II OW 13/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Jan Paweł Tarno Sędzia del. NSA Grażyna Radzicka Protokolant Daniel Zdzieszyński po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy z wniosku Starosty Krasnostawskiego z dnia 4 stycznia 2011 r. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Starostą Krasnostawskim a Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w Krasnymstawie w przedmiocie wskazania organu właściwego do załatwienia wniosku o przeprowadzenie postępowania administracyjnego dotyczącego udrażniania i konserwacji rowu postanawia: oddalić wniosek Starosty Krasnostawskiego Wnioskiem z dnia 4 stycznia 2011 r. Starosta Krasnostawski wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego z Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w Krasnymstawie w sprawie wszczętej z wniosku T.S. oraz T.P., poprzez orzeczenie, że organem właściwym do rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy jest Wójt Gminy Krasnystaw, ewentualnie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krasnymstawie. Wnioskodawca wskazał, że Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Lublinie postanowieniem z dnia [...] września 2010 r. przekazał, według właściwości, Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w Krasnymstawie pisma zawierające wnioski o przeprowadzenie postępowania administracyjnego złożone przez T.S. i T.P. Następnie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krasnymstawie postanowieniem z dnia [...] listopada 2010 r. przekazał pismo do Starostwa celem załatwienia zgodnie z przepisami o właściwości organów Przed wydaniem postanowienia, Państwowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krasnymstawie w dniu 26 października 2010 r., przy udziale przedstawicieli: Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w Lublinie Inspektorat w Krasnymstawie, Urzędu Gminy w Krasnymstawie, PINB w Krasnymstawie, sołtysa wsi Jaślików oraz wnoszących pisma T.P. i T.S, przeprowadził oględziny w terenie stwierdzając, że "rów melioracyjny uległ zamuleniu i zmienił się przepływ wody z terenów położonych wyżej". Powyższe ustalenie stanowi główną przesłankę, na podstawie której Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krasnymstawie skierował przedmiotowy wniosek do rozpatrzenia Staroście Krasnostawskiemu. Wnioskodawca wyjaśnił, że zgodnie z ustawą z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tj. Dz.U. nr 239, poz. 2019 ze zm.) – zwaną dalej Prawo wodne - do urządzeń melioracji wodnych (w tym rowów melioracyjnych) można zaliczyć, tylko te z nich, które znajdują się w ewidencji prowadzonej przez Marszałka Województwa (art. 70 ust. 3). Z dokumentacji dotyczącej sprawy wynika, że na terenie wsi Jaślików, jak również Kolonii Zakręcie brak jest urządzeń melioracji wodnych szczegółowych, o czym powinien wiedzieć biorący udział w oględzinach przedstawiciel WZMiUW. W opinii wnioskodawcy, oznacza to, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krasnymstawie nie mógł przekazać sprawy na podstawie powołanych w uzasadnieniu przepisów ustawy Prawo wodne. Wynika to z tego, że art. 73 ust. 1 ust. 1 tej ustawy, do urządzeń melioracji wodnych szczegółowych zalicza rowy wraz z budowlami związanymi z nimi funkcjonalnie. Natomiast z treści art. 77 ust. 1 wynika, że obowiązek utrzymania urządzeń wodnych melioracji wodnych szczegółowych należy przede wszystkim do zainteresowanych właścicieli gruntów. Z kolei stosownie do treści art. 77 ust. 2 ustawy, jeżeli obowiązek, o którym wyżej mowa nie jest wykonywany, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego ustala w drodze decyzji, proporcjonalnie do odnoszonych korzyści przez właścicieli gruntu szczegółowe zakresy i terminy jego wykonania. Zdaniem wnioskodawcy, biorąc pod uwagę, że z zapisów w ewidencji prowadzonej przez Marszałka Województwa nie wynika, aby sprawa dotyczyła szczegółowych urządzeń melioracji wodnej, co potwierdza również zgromadzona dokumentacja fotograficzna, przekazanie sprawy do rozpatrzenia przez Starostę nastąpiło w efekcie niewłaściwej interpretacji i zastosowania przepisów prawa. Organ wskazał, że analizując treść podań wniesionych przez strony, uzasadnione jest stwierdzenie, że zostały one złożone nie z uwagi na ocenę stanu technicznego rowu, lecz dlatego, że występowały zalania i podtopienia gruntów przyległych do dz. nr [...] w miejscowości Jaślików gm. Krasnystaw. Należało więc podczas oględzin przeprowadzonych na gruncie wyjaśnić, co jest przedmiotem żądania, gdyż wówczas dopiero jest możliwe rozważenie, jaki organ jest właściwy do załatwienia sprawy. Wnioskodawca podniósł, że podtopienia gruntów w sąsiedztwie działki Nr 406 mogą być wynikiem kilku negatywnych czynników np. zmiany kierunku odpływu wód poprzez zasypanie, przeorania koryta cieku, samowolnego wykonania (przełożenia) dotychczasowego koryta cieku naturalnego, wykonania innych budowli (czynności) ze szkodą dla gruntów sąsiednich, których ocena leży w kompetencjach różnych podmiotów, co wynika z odpowiednich przepisów ustawy Prawo wodne. W przypadku zakłócenia stosunków wodnych na gruncie stosownie do uregulowania art. 29 ust. 3 ustawy - Prawo wodne właściwy do orzekania w tych sprawach jest wójt właściwej gminy - w tym przypadku Wójt Gminy Krasnystaw. W ocenie wnioskodawcy, właściwość Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego wynika z faktu, że w podaniach wnioskodawców podniesiona została kwestia niezgodności z przepisami prawa zmian przebiegu rowu, która niekorzystnie wpłynęła w ich ocenie - na grunty sąsiednie. Zatem miała miejsce w przedmiotowej sprawie samowola budowlana, dla której oceny właściwy jest Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krasnymstawie. Jednocześnie wnioskodawca zaznaczył, że prawa właścicielskie w stosunku do gruntów Skarbu Państwa działki nr [...] wykonuje Marszałek Województwa Lubelskiego - zgodnie z art. 11 ust. 1 pkt 4 Prawa wodnego - ponieważ działka znajduje się we władaniu Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w Lublinie, co potwierdza odpowiedni wpis w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez Starostwo Powiatowe. Stąd za stan na niej istniejący odpowiedzialny jest wyżej wymieniony Zarząd. W ocenie wnioskodawcy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krasnymstawie nie mógł przekazać sprawy do rozpoznania Staroście Krasnostawskiemu, na podstawie art. 65 k.p.a., ponieważ jeśli została mu powierzona w tym trybie, to powinien wydać decyzję rozstrzygającą sprawę co do istoty. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krasnymstawie odpowiadając na wniosek poinformował, że podczas oględzin ustalono, iż przedmiotowy rów (tj. działka nr 406) został zaorany i zawłaszczony przez właścicieli terenów przyległych do rowu. Ponieważ 2010 rok zarówno w powiecie krasnostawskim jak i w całym kraju wskutek licznych opadów atmosferycznych spowodował podmakanie i zalewanie terenów, wody nie mając ujścia utworzyły rozlewiska na działkach T.P. i T.S. Organ nie stwierdził natomiast prowadzenia robót budowlanych na działce nr ewid. [...] oznaczonej w ewidencji gruntów Starostwa Powiatowego w Krasnymstawie jako rów "W". W ocenie organu, z powyższego wynika, że ma tu zastosowanie ustawa - Prawo wodne, a nie Prawo budowlane, stąd też Powiatowy Inspektor Nadzoru budowlanego w Krasnymstawie wywiódł wniosek, że nie jest organem właściwym do załatwienia sprawy i przekazał ją do Starosty Powiatowego w Krasnymstawie, które to jako władający zasobami Skarbu Państwa jest organem właściwym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej zwanej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny jest właściwy do rozstrzygania sporów kompetencyjnych pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego a organami administracji rządowej. Sporem kompetencyjnym jest sytuacja prawna, w której zachodzi rozbieżność stanowisk, co do właściwości organu, która powinna być usunięta na skutek podjętych w tym kierunku środków prawnych. Spór kompetencyjny ma miejsce wtedy, gdy w postępowaniu przed organami chodzi o rozstrzygnięcie sprawy pomiędzy tymi samymi stronami, dotyczącej tego samego przedmiotu, przy zastosowaniu tej samej podstawy prawnej. Spór kompetencyjny może, więc powstać tylko w ramach konkretnej sprawy administracyjnej, która jest przedmiotem prowadzonego postępowania, albo co do której odmówiono nadania biegu postępowaniu. Oczywistym jest przy tym, że rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego poprzez wskazanie organu właściwego do załatwienia sprawy jest możliwe tylko wówczas, gdy organem właściwym jest jeden z organów pozostających w sporze. Organami pozostającymi w sporze są natomiast organ, do którego skierowano określone żądanie i który uznał się za niewłaściwy, oraz organ, któremu to żądanie zostało przekazane do załatwienia w trybie art. 65 § 1 k.p.a. i który uznaje, że przekazanie nastąpiło to wbrew jego właściwości określonej w stosownych przepisach. Ogólna właściwość organów w sprawach z zakresu prawa wodnego została określona w art. 4 ustawy Prawo wodne. W odniesieniu do poszczególnych kategorii spraw i poszczególnych zadań, właściwe organy wskazywane są poprzez dalsze przepisy ustawy. Jak wynika z analizy akt sprawy, żądanie T.S. oraz T.P. dotyczy kontroli i oceny stanu technicznego oraz ewentualnie przywrócenia do stanu poprzedniego, rowu melioracyjnego znajdującego się na działce nr 406 w gminie Krasnystaw, obręb Jaślików. Potwierdza to szereg dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, a między innymi: 1. wniosek T.S. z dnia 16 września 2010 r. (k. 2 akt administracyjnych); 2. wniosek T.P. z dnia 24 września 2010 r. (k. 5 akt administracyjnych); 3. protokół oględzin z dnia 26 października 2010 r. (k. 16 akt administracyjnych). Stosownie do treści art. 29 ustawy Prawo wodne, właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich (pkt 1), a także odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie (pkt 2). Jeżeli natomiast spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom (art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne). Jak już wyżej wskazano, w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że wniosek stron złożony błędnie do Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie dotyczył złego stanu technicznego rowu melioracyjnego i w konsekwencji zalewania wodami z tego rowu przyległych do niego terenów i łąk, będących własnością między innymi wnioskodawców – T.P. i T.S. Jak słusznie zatem wskazuje Starosta Krasnostawski, zgodnie z powołanym wyżej przepisem art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, właściwym organem do rozpoznania wniosku będzie wójt gminy, w tym przypadku Wójt Gminy Krasnystaw. W konsekwencji, uznając, że żaden z organów wskazanych we wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego nie jest właściwy do załatwienia sprawy, na podstawie art. 15 § 2 w związku z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny wniosek oddalił.