść. Zażalenie od powyższego postanowienia złożył skarżący zarzucając błędną ocenę stanu faktycznego: - poprzez błędne przyjęcie, że z licytacji mieszkania skarżący mógł uzyskać środki finansowe na zaspokojenie kosztów doradcy podatkowego oraz opłat związanych z prowadzonym postępowaniem, - poprzez błędne przyjęcie, że "w związku z przedłożeniem wyłącznie faktury za energię elektryczną są inne opłaty związane z innymi mediami", - błędne przyjęcie, że do rozpoznania wniosku niezbędny jest wyciąg z księgi wieczystej mieszkania przy ul. A., - błędne przyjęcie, że za kwotę 329,25 zł jest w stanie ponieść koszty postępowania sądowego i koszty pełnomocnika bez uszczerbku utrzymania rodziny, - błędne przyjęcie, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest niekompletny. W uzasadnieniu podkreślił, że zbiorowe zadłużenie zgłoszone przez wierzycieli do komornika kilkukrotnie przewyższają kwotę uzyskaną z licytacji mieszkania. Co do opłat za media za użytkowanie mieszkania wskazał, że jedynie faktura za energię elektryczną jest wystawiana na niego, natomiast pozostałe faktury za media wystawiane są na jego matkę. Faktury są rozliczane proporcjonalnie strona ponosi koszt w wysokości 2/3 opłat z nich wynikających. Wskazał, że jedynym dochodem jego rodziny jest wynagrodzenie żony wynoszące 329,25 zł. Zaznaczył też, że prawo pomocy zostało jemu przyznane w innych sprawach rozpoznawanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Słusznie Sąd I instancji - po obszernym przedstawieniu podstaw prawnych związanych z instytucją prawa pomocy i przeanalizowaniu dostępnych w niniejszej sprawie danych - przyjął, że skarżący nie spełnił warunków przyznania tego prawa określonych w art. 246 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej: P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Tymczasem okoliczności, na których skarżący oparł swój wniosek o przyznanie prawa pomocy, zostały w większości jedynie opisane przez skarżącego, ale nie zostały całościowo wykazane. Wykazać oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić niż jedynie oznajmić czy poinformować. Skarżący nie przedstawił kompletu wymaganych dokumentów potwierdzających jego oświadczenia, tj. nie złożył: odpisu z księgi wieczystej lub kopii aktu notarialnego, z którego wynikałoby do kogo należy nieruchomość położona w B. przy ul. A. oraz dokumentów obrazujących wysokość jego miesięcznych wydatków z tytułu utrzymania domu (przedłożył jedynie fakturę za energię elektryczną). Nie uczynił tego ani po wezwaniu, ani na etapie sprzeciwu, ani na etapie zażalenia. Ponadto nie zostało udokumentowane twierdzenie strony zawarte w zażaleniu, że jego zadłużenie zgłoszone przez wierzycieli do komornika kilkukrotnie przewyższają kwotę uzyskaną z licytacji nieruchomości położonej w B. przy ul. A. Sąd administracyjny nie może się domyślać i samodzielnie dochodzić, czy oświadczenia strony są prawdziwe bez uzyskania stosownych dokumentów. Tym bardziej, że już na podstawie dokumentów, które znajdują się w aktach tej sprawy, nie można mówić o spójności danych. Jak słusznie wskazał Sąd I instancji we wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 1 lutego 2011 r. skarżący wskazał, że nie posiada nieruchomości, natomiast w oświadczeniu z 9 marca 2011 r. napisał, że "lokal, który widnieje w odpisie księgi wieczystej jako moja własność został wystawiony do sprzedaży na drodze licytacji komorniczej". Podkreślić w tym miejscu należy, że postępowanie w przedmiocie prawa pomocy jest postępowaniem wnioskowym, podejmowanym na wniosek osoby, w której interesie jest wypełnienie przesłanek przyznania prawa ubogich. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego bierność skarżącego w zakresie dokładnego i wiarygodnego wyjaśnienia jego sytuacji majątkowej zdecydowanie uniemożliwiła pełną ocenę sytuacji finansowej skarżącego. W tym stanie rzeczy nie można uznać, że skarżący wykazał, że spełnia warunki wskazane w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Ponadto podkreślić należy, że przyznanie prawa pomocy w innych sprawach toczących się przed Sądem I instancji, nie powoduje obowiązku wydania identycznego orzeczenia w innych sprawach rozpoznawanych z udziałem tej samej strony. Z tych względów, uznając, iż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.