I OSK 2070/10

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2011-03-31

Skład orzekający: Jolanta Rajewska, Małgorzata Borowiec, Jacek Fronczyk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ przyznający zasiłek pielęgnacyjny powinien ustalić, czy wnioskodawca nadal posiada prawo do dodatku pielęgnacyjnego, mimo istnienia prawomocnej decyzji ZUS przyznającej ten dodatek, zwłaszcza gdy wypłata dodatku jest wstrzymana?
Ratio decidendi
Organ przyznający zasiłek pielęgnacyjny ma obowiązek ustalić, czy osoba ubiegająca się o ten zasiłek nadal posiada prawo do dodatku pielęgnacyjnego, gdyż istnienie prawomocnej decyzji ZUS przyznającej dodatek nie przesądza o aktualnym istnieniu tego prawa, zwłaszcza gdy wypłata dodatku jest wstrzymana. Brak wyjaśnienia tej kwestii może mieć istotny wpływ na wynik sprawy i stanowi podstawę do uchylenia decyzji odmownej.
Stan faktyczny
Maria K.-Z. złożyła wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego, który został jej odmówiony decyzją Prezydenta m.st. Warszawy, utrzymaną w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Skarżąca posiada prawomocną decyzję ZUS przyznającą dodatek pielęgnacyjny, jednak jego wypłata została wstrzymana z powodu pobytu w domu pomocy społecznej. Skarżąca nie otrzymuje żadnego z tych świadczeń i zaskarżyła decyzję do WSA, który uchylił decyzję organów i nakazał ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem okoliczności dotyczących dodatku pielęgnacyjnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie i utrzymał w mocy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 września 2010 r.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rajewska Sędziowie sędzia NSA Małgorzata Borowiec(spr.) sędzia del. WSA Jacek Fronczyk Protokolant sekretarz sądowy Joanna Drapczyńska po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 września 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 911/10 w sprawie ze skargi Marii K.-Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 września 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 911/10 po rozpoznaniu sprawy ze skargi M.K.- Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] oraz stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] maja 2009 r. nr [...], którą to decyzją wydaną na podstawie art. 104 K.p.a. oraz art. 16 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.) odmówiono M. K.- Z. przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu decyzji podało, że skoro z pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2009 r. wynika, że wnioskodawczyni posiada uprawnienie do dodatku pielęgnacyjnego ustalone decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, to zgodnie z art. 16 ust. 6 cyt. ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek pielęgnacyjny jej nie przysługuje. W ocenie organu odwoławczego kwestia faktycznego wypłacania bądź niewypłacania dodatku pielęgnacyjnego pozostaje poza zakresem niniejszej sprawy. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi M.K. – Z. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której podniosła, że mając ustalone prawo do dodatku pielęgnacyjnego w rzeczywistości go nie otrzymuje, a taki stan pozbawia ją również prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Skarżąca wyjaśniła, że 70% swojego dochodu przeznacza na koszty pobytu w domu pomocy społecznej, a środki pieniężne które jej pozostają nie wystarczają na pokrycie kosztów leczenia. Wskazując na powyższe wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga ma uzasadnione podstawy. W uzasadnieniu wyroku podał, że zgodnie z art. 75 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227) dodatek pielęgnacyjny przysługuje osobie uprawnionej do emerytury lub renty, uznanej za całkowicie niezdolną do pracy oraz do samodzielnej egzystencji, albo osobie, która ukończyła 75 lat. Osobie uprawnionej do emerytury lub renty przebywającej w zakładzie opiekuńczo - leczniczym lub w zakładzie pielęgnacyjno - opiekuńczym dodatek pielęgnacyjny nie przysługuje, chyba że przebywa poza tą placówką przez okres dłuższy niż 2 tygodnie w miesiącu. Stosownie do treści art. 158 ustawy z dnia 12 marca 2004 o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) dodatek