III SA/Po 693/10

Dnia 6 kwietnia 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska (spr.) Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska WSA Mirella Ławniczak Protokolant: stażysta Anna Zys-Ruszkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2011 roku przy udziale sprawy ze skargi M.S. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej i przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na rok 2007 I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] nr [...] II. zasądza od Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. na rzecz skarżącej M. S. kwotę [...] ([...] złotych ) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Zaskarżoną decyzją Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...]. Nr [...], uchylającą wcześniejszą decyzję tego organu z dnia [...] Nr [...] i przyznającą M.S. płatność rolnośrodowiskową w łącznej wysokości [...] zł. W uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że [...]. R. S. złożył wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolno-środowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2007. We wniosku zadeklarował realizację pakietu S02 – rolnictwo ekologiczne w wariantach: - SO2a01 – uprawy rolnicze (bez certyfikatu zgodności) na powierzchni [...] ha, - SO2b01 – trwałe użytki zielone ( bez certyfikatu zgodności ) na powierzchni [...] ha, - SO2d01 – uprawy sadownicze, w tym jagodowe (bez certyfikatu zgodności) na powierzchni [...] ha. Wniosek ten obejmował także płatności na realizację pakietu PO1 – utrzymanie łąk ekstensywnych w wariancie PO1b – pólnaturalne łąki dwukośne na powierzchni [...] ha oraz pakietu G01 – ochrona lokalnych ras zwierząt gospodarskich. Wobec tego, że po złożeniu wniosku, [...] R. Ś. zmarł, wniosek o przyznanie płatności w dniu [...] złożyła M. S. wraz z oświadczeniem o kontynuacji zobowiązań podjętych przez R.S. do końca okresu objętego zobowiązaniem i prowadzenia rejestru działalności rolno-środowiskowej. We wniosku tym wprowadziła również zmiany co do danych wskazanych we wcześniejszym wniosku złożonym przez jej zmarłego męża. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. przyznał M.S. płatność rolnośrodowiskową w łącznej wysokości [...] zł. Postanowieniem z dnia [...] wydanym na podstawie art. 149 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. wznowił postępowanie z powodu konieczności uwzględnienia wyników kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie w dniu [...], której wyniki przekazano organowi I instancji [...] r. Na podstawie wyników powyższej kontroli ustalono, że wniosek M.S. o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych dla wariantów S02b01(N2000), S02d01 oraz P01b(N2000) obejmował obszar odpowiednio [...] ha, [...] ha oraz [...] ha zaś w trakcie kontroli stwierdzono, że powierzchnie uprawione stanowią obszar [...] ha, [...] ha oraz [...]ha. Raport z kontroli wpłynął do organu I instancji w dniu [...], a więc już po wydaniu decyzji przyznającej płatności. Analizując okoliczności związane ze stwierdzeniem nieprawidłowości zawartych we wniosku pomocowym organ odwoławczy stwierdził, że nie zachodzą przesłanki wymienione w art. 68 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 pozwalające na odstąpienie od zmniejszenia przyznanych płatności. Wnioskodawczyni nie złożyła bowiem wniosku prawidłowego pod względem faktycznym oraz nie wykazała, że nie ponosi winy za stwierdzone w nim nieprawidłowości. Nie znajduje zastosowania w rozpoznawanej sprawie również art. 40 ust. 4 rozporządzenia Rady nr 1782/2003 bowiem wymienione w nim okoliczności nadzwyczajne takie jak m.in. śmierć rolnika podlegają zgłoszeniu organowi na piśmie w terminie dziesięciu dni roboczych od daty ustania tych okoliczności (art. 72 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/ 2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. U. UE. L. 04.141.18). W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu M. S. wniosła o uchylenie decyzji Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w P. z dnia [...], Nr [...] i przysądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniosła, że podstawa wznowienia postępowania jest dowolna, niezrozumiała i nie znajduje podstaw prawnych. Wskazała, że organy obu instancji o nowych okolicznościach – wynikach kontroli gospodarstwa – wiedziały już wiosną 2008 r. Skarżąca podkreśliła, że nie kwestionuje wielkości ustalonego obszaru gospodarstwa w 2007 r. natomiast uważa za nieuzasadnione podejmowanie działań sankcyjnych dopiero w 2010 r. Wyjaśniła też, że nie znała terminu kontroli i dlatego spóźniła się z powiadomieniem organu administracji o śmierci męża o 23 dni. Skarżąca wyraziła pogląd, że pozbawienie jej pomocy za lata 2008-2010 w sytuacji gdy przejęła gospodarstwo po mężu, który bez swej winy, bo w oparciu o dane z ewidencji gruntów, błędnie wypełnił wniosek pomocowy, byłoby naruszeniem zasady sprawiedliwości społecznej i przerzuceniem niezawinionych nieprawidłowości na barki skarżącej. Odwołała się też do zasad wyrażonych w art. 7 i 8 K.p.a. Pismem z