II GSK 1807/11
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2012-07-10
Skład orzekający: Gabriela Jyż, Urszula Raczkiewicz, Jacek Czaja
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny mógł przy ocenie legalności uchwały Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia uwzględnić kryteria i okoliczności dotyczące wyników egzaminu adwokackiego innych osób zdających ten sam egzamin?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uchylił wyrok WSA, wskazując, że sąd administracyjny I instancji nie może wykraczać poza granice sprawy administracyjnej i oceniać legalności aktu administracyjnego na podstawie materiałów dotyczących innych osób i innych spraw. Dopuszczenie dowodu spoza akt sprawy oraz ocena innych uchwał niż zaskarżona narusza przepisy postępowania i granice kontroli sądowej.Stan faktyczny
F.A. uzyskał negatywny wynik z egzaminu adwokackiego z powodu oceny niedostatecznej z zadania z prawa cywilnego. Komisja Egzaminacyjna II Stopnia utrzymała negatywną ocenę, kwestionując merytoryczne i formalne aspekty apelacji przygotowanej przez F.A. WSA uchylił uchwałę Komisji II Stopnia, wskazując na niespójność kryteriów oceny i naruszenia prawa przez organ odwoławczy. Komisja zaskarżyła wyrok do NSA.Rozstrzygnięcie
Uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 kwietnia 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 2621/10 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie; zasądził od F.A. na rzecz Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości 280 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Urszula Raczkiewicz (spr.) Sędzia del. WSA Jacek Czaja Protokolant Monika Tutak - Rutkowska po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 6 kwietnia 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 2621/10 w sprawie ze skargi F. A. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyników egzaminu adwokackiego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W., 2. zasądza od F. A. na rzecz Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego 280 (dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 6 kwietnia 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 2621/10, po rozpoznaniu sprawy ze skargi F.A.
na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego z [...] października
2010 r., nr [...] , w przedmiocie ustalenia wyników egzaminu adwokackiego: 1/ uchylił zaskarżoną uchwałę, 2/ stwierdził, że uchylona uchwała nie podlega wykonaniu, 3/ zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.
Sąd pierwszej instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia.
Komisja Egzaminacyjna Nr [...] do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego
w 2010 r. z siedzibą we Wrocławiu uchwałą z [...] lipca 2010 r., nr [...], stwierdziła, że F.A. uzyskał wynik negatywny z egzaminu adwokackiego, bowiem z trzeciej części egzaminu obejmującej zadanie z zakresu prawa cywilnego otrzymał ocenę niedostateczną. Zgodnie z art. 78 f ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (tekst jednolity: Dz. U. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188 ze zm.), dalej:u.p.a., pozytywny wynik z egzaminu adwokackiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu adwokackiego otrzymał ocenę pozytywną.
Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego, dalej: Komisja II stopnia, po rozpatrzeniu odwołania F.A. uchwałą z [...] października 2010 r. utrzymała zaskarżoną uchwałę w mocy. Komisja II stopnia nie podzieliła stanowiska egzaminatorów, że apelację należało oprzeć na zarzutach naruszenia prawa materialnego, stwierdzając, że można było ją także oprzeć na zarzutach naruszenia prawa procesowego. Komisja wskazała, że lektura materiałów przygotowanych na potrzeby kazusu z prawa cywilnego pozwala jedynie na przyjęcie, że powodem oddalenia w całości powództwa o zadośćuczynienie było ustalenie przez sąd okręgowy, braku związku przyczynowego pomiędzy pobytem powoda w szpitalu a ujawnionym u niego nowotworem wątroby. Z uzasadnienia orzeczenia sądu I instancji nie wynika, że sąd przyjął za ustalenia własne istnienie związku przyczynowego pomiędzy pobytem powoda i zabiegiem wykonywanym w szpitalu a zakażeniem wirusem HCV, skutkującym doznaniem krzywdy zasługującej na zadośćuczynienie określone w przepisie art. 445 § 1 k.c. W tej sytuacji Komisja II stopnia uznała za uzasadniony zarzut odwołania F.A., że w świetle nieprecyzyjnych ustaleń sądu w wyroku objętym kazusem, nie było błędem konstruowanie apelacji w oparciu o zarzuty naruszenia prawa procesowego.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisu art. 231 k.p.c. sformułowanego przez skarżącego w przygotowanej apelacji Komisja II stopnia wskazała, że wprawdzie dopuszczalne było powołanie takiego zarzutu, ale w całości podzieliła ocenę egzaminatorów, że uzasadnienie pracy egzaminacyjnej (apelacji) było lakoniczne, powierzchowne i wręcz skrótowe oraz, że odnosiło się wyłącznie do zagadnienia stosowania dowodu prima facie w tzw. procesach lekarskich. W pracy zabrakło wywodów dotyczących ustaleń sądu poczynionych odnośnie choroby nowotworowej i ewentualnego rozróżnienia zakresu żądań. Komisja stwierdziła, że skarżący nie dostrzegł istoty zadania z zakresu prawa cywilnego, która polegała na rozgraniczeniu skutków zakażenia WZW typu C od choroby nowotworowej, która nie miała związku z tym zakażeniem (co w pełni odzwierciedlał przygotowany na potrzeby kazusu materiał dowodowy w postaci dwóch opinii lekarskich).
W ocenie Komisji II stopnia redakcja drugiego zarzutu procesowego - naruszenia przepisu art. 233 k.p.c. - potwierdza, że skarżący wadliwie połączył zarażenie wirusem zapalenia wątroby typu C z odpowiedzialnością za rozwój pierwotnego nowotworu wątroby, co nie wynikało przecież z ustaleń sądu, a ponadto pozostawało w rażącej sprzeczności z opinią biegłego sądowego dr. N., na którą skarżący powoływał się w treści zarzutu pierwszego z art. 231 k.p.c. W ocenie Komisji redakcja tego zarzutu odnoszącego się do przekroczenia przez sąd granic swobodnej oceny dowodów w połączeniu z redakcją kolejnych dwóch zarzutów naruszenia przepisu art. 6 k.c. oraz art. 328 § 2 k.p.c., przy jednoczesnym braku omówienia tych zarzutów w uzasadnieniu przygotowanego środka odwoławczego, podaje w wątpliwość podlegającą ocenie umiejętność stosowania i interpretacji przepisów prawa, a ponadto budzi wątpliwości, czy praca egzaminacyjna była samodzielna.
Dopuszczalne było także postawienie w apelacji zarzutu naruszenia przepisu art. 328 § 2 k.p.c., ale uzasadnienie zarzutu nie dotykało oceny kluczowych dowodów w sprawie w postaci wykonanych na zlecenie sądu opinii lekarskich, a dotyczyło wyłącznie pominięcia przez sąd zeznań żony zmarłego powoda. Zarzut ten nie został w apelacji uzasadniony, a tego braku nie sanują wywody zawarte w odwołaniu od Uchwały. Nie było wadliwe powołanie art.6 k.c., ale jego redakcja stanowiła w istocie powtórzenie zarzutu z art. 231 k.p.c.
Komisja Egzaminacyjna II Stopnia w konkluzji wskazała, iż rozpoznając sprawę jako organ odwoławczy dokonała weryfikacji opinii egzaminatorów, podzielając w całości oceny wyrażone w tych opiniach, nie dostrzegając w nich istotnych uchybień, które powodowałyby konieczność podwyższenia ocen cząstkowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uwzględniając skargę F.A., uchylił uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodził się ze stanowiskiem organów obydwu instancji, że skarżący w sporządzonej apelacji nie zawarł wywodów dotyczących ustaleń sądu poczynionych odnośnie choroby nowotworowej i ewentualnego rozróżnienia zakresu zaskarżenia oraz, że nie podzielił stanowiska, iż brak jest związku przyczynowego pomiędzy ewentualnym zakażeniem powoda wirusem zapalenia wątroby typu C w 2006 r. a pojawieniem się zmian nowotworowych.