pielęgnacyjny nie przysługuje osobom przebywającym w ponadgminnym domu pomocy społecznej, skierowanym do domu pomocy społecznej przed dniem 1 stycznia 2004 r., chyba że przebywają poza tym domem przez okres dłuższy niż 2 tygodnie w miesiącu. Z akt sprawy wynika, że skarżąca została skierowana do domu pomocy społecznej przed dniem 1 stycznia 2004 r. i poza nim nie przebywa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że organy obu instancji odmawiając skarżącej prawa do zasiłku pielęgnacyjnego oparły się na normie kolizyjnej z art. 16 ust. 6 cyt. ustawy o świadczeniach rodzinnych uznając, że uprawnienie skarżącej do dodatku pielęgnacyjnego wynika z decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Przy tym, za nieistotne uznały wstrzymanie wypłaty tego dodatku. W ocenie Sądu pierwszej instancji w niniejszej sprawie organy obu instancji nie wzięły pod uwagę, że decyzja ta orzekała o uprawnieniu do dodatku pielęgnacyjnego na datę jej wydania (nie wiadomo na jaką, gdyż z akt to nie wynika). Od tego czasu stan prawny zmieniał się dwukrotnie (art. 75 ust. 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, a następnie art. 158 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej), a Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznał, że wstrzymał wypłatę dodatku pielęgnacyjnego z powodu przebywania skarżącej w domu pomocy społecznej. Tymczasem, zawieszenie prawa do świadczenia (art. 103 – 105 cyt. ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych) będące podstawą wstrzymania jego wypłaty (art. 134 ust. 1 pkt 1 tej ustawy) nie ma zastosowania do dodatku pielęgnacyjnego. Wstrzymanie wypłaty dodatku pielęgnacyjnego mogło nastąpić jedynie, gdyby prawo do dodatku ustało (art. 134 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy) lub nie istniało (art. 134 ust. 1 pkt 4 tej ustawy), gdyż inne przyczyny określone w art. 134 ust. 1 omawianej ustawy w tym przypadku nie zachodziły. Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podał, że wstrzymanie wypłaty świadczenia z ubezpieczenia społecznego jest czynnością organu rentowego, powodującą zaniechanie wypłaty w sytuacjach opisanych w art. 134 ust. 1 pkt 1-5 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Wstrzymanie wypłaty świadczeń nie następuje ex lege od momentu wystąpienia okoliczności wymienionych w powyższym przepisie, lecz z mocy decyzji organu rentowego, która powinna być doręczona zainteresowanemu z podaniem przyczyny wstrzymania i pouczeniem tej osoby o terminie i sposobie odwołania. Wstrzymanie wypłaty w następstwie zawieszenia prawa różni się od wstrzymania wypłaty wskutek jego ustania tym, iż w przypadku zawieszenia wypłatę wznawia się od dnia ustania przyczyny zawieszenia, a przy ustaniu wstrzymania wypłaty jest definitywne. Ewentualne ustalenie uprawnień do świadczeń wymaga więc ponownego postępowania w sprawie. (zob. komentarz do art. 134 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. K. Antonów, M. Bartnicki, B. Suchacki, Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Komentarz ABC, 2009, wyd. III). Zdaniem Sądu pierwszej instancji w celu ustalenia prawa skarżącej do zasiłku pielęgnacyjnego organy orzekające stosując art. 16 ust. 6 cyt. ustawy o świadczeniach rodzinnych, powinny ustalić, czy jej uprawnienie do dodatku pielęgnacyjnego istnieje również obecnie. W szczególności, jaki wpływ na uprawnienie do dodatku pielęgnacyjnego ustalone w decyzji ZUS, miała zmiana stanu prawnego oraz fakt wstrzymania jego wypłaty. Wstrzymanie wypłaty świadczenia następuje bowiem na podstawie decyzji, o której mowa w art. 134 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, a decyzja ta powinna wskazywać przyczynę wstrzymania (art. 134 ust. 1 tej ustawy). Jeżeli okazałoby się, że przyczyną wstrzymania wypłaty dodatku było ustanie do niego prawa (art. 134 ust. 1 pkt 1 omawianej ustawy) lub fakt, że prawo do dodatku w ogóle nie istniało (pkt 4), to trudno byłoby uznać, że skarżąca jest uprawniona do dodatku pielęgnacyjnego pomimo wydania decyzji ustalającej to prawo. A zatem organy ustaliły tylko fakt wydania decyzji przyznającej skarżącej uprawnienie do dodatku pielęgnacyjnego, pominęły zaś ustalenie, czy uprawnienie to w dalszym ciągu istnieje, o