II OZ 872/11

Dnia 4 października 2011 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 4 października 2011 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń T.R. i L.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 6 lipca 2011 roku sygn. akt II SA/Łd 161/11 o odmowie dopuszczenia T.R. i L.W. do udziału w postępowaniu sądowym w sprawie ze skargi Spółdzielni A. w Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] grudnia 2010 roku nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji postanawia: oddalić zażalenia. Postanowieniem z dnia 6 lipca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił wnioski T.R. i L.W. o dopuszczenie do udziału w charakterze uczestników postępowania w sprawie ze skargi Spółdzielni A. w Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] grudnia 2010 r. w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że pismami z dnia 18 marca 2011 r. T.R. i L.W. wnieśli o dopuszczenie ich do udziału w niniejszej sprawie w charakterze uczestników postępowania podnosząc, że projektowana inwestycja powstać ma w bezpośrednim sąsiedztwie ich domów i może mieć wpływ na jakość życia ich rodziny. Oddalając wniosek Sąd I instancji wyjaśnił, że wnioskodawcom przysługują ograniczone prawa rzeczowe w postaci własnościowych spółdzielczych praw do domów jednorodzinnych, znajdujących się zasobach Spółdzielni A. w Ł. Domy te położone są na działkach, bezpośrednio sąsiadujących z terenem inwestycji, których użytkownikiem wieczystym pozostaje Spółdzielnia A. w Ł. Sąd I instancji podkreślił, że to Spółdzielnia posiada interes prawny w toczącym się postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji, realizowanej na terenach sąsiednich. Członkowie Spółdzielni, legitymujący się prawem do lokalu, znajdującego się w zasobach Spółdzielni nie mają natomiast legitymacji do kwestionowania zamierzenia inwestycyjnego właściciela działki sąsiedniej. Są oni bowiem reprezentowani przez statutowo właściwe organy Spółdzielni, co dostatecznie zabezpiecza ich interes. W rozpoznawanej sprawie decyzja administracyjna o ustaleniu warunków zabudowy (związana zaledwie z możliwością lokowania określonego rodzaju inwestycji na danym terenie) nie ma wpływu na sferę uprawnień wnioskodawców, związanych z korzystaniem z przysługujących im lokali mieszkalnych (domów jednorodzinnych). Jednobrzmiące zażalenia na powyższe postanowienie złożyli wnioskodawcy. Wnieśli o zmianę postanowienia i dopuszczenie ich do udziału w postępowaniu ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Wnieśli także o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz.U. z 2003 r., Nr 119, poz. 1116 j.t.) przez błędną jego wykładnię oraz art. 1714 tej ustawy przez jego pominięcie. Zarzucili także naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., a także art. 28 k.p.a. i art. 28 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2010 r., Nr 243, poz. 1623 j.t.) przez ich pominięcie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenia wnioskodawców nie zasługują na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 33 § 2 p.p.s.a., udział w charakterze uczestnika postępowania sądowoadministracyjnego może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego. Na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie przysługuje zażalenie. W myśl cytowanego przepisu, osoby, które nie brały udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczył ich interesu prawnego, mogą zgłosić udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym i wnioskować o dopuszczenie do tego postępowania w charakterze uczestnika. W orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie utrwalony jest pogląd, że o tym, czy wnioskodawca ubiegający się o udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma interes prawny w danej sprawie, decyduje norma prawa materialnego, na której oparto zaskarżony akt administracyjny, a nie interes faktyczny (zob. wyr. NSA z dnia 15 kwietnia 1993 r., I SA 1719/92, OSP 1994, z. 10, poz. 199 z aprobującą glosą P. Kucharskiego). Wbrew twierdzeniom wnioskodawców nie posiadają oni interesu prawnego do występowania w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zasadnie Sąd I instancji podkreślił, że kwestia statusu członków spółdzielni mieszkaniowych w zakresie przyznania im przymiotu strony była przedmiotem licznych orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego. W orzeczeniach tych dominuje stanowisko, że członkom spółdzielni mieszkaniowych nie przysługują prawa strony. Przepisy nie przyznają bowiem członkom spółdzielni mieszkaniowych prawa do korzystania z majątku spółdzielczego oraz do rozporządzania rzeczą w rozumieniu art. 140 k.c. W stosunkach zewnętrznych członków spółdzielni reprezentuje jej zarząd. Członkowie spółdzielni kwestionujący działalność zarządu mają prawo czynić to bądź to w drodze postępowania wewnątrzspółdzielczego, bądź też na zasadach ogólnych na drodze postępowania sądowego. Wbrew twierdzeniom wnioskodawców, nie ma znaczenia, czy spółdzielcze prawo do lokalu dotyczy jednego z lokali w budynku wielorodzinnym czy też domu jednorodzinnego. Stosownie bowiem do treści art. 2 ust. 3 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, domem jednorodzinnym w rozumieniu ustawy jest dom mieszkalny, jak również samodzielna część domu bliźniaczego lub szeregowego przeznaczona przede wszystkim do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych. Do domów jednorodzinnych stosuje się przepisy ustawy dotyczące lokali. Ustawodawca wyraźnie i wprost odesłał do ustaw dotyczących lokali, nie wymagając, jak twierdzą w zażaleniach wnioskodawcy, odpowiedniego stosowania tych przepisów. Sytuacja mieszkańców bloku wielorodzinnego i budynku jednorodzinnego może być identyczna. Wnioskodawcy podnoszą, że przedmiotowa inwestycja nie dotyczy wszystkich budynków Spółdzielni, a jedynie tych, do których prawo mają wnioskodawcy. W tym właśnie wnioskodawcy upatrują różnicy w ich sytuacji prawnej i sytuacji prawnej osób dysponujących własnościowym, spółdzielczym prawem do lokalu w budynku wielorodzinnym. Nie można jednak wykluczyć, że również w przypadku budynku wielorodzinnego konkretna inwestycja będzie oddziaływać wyłącznie na poszczególne lokale, ale nie oznacza to jeszcze zindywidualizowania uprawnień osób dysponujących własnościowym, spółdzielczym prawem do lokalu, które pozwalałoby na przyjęcie, że osobom tym przysługuje interes prawny w postępowaniu administracyjnym czy sądowoadministracyjnym. Nadal bowiem prawo to pozostaje prawem ograniczonym, a osoby dysponujące tym prawem reprezentowane będą przez spółdzielnię. Na powyższą ocenę nie ma również wpływu treść art. 1714 ust. 1 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych. Zgodnie z treścią tego przepisu, na pisemne żądanie członka lub osoby niebędącej członkiem spółdzielni, którym przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, spółdzielnia mieszkaniowa jest obowiązana zawrzeć umowę przeniesienia własności lokalu. Oczywistym jest, że przekształcenie własnościowego, spółdzielczego prawa do lokalu (czy też domu jednorodzinnego) w prawa własności, skutkować będzie zmianą sytuacji prawnej podmiotów, których ta zmiana dotyczy. Dopóki jednak zmiana ta nie nastąpiła, to Spółdzielnia, a nie jej członkowie, uprawniona będzie do występowania w przedmiotowym postępowaniu. Z powyższych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.