VI SA/Wa 77/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędzia WSA Urszula Wilk Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2011 r. sprawy ze skargi "W." Sp. j. z siedzibą w M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę Decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego, po rozpatrzeniu odwołania od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] nakładającą na "W." Sp. j. z siedzibą w M. karę pieniężną w wysokości 26.520 zł, 1. uchylił zaskarżoną decyzję w całości, 2. nałożył karę pieniężną w wysokości 23.640 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, 3. umorzył postępowanie w zakresie naruszenia polegającego na przekroczeniu dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów, z tytułu którego nałożono karę pieniężną w wysokości 2.880 zł. Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu [...] marca 2010 r. na drodze powiatowej [...] w miejscowości D. inspektorzy transportu drogowego przeprowadzili kontrolę samochodu ciężarowego marki [...] o numerze rejestracyjnym [...]. Kontrolowanym pojazdem, kierowanym przez D. K., spółka "W." Sp. j. z siedzibą w M. wykonywała krajowy transport drogowy rzeczy w postaci ziemi (gliny). Pojazd członowy został skierowany na punkt kontroli w miejscowości L. w punkcie ważenia pojazdów celem dokonania ważenia. W aktach administracyjnych znajduje się protokół z pomiary pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów, oraz świadectwa legalizacji ponownej z dnia [...] kwietnia 2009 r. wag nieautomatycznych, elektronicznych znak producenta [...], nr fabryczny [...] oraz [...] ważne do dnia [...] kwietnia 2011 r. W wyniku przeprowadzonego ważenia i pomiaru kontrolowanego pojazdu, stwierdzono: - przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczalny ruch pojazdów o naciskach osi do 8,0 ton dla podwójnej osi napędowej pojazdów silnikowych pierwszej o 3,63 t (nacisk osi pojazdu wyniósł 18,13 t), oraz drugiej o 15,19 t (nacisk osi pojazdu wyniósł 26,69 t). Kierowca nie okazał zezwolenia za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych. Protokół kontroli podpisał bez uwag. Pismem z dnia [...] marca 2010 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w P. zawiadomił "W." Sp. j. z siedzibą w M., dalej zwaną skarżącą, o wszczęciu postępowania administracyjnego w związku z przeprowadzoną kontrolą, pouczając stronę o treści art. 10 § 1 k.p.a. oraz wzywając do przedstawienia wskazanych w piśmie dokumentów, Skarżąca przy piśmie z dnia [...] kwietnia 2010 r. przesłała wymagane dokumenty. Nie zajęła stanowiska w sprawie. Decyzją z dnia [...] maja 2010 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 26.520 zł. Powyższą karę nałożono za: - przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczony ruch pojazdów o naciskach osi do 8,0 t dla podwójnej osi napędowej pojazdów silnikowych, przy odległości pomiędzy osiami składowymi nie mniejszej niż 1,3 i mniejszej niż 1,8 m o sumie nacisków osi powyżej 16,5 t do 17,5 t - kara pieniężna w kwocie 1.740 zł, - przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczony ruch pojazdów o naciskach osi do 8,0 t dla podwójnej osi napędowej pojazdów silnikowych, przy odległości pomiędzy osiami składowymi nie mniejszej niż 1,3 i mniejszej niż 1,8 m o sumie nacisków osi powyżej 16,5 t do 17,5 t - kara pieniężna w kwocie 1.740 zł, - przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczony ruch pojazdów o naciskach osi do 8,0 t dla podwójnej osi napędowej pojazdów silnikowych, przy odległości pomiędzy osiami składowymi nie mniejszej niż 1,3 i mniejszej niż 1,8 m o sumie nacisków osi za każde rozpoczęte przekroczenie o 1,0 t powyżej 17,5 t dodatkowo - kara pieniężna w kwocie 1.440 zł, - przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczony ruch pojazdów o naciskach osi do 8,0 t dla podwójnej osi napędowej pojazdów silnikowych, przy odległości pomiędzy osiami składowymi nie mniejszej niż 1,3 i mniejszej niż 1,8 m o sumie nacisków osi za każde rozpoczęte przekroczenie o 1,0 t powyżej 17,5 t dodatkowo (x13) - kara pieniężna w kwocie 18.720 zł, - przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej czteroosiowego pojazdu samochodowego z dwoma osiami kierowanymi, jeżeli oś napędowa jest wyposażona w opony bliźniacze i zawieszenie pneumatyczne lub równoważne albo jeżeli każda z osi napędowych jest wyposażona w opony bliźniacze, a maksymalny nacisk każdej z tych osi nie przekracza 9,5 t powyżej 42,0 t do 52,0 t - kara pieniężna w kwocie 2.880 zł. Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13g ust. 1, 2 oraz 3, art. 40c ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 z późn. zm.) oraz lp. 6 pkt 9 lit. d) i e), lp. 9 pkt 15 lit. d) załącznika nr 2 do tej ustawy, art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), § 3 i 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003 r. Nr 32, poz. 262 ze zm.), oraz art. 104 § 1 k.p.a. Do akt administracyjnych dołączono świadectwa legalizacji ponownej z dnia [...] kwietnia 2009 r. wag nieautomatycznych, elektronicznych znak fabryczny [...], nr fabryczny [...], ważne do dnia [...] kwietnia 2011 r. oraz protokół z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów z dnia [...] marca 2010 r. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca wniosła o uchylenie przedmiotowej decyzji w całości i umorzenie postępowania. Wniosła o dopuszczenie dowodu w postaci wyciągu ze świadectwa homologacji kontrolowanego pojazdu. Skarżąca zarzuciła błędną klasyfikację osi kontrolowanego pojazdu. Podniosła, że powołane przez organ rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, nie zawiera definicji osi podwójnej napędowej, zawiera tylko definicję osi pojedynczej i osi wielokrotnej, w związku z czym bezprawnie nałożono karę pieniężną za naciski na podwójnej osi napędowej. Główny Inspektor Transportu Drogowego rozpoznając odwołanie, decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13g ust. 1, ust. i ust. 1b pkt 1, art. 40c, art. 41 ust. 4, 5 i 6 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych oraz lp. 6 pkt 9 lit. d) i e), lp. 9 pkt 15 lit. d) załącznika nr 2 do tej ustawy, art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym wydał decyzję opisaną na wstępie. W uzasadnieniu decyzji Główny Inspektor Transportu Drogowego podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji I instancji odnośnie przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi na drogach. Ponadto, odnosząc się do argumentacji skarżącej dotyczącej braku unormowania dopuszczalnych nacisków na podwójną oś napędową, wskazał, iż w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, znajduje się definicja osi pojedynczej i osi wielokrotnej. Stosownie do § 4 ust. 1 przez oś wielokrotną rozumie się zespół złożony z dwóch lub więcej osi, zwanych "osiami składowymi", w których odległość między sąsiednimi osiami składowymi jest nie mniejsza niż 1 m i nie większa niż 1,8 m. W definicji tej zastosowano tzw. zabieg legislacyjny, z którego da się wywieść definicję osi podwójnej, potrójnej, etc. Ustawodawca uznał tę definicję za wystarczającą do określenia wszelkiego rodzajów osi, niezależnie czy są to osie napędowe, czy nienapędowe. Organ wskazał ponadto, iż w rozporządzeniu wielokrotnie używa się pojęć: pojedyncza oś napędowa, podwójna oś napędowa nie próbując za każdym razem tworzyć ich definicji. Zwrócił przy tym uwagę, iż w przypadku niemożliwości uznania osi kontrolowanego pojazdu za podwójne napędowe, należałoby je uznać za osie podwójne, gdyż oś podwójna jest jednocześnie osią wielokrotną. W tym przypadku organ I instancji byłby zobowiązany do nałożenia o wiele dotkliwszej kary pieniężnej określonej w lp. 6 pkt 4 załącznika do ustawy o drogach publicznych. W zakresie kary pieniężnej z tytułu przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu organ odwoławczy uznał rację skarżącej, uchylił w tym zakresie decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie. W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca – "W." Sp. j. z siedzibą w M. – wniosła o uchylenie decyzji w części nakładającej karę pieniężną w wysokości 23.640 zł, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 7, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a., naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię § 4 i 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, poprzez przyjęcie błędnej kwalifikacji kontrolowanych osi jako dwóch podwójnych osi napędowych; błędne przyjęcie jako podstawy naruszeń określonych w lp. 6 pkt 9 lit. d) i e) załącznika nr 2 do ustawy o drogach publicznych. Wniosła o dopuszczenie uzupełniającego dowodu z dokumentu w postaci Instrukcji obsługi wagi [...]na okoliczność wykonania pomiaru niezgodnie z instrukcją ważenia. Skarżąca powtórzyła swoją argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji I instancji. Dodatkowo, podniosła, iż pomiarów dokonano niezgodnie z instrukcją obsługi wagi oraz procedurą ważenia. Z protokołu wynika, iż podczas ważenia zastosowano tylko dwie wagi, nie wskazano żadnych informacji na temat podłoża, na którym dokonano ważenia, nie wskazano, czy zastosowano podkładki wyrównawcze. Główny Inspektor Transportu Drogowego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podniósł, że w aktach sprawy znajduje się oświadczenie kierującego kontrolowanym pojazdem, iż zapoznał się z zasadami kontroli nacisków osi i masy przy użyciu wag samochodowych. Wskazana jest również metodologia ważenia, zgodna zresztą z treścią dołączonej do skargi instrukcji obsługi wagi [...]. Wskazał, iż miejsce ważenia posiadało protokół z pomiaru pochylenia terenu, który został zatwierdzony przez kierownika Rejonu w L. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga wniesiona przez "W." Sp. j. z siedzibą w M. nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2010 r. w zaskarżonej części oraz utrzymana nią w mocy decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2010 r. nie naruszają prawa. Zgodnie z art. 61 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu oraz umieszcza się go w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę. Art. 4 pkt 25 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych stanowi natomiast, że pojazdem nienormatywnym jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach niniejszej ustawy, albo którego wymiary i masa wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach o ruchu drogowym, z wyłączeniem autobusów w zakresie nacisków osi. Ruch pojazdu lub zespołu pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, albo którego wymiary lub masa wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy, jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia (art. 64 ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym). Za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym, zgodnie z art. 13g ustawy o drogach publicznych, wymierza się karę pieniężną w drodze decyzji administracyjnej, w wysokości określonej w załączniku nr 2 do tej ustawy. Z powyższych unormowań wynika, iż w przypadku stwierdzenia podczas kontroli drogowej, że pojazd jest nienormatywny, służby kontrolujące mają obowiązek nałożyć karę pieniężną, a jej wysokość, odnoszona do wielkości stwierdzonego przekroczenia, jest ściśle określona. W ocenie Sądu służby Inspekcji Transportu Drogowego prawidłowo ustaliły, że pojazd skarżącej, przewożący w momencie kontroli ziemię (glinę), przekraczał dopuszczalne parametry w zakresie dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę. Rodzaj i wielkość przekroczeń utrwalone zostały w protokole kontroli z dnia [...] marca 2010 r. Pojazd został zważony przy pomocy nieautomatycznych przenośnych wag do pomiarów statycznych. Ważenia dokonano dwukrotnie. Wagi legitymowały się w chwili ważenia ważnymi świadectwami legalizacji ponownej. Dokumenty dotyczące wag znajdują się także w aktach sprawy. W aktach sprawy znajduje się protokół z pomiarów pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów w miejscowości L., z którego wynika spełnienie koniecznych wymogów dla przeprowadzenia procedury ważenia pojazdu. Legalizacja wag oraz protokół pomiaru terenu stanowią materiał dowodowy. Powyższe dokumenty zostały okazane kierowcy przed rozpoczęciem ważenia. Kierowca kontrolowanego pojazdu nie zakwestionował wyników przeprowadzonego ważenia, podpisał się pod protokołem kontroli, nie zgłaszając do niego żadnych uwag ani zastrzeżeń. A zatem zaakceptował ustalenia faktyczne, dotyczące miejsca zatrzymania pojazdu, wyników pomiarów i sposobu ich wykonania, dokonane przez organ kontrolujący. W wyroku z dnia 17 czerwca 2008 r. II GSK 89/08 NSA podkreślił, iż protokół kontroli ma cechy dokumentu urzędowego, w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. Protokół, jako dokument urzędowy, korzysta z wiarygodności zawartych w nim ustaleń, z tego między innymi względu, że sporządzany jest z udziałem przedstawiciela podmiotu kontrolowanego, który ma prawo wnieść do niego zastrzeżenia. Co do zasady, znaczenia dowodowego protokołu z kontroli drogowej nie sposób przecenić. Obrazuje on bowiem stan faktyczny, który później może być trudny do odtworzenia. Dlatego podpisanie bez zastrzeżeń przez osobę kontrolowaną protokołu kontroli drogowej stanowi dowód w sprawie. Oczywiście sam fakt podpisania bez zastrzeżeń protokołu, nie zwalnia organu od przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, jeżeli wątpliwości co do przeprowadzenia kontroli, są uzasadnione i poparte dowodami strony. W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja jednak nie zachodziła, gdyż strona skarżąca nie kwestionowała ustaleń odnośnie kontroli co do przekroczenia dopuszczalnych nacisków na osie pojazdów. Podkreślić należy, iż odpowiedzialność za przekroczenie dopuszczalnych nacisków na osie jest odpowiedzialnością za skutek, ma charakter obiektywny i nie jest oparta na zasadzie winy, zatem sam wynik ważenia potwierdzający przekroczenia parametrów ustawowych wystarczał do nałożenia kar pieniężnych. Wysokość kar, za przekroczenie dopuszczalnych nacisków na osie pojazdu została określona w załączniku nr 2 do ustawy o drogach publicznych i organ nie ma też możliwości miarkowania ich wysokości, w zależności od okoliczności danej sprawy, w tym przypadku od rodzaju przewożonego towaru. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 lutego 2009 r. sygn. akt II GSK 760/08, przekroczenie dopuszczalnego nacisku osi pojazdu na drogę stanowi delikt administracyjny, zagrożony karą pieniężną przewidzianą w art. 40 c ustawy o drogach publicznych (...) odpowiedzialność sprawcy z tytułu deliktu administracyjnego jest niezależna od kwestii winy. Innymi słowy, przekraczając dopuszczalny nacisk osi na drogę przewoźnik popełnia delikt nawet wówczas, gdy nie można mu przypisać winy. Przedsiębiorca wykonujący transport drogowy musi mieć świadomość nieuchronności ponoszenia konsekwencji w przypadkach wykonywania przewozu pojazdem nienormatywnym. Nietrafny jest zarzut skarżącej, że skoro w przepisach brak jest definicji osi podwójnej napędowej to użycie w protokole takiego określenia podważa stwierdzone ustalenia i brak jest podstawy do nałożenia kary pieniężnej za stwierdzone naruszenia. Sąd podziela opinię organu, iż definicja osi składowej jest szeroka, z której można wywieść definicję osi podwójnej, potrójnej, itd., niezależnie czy są to osie napędowe, czy nienapędowe. Organ zatem prawidłowo zakwalifikował osie kontrolowanego pojazdu jako dwie podwójne osie napędowe. Zdaniem Sądu należy uznać, iż organy obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie organy administracji - rozstrzygając sprawę - oparły się na materiale prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej oceny. Ponadto należy uznać, iż stanowisko wyrażone w zaskarżonych decyzjach, organy obu instancji uzasadniły w sposób wymagany przez normę prawa określoną w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. W świetle niepodważonego przez skarżącą stanu faktycznego, zgodnie z którym kontrolowany pojazd był nienormatywny oraz prawidłowego zastosowania przez organ przepisów prawa, w tym prawidłowego łącznego wyliczenia kary za każde przekroczenie, zaskarżoną decyzję należało uznać za zgodną z prawem. Jednocześnie oceniając zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązany jest ponadto wyjaśnić, iż oddalając na rozprawie w dniu 25 marca 2011 r. wniosek skarżącej, zgłoszony w skardze, działał na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym to przepisem sąd administracyjny może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Z przytoczonej regulacji prawnej wynika po pierwsze, że sąd pomimo wniosku strony nie ma obowiązku przeprowadzenia dowodu uzupełniającego z dokumentów, tylko "może" ów dowód przeprowadzić; po wtóre przeprowadzenie tego dowodu musi być niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie powodować nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W kontrolowanej sprawie Sąd skorzystał z fakultatywnej możliwości dopuszczenia dowodu z żądanego przez skarżącą dokumentu (instrukcji), w efekcie - mając na uwadze powyższe motywy rozstrzygnięcia - uznał ich przeprowadzenie za zbędne. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.