czym nie może świadczyć wyłącznie fakt jej nieuchylenia. Sąd pierwszej instancji wskazał również, iż na brak uprawnienia skarżącej do dodatku pielęgnacyjnego może wskazywać treść art. 158 ustawy o pomocy społecznej oraz fakt wstrzymania jego wypłaty. Potwierdzeniem tego może być decyzja będąca podstawą wstrzymania wypłaty dodatku pielęgnacyjnego, której treść organy powinny ustalić przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Poza tym wyjaśnił, że z faktu przebywania skarżącej w domu pomocy społecznej może wynikać negatywna przesłanka do uzyskania przez nią zasiłku pielęgnacyjnego określona w art. 16 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z przepisu tego wynika, że zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie umieszczonej w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie. W tej kwestii Sąd pierwszej instancji podzielił pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2009 r. sygn. akt I OSK 1352/08 (niepublik.), wedle którego, aby można było uznać, że skarżący przebywa w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, to dom pomocy społecznej, w którym przebywa, winien zapewnić mu nieodpłatnie pełne utrzymanie. W oparciu o art. 3 pkt 7 cyt. ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazał, że skoro skarżąca ponosi częściowo koszty jej utrzymania w domu pomocy społecznej, to z tego powodu nie można jej odmówić prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. W konkluzji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca naruszają art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. w zw. z art. 16 ust. 6 cyt. ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez niewyjaśnienie okoliczności związanych z ustaleniem prawa skarżącej do dodatku pielęgnacyjnego, a w tym kontekście naruszenia art. 107 § 3 K.p.a poprzez nieodniesienie się w uzasadnieniu decyzji do art. 134 ust. 1 pkt 1 i 4 i ust. 2 pkt 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz art. 158 ustawy o pomocy społecznej, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd pierwszej instancji wskazał, że przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organy wezmą pod uwagę powyższe rozważania i ustalą datę i treść decyzji ustalającej prawo skarżącej do dodatku pielęgnacyjnego oraz treść decyzji o wstrzymaniu wypłaty tego dodatku, jeśli taka decyzja została wydana, a następnie dokonają ich oceny w kontekście ustania bądź nieistnienia prawa skarżącej do dodatku pielęgnacyjnego. W przypadku braku decyzji o wstrzymaniu wypłaty dodatku pielęgnacyjnego organy ocenią, czy faktycznie zaprzestanie wypłaty dodatku pielęgnacyjnego ma wpływ na uprawnienie do przyznania bądź odmowy przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270; ze zm.) dalej P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie reprezentowane przez radcę prawnego i zaskarżając go w całości zarzuciło: 1. naruszenie prawa materialnego tj. art. 16 ust. 6 ustawy dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż prawomocna decyzja o przyznaniu dodatku pielęgnacyjnego nie stanowi negatywnej przesłanki ustalenia uprawnienia do zasiłku pielęgnacyjnego; 2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a w zw. z art. 77 § 1 K.p.a., poprzez bezpodstawne uznanie, że fakt niedokonania czynności wyjaśniających w zakresie treści decyzji o wstrzymaniu wypłaty dodatku pielęgnacyjnego mógł mieć - przy uwzględnieniu pozostałych okoliczności niniejszej sprawy - na tyle istotny wpływ na wynik sprawy, aby stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonych decyzji. Wskazując na powyższe podstawy skargi kasacyjnej wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie prezentuje stanowisko, że podane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku okoliczności uzasadniające uchylenia wydanych w tej sprawie decyzji nie dają podstaw do uznania, że zaistniały przesłanki wymienione w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. W ocenie autora skargi kasacyjnej nieprawidłowe jest stanowisko Sądu pierwszej instancji w kwestii obowiązku organów orzekających w sprawie zbadania treści decyzji o wstrzymaniu dodatku pielęgnacyjnego. Uzasadniając zarzut naruszenia art. 16 ust. 6 cyt. ustawy o świadczeniach rodzinnych