W ocenie WSA, Komisja Egzaminacyjna II Stopnia podważyła istotę oceny organu I instancji, nie podzielając poglądu obydwu egzaminatorów sprawdzających pracę kandydata, iż prawidłowe rozwiązanie zadania z prawa cywilnego powinno polegać na sporządzeniu apelacji opartej wyłącznie na zarzucie naruszenia prawa materialnego. Podkreśliła, że nie było błędem konstruowanie apelacji w oparciu o zarzuty naruszenia prawa procesowego i dopuszczalne było postawienie zarzutu naruszenia art. 231 k.p.c., art. 238 § 2 k.p.c., art. 6 k.c. Ponadto Komisja Egzaminacyjna II Stopnia nie zanegowała ustaleń organu I instancji, że skarżący prawidłowo rozwiązał zadanie, składając apelację, która spełniała wszelkie wymogi formalne, język apelacji jest poprawny, a styl nie budzi zastrzeżeń. Jednakże pomimo powyższego Komisja Egzaminacyjna II Stopnia wskazała, iż nie dostrzega w ocenach zawartych w opiniach egzaminatorów organu I instancji istotnych uchybień, które powodowałyby konieczność podwyższenia ocen cząstkowych. Stwierdziła, iż uzasadnienie pracy było lakoniczne, powierzchowne i wręcz skrótowe, odnosiło się wyłącznie do zagadnienia stosowania dowodu prima facie w tzw. procesach lekarskich.
Zdaniem WSA w świetle powyższego doszło do naruszenia przez Komisję Egzaminacyjną II Stopnia art. 78d ust. 1 oraz art. 78e ust. 2 p.o.a. Przy ocenie zadań z części drugiej do piątej egzaminu adwokackiego należy brać pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowania przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji oraz poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, który zgodnie z zadaniem reprezentuje. Sąd wskazał, że w przedmiotowej sprawie bezsporne jest, iż sporządzona przez skarżącego w rozwiązaniu zadania z prawa cywilnego apelacja i przedstawione w niej zarzuty zmierzały do uwzględnienia powództwa zgodnie z interesem powódki. Organ II instancji w znacznej części zanegował pogląd obydwu egzaminatorów sprawdzających pracę kandydata, nie podważył też poprawności formalnej apelacji. Jednakże w zaskarżonej uchwale w jakikolwiek sposób nie wskazano, dlaczego pomimo ww. okoliczności ocena pracy skarżącego w zakresie zadania z prawa cywilnego nie zasługuje na podwyższenie np. na ocenę dostateczną. Nie starano się wykazać wpływu niedostrzeżenia przez skarżącego wszystkich problemów, jakie postawiono w omawianym zadaniu, oraz skrótowości uzasadnienia apelacji na ostateczną ocenę pracy, pomimo poprawnego rozwiązania zadania polegającego na sporządzeniu apelacji zawierającej zarzuty procesowe i spełniającej wszelkie formalne przesłanki wynikające z przepisów k.p.c.
Ponadto zdaniem Sądu zawarcie w zaskarżonej uchwale stwierdzenia, iż redakcja zarzutu naruszenia art. 233 k.p.c. podaje w wątpliwość, czy praca skarżącego była w pełni samodzielna, stanowi naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a., gdyż organ II instancji w żaden sposób nie wskazał dowodów na poparcie tej tezy.
Na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2011 r. Sąd, przychylając się do wniosku zawartego w skardze, przeprowadził dowód uzupełniający z uchwały Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia z [...] października 2010 r. uchylającej uchwałę Komisji Egzaminacyjnej Nr [...] z siedzibą w W. i stwierdzającej, że R.G. uzyskała wynik pozytywny z egzaminu adwokackiego. Wymieniona przystąpiła do egzaminu adwokackiego przed tym samym organem I instancji co skarżący. Jej praca z zakresu prawa cywilnego była oceniana przez tych samych co praca skarżącego – egzaminatorów. R.G. analogicznie jak skarżący rozwiązując zadanie, sporządziła apelację, w której zawarła zarzuty naruszenia art. 233 § 1 k.p.c., art. 231 k.p.c., art. 238 § 2 k.p.c. i art. 6 k.c. i także uzyskała ocenę niedostateczną. Podobnie jak w przypadku skarżącego w uchwale II instancji podważono znaczną część zarzutów egzaminatorów, wskazując m.in. iż sformułowanie zarzutu prawa materialnego wchodzi w rachubę tylko wtedy, gdy stan faktyczny będący podstawą zaskarżonego wyroku nie budzi zastrzeżeń. Komisja Egzaminacyjna II Stopnia, inaczej niż u skarżącego uznała, iż odwołanie jest zasadne i podwyższyła ocenę R.G. z zadania z prawa cywilnego do oceny dostatecznej.
Zdaniem WSA z powyższego wynika, że organ odwoławczy nie stosował jednolitych kryteriów oceny przy rozpatrywaniu odwołań z zakresu zadania z prawa cywilnego, podczas gdy jednym z celów nowelizacji ustawy – Prawo o adwokaturze było ujednolicenie poziomu egzaminu na terenie całego kraju. Sąd stwierdził, że niedopuszczalne jest przyjmowanie innych kryteriów i stanowiska w sprawach, których istota oparta jest na tym samym zadaniu egzaminacyjnym.
Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości skargą kasacyjną zaskarżyła ten wyrok w całości. Wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Wnosząca skargę kasacyjną opierając się na podstawie art. 174 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 14 marca 2012 r., poz. 270), dalej: "p.p.s.a.", zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:
1. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ
na wynik sprawy, to jest art. 106 § 3 i art. 133 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. poprzez niewłaściwe ich zastosowanie, polegające na przyjęciu za podstawę rozstrzygnięcia informacji, która nie znajduje odzwierciedlenia w aktach sprawy oraz nie została skonfrontowana z aktami sprawy, a w konsekwencji błędne uznanie, iż niedopuszczalne jest przyjmowanie przez Komisję
II stopnia odmiennych stanowisk w sprawach, których istota oparta jest
na tym samym zadaniu egzaminacyjnym;
2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez naruszenie zasad uzasadniania wyroku, polegające na lakonicznym wzmiankowaniu istotnych okoliczności sprawy;
3. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 78e ust. 2 Prawa o adwokaturze
w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez wadliwe przyjęcie,
że niedopuszczalne jest przyjmowanie przez Komisję II stopnia odmiennych stanowisk w sprawach, których istota oparta jest na tym samym zadaniu egzaminacyjnym;
4. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez błędne ustalenie, że Komisja II stopnia nie dokonała powtórnej oceny pracy skarżącego z zakresu prawa cywilnego i nie stwierdziła istnienia wad uzasadniających negatywną ocenę tej pracy;
5. naruszenie prawa materialnego, to jest art. 78d ust. 1 oraz art. 78e ust. 2 Prawa o adwokaturze w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez niewłaściwe ich zastosowanie, polegające na przyjęciu, że zaskarżona uchwała Komisji II stopnia została wydana z naruszeniem przywołanych przepisów Prawa o adwokaturze, podczas gdy ocena prac egzaminacyjnych skarżącego, w tym również ocena jego pracy z zakresu prawa cywilnego, została dokonana w oparciu o ustawowe kryteria oceny i w sposób
z nimi zgodny;
6. z ostrożności procesowej, na wypadek nieuwzględnienia powyższych zarzutów, naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez wydanie orzeczenia wykraczającego poza granice sprawy administracyjnej
w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego skarżącego.
Uzasadniając zarzuty wnosząca skargę kasacyjną stwierdza, że zastosowała te same kryteria oceny pracy egzaminacyjnej F.A. i R.G., ale przyjęła odmienne stanowisko w obu tych sprawach, ponieważ inaczej te prace oceniła. Uznaje, iż Sąd naruszył art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 131 § 1 p.p.s.a., gdyż dowolnie i bezkrytycznie przyjął, że obie prace wykazują merytoryczne podobieństwo. Sąd błędnie założył, że w sprawach opartych na tym samym zadaniu egzaminacyjnym niedopuszczalne jest zajmowanie przez organ różnych stanowisk.
Sąd I instancji nie wyjaśnił, na czym polegała tożsamość prac obu osób zdających egzamin i dlaczego niedopuszczalne jest zajmowanie przez organy administracji odmiennych stanowisk w sprawach, których istotą jest to samo zadanie egzaminacyjne.
Każda sprawa dotycząca ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego jest sprawa indywidualną w rozumieniu art. 1 ust. 1 k.p.a. i nigdy nie jest rozpatrywana porównawczo. Kryteria oceny prac zostały wskazane w art. 78e ust. 2 u.p.a. i nie należy do nich analiza innych prac ani ocen tych prac.
W ocenie kasatora Sąd wyszedł poza granice sprawy poprzez dokonanie oceny prawnej uchwały podjętej w innej sprawie i dowolnie przyjął, iż uchwała wydana w sprawie R.G. nie narusza prawa. Skontrolował w ten sposób akt, który nie był zaskarżony.
F.A. nie skorzystał z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy.
Zgodnie z przepisem art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 art. 183 p.p.s.a. Stwierdzić należy, ze żadna z tych przesłanek w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi i dlatego kontrola kasacyjna zaskarżonego wyroku dokonana zostanie w granicach wyznaczonych przez podstawy kasacyjne.
Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a.
Rozpatrzenia w pierwszej kolejności wymagają zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, ponieważ zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego przez błędne zastosowanie mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny sprawy stanowiący podstawę wydanego wyroku został ustalony bez naruszenia przepisów postępowania. Przypomnieć należy, że stosownie do art. 174 pkt 2 p.p.s.a. uprawnioną procesową podstawę kasacyjną mogą stanowić tylko te naruszenia, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy sądowoadministracyjnej.
W ramach omawianej podstawy kasacyjnej za uprawiony uznać należy zarzuty ujęte w pkt. 1 i 6 skargi kasacyjnej, tj. naruszenia art. 134 § 1 p.ps.a i powiązany z nim merytorycznie zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a.
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd administracyjny I instancji nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną lecz związany jest granicami danej sprawy. Granice kontroli sądowoadministracyjnej wyznaczone więc zostają przez granice sprawy administracyjnej. Na sprawę administracyjną składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe. O tożsamości sprawy można mówić, gdy dotyczy tego samego podmiotu oraz tych samych praw lub obowiązków i ich podstawy prawnej. Granice orzekania sądu administracyjnego I instancji wyznacza sprawa administracyjna w znaczeniu materialnym. Inaczej mówiąc, kontrola działalności administracji publicznej może być sprawowana jedynie w granicach danej sprawy, ze skargi na konkretny indywidualny akt administracyjny. Uwzględnienie przez sąd administracyjny przy tego rodzaju kontroli legalności rozstrzygnięć wydanych w innych sprawach, nawet o zbliżonym stanie faktycznym ze wskazaniem identycznej podstawy prawnej oznacza, że Sąd dokonał oceny działalności administracji publicznej w szerszym zakresie aniżeli ta do jakiej był upoważniony.
Przypomnieć należy także, że sąd administracyjny kontrolę legalności zaskarżonej decyzji opiera co do zasady na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organami administracji wydającymi zaskarżoną decyzję (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Od tej zasady istnieje wyjątek przewidziany w art. 106 § 3 p.p.s.a., który stanowi, że sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Uzupełniające postępowanie dowodowe z dokumentu, o którym mowa w tym przepisie, jest jednak dopuszczalne tylko w sytuacji, gdy dowód będzie pozostawał w związku z oceną legalności zaskarżonego aktu.
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem orzekania Sądu I instancji, w przywołanym wyżej rozumieniu tego pojęcia, była ocena zgodności z prawem uchwały Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości podjęta w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego F.A. i to ta uchwała wyznaczała granice rozpoznawanej sprawy. Dopuszczenie przez Sad I instancji dowodu z uchwały poświęconej wynikowi egzaminu adwokackiego innej osoby, nie znajduje oparcia w art. 106 § 3 p.p.s.a., gdyż nie dotyczy rozstrzyganej sprawy, tylko innej, która nie jest przedmiotem sadowej kontroli i wobec tego dopuszczony dowód nie ma waloru dowodu uzupełniającego w rozpoznawanej sprawie. Okoliczności, które zdecydowały o przyznaniu ocen pozytywnych w innych postępowaniach dotyczących wyników z egzaminu adwokackiego innym osobom uchylają się spod kontroli sadowej w rozpoznawanej sprawie. Omawiając w motywach wyroku okoliczności związane pracą z zakresu prawa cywilnego innej osoby (str. 21 ), WSA naruszył art. 134 § 1 p.p.s.a., wychodząc poza granice sprawy będącej przedmiotem rozstrzygnięcia, a także art. 133 § 1 p.p.s.a., opierając się na dokumencie spoza akt sprawy.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Gdy chodzi o ten zarzut, to Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie w pełni podziela pogląd prawny wyrażony w uchwale składu 7 sędziów NSA sygn. akt. II FPS 8/0, stosownie do którego przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną (art. 174 pkt. 2 p.p.s.a.), jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia. Inaczej mówiąc, zarzut naruszenia przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skuteczny tylko wtedy, gdy uzasadnienie wyroku sporządzone jest w sposób uniemożliwiający kontrolę instancyjną, w szczególności gdy nie zawiera któregoś z elementów konstrukcyjnych wymienionych w powyższym przepisie. W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju uchybień brak.
W odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów procesowych wymienionych w pkt 4 skargi kasacyjnej należy stwierdzić, iż ma racje kasator, że Sąd I instancji pominął w swych rozważaniach niektóre spośród elementów uzasadnienia uchwały Komisji Egzaminacyjnej II stopnia, które legły u podstaw negatywnej ocenę wyniku egzaminu adwokackiego jak np. sformułowania, w których mówi się o tym, że "skarżący nie dostrzegł istoty zadania z zakresu prawa cywilnego..." (str. 5 uchwały), czy też wskazuje się na wady apelacji w postaci braku omówienia stawianych zarzutów w uzasadnieniu przygotowanego środka odwoławczego.." czy też braku oceny kluczowych dowodów (str. 6).
Zarzuty procesowe objęte pkt. 4 skargi kasacyjnej skarżąca powiązała z objętymi pkt. 5 tej skargi zarzutami naruszenia prawa materialnego i z łącznego ich uzasadnienia wynika, że chodzi przede wszystkim o niewłaściwe zastosowanie art. 78d ust. 1 i art. 78e ust. 2 u.p.a. W związku z tym zaś, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, a stwierdzone naruszenia przepisów postępowania podważają prawidłowość ustaleń faktycznych przyjętych przez Sąd I instancji za podstawę wyrokowania w niniejszej sprawie, odnoszenie się przez Naczelny Sąd Administracyjny do zarzutów naruszenia prawa materialnego, przez niewłaściwe zastosowanie jest przedwczesne.
Biorąc powyższe pod uwagę na mocy art. 185 p.p.s.a. i art. 203 pkt. 2 p.ps.a., orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło