II SA/Bd 417/10
WyrokWSA w Bydgoszczy2010-06-29
Skład orzekający: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński, Sędzia WSA Małgorzata Włodarska, Sędzia WSA Grzegorz Saniewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu żołnierza zawodowego ze służby, wszczętej przed 1 stycznia 2008 r., należy stosować przepisy obowiązujące przed tą datą, czy też przepisy w brzmieniu po nowelizacji?Ratio decidendi
Sąd uznał, że w przypadku spraw dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu żołnierza zawodowego ze służby, które zostały wszczęte przed 1 stycznia 2008 r., należy stosować przepisy obowiązujące przed tą datą, zgodnie z regułą intertemporalną zawartą w art. 10 ustawy zmieniającej. Zastosowanie nowszego brzmienia art. 116 ustawy pragmatycznej, które zmienia skutki stwierdzenia nieważności decyzji, było w tej sytuacji nieprawidłowe.Stan faktyczny
Skarżący, A. G., został zwolniony z zawodowej służby wojskowej w 2003 r. Po stwierdzeniu nieważności decyzji o zwolnieniu, organy wojskowe uznały, że data zwolnienia nie ulega zmianie i przyznały mu odszkodowanie, stosując przepisy obowiązujące od 2008 r. Skarżący kwestionował zastosowanie nowych przepisów, argumentując, że postępowanie zostało wszczęte przed ich wejściem w życie i powinno być rozpatrywane według stanu prawnego z 2006 r., co oznaczałoby przywrócenie do służby. Po utrzymaniu w mocy decyzji przez organ odwoławczy, skarżący wniósł skargę do WSA.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił zaskarżoną decyzję Szefa Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych oraz poprzedzającą ją decyzję Dowódcy Śląskiego Okręgu Wojskowego, stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, i zasądził od Szefa Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Włodarska (spr.) Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Krystyna Witt po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Szefa Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie świadczeń w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżaną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Szefa Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych na rzecz skarżącego kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z dnia [...] Nr [...], Dowódca Śląskiego Okręgu Wojskowego, działając na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "k.p.a.", art. 116 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t. j.: Dz. U. z 2008 r., Nr 141, poz. 892 ze zm.), zwanej dalej "ustawą pragmatyczną", oraz § 30 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 stycznia 2008 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. z 2008 r., Nr 23, poz. 137 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem MON", w związku ze stwierdzeniem decyzją Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...], Nr [...], nieważności decyzji Dowódcy Śląskiego Okręgu Wojskowego z dnia [...], Nr [...], stwierdził, że data zwolnienia st. sierż. A. G. z zawodowej służby wojskowej w dniu 31 stycznia 2003 r. nie ulega zmianie, uznając jednocześnie, że zwolnienie skarżącego z zawodowej służby wojskowej nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, dokonanego przez Dowódcę Śląskiego Okręgu Wojskowego, oraz przyznając mu odszkodowanie od Skarbu Państwa w wysokości 21.302,40 zł, stanowiące sześciokrotność kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym liczonego według stawek na porównywalnym pod względem stopnia etatowego i grupy uposażenia stanowisku służbowym, obowiązujących w dniu uprawomocnienia się wspomnianej powyżej decyzji Dowódcy Wojsk Lądowych, tj. w dniu 26 września 2009 r. W uzasadnieniu decyzji Dowódca Śląskiego Okręgu Wojskowego wskazał, iż żądanie A. G. dotyczące przywrócenia go do zawodowej służby wojskowej nie może zostać uwzględnione z przyczyn formalno-prawnych. Zgodnie bowiem z obowiązującym aktualnie przepisem art. 116 ustawy pragmatycznej, w przypadku stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej lub wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez organ wojskowy ulegają uchyleniu jego skutki., jednakże data zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej nie ulega zmianie, a żołnierzowi zawodowemu przysługuje odszkodowanie od Skarbu Państwa w wysokości sześciokrotności kwoty uposażenia zasadniczego, wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, z uwzględnieniem powstałych zmian mających wpływ na prawo do uposażenia lub jego wysokość, a w przypadku gdy stanowisko służbowe, które żołnierz zawodowy zajmował przed zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, nie istnieje, według stawek na porównywalnym pod względem stopnia etatowego i grupy uposażenia stanowisku służbowym, obowiązujących w dniu uprawomocnienia się decyzji stwierdzającej nieważność wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Organ podkreślił, że w sprawie skarżącego zachodzi podstawa do zastosowania przepisu art. 116 w brzmieniu aktualnym, ponieważ ponowne wszczęcie przez Dowódcę Wojsk Lądowych postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dowódcy Śląskiego Okręgu Wojskowego, zakończone wydaniem przez ten organ w dniu [...] decyzji Nr [...], nastąpiło w nowym stanie prawnym, tj. po dniu 1 stycznia 2008 r. Wskazał również, iż wcześniejsze postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] zostało ostatecznie zakończone w okresie obowiązywania poprzedniej regulacji, tj. w dniu [...] kiedy to Minister Obrony Narodowej ostateczną decyzją Nr [...] utrzymał w mocy decyzję Dowódcy Wojsk Lądowych, Nr [...], z dnia [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Dowódcy Śląskiego Okręgu Wojskowego Nr [...] z dnia [...]. Wyjaśniono także, że okoliczność, iż wyrokiem z dnia [...] w sprawie o sygn. akt [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie obydwie te decyzje organów wojskowych uchylił, nie wpływa na ostateczny charakter tych rozstrzygnięć.