autor skargi kasacyjnej wskazał, że skoro zgodnie z treścią tego przepisu zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego, a w sprawie została wydana przez ZUS decyzja przyznająca skarżącej dodatek pielęgnacyjny, to ewentualna decyzja o wstrzymaniu wypłaty tego dodatku nie może podlegać kontroli organów przyznających zasiłek pielęgnacyjny. Legalność tej decyzji, mogłaby być ewentualna badana w postępowaniu przed właściwym sądem powszechnym. W konkluzji uzasadnienie stanowiska Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie stwierdziło, że wyrok Sądu pierwszej instancji został wydany z rażącym naruszeniem art. 16 ust. 6 cyt. ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki określone w § 2 art. 183 P.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Sąd drugiej instancji. Skarga kasacyjna złożona w przedmiotowej sprawie została oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 P.p.s.a. W pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia prawa procesowego, albowiem dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez Sąd przepis prawa materialnego. Przypomnieć należy, że podstawą skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. może być tylko naruszenie przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. A zatem między uchybieniem procesowym, a wydanym w sprawie wyrokiem podlegającym zaskarżeniu musi zachodzić związek przyczynowy wskazujący na potencjalną możliwość innego wyniku postępowania sądowego. Ocena zarzutów naruszenia przepisów postępowania tj. art.145 §1 pkt 1 lit. c P.p.s.a w zw. z art. 77 §1 K.p.a. wymaga rozważenia, czy okoliczności powołane przez Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, które zdaniem tego Sądu nie zostały wyjaśnione przez organy administracji, mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W obowiązującym stanie prawnym, niedopuszczalne jest równoczesne przyznanie dwóch świadczeń: zasiłku pielęgnacyjnego i dodatku pielęgnacyjnego. Stosownie bowiem do art.16 ust.6 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych( Dz.U. tekst jedn. 2006 r., Nr 139, poz.992 ze zm.) zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. Z treści tego przepisu wynika jednak obowiązek organów orzekających w przedmiocie wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego ustalenia, czy osoba wnioskująca jest uprawniona do dodatku pielęgnacyjnego. Wymienione świadczenia uregulowane są w dwóch odrębnych ustawach, przewidujących odmienne kryteria ich przyznawania i inne organy uprawnione do orzekania w przedmiocie tych świadczeń. Dodatek pielęgnacyjny przewidziany w ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych( Dz.U. tekst jedn.2009 r., Nr 153, poz.1227 ze zm.) przysługuje osobie uprawnionej do emerytury lub renty, jeżeli osoba ta została uznana za całkowicie niezdolną do pracy oraz do samodzielnej egzystencji albo ukończyła 75 lat życia (art. 75 ust.1), o przyznaniu tego świadczenia orzekają organy rentowe właściwe ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej (art. 115 ust. 1 ustawy). Z kolei zasiłek pielęgnacyjny uregulowany w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych przysługuje m.in. osobie, która ukończyła 75 lat (art. 16 ust.1 pkt 3), a orzekają w przedmiocie przyznania tego zasiłku wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej (art. 3 ust. 11). Obie ustawy przewidują też negatywne przesłanki, które uniemożliwiają przyznanie świadczenia. Dodatek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do emerytury lub renty przebywającej w zakładzie opiekuńczo-leczniczym lub w zakładzie pielęgnacyjno- opiekuńczym, chyba że przebywa poza tą placówką przez okres dłuższy niż 2 tygodnie w miesiącu (art. 75 ust. 4 cyt. ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych). Zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie umieszczonej w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie (art. 16 ust. 5 cyt. ustawy o świadczeniach rodzinnych). W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania wnioskująca o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego M.K.