II SA/Gl 1277/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka,, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2011 r. sprawy ze skargi J.S. i M. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną oddala skargę. Wnioskiem z dnia 5 stycznia 2010 roku ( data wpływu do organu I instancji ) J. S., działając w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik córki M. S., wystąpił do Starosty [...] o ustalenie i wpłatę odszkodowania za nieruchomość położoną w R., oznaczoną jako działka nr "A", a zajętą pod drogę publiczną gminną – ul. [...]. Decyzją z [...] roku nr [...] Starosta [...] orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie wobec złożenia wniosku po upływie ustawowego terminu składania wniosków w sprawie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną, to jest po dniu 31 grudnia 2005 roku. W odwołaniu J. S. we własnym imieniu oraz jako pełnomocnik M. S. zarzucił, że organ I instancji błędnie przyjął, iż w sprawie brak jest przedmiotu postępowania, a także naruszenie art. 1 Protokołu dodatkowego do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z 20 marca 1952 roku w zw. z art. 2 i 9 Konstytucji RP. W uzasadnieniu podniesiono, że poprzednicy prawni odwołujących się H. G. zmarła 27 lipca 2006 roku i J. J., zmarły 20 kwietnia 2007 roku, nie posiadali wiedzy, że część ich nieruchomości została zajęta pod drogę publiczną. Odwołujący wiedzę taką uzyskali dopiero w 2007 roku, a potwierdzenie tego faktu nastąpiło decyzją Wojewody [...] z [...] roku. Wojewoda [...] zaskarżoną decyzją z dnia [...] roku utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W podstawie prawnej decyzji wskazano art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 105 kpa w związku z art. 73 ustawy z 13 października 1998 roku – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną ( Dz. U. z 1998 roku, nr 133, poz. 872 ze zm., dalej powoływana jako "ustawa"). W motywach organ podniósł, że wniosek został złożony po terminie przewidzianym w art. 73 ust. 4 ustawy, co zgodnie z tym przepisem oznacza, że roszczenie odwołujących się wygasło, co pociąga za sobą skutek w postaci bezprzedmiotowości postępowania, a następnie jego umorzenia. Organ wskazał także na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 września 2009 roku, sygn. P33/07, a ustosunkowując się do pozostałych zarzutów uznał je za nieuzasadnione lub niepodlegające badaniu przez organy administracyjne ( art. 1 Protokołu dodatkowego do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności ). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący powtórzyli wszystkie zarzuty zawarte w odwołaniu i ich argumentację. Wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 73 ustawy nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 roku we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego i nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, stały się z dniem 1 stycznia 1999 roku z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego. Odszkodowanie za te nieruchomości ustala się i wpłaca według zasad i trybu określonych w przypisach o odszkodowaniu za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 roku do 31 grudnia 2005 roku. Stanowi o tym art. 73 ust. 4 ustawy. Po upływie tego okresu to jest po 31 grudnia 2005 roku roszczenie wygasa. Problem w sprawie sprowadza się do oceny ograniczenia czasowego możliwości złożenia przez byłego właściciela wniosku o odszkodowanie za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną i jednocześnie określenia daty wygaśnięcia roszczenia. Już z samego art. 73 ust. 4 ustawy wynika, że wniosek o odszkodowanie mógł być złożony skutecznie do dnia 31 grudnia 2005 roku. Po tej bowiem dacie, jak wyżej wskazano, roszczenie byłego właściciela wygasło. Sąd sprawujący kontrolę zaskarżonego aktu związany jest ustawami i Konstytucją. Regulacja ustawowa jest oczywista. Trybunał Konstytucyjny już kilkakrotnie badał konstytucyjność art. 73 ustawy. Wyrok z 14 marca 2000 roku sygn. P 5/99 dotyczył art. 73 ust. 1 i 5 ustawy, a Trybunał stwierdził, ze przepisy te są zgodne z art. 21 ust. 2 Konstytucji oraz ust. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności i nie jest niezgodny z art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 3 Konstytucji. Z kolei wyrokiem z dnia 20 lipca 2004 roku sygn. SK 11/02 Trybunał uznał, że art. 73 ust. 4 ustawy jest zgodny z art. 21 ust. 2 Konstytucji. Następnie wyrokiem z dnia 15 września 2009 roku, sygn. P/33 Trybunał stwierdził, że art. 73 ustawy w zakresie w jakim określa termin wygaśnięcia roszczenia o odszkodowanie bez powiązania z faktem i datą wydania decyzji, o której mowa w art. 73 ust. 3 ustawy jest zgodny z art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji. W świetle przytoczonych orzeczeń Trybunału – zdaniem składu orzekającego – regulację z art. 73 ust. 4 ustawy należy uznać za konstytucyjną. Oznacza to, że przepis art. 73 ust. 4 ustawy przesądza o górnej czasowej granicy składania wniosków i o wygaśnięciu roszczenia po tej dacie. W uzasadnieniu ostatniego z przywołanych wyroków Trybunału stwierdzono, że wszystkie osoby, które utraciły własność nieruchomości na podstawie art. 73 ustawy miały możliwość zgłoszenia w określonym terminie roszczenia odszkodowawczego. Należy także podkreślić, że z mocy art. 73 ustawy na własność Skarbu Państwa i jednostek samorządu terytorialnego z mocy prawa przeszły przedmiotowe nieruchomości z dniem 1 stycznia 1999 roku i to niezależnie od wiedzy i woli właścicieli. Skoro więc jest bezsporne, że skarżący wniosek o odszkodowanie złożyli 5 stycznia 2010 roku, a więc po materialnym terminie określonym w art. 73 ust. 4 ustawy, to organy musiały fakt ten stwierdzić i przyjąć, że roszczenie skarżących wygasło. Ponieważ zaskarżoną decyzją orzeczono o umorzeniu postępowania właśnie z uwagi na wygaśnięcie roszczenia skarżących, decyzję tę należy uznać za zgodną z prawem. Zarzuty skarżących – w istocie wcześniej będące przedmiotem rozważań Trybunału – są nieuzasadnione. W tej sytuacji skarga na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) podlegała oddaleniu. su.