Od powyższej decyzji A. G. odwołał się do Szefa Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych, wnosząc o stwierdzenie nieważności skarżonej decyzji, jako rażąco naruszającej prawo, ewentualnie o uchylenie skarżonej decyzji w całości i orzeczenie w tym zakresie co do istoty sprawy bądź przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu odwołania skarżący podniósł, iż wszczął postępowanie mające na celu usunięcie z obrotu prawnego decyzji o wypowiedzeniu w dniu 3 listopada 2006 r., w związku z czym jego sprawę należy rozpatrzyć w oparciu o stan prawny obowiązujący w tej dacie. Obowiązek taki wynika bowiem z treści art. 10 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2007 r., Nr 176, poz. 1242), zwanej dalej "ustawą zmieniającą", zgodnie z którym sprawy wszczęte, lecz niezakończone ostateczną decyzją przed dniem wejścia tej ustawy w życie, tj. przed dniem 1 stycznia 2008 r., należy prowadzić na podstawie dotychczasowych przepisów. Przypomniał, że przed dniem 1 stycznia 2008 r. art. 116 ustawy pragmatycznej nie regulował konsekwencji stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej lub wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, w związku z czym stosowano ogólnie obowiązujące przepisy i zasady prawne, co oznaczało, iż decyzja o zwolnieniu ze służby była nieważna już w dacie jej wydania, a żołnierz znajdował się znów w takiej sytuacji służbowej, w jakiej pozostawał w dniu zwolnienia ze służby. Z uwagi na powyższe osoba zwolniona z rażącym naruszeniem prawa nigdy nie przestawała być żołnierzem zawodowym, a okres oczekiwania na stwierdzenie nieważności decyzji zaliczano do przebiegu służby. W związku z tym A. G. skonstatował, że powinien zostać przywrócony do służby na dotychczasowym stanowisku z jednoczesnym wypłaceniem mu uposażenia za okres, w którym faktycznie służby nie pełnił. Poza tym odwołujący się zauważył, iż przepis art. 116 ustawy pragmatycznej w aktualnym brzmieniu narusza podstawowe, konstytucyjne zasady obowiązujące w praworządnym państwie, wynikające przede wszystkim z art. 60 i art. 65 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji, art. 25 lit. c Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych w zw. z art. 87 ust. 1 Konstytucji, art. 32 Konstytucji, a ponadto z art. 2 ust. 2 ustawy pragmatycznej. Taki stan rzeczy sprawia, że wskutek zastosowania tego przepisu przy rozpatrywaniu sprawy przez organ wojskowy I instancji naruszone zostały jego konstytucyjne prawa, co również przesądza o wadliwości skierowanej do niego decyzji.
Decyzją z dnia [...] Nr [...], Szef Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych, po rozpatrzeniu odwołania A. G. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, iż nie można przyjąć, że obecnie tocząca się sprawa powinna być rozpatrywana według stanu prawnego obowiązującego przed dniem 1 stycznia 2008 r., ponieważ jest to nowe postępowanie, które zostało wszczęte po tej dacie. W związku z tym wbrew twierdzeniom odwołującego się nie znajduje w niniejszej sprawie zastosowania regulacja zawarta w art. 10 ustawy zmieniającej. Wskazał również, że gdyby ustawodawca wprowadzając z dniem 1 stycznia 2008 r. zmianę w art. 116 ustawy pragmatycznej zamierzał jednocześnie wyłączyć stosowanie tego przepisu w nowym brzmieniu wobec żołnierzy zwolnionych ze służby na podstawie ostatecznych decyzji wydanych przed dniem 1 stycznia 2008 r., to niewątpliwie wyraźnie by tę kwestię uregulował. Zauważył także, iż przepis art. 10 ustawy zmieniającej jest przepisem szczególnym i jako taki musi być interpretowany ściśle, a nie rozszerzająco. Ponadto organ II instancji podkreślił, że nie jest uprawnione stwierdzenie odwołującego się, iż przysługuje mu uposażenie zasadnicze i inne należności od dnia faktycznego zwolnienia z zawodowej służby wojskowej do dnia uprawomocnienia się decyzji Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...], ponieważ żołnierzowi zawodowemu przysługuje uposażenie tylko za okres, w którym faktycznie pełnił zawodową służbę wojskową.
Na decyzję organu odwoławczego A. G. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, wnosząc o uchylenie w całości zaskarżanej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Dowódcy Śląskiego Okręgu Wojskowego Nr [...] z dnia [...], ewentualnie o stwierdzenie ich nieważności. Ponadto skarżący wniósł o przedstawienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszcz Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego dotyczącego zgodności art. 116 ustawy pragmatycznej z art. 60 i art. 65 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji oraz art. 25 lit. c Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych w zw. z art. 87 ust. 1 Konstytucji, a także z art. 2, art. 7, art. 32 i art. 45 ust. 1 Konstytucji oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, od odpowiedzi na które to pytanie zależy, jego zdaniem, rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. A. G. zarzucił zaskarżonej decyzji zarówno naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 10 ustawy zmieniającej, poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż nie ma on w sprawie zastosowania, art. 116 ustawy pragmatycznej oraz § 30 rozporządzenia MON, poprzez ich nieuzasadnione zastosowanie w niniejszej sprawie i podjęcie w oparciu o nie zaskarżonego rozstrzygnięcia, a także art. 60 i art. 65 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji oraz art. 25 lit. c Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych w zw. z art. 87 ust. 1 Konstytucji, art. 32 Konstytucji oraz art. 2, art. 7, art. 45 ust. 1 Konstytucji i art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, poprzez podjęcie rozstrzygnięcia opartego o obowiązujący przepis prawny pomimo jego sprzeczności z podstawowymi prawami i wolnościami skarżącego, jak również naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 6 k.p.a. i art. 7 k.p.a. w zw. z art. 138 k.p.a., poprzez brak oparcia działań organu o obowiązujące normy prawne, nieprawidłowe ustalenie znaczenia tych norm, wadliwe dokonanie subsumcji oraz nieprawidłowe ustalenie następstw prawnych sytuacji w jakiej znalazł się skarżący, a także art. 7 i art. 77 k.p.a. w zw. z art. 138 k.p.a., poprzez nie podjęcie kroków niezbędnych do załatwienia sprawy w sposób praworządny i z uwzględnieniem słusznego interesu skarżącego. W uzasadnieniu skargi skarżący, podobnie jak w odwołaniu, podniósł, iż jego sprawę organy wojskowe powinny rozpatrywać w oparciu o stan prawny istniejący w dacie wszczęcia postępowania mającego na celu usunięcie z obrotu prawnego wadliwej decyzji z dnia [...], tj. w dniu 3 listopada 2006 r., co wprost wynika z regulacji art. 10 ustawy zmieniającej. Wszczęte wówczas postępowanie nie zostało zakończone do dnia 1 stycznia 2008 r., kiedy to weszły w życie zmiany w brzmieniu art. 116 ustawy pragmatycznej, wskutek czego w przedmiotowej sprawie przepis ten nie znajduje zastosowania. Powtórzył również zawarty w odwołaniu zarzut, iż przepis art. 116 ustawy pragmatycznej narusza jego prawa obywatelskie wynikające z Konstytucji oraz Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych., wskutek czego wydana na jego podstawie decyzja jest wadliwa. Zauważył ponadto, że w porównaniu z innymi przedstawicielami służb mundurowych ustawodawca bardzo niekorzystnie uregulował skutki stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby w odniesieniu do żołnierzy zawodowych, przez co naruszona została konstytucyjna zasada równości. W związku z powyższym skarżący stwierdził, że obecnie obowiązujące rozwiązanie prawne oznacza, iż decyzja o zwolnieniu ze służby, nawet w przypadku podjęcia jej z rażącym naruszeniem prawa, pociąga za sobą nieodwracalne skutki.