-Z. spełnia, przewidziany w obu wymienionych wyżej ustawach, wymóg ukończenia 75 roku życia, gdyż jak wynika z akt sprawy ma 96 lat, nie otrzymuje żadnego z ww. świadczeń. Ma przyznane decyzją ZUS prawo do dodatku pielęgnacyjnego, którego wypłata została wstrzymana z powodu przebywania w domu pomocy społecznej. Wyjaśnić należy, iż instytucja wstrzymania wypłaty dodatku pielęgnacyjnego została uregulowana w art. 134 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Sąd pierwszej instancji trafnie zauważył, że zawieszenie prawa do świadczenia będące podstawą do wstrzymania jego wypłaty nie ma zastosowania do dodatku pielęgnacyjnego (art. 103 - 105 w zw. z art. 134 ust. 1 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych), a zatem mogą zachodzić pozostałe podstawy do jego wstrzymania określone we wskazanym wyżej art. 134 ust.1, w tym również ustanie prawa do dodatku pielęgnacyjnego lub jego nieistnienie (art.134 ust.1 pkt 1 i pkt 4). Ponadto o wstrzymaniu wypłaty świadczenia Zakład Ubezpieczeń Społecznych orzeka w drodze decyzji ( art.134 ust.2 pkt 2 ustawy). W sprawie jest niesporne, że w rozpoznawanej sprawie organy administracji orzekające w sprawie nie ustaliły, na której z podstaw wymienionych w art. 134 wstrzymana została wypłata dodatku pielęgnacyjnego. Jest to uchybienie, które – jak zasadnie wywiódł Sąd pierwszej instancji - mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Brak poczynienia przez organ administracji ustaleń w tym zakresie powoduje, że nie można stwierdzić, czy w sprawie spełniona został przesłanka z art. 16 ust. 6 cyt. ustawy o świadczeniach rodzinnych. Nie można bowiem jednoznacznie określić, czy w chwili wydania zaskarżonej decyzji M. K. - Z. była uprawniona do dodatku pielęgnacyjnego, który nie jest jej wypłacany. Przechodząc do oceny zasadności zarzutu naruszenia art. 16 ust. 6 cyt. ustawy o świadczeniach rodzinnych, wskazać należy, iż z treści tego przepisu wynika obowiązek poczynienia bezspornych ustaleń, czy ubiegająca się o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego ma prawo do dodatku pielęgnacyjnego. Za takim stanowiskiem przemawia również regulacja prawna określona w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( t.j. Dz.U. 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.). Zgodnie z art. 158 wymienionej ustawy dodatek pielęgnacyjny nie przysługuje osobom przebywającym w ponadgminnym domu pomocy społecznej, skierowanym do domu pomocy społecznej przed dniem 1 stycznia 2004 r., chyba że przebywają poza tym domem przez okres dłuższy niż 2 tygodnie w miesiącu. Z ustaleń organów orzekających w sprawie i Sądu pierwszej instancji wynika, że ubiegająca się o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego została skierowana do domu pomocy społecznej decyzją sprzed dnia 1 stycznia 2004 r., i ponosi częściową odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej, co może mieć znaczenie w aspekcie treści cytowanego wyżej art.158 ustawy o pomocy społecznej. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że organy administracji publicznej rozpoznając sprawę o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego na podstawie art. 16 ust. 6 cyt. ustawy o świadczeniach rodzinnych powinny brać pod uwagę całokształt przepisów prawnych obowiązujących w tym zakresie. Zauważyć należy, iż wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej Sąd pierwszej instancji nie nakazał organom badania legalności decyzji o wstrzymaniu dodatku pielęgnacyjnego, lecz uznał, że dla oceny uprawnienia M.K. - Z. do zasiłku pielęgnacyjnego niezbędne jest wyjaśnienie w sposób nie budzący wątpliwości, czy posiada ona nadal uprawnienie do dodatku pielęgnacyjnego. W sprawie jest niesporne, że ubiegająca się o zasiłek pielęgnacyjny M.K. - Z. nie otrzymuje żadnego z dwóch ww. świadczeń, a przyczyny tego stanu rzeczy, jak słusznie ocenił Sąd pierwszej instancji, nie zostały w tej sprawie dostatecznie wyjaśnione. Tymczasem odmowa przyznania jej świadczenia powinna być wnikliwie wyjaśniona i uzasadniona. Z powyższych względów, zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 16 ust. 6 cyt. ustawy o świadczeniach rodzinnych, uznać należy za niezasadny. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.184 P.p.s.a. orzekł jak w wyroku. ----------------------- 9

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło