II SA/Gd 27/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść (spr.) Sędzia SO Jolanta Sudoł Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Katarzyna Gross po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2011 r. na rozprawie sprawy ze skargi D. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 listopada 2010 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego uchyla zaskarżoną decyzję. II SA/Gd 27/11 Uzasadnienie W dniu 14 maja 2010 r. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej wpłynęło podanie L. K. o przyznanie pomocy w formie zasiłku stałego dla jego żony D. K.. Wójt Gminy decyzją z dnia 25 maja 2010 r. Nr [...] przyznał D. K. pomoc społeczną w postaci zasiłku stałego wyrównawczego w wysokości 73,22 zł. miesięcznie w okresie od 14 maja 2010 r. do 30 kwietnia 2010 r. oraz przyznał składkę na ubezpieczenie zdrowotne od dnia 14 maja 2010 r. do dnia 30 kwietnia 2010 r. w wysokości 9% zasiłku stałego. Jako podstawę prawna decyzji wskazano art. 8 ust. 1 pkt 2, art. 37 ust. 1 pkt. 2, art. 37 ust. 3, art. 106 ust 1,3 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.) a także art. 66 ust. 1 pkt 26, art. 75 ust. 10, art. 79, art. 81 ust. 8 pkt 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 ze zm.). O organ I instancji ustalił, że D. K. posiada orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności a dochód w rodzinie wnioskującej wynosi 555,37 zł tj. 277,68 zł na osobę w rodzinie. Organ wyjaśnił, iż zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy. Zasiłek stały w przypadku osoby w rodzinie ustala się w wysokości różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie, kwota zasiłku nie może być wyższa niż 444,00 zł miesięcznie. Kryterium dla rodziny wynosi 702,00 zł tj. 351,00 zł na osobę w rodzinie. Kwotę dochodu obliczono następująco 351,00 zł. - 277,68 zł. = 73,22 zł. Organ wskazał, iż świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. W przypadku, gdy uprawnienie do świadczenia nie obejmuje pełnego miesiąca, świadczenie przyznaje się za niepełny miesiąc, a kwotę świadczenia ustala się dzieląc pełne kwoty przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni objętych świadczeniem. Na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 26 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby pobierające zasiłek stały z pomocy społecznej, nie podlegające obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu. Składka na ubezpieczenie zdrowotne wynosi 9% podstawy wymiaru składki, tj. wysokości zasiłku stałego. Od decyzji Wójta Gminy D K złożyła odwołanie, podnosząc, iż przyznany zasiłek stały w kwocie 73,22 zł jest zbyt niski. Odwołująca się wskazał, iż nie osiąga żadnych dochodów, posiada I grupę inwalidzką a mąż, który jest jej opiekunem pobiera rentę w wysokości netto 513 zł. Odwołująca się wskazała, iż musi kupować drogie leki, ponosić opłaty na mieszkanie, prąd, gaz, środki czystości i higieny, mąż nie ma za co kupić leków na astmę i ma do spłaty dług w kwocie 6.000 zł. Skarżąca wniosła o przyznanie jej zapomogi pieniężnej na zakup żywności i kontynuowanie leczenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 18 listopada 2010 r. sygn. akt [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Jako podstawę prawną decyzji organ odwoławczy wskazał art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 8 ust. 1 pkt 1, ust. 3, ust. 11-12, art. 37 ust. 1 pkt 2 i art. 99 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ wskazał, iż zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Stosownie do art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, przysługuje też osobie samotnie gospodarującej w której dochód nie przekracza kwoty 461 zł. (obecnie 477 zł.) zwanej dalej "kryterium dochodowym dla osoby samotnie gospodarującej", przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Według art. 8 ust. 3 ustawy, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania. Zgodnie z art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy, w przypadku osoby w rodzinie, zasiłek stały ustala się jako różnicę między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie, a dochodem na osobę w rodzinie. Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy kryterium dochodowe na osobę w rodzinie wynosi 351 zł. Kolegium, jako bezsporne uznało, iż dochód w rodzinie D. K. wynosi 555,37 zł tj. 277,68 zł na osobę (513,47 zł - renta męża i świadczenie integracyjne D. K. w kwocie 41,90 zł). Dochód jest przychodem z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania o ile ustawa nie stanowi inaczej. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż różnica między kryterium dochodowym na osobę w kwocie 351 zł a dochodem na osobę w rodzinie w kwocie 277,68 zł stanowi kwotę dodatku stałego tj. 73,22 zł. D. K. wniosła skargę na powyższą decyzję, wskazując na ciężką sytuację materialną jej rodziny. Skarżąca stwierdziła, iż jej dochód nie wystarcza na pokrycie podstawowych kosztów utrzymania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ wskazał, iż zarzuty skargi w istocie nie odnoszą się do treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje: Art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem materialnym i procesowym. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie będąc związany zarzutami skargi Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja narusza normę art. 106 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.), zwanej dalej ustawą. W wydanej decyzji o przyznaniu skarżącej zasiłku stałego organ orzekł o przyznaniu zasiłku w kwocie 73,22 zł. miesięcznie od dnia 14 maja 2010 r. do 30 kwietnia 2011 r. Data 14 maja 2010 r. stanowi datę złożenia wniosku. Art. 106 ust. 3 ustawy, stanowi, iż świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. W przypadku, gdy uprawnienie do świadczenia nie obejmuje pełnego miesiąca, świadczenie przyznaje się za niepełny miesiąc, a kwotę świadczenia ustala się, dzieląc pełne kwoty przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni objętych świadczeniem. Interpretacja treści tego uregulowania prowadzi, zdaniem Sądu, do wniosku, iż świadczenia pieniężne z pomocy społecznej o charakterze okresowym - miesięcznym przyznaje się i wypłaca poczynając od pierwszego dnia miesiąca, w którym został złożony wniosek, a nie od daty złożenia wniosku. Zatem w sytuacji złożenia wniosku, jak w przypadku niniejszej sprawy, w dniu 14 maja 2010 r., świadczenie przysługuje poczynając od dnia 1 maja 2010 r. Wykładania taka jest zgodna z językowym brzmieniem przepisu. Konstruowanie odbiegającej od językowego brzmienia przepisu art. 106 ust. 3 ustawy normy prawnej, zgodnie z którą świadczenie takie przysługiwać winno od daty złożenia wniosku jest sprzeczne z wykładnią językową przepisu, zdaniem Sądu, nie znajduje uzasadnienia w innych regułach wykładni i prowadziłoby do skutków niekorzystnych dla uprawnionego. Zawarte w zdaniu drugim art. 106 ust. 3 ustawy unormowanie, iż w przypadku gdy uprawnienie do świadczenia nie obejmuje pełnego miesiąca, świadczenie przyznaje się za niepełny miesiąc, a kwotę świadczenia ustala się, dzieląc pełne kwoty przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni objętych świadczeniem, dotyczy sytuacji powstania uprawnienia do świadczenia w trakcie miesiąca (a nie złożenia wniosku w trakcie miesiąca). W sytuacji nabycia uprawnienia do danego świadczenia nie od pierwszego dnia danego miesiąca lecz w trakcie miesiąca, organ może przyznać świadczenie dopiero od daty nabycia uprawnienia. Jednocześnie w takiej sytuacji organ winien w treści decyzji wyraźnie określić kwotę świadczenia przysługującego za niepełny miesiąc, dokonując jej obliczenia zgodnie z normą art. 106 ust. 3 zd. 2 ustawy (tzn. dzieląc pełne kwoty przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni objętych świadczeniem). Powstanie uprawnienia do świadczenia w trakcie miesiąca następuje w takiej sytuacji, gdy przesłanki nabycia prawa do świadczenia ziszczą się nie pierwszego dnia miesiąca lecz kolejnych dni miesiąca, w którym złożono wniosek lub miesięcy następujących po złożeniu wniosku, już w trakcie toczącego się postępowania. Skarżąca posiadała uprawnienie do zasiłku rodzinnego od 1 maja 2010 r. bowiem oświadczenie o niepełnosprawności stwierdzające jej niezdolność do pracy uzyskała 27 kwietnia 2010 r., wniosek wraz z wymaganą dokumentacja złożyła w maju 2010 r., a wysokość uzyskiwanego dochodu uprawniała skarżącą do przyznania świadczenia, nie przekraczała bowiem kryterium dochodowego wynikającego z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy. Od początku miesiąca maja skarżąca spełniała zatem przesłanki do nabycia uprawnienia. Organ w wydanej decyzji błędnie orzekł o uprawnieniu jedynie za część miesiąca maja 2010 r. Jednocześnie organ określając w taki sposób początek nabycia uprawnienia nie ustalił w decyzji kwoty należności przypadającej za niepełny miesiąc, obliczonej zgodnie z art. 106 ust. 3 zd. 2 ustawy, mimo, iż obowiązek zamieszczenia takiego rozstrzygnięcia wynika z tego przepisu. Takie sformułowanie decyzji budziło wątpliwości odnośnie woli organu, co do wysokości świadczenia przyznanego uprawnionej za maj 2010 r. Brak bowiem spójności treści decyzji w tym zakresie mógł świadczyć o woli przyznania zasiłku w wysokości 73, 22 zł za miesiąc maj 2010 r. mimo błędnego wskazania daty początkowej nabycia uprawnienia, lub też przyznaniu uprawnienia od 14 maja 2010 r. i błędnym niewskazaniu wysokości świadczenia przyznanego za niepełny miesiąc w decyzji lecz przerzuceniu ustalenia tej wysokości na etap wypłaty świadczenia. Wątpliwości te zostały wyjaśnione uzyskaną od organu informacją odnośnie kwoty świadczenia wypłaconejgo skarżącej za maj 2010 r. w wysokości 47, 57 zł. (vide: notatka urzędowa k. 23). Powyższe okoliczności uzasadniały uchylenie zaskarżonej decyzji. Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy winien uchylić decyzję organu I instancji i orzec o przyznaniu skarżącej zasiłku poczynając od 1 maja 2010 r. Podniesione w skardze zarzuty dotyczące sytuacji materialnej skarżącej nie zasługują na uwzględnienie. Przyznanie zasiłku stałego następuje na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy, stanowiącego, iż zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Organ orzekając o wysokości zasiłku związany jest treścią art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy. Wysokość zasiłku zgodnie z tym przepisem stanowi różnicę między wysokością kryterium dochodowego na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie. Kryterium dochodowe wynosi zgodnie z art. 8 § 1 pkt 2 ustawy w związku z § 1 ust. 1 pkt 1 lit b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. nr 127 poz. 1055 ) kwotę 351 zł. Dochód na osobę w rodzinie skarżącej wynosi kwotę 277 zł 68 gr. Do dochodu tego organ prawidłowo zaliczył świadczenie rentowe męża skarżącej w wysokości 513 zł 47 gr. oraz świadczenie integracyjne w wysokości 41 zł 90 gr. pobierane przez skarżącą na podstawie ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o zatrudnieniu socjalnym (Dz. U. nr 122 poz. 1143 ze zm.) Organ prawidłowo zatem ustalił wysokość zasiłku na kwotę 73 zł. 22 gr. Trudna sytuacja materialna skarżącej może uzasadniać przyznanie jej pomocy społecznej w innej formie, a złożony w odwołaniu wniosek o przyznanie takiej pomocy w formie "zapomogi" winien zostać przez organ rozstrzygnięty w odrębnym postępowaniu. Jednocześnie wskazać należy, iż zgodnie z art. 106 ust. 3 a ustawy zmiana wysokości dochodu przekraczająca 10 % kryterium dochodowego na osobę w rodzinie uzasadnia zmianę wysokości należnego świadczenia. Organ winien ustalić czy po wydaniu decyzji przez organ I instancji sytuacja dochodowa skarżącej nie uległa zmianie. Z zaświadczenia z dnia 25 maja 2010 r. wynika bowiem, iż skarżąca miała być uczestnikiem zajęć z reintegracji zawodowej i uzyskiwać świadczenie integracyjne do 30 czerwca 2010 r. Organ odwoławczy winien uwzględniać okoliczności faktyczne zaistniałe na dzień orzekania, a organ ten orzekał w dniu 18 listopada 2010 r., kiedy wysokość dochodu skarżącej, jak wynika z zaświadczenia prawdopodobnie uległa zmianie. Okoliczność, czy skarżąca w późniejszym, kolejnym okresie kontynuowała zajęcia z reintegracji zawodowej i uzyskiwała świadczenie integracyjne wymagała przez organ II instancji wyjaśnienia. Orzekając o składce na ubezpieczenie zdrowotne organ, zgodnie z wyżej dokonaną interpretacją treści art. 106 ust. 3 ustawy, winien przyznać ją za okres od 1 maja 2010 r. W pozostałym zakresie orzeczenie w tym zakresie jest prawidłowe. Odpowiada ono uregulowaniu 66 ust. 1 pkt 26 i art. 79 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. z 2008 r. Nr 164 poz. 1027 ze zm.) Sąd rozważył, iż zgodnie z art. 102 ust. 1 ustawy, świadczenia z pomocy społecznej są udzielane na wniosek osoby zainteresowanej, jej przedstawiciela ustawowego albo innej osoby, za zgodą osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego. wniosek o przyznanie świadczenia został złożony przez męża skarżącej, co do zasady organ winien zatem zażądać wyrażenia przez uprawnioną zgody na złożenie wniosku. W niniejszej sprawie fakt, iż uprawniona wniosła odwołanie od decyzji świadczy o wyrażeniu przez nią takiej zgody. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję. W toku ponownego rozpatrzenia sprawy, organ winien uwzględnić dokonaną przez sąd w wyroku interpretację przepisów prawa oraz wskazania co do dalszego toku postępowania. Sąd w wyroku nie orzekł w trybie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi o braku wykonalności decyzji w okresie od wydania do uprawomocnienia się wyroku. Decyzja ta mimo jej uchylenia podlega zatem wykonaniu. Jest to uzasadnione faktem, iż uchylenie decyzji nastąpiło w związku ze zbyt małym zakresem czasowym przyznania uprawnienia, a wykonanie decyzji przyznającej zasiłek stały jest zgodne z interesem strony uprawnionej do świadczenia z pomocy społecznej.