I GZ 231/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 1 września 2011 r. sygn. akt I SA/Łd 311/11 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 1 września 2011 r., sygn. akt I SA/Łd 311/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił [...] przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 15 czerwca 2011 r. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd I instancji podniósł, że wyrokiem dnia 15 czerwca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] grudnia 2010r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu podatku akcyzowego. Wnioskiem z dnia [...] lipca 2011 r. skarżąca zwróciła się o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia powyższego wyroku. W uzasadnieniu podniesiono, że ustanowiony w sprawie pełnomocnik nie zawiadomił skarżącej o terminie rozprawy, nie brał w niej udziału oraz nie poinformował jej o treści rozstrzygnięcia. O oddaleniu skargi wnioskodawczyni dowiedziała się przeglądając akta sprawy w wydziale informacji sądowej w dniu [...] lipca 2011 r. We wniosku o przywrócenie terminu skarżąca wykazała chęć wniesienia odwołania do sądu wyższej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że uwzględnienie wniosku o przywrócenie uchybionego terminu do dokonania czynności procesowej może nastąpić wyłącznie wówczas, gdy ustalone zostanie, że do uchybienia doszło bez winy strony. Pojęcie winy strony w uchybieniu terminu swym zakresem obejmuje również winę osób trzecich, upoważnionych przez stronę do dokonania określonych czynności. Sąd I instancji podkreślił, iż od chwili podpisania pełnomocnictwa skarżąca działała przez profesjonalnego pełnomocnika (radcę prawnego), od którego należy oczekiwać należytej staranności. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazano, że podmiot reprezentowany nie może skutecznie podnosić braku swojej winy w uchybieniu terminu spowodowanym z winy pełnomocnika, bowiem ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika procesowego ponosi mocodawca, który dokonał jego wyboru. Sąd I instancji podniósł, iż przy ocenie braku winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. W przekonaniu skarżącej nieprofesjonalne zachowanie pełnomocnika może usprawiedliwiać opóźnienie w złożeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, jednakże należy to postrzegać wyłącznie w kategoriach subiektywnej oceny staranności jej zachowania. Zdaniem Sądu I instancji, powoływanie się na brak wiedzy odnośnie działań pełnomocnika z wyboru nie jest okolicznością świadczącą o braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Skarżąca sama dokonała wyboru pełnomocnika oraz znała adres jego kancelarii, a zatem mogła skontaktować się z nim w celu uzyskania informacji dotyczących przebiegu sprawy. Ponadto informacje o postępowaniu [...] mogła uzyskać również w siedzibie sądu, czego dokonała dopiero w dniu [...] lipca 2011 r. W związku z tym Sąd I instancji uznał, iż zachowanie strony nosi znamiona winy polegającej na braku należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. W zażaleniu na powyższe postanowienie [...] wniosła o jego uchylenie, podnosząc w uzasadnieniu, że argumentacja Sądu I instancji przedstawiona w zaskarżonym orzeczeniu jest niekonsekwentna. W ocenie skarżącej, wezwanie Sądu z dnia [...] maja 2011 r. nie zawiera pouczenia o skutkach niestawiennictwa, co ma decydujący wpływ na dalszy przebieg zdarzeń, a w konsekwencji przyniesie ujemne skutki procesowe dla strony. Obowiązek prawidłowego zawiadomienia stron o rozprawie, również w sytuacji gdy stawiennictwo nie jest obowiązkowe, stanowi rękojmię realizacji podstawowego prawa obywatela do sprawiedliwego i jawnego rozpoznania sprawy przez niezawisły sąd. Ponadto skarżąca podniosła, że pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r. zawiadomiła Sąd o adresie do doręczeń korespondencji. Pomimo tego postanowienie wraz z uzasadnieniem zostało przesłane na inny adres. W ocenie skarżącej, stanowi to naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 133 § 1 w zw. z art. 135 k.p.c. Skarżąca stwierdziła, że zaistniała sytuacja skutkuje pozbawieniem jej możliwości obrony praw poprzez konieczność sporządzenia zażalenia wraz z uzasadnieniem w krótszym terminie. Zdaniem [...], skoro Sąd I instancji w sposób rażąco nieprawidłowy doręcza korespondencję stronie, może ona powziąć wątpliwość co do rzetelnego rozstrzygnięcia sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W orzecznictwie i w literaturze prawniczej przyjmuje się, iż brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób mający na uwadze obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem może mieć ono miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Mając powyższe na uwadze oraz wzgląd na okoliczności sprawy należy stwierdzić, iż skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. W szczególności należy podzielić pogląd wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, iż w przypadku, gdy strona jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, przy ustalaniu jej winy w niezachowaniu terminu należy mieć na uwadze działania tego pełnomocnika. Jego zaniedbania obciążają samą stronę, a zatem nie uwalniają jej od winy oraz skutków procesowych niedokonania czynności w ustawowym bądź wyznaczonym terminie. Jeżeli więc strona skarżąca ustanowiła profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego do reprezentowania jej w toku postępowania, to powinien on, zachowując należytą staranność w pilnowaniu interesów procesowych strony dopilnować, aby złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nastąpiło w przewidzianym terminie. Zatem, jak to zostało już wyżej stwierdzone, opóźnienie w dokonaniu tej czynności, zaistniałe wskutek zaniechania bądź zaniedbania umocowanego pełnomocnika, obciążają samą stronę skarżącą, która ponosi konsekwencje za jego winę w uchybieniu terminu. W świetle przedstawionych okoliczności należy uznać, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zasadnie odmówił przywrócenia [...] terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.