W odpowiedzi na skargę Szef Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych wniósł o jej oddalenie w całości. W uzasadnieniu podtrzymał pogląd wyrażony w zaskarżonej decyzji, zgodnie z którym obecnie toczące się postępowanie, wszczęte po dniu 1 stycznia 2008 r., stanowi sprawę nową, w związku z czym nie znajduje do niej zastosowania regulacja art. 10 ustawy zmieniającej. Z uwagi na powyższe rozpatrzenie wniosku skarżącego musiało nastąpić w oparciu o aktualne brzmienie przepisu art. 116 ustawy pragmatycznej. Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów naruszenia art. 6, art. 7 i art. 77 w zw. z art. 138 k.p.a., organ uznał, że są one bezpodstawne, ponieważ w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego zebrano kompletną dokumentację sprawy i dokonano analizy stanu prawnego zmieniającego się na przestrzeni poszczególnych lat służby wojskowej A. G., co jednakże nie dało podstaw do uwzględnienia stanowiska prezentowanego w sprawie przez skarżącego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jedną z form sprawowanej kontroli działalności administracji publicznej w ramach postępowania sądowoadministracyjnego jest rozpoznawanie skarg na decyzje administracyjne. Sąd ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, biorąc pod uwagę stan prawny istniejący w dacie wydania tej decyzji oraz stan faktyczny ustalony przez organy prowadzące postępowanie w sprawie.
Stwierdzenie w trakcie rozpoznawania skargi na decyzję administracyjną, iż nastąpiło w toku postępowania administracyjnego naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, jak również konstatacja, że miało miejsce naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy też naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, co do zasady obliguje Sąd do uchylenia tej decyzji w całości albo w części, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a."
Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do oceny, czy właściwe organy wojskowe orzekając o sytuacji prawnej skarżącego w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji Dowódcy Śląskiego Okręgu Wojskowego z dnia [...], Nr [...], które nastąpiło na mocy decyzji Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] Nr [...], działały prawidłowo stosując przepisy art. 116 ustawy pragmatycznej w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2008 r., czy też może należało zastosować ogólną zasadę dotyczącą następstw stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, do której stosowania organy były zobowiązane w poprzednim stanie prawnym. Materialnoprawną podstawą tej oceny jest przepis art. 10 ustawy zmieniającej, wyrażający regułę intertemporalną.
Należy zauważyć, iż przepisy art. 116 ustawy pragmatycznej w brzmieniu aktualnym, tj. obowiązującym od dnia 1 stycznia 2008 r., regulują szczegółowo następstwa stwierdzenia nieważności decyzji dotyczących zwolnienia z zawodowej służby wojskowej lub wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Zgodnie z tą regulacją ulegają wówczas uchyleniu skutki takich decyzji, jednakże data zwolnienia z zawodowej służby wojskowej nie ulega zmianie, przy czym uznaje się, że zwolnienie żołnierza zawodowego nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ. Żołnierzowi zawodowemu nie przysługuje również możliwość kontynuowania służby, przysługuje mu jednak od Skarbu Państwa odszkodowanie w wysokości sześciokrotności kwoty uposażenia zasadniczego, wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, z uwzględnieniem powstałych zmian mających wpływ na prawo do uposażenia lub jego wysokość, a w przypadku gdy stanowisko służbowe, które żołnierz zawodowy zajmował przed zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, nie istnieje, według stawek na porównywalnym pod względem stopnia etatowego i grupy uposażenia stanowisku służbowym, obowiązujących w dniu uprawomocnienia się decyzji stwierdzającej nieważność. Natomiast przed dniem 1 stycznia 2008 r. ustawa pragmatyczna nie regulowała w ogóle sytuacji prawnej żołnierza zawodowego po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu nieważności decyzji dotyczących zwolnienia z zawodowej służby wojskowej lub wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. W związku z tym w celu ustalenia tej sytuacji należało odwołać się do zapatrywań doktryny i orzecznictwa na problem następstw stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Zgodnie zaś z utrwalonymi poglądami w tej kwestii decyzja, której nieważność stwierdzono, nie wywołuje żadnych skutków prawnych od chwili jej wydania. Z tej ogólnej zasady wynikał obowiązek przyjmowania przez organy wojskowe w przypadku stwierdzenia nieważności skierowanych do żołnierza zawodowego decyzji orzekających zwolnienie z zawodowej służby wojskowej lub wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, iż żołnierz ów nigdy formalnie nie przerwał wypełniania służby na zajmowanym stanowisku, z wszelkimi konsekwencjami natury finansowej wynikającymi z takiego założenia.