dnia [...] M.S. uzupełniła skargę wskazując, że nie kwestionuje ustaleń dotyczących działek A, D, E, F, G, H i B natomiast kwestionuje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji odnośnie działek C i I. Odnośnie działki C o pow. [...] ha stwierdziła, że działka ta wadliwie została uznana jako "nieużytkowana rolniczo". Działka ta była bowiem użytkowana w roku 2007 w ten sposób, że pierwszy pokos przeprowadzany był w końcówce maja a drugi pod koniec sierpnia albo na początku września. Pomiędzy pokosami, w ramach realizowanego pakietu, dozwolony był wypas zwierząt. Zdaniem skarżącej , od końca maja - po 1 pokosie, do początku września mogła a nawet powinna wyrosnąć nowa trawa, która nie została jeszcze w dniu kontroli skoszona. Odnośnie działki I, stanowiącej sad wiśniowo – czereśniowy, skarżąca wyjaśniła, że wbrew twierdzeniom zawartym w decyzji, działka ta była w 2007 r. uprawiana i utrzymana w dobrej kulturze rolnej. Na działce tej utrzymywano minimalną obsadę drzew i krzewów. Potwierdza to wynik kontroli dotyczącej gospodarstwa jako gospodarstwa ekologicznego, przeprowadzonej przez Polskie Centrum Badań i Certyfikacji S.A. w Warszawie Oddział w P. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdził jedynie, że "argumentacja przedstawiona przez Skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja wydana została w wyniku wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] przyznającą skarżącej płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w kwocie [...] zł. Decyzja ta wydana została w oparciu o przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.) oraz Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174, poz. 1809 ze zm.). Zaskarżona decyzja jest w istocie "korektą " opisanej wyżej decyzji z [...] uwzględniającą nowe okoliczności w postaci ustaleń poczynionych w wyniku kontroli na miejscu, przeprowadzonej [...]. Przedmiotem spornych stanowisk stron w niniejszej sprawie stały się ustalenia kontrolne dotyczące działek, oznaczonych jako działki "C" i "I". W raporcie z kontroli działki te zostały wskazane jako: nieużytek – działka C oraz jako nieużytkowana rolniczo – działka I. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, mocą której działki te zostały wyłączone z dopłat, przytoczono jedynie wyniki kontroli, z których wynikało, że na przedmiotowych działkach nie prowadzono żadnej działalności rolniczej. Z uzasadnienia tego nie wynika na podstawie jakich przesłanek sformułowana została powyższa ocena. Dysponując materiałem fotograficznym obrazującym stan przedmiotowych działek w trakcie kontroli, organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa winny uzasadnić stanowisko o braku prowadzenia na nich działalności rolniczej, poprzez wskazanie stwierdzonych nieprawidłowości. Nieprawidłowości te winny zostać w uzasadnieniu decyzji opisane a nadto winno ono zawierać informację o tym, jakie prace, w ramach programu rolno-środowiskowego, należało na przedmiotowych działkach wykonać oraz winno zawierać wyjaśnienie na jakiej podstawie stwierdzono, że prace te nie zostały przeprowadzone. Z zaskarżonej decyzji, poza stwierdzeniem, że na działkach tych nie prowadzono żadnej działalności rolniczej, nie wynika jaki był ich stan w trakcie kontroli a jaki powinien być gdyby prowadzono na nich działalność rolniczą, zgodną z obowiązkami wynikającymi z tytułu "realizacji przedsięwzięć rolno-środowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt". Załączniki Nr 1 i Nr 1a do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich przedstawiają odpowiednio: "Zadania realizowane w ramach pakietów lub wariantów" oraz "Wymagania prowadzenia działalności rolniczej zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki". Rzeczą organu było zatem odniesienie ustaleń poczynionych w trakcie kontroli do obowiązków wynikających z powyższego rozporządzenia i wykazanie, które z tych obowiązków nie zostały wykonane oraz na podstawie jakich przesłanek to stwierdzono. Brak ustaleń w powyższym zakresie uniemożliwia odniesienie się do zarzutów skarżącej, która stanowczo twierdzi, iż obie wskazane wyżej działki były użytkowane rolniczo w 2007 r., że na działce C w maju skoszono trawę a z działki I zbierano owoce zaś obsada drzew i krzewów odpowiadała wymogom zadań realizowanych w ramach zgłoszonego wniosku. Powyższy brak uniemożliwia też ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i sprawia, że decyzja ta uchyla się spod kontroli. Zgodnie bowiem z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Brak ustaleń poczynionych przez organy administracji uniemożliwia sądowi ocenę legalności decyzji bowiem powyższego braku we własnym zakresie sąd nie może wypełnić. Mając powyższe na uwadze należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 7, 77, i 107 § 3 K.p.a. w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Podlega ona zatem uchyleniu z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). O kosztach postanowiono na podstawie art. 200, a o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 152, tej ustawy.