II FZ 537/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Stefan Babiarz (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 20 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E.C. na postanowienie w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia skargi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 21 lipca 2011r., sygn. akt I SA/Łd 402/11 w sprawie ze skargi E. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 17 stycznia 2011r., Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia: 1) uchylić zaskarżone postanowienie; 2) przywrócić skarżącej termin do wniesienia skargi. 1. Postanowieniem z dnia 21 lipca 2011r., I SA/Łd 402/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 17 stycznia 2011r. w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu odpłatnego zbycia lokalu mieszkalnego. 2. Ze stanu sprawy przyjętego przez sąd pierwszej instancji wynikało, że 24 lutego 2011r. skarżąca nadała w urzędzie pocztowym bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 17 stycznia 2011r., doręczoną jej w dniu 31 stycznia 2011r. Sąd pierwszej instancji zarządzeniem z dnia 3 marca 2011r. przekazał ją właściwemu organowi podatkowemu. Tym samym skarga wpłynęła do organu podatkowego po upływie 30 dniowego terminu przewidzianego w art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo postępowania przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270) – zwanej dalej p.p.s.a. Dlatego też, sąd pierwszej instancji postanowieniem z dnia 17 maja 2011r. odrzucił skargę jako wniesioną po upływie terminu. Skarżąca pismem z dnia 13 czerwca – nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 16 czerwca 2011r. – złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu wskazała, że jest osobą chorą i nie zna przepisów prawa, nie mniej jednak skargę wysłała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w przewidzianym terminie, stąd też nie można przypisać jej winy w uchybieniu terminu. Powołała się również na zasadę pogłębienia zaufania obywateli do organów państwa oraz zasadę informowania stron. 3. Postanowieniem z dnia 21 lipca 2011r. sąd pierwszej instancji odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi jako wniesiony po terminie wskazanym w art. 87 § 1 p.p.s.a. Przyjął bowiem, że przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia skargi ustała w dniu 30 maja 2011r. kiedy to doręczono skarżącej postanowienie sądu pierwszej instancji z dnia 17 maja 2011r. – wówczas dowiedziała się, że skarga została odrzucona z uwagi na to, że została wniesiona po upływie 30 dniowego terminu. Wobec czego termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu upłynął w dniu 6 czerwca 2011r. 4. Skarżąca w dniu 1 sierpnia 2011r. złożyła zażalenie na powyższe postanowienie, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a., poprzez uznanie, że wniosek został złożony po upływie 7 dni od powzięcia wiadomości o przyczynie uchybienia, podczas gdy siedmiodniowy termin rozpoczął swój bieg wraz z zakończeniem się choroby skarżącej, tj. w dniu 13 czerwca 2011r. Skarżąca podniosła, że od 2003r. leczy się psychiatrycznie – cierpi na zaburzenia depresyjne, dlatego też orzeczono wobec niej umiarkowany stopień niepełnosprawności. W okresie od dnia 17 sierpnia 2010r. do dnia 12 października 2010r. oraz od dnia 23 marca 2011r. do dnia 27 kwietnia 2011r. przebywała na oddziale psychiatrycznym w związku z pogorszeniem się stanu psychicznego. Z uwagi na zły stan zdrowia skarżąca wniosła skargę bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, a nie za pośrednictwem organu odwoławczego. Sytuacja zdrowotna skarżącej przyczyniła się również do złożenia wniosku o przywrócenie terminu dopiero w dniu 16 czerwca 2011r. Ponadto podkreśliła, że aby móc normalnie funkcjonować pozostaje pod stałą opieką lekarza psychiatry. Na powyższe okoliczności skarżąca przedstawiła następujące dokumenty: orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 6 kwietnia 2011r., karty informacyjne leczenia szpitalnego z dnia 27 kwietnia 2011r. i dnia 12 października 2010r., zaświadczenie lekarskie z dnia 8 lipca 2011r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie ma usprawiedliwione podstawy i dlatego zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu. 5. Jak wynika z treści art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z treści zaś art. 87 § 1 p.p.s.a. wynika, że wniosek o przywrócenie terminu powinien zostać wniesiony w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Należy mieć przy tym na uwadze to, że wszystkie okoliczności faktyczne powinny być oceniane z punktu widzenia zachowania prawa do sądu (art. 45 Konstytucji R.P). W sprawie problemem jest ustalenie przyczyny, dla której strona uchybiła terminowi. Jej rozpoznanie jest o tyle istotnie, że art. 87 § 1 p.p.s.a. wiąże z jej przeminięciem rozpoczęcie biegu terminu do wniesienia przedmiotowego wniosku. Sąd pierwszej instancji przyjął w sprawie, że był nią brak znajomości prawa, podczas gdy skarżącą wskazuje na jeszcze inny powód wniesienia skargi po upływie terminu, mianowicie swój stan zdrowia. Z dokumentów załączonych do zażalenia oraz jego treści wynika, że skarżąca cierpi na nawracające zaburzenia depresyjne, leczy się psychiatrycznie w tym ambulatoryjnie. Z uwagi na powyższe orzeczono o jej umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego należy mieć na względzie charakter choroby skarżącej i jej objawy: kłopoty z koncentracją, apatię, spowolnienie motoryczne, obniżenie nastroju i poziomu nastroju, pesymistyczne spostrzeganie przyszłych wydarzeń, napady lękowe, drażliwość, labilność emocjonalną. Powyższe objawy w sposób istotny mogą wpływać na zdolność skarżącej do działania zgodnie z przepisami postępowania – jak skarżąca podniosła, do dnia 13 czerwca 2011r. nie była wstanie samodzielnie napisać pisma procesowego, a równocześnie nie mogła zwrócić się o pomoc do osoby trzeciej. Okoliczności te są szczególnie istotne z perspektywy ustalenia winy w uchybieniu terminu. Skoro w dniu 13 czerwca 2011r. ustały przyczyny uchybienia terminu, a skarżąca złożyła wniosek w dniu 16 czerwca 2011r. został on wniesiony w terminie siedmiodniowym przewidzianym w art. 87 § 1 p.p.s.a. Zauważyć przy tym należy, że zgodnie z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z dnia 6 kwietnia 2011r., ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 19 stycznia 2004r. – tym samym niepełnosprawność trwała przez cały czas postępowania administracyjnego i sądowego. Mając zatem powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.