Stosownie do ogólnie przyjętej zasady obowiązującej w postępowaniu administracyjnym, organy rozpatrują sprawę i wydają decyzję w oparciu o przepisy prawa materialnego obowiązujące w dacie orzekania, chyba że z przepisów szczególnych wyraźnie wynika obowiązek odwoływania się do regulacji wcześniejszych. W niniejszej sprawie mamy właśnie do czynienia z takim przepisem szczególnym w postaci art. 10 ustawy zmieniającej, stosownie do którego sprawy wszczęte, lecz niezakończone ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, prowadzi się na podstawie przepisów dotychczasowych. Jak słusznie stwierdził NSA w wyroku z dnia 26 kwietnia 2010 r. w sprawie I OSK 1476/09 (niepublikowany), ze względu na rodzaj regulacji zamieszczonej w art. 116 ustawy pragmatycznej należy przyjąć, iż reguła intertemporalna wyrażona w przepisie art. 10 ustawy zmieniającej odnosi się do postępowania mającego na celu stwierdzenie nieważności decyzji, nie zaś do postępowań zmieniających i przyznających odszkodowanie. Tym samym warunkiem zastosowania obowiązujących uprzednio zasad przy ustalaniu sytuacji prawnej żołnierza zawodowego po stwierdzeniu nieważności skierowanych do niego decyzji jest fakt wszczęcia przez zainteresowanego stosownego postępowania nieważnościowego przed dniem wejścia w życie nowelizacji art. 116 ustawy pragmatycznej, tj. przed dniem 1 stycznia 2008 r.
Odnosząc powyższe uwagi do rozpatrywanej sprawy podkreślić należy, iż zajęte przez organy wojskowe stanowisko zasługiwałoby na uwzględnienie tylko w przypadku wniesienia przez skarżącego po dniu 1 stycznia 2008 r. nowego wniosku w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...]. Tymczasem z akt sprawy nie wynika fakt skierowania przez A. G. do Dowódcy Wojsk Lądowych kolejnego wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, na podstawie której wypowiedziano mu stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej. W związku z korzystnym dla siebie wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia [...], którym uchylono orzeczenia wydane przez organy wojskowe w postępowaniu nieważnościowym, tj. decyzję Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...], Nr [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...], oraz decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...], Nr [...], utrzymującą tą decyzję w mocy, skarżący skierował do Dowódcy Wojsk Lądowych w dniu [...] pismo zawierające wniosek o przywrócenie do zawodowej służby wojskowej. Pismo to, w opinii Sądu, nie stanowiło kolejnego wniosku mającego na celu wszczęcie postępowania nieważnościowego, lecz powinno być traktowane jako wezwanie organu do wykonania prawomocnego wyroku sądu administracyjnego, o którym mowa w art. 154 § 1 p.p.s.a. Wezwanie to było w pełni uzasadnione, ponieważ wskutek uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie decyzji wydanych w postępowaniu nieważnościowym, wszczętym przez skarżącego w listopadzie 2006 r., właściwe organy wojskowe zostały zobligowane do ponownego rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności, stosownie do art. 286 p.p.s.a. Obowiązkowi temu uczyniono zadość z racji wydania w dniu [...] przez Dowódcę Wojsk Lądowych, jako organ właściwy do przeprowadzenia postępowania nieważnościowego, decyzji Nr [...], którą stwierdzono nieważność decyzji objętej wnioskiem.
Wobec nakreślonych powyżej faktów nie podlega wątpliwości, że chociaż ponowne rozpatrzenie wniosku A. G. z listopada 2006 r. nastąpiło po wejściu w życie nowelizacji art. 116 ustawy pragmatycznej, to jednak formalnie stosowne postępowanie nieważnościowe zostało przez niego wszczęte w uprzednio obowiązującym stanie prawnym, tj. przed dniem 1 stycznia 2008 r. W związku z tym w rozpatrywanym przypadku została spełniona określona w art. 10 ustawy zmieniającej przesłanka stosowania przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 2008 r., co oznacza niemożność zastosowania przepisów art. 116 ustawy pragmatycznej przy określaniu skutków stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Tymczasem Dowódca Śląskiego Okręgu Wojskowego w decyzji z dnia [...] określił skutki stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej w oparciu o przepisy art. 116 ustawy pragmatycznej, dopuszczając się w ten sposób naruszenia prawa materialnego, tj. przepisu art. 10 ustawy zmieniającej, poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Z uwagi na to uchybienie Sąd zobligowany został do uchylenia zarówno tej decyzji, jak i utrzymującej ją w mocy decyzji Szefa Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych z dnia [...]. Podstawę prawną takiego rozstrzygnięcia stanowi przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.
W związku z uwzględnieniem skargi wskutek stwierdzenia naruszenia prawa materialnego Sąd postanowił nie odnosić się szczegółowo do podniesionych przez skarżącego zarzutów naruszenia przepisów proceduralnych. Zarzuty te stanowią, w ocenie Sądu, jedynie pochodną zarzutów prawnomaterialnych i nie mają decydującego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.
Odnosząc się zaś do poruszanej przez skarżącego kwestii niezgodności art. 116 ustawy pragmatycznej ze wskazanymi w skardze przepisami Konstytucji i regulacjami aktów prawa międzynarodowego, co w jego opinii skutkuje nielegalnością działania organów w związku z oparciem decyzji na przepisach niekonstytucyjnych i sprzecznych z normami prawa międzynarodowego, podkreślić przede wszystkim należy, iż ocena konstytucyjności i zgodności z prawem międzynarodowym określonych regulacji ustawowych nie leży w kompetencji sądów administracyjnych, lecz jest zadaniem Trybunału Konstytucyjnego. Jak już bowiem zakomunikowano na wstępie niniejszych rozważań, zadaniem sądów administracyjnych jest jedynie kontrola legalności działania organów administracji publicznej, która odbywa się poprzez pryzmat obowiązującego stanu prawnego. W związku z tym dopóki Trybunał Konstytucyjny w drodze właściwego postępowania nie stwierdzi niezgodności określonego przepisu z Konstytucją lub z wiążącym Polskę aktem prawa międzynarodowego, dopóty Sąd ma obowiązek dokonywania kontroli w oparciu o ten przepis, ponieważ zachowuje on swoją moc wiążącą. Podobnie orzekające w sprawie organy administracji publicznej są związane obowiązującym brzmieniem przepisu, który stanowi materialną podstawę załatwienia sprawy administracyjnej. Co prawda skarżący zamieścił w skardze wniosek dotyczący przedstawienia przez Sąd pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu co do zgodności art. 116 ustawy pragmatycznej z Konstytucją, jednakże zauważyć należy, iż zgodnie z przepisem art. 193 Konstytucji i art. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. z 1997 r., Nr 102, poz. 643 ze zm.) sąd uprawniony jest do wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym tylko wówczas, gdy od odpowiedzi na to pytanie zależy rozstrzygnięcie toczącej się przed nim sprawy. Tymczasem w opinii Sądu dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy kwestia zgodności art. 116 ustawy pragmatycznej z Konstytucją nie ma w ogóle znaczenia, ponieważ istota sporu sprowadza się do problemu oceny prawidłowego zastosowania przez organy wojskowe reguły intertemporalnej wyrażonej w art. 10 ustawy zmieniającej. Na taką właśnie istotę sporu wskazują podniesione w skardze zarzuty. Dodać w tym miejscu także należy, że to orzekający w sprawie sąd zawsze decyduje o konieczności wystąpienia z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego, biorąc pod uwagę okoliczności danej sprawy, w żadnym wypadku nie będąc związanym wnioskiem strony w tym zakresie. Ponieważ przepis art. 116 ustawy pragmatycznej nie stanowi w przedmiotowej sprawie wzorca kontroli działania organów, Sąd uznał, iż nie ma potrzeby i zarazem możliwości wszczynania postępowania mającego na celu badanie jego konstytucyjności.
Wobec faktu uchylenia przez Sąd decyzji wydanych w I i II instancji, właściwe organy wojskowe raz jeszcze rozpatrzą sprawę A. G., prawidłowo orzekając o skutkach stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...], z uwzględnieniem uwag poczynionych w niniejszym uzasadnieniu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło