II SA/Go 65/11
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2011-04-07
Skład orzekający: Mirosław Trzecki, Ireneusz Fornalik, Aleksandra Wieczorek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy termin do wezwania na piśmie właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa, o którym mowa w art. 52 § 3 p.p.s.a., ma charakter terminu procesowego i podlega przywróceniu na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego?Ratio decidendi
Termin czternastodniowy do wezwania na piśmie właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa, określony w art. 52 § 3 p.p.s.a., ma charakter terminu procesowego, a nie materialnoprawnego. W związku z tym wniosek o przywrócenie tego terminu powinien być rozpoznany przez organ na podstawie przepisów art. 58 i 59 Kodeksu postępowania administracyjnego. Odmowa przywrócenia terminu bez rozpoznania przesłanek z art. 58 § 1 k.p.a. jest sprzeczna z prawem i skutkuje uchyleniem zaskarżonych postanowień.Stan faktyczny
A.G. zwrócił się do Starostwa o zwrot nadpłaconego podatku za wydanie kart pojazdów zarejestrowanych w latach 2003-2006. Organ odmówił zwrotu, uznając wydanie karty pojazdu za czynność materialno-techniczną, której nie rozstrzyga się decyzją administracyjną. A.G. wniósł wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, które zostało uznane za spóźnione, a wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia odrzucono. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło postanowienie Starosty i umorzyło postępowanie, jednak A.G. zaskarżył to postanowienie do WSA.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzające je postanowienie Starosty, stwierdził, że te postanowienia nie podlegają wykonaniu, oraz zasądził od SKO na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Trzecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Protokolant sekr. sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi A.G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa i umorzenia postępowania I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Starosty z dnia [...] roku nr [...], II. stwierdza, że wymienione w punkcie I wyroku postanowienia nie podlegają wykonaniu, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego A.G. 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Pismem z dnia [...] lutego 2010 r. A.G. zwrócił się do Starostwa o zwrot nadpłaconego podatku w wysokości 425 zł od każdego z pojazdów zarejestrowanych na jego wniosek w okresie od lipca 2003 r. do maja 2006 r. (łącznie 598 pojazdów).
W odpowiedzi na wniosek, pismem z dnia [...] lutego 2007 r. znak [...], Starosta wyjaśnił, iż na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U 6/04, opłaty za wydanie karty pojazdu dokonane przez wnioskodawców w oparciu o właściwe przepisy nie podlegają zwrotowi. Ponadto organ poinformował stronę, iż wydanie karty pojazdu jest czynnością materialno - techniczną i nie wydaje się w tym zakresie decyzji administracyjnej. Do dnia 15 kwietnia 2006 r. przepis określający wysokość opłaty za wydanie karty pojazdu funkcjonował w obrocie prawnym i za wydanie karty pojazdu pobierano opłatę określoną w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310) w wysokości 500 zł.
Pismem z dnia [...] marca 2010 r., adresowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, strona ponowiła wniosek o wydanie decyzji przyznającej należność z tytułu nadpłaty za wydanie kart pojazdów.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało powyższe pismo strony za zażalenie na bezczynność Starosty i postanowieniem z dnia [...] marca 2010 r., nr [...], nie uwzględniło tego zażalenia. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że zwrot opłaty za wydanie karty pojazdu ma charakter czynności materialno-technicznej, która nie podlega rozstrzygnięciu w drodze decyzji.
Wnioskiem z dnia [...] maja 2010 r. pełnomocnik strony zwrócił się do organu o przywrócenie terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, wnosząc jednocześnie wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.
Postanowieniem z dnia [...] września 2010 r. nr [...] Starosta, działając na podstawie art. 59 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. NT 98, poz. 1071 ze zm.) odmówił A.G. przywrócenia terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Zdaniem Starosty wydanie karty pojazdu jest czynnością materialno-techniczną, a ewentualny zwrot opłaty powinien być dochodzony przed sądem powszechnym.
W zażaleniu na to postanowienie pełnomocnik strony podniósł m.in., że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych odmowa zwrotu nadpłaty za wydane karty pojazdu stanowi czynność materialno-techniczną w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a., na którą można wnieść skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego – po uprzednim wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa.
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżone postanowienie i umorzyło postępowanie pierwszej instancji.
Kolegium zgodziło się ze stanowiskiem pełnomocnika strony, iż odmowa zwrotu opłaty za wydane karty pojazdu stanowi czynność materialno-techniczną w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Kolegium stwierdziło jednak, iż wezwanie organu do usunięcia naruszenia prawa, przewidziane w art. 52 § 3 p.p.s.a., nie jest instytucją postępowania administracyjnego, lecz formalnym wymogiem wniesienia skargi. jak wskazuje się w orzecznictwie sądowym i doktrynie, nie stanowi ono realizacji zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Istotą i celem wezwania jest stworzenie dodatkowych możliwości autorewizji własnego działania organu administracji publicznej, który podjął akt lub dokonał kwestionowanej czynności, i to tylko i wyłącznie w związku z zagrożeniem wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Gdyby bowiem organ uznał racje przedstawione w wezwaniu, wniesienie skargi byłoby zbędne.
Organ może ale nie musi skorzystać z tej możliwości. Z samej treści art. 53 § 2 p.p.s.a. wynika, że organ władny jest nie udzielić odpowiedzi, co nie stanowi przeszkody do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Tym bardziej nie sposób wymagać od organu, aby jego odpowiedź miała określoną treść i formę. Jeżeli organ w odpowiedzi stwierdza, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa zostało złożone po terminie, to nawet gdyby stanowisko organu było błędne, z chwilą doręczenia wspomnianej odpowiedzi rozpoczyna bieg trzydziestodniowy termin z art. 53 § 2 p.p.s.a. do wniesienia skargi. Nie ma podstaw ani do zmuszenia organu do zajęcia merytorycznego stanowiska, ani tym bardziej do przyjęcia, że odpowiedzi w ogóle nie udzielono. Dłuższy, sześćdziesięciodniowy termin – w przypadku milczenia organu – uzasadniony jest tym, że trzydziestego dnia nie wiadomo jeszcze, czy organ milczy, czy też nie zdążył odpowiedzieć. W przypadku otrzymania odpowiedzi, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa uznano za spóźnione, jasne jest, iż merytorycznej odpowiedzi nie będzie. Nie zachodzą więc okoliczności uzasadniające oczekiwanie na dalszą korespondencję. Strona powinna wnieść skargę w terminie trzydziestu dni od doręczenia odpowiedzi.
Skoro zatem instytucja wezwania do usunięcia naruszenia prawa jest określona przepisami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i nie mają do niej zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, to brak jest podstaw do rozstrzygania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia takiego wezwania na podstawie przepisów art. 58 § 1 k.p.a., a następnie do uruchamiania kontroli instancyjnej takiego rozstrzygnięcia.
Tym samym postanowienie Starosty w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego należało uchylić, a wszczęte w sprawie postępowanie administracyjne należało umorzyć jako bezprzedmiotowe.
Na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego A.G., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy poprzez uznanie, iż czternastodniowy termin, o którym mowa w art. 52 § 3 p.p.s.a. do wezwania na piśmie właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa jest terminem prawa materialnego. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Zdaniem strony skarżącej czternastodniowy termin do wezwania na piśmie właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa, o którym mowa w artykule 52 § 3 p.p.s.a., jest przywracalnym terminem prawa procesowego. Na poparcie tego poglądu pełnomocnik skarżącego przytoczył szereg argumentów z orzecznictwa sądowego oraz piśmiennictwa. Aby poprawnie ustalić charakter terminu z art. 52 § 3 p.p.s.a., należy zastosować odpowiednie kryteria kompetencyjne. Najczęściej stosowanym kryterium w orzecznictwie jest skutek prawny niedotrzymania terminu oraz miejsce przepisu w systemie prawa. Jeżeli konsekwencje zastosowania terminu mają charakter materialnoprawny i przepis zamieszczony jest w aktach prawa materialnego, to i termin ma charakter materialnoprawny. A contrario, jeśli konsekwencje zastosowania terminu mają charakter proceduralny i przepis zamieszczony jest w aktach prawa procesowego, to i termin ma charakter proceduralny. O ile zatem terminem prawa materialnego jest taki, z którym przepisy prawa wiążą nabycie określonych praw podmiotowych i które są terminami nieprzywracalnymi, to terminy do dokonania określonych czynności, z którymi nie wiąże się ten skutek materialnoprawny, uznać należy za procesowy i przywracalny. Za błędne zatem uznać należy stanowisko organu w tym zakresie, który termin do wezwania do usunięcia naruszenia prawa traktuje jako nieprzywracalny czyli materialno prawny gdyż wezwanie do usunięcia naruszenia prawa jest czynnością procesową a termin do dokonania tej czynności tak z uwagi na kryterium zamieszczenia przepisu jak i skutku jest terminem proceduralnym. W ocenie strony skarżącej wniosek co do przywrócenia terminu do wezwania do usunięcia naruszenia prawa, powinien być rozpoznany przez organ w oparciu o przepis art. 59 § 1 k.p.a. ponieważ strona żąda przywrócenia terminu do dokonania czynności, do której załatwienia właściwy jest właśnie ten organ. Przepis art. 58 § 1 k.p.a. nie ogranicza uprawnień zainteresowanego do przywrócenia terminów określonego rodzaju, a zatem należy przyjąć, że może żądać przywrócenia terminów zarówno ustawowych, jak i urzędowych dla dokonania co ważne czynności procesowych. Nadto w doktrynie wskazuje się również, iż nie przywraca się także terminów w znaczeniu daty podjęcia czynności procesowych, które w uzasadnionych przypadkach mogą być ponownie wyznaczane, co zdaniem strony skarżącej jest o tyle ważne, że intencją prawodawcy była ogólna zasada szerokiego umożliwiania przywracania terminów procesowych do których niewątpliwie należy termin wskazany w art. 52 § 3 p.p.s.a. Zdaniem strony skarżącej nie jest przeszkodą do rozpoznania przez organ przedmiotowego wniosku brak bezpośredniego odniesienia w kodeksie postępowania administracyjnego do stosowania przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosując prawo należy system prawny traktować jako zupełny w tym znaczeniu, iż dla każdego zagadnienia, które domaga się rozstrzygnięcia na gruncie prawnym, należy wskazać regułę postępowania. Dlatego też w ocenie strony skarżącej skoro do postępowania w przedmiocie dochodzenia należności za nadpłacone karty pojazdu mogą mieć zastosowanie przepisy regulujące zasady prowadzenia postępowania administracyjnego to także można skorzystać z przepisów dotyczących postępowania w sprawie przywracania terminu. Powyższe stosowanie przepisów o przywracaniu uchybionego terminu nie wpływa także na właściwość organu do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu. Ponadto, mając na uwadze brzmienie art. 85 p.p.s.a. należy stwierdzić, że Sąd zajmuje się przywróceniem terminu odnośnie czynności w postępowaniu sądowym, nie jest właściwy do przywracania terminu do dokonania czynności przed organem samorządowym a to niewątpliwie z czynnością przed organem mamy do czynienia w niniejszej sprawie.
Uchybienie terminu w niniejszej sprawie spowodowane było błędnym pouczeniem organu co do przysługującej wnioskodawcy drogi dochodzenia swojego roszczenia. Wskutek tego pouczenia strona skarżąca nie dokonała czynności w wyznaczonym dla niej terminie. Uchybienie terminu zniweczyło możliwość kontynuowania postępowania celem otrzymania zwrotu nadpłaconych opłat za wydane karty pojazdów. Gdyby przyznać rację Kolegium, to błędne pouczenie organu skutkujące uchybieniem prawidłowego terminu zawartego w przepisach, pozbawiałoby możliwości jego przywrócenia. Z taką sytuacją trudno się zgodzić, ponieważ doszłoby do naruszenia podstawowych zasad działania administracji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Organ podkreślił, iż podziela te poglądy wyrażone w orzecznictwie i doktrynie, w myśl których termin określony w art. 52 § 3 p.p.s.a. jest terminem prawa materialnego i jako taki nie podlega przywróceniu. Jego upływ wyłącza zatem możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego aktu lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a) p.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga okazała się zasadna.
Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu – w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 p.p.s.a.).
Stosownie do treści art. 53 § 1 p.p.s.a. zasadą jest, że skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Natomiast w przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4, skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa.
Należy przyznać rację Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu, iż w dotychczasowym orzecznictwie sądowym oraz piśmiennictwie prezentowany był pogląd o materialnoprawnym charakterze terminu do wezwania na piśmie właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa, o którym mowa w art. 52 § 3 p.p.s.a. Sąd rozpoznający sprawę w niniejszym składzie podziela jednak stanowisko zaprezentowane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 marca 2011 r., I FPS 5/10, wydanym w składzie siedmiu sędziów w trybie art. 187 § 1 p.p.s.a.
Punktem wyjścia rozważań w tej kwestii stał się wyrażony w postanowieniach NSA z 16 grudnia 2008 r., II OSK 552/08 oraz z 6 lipca 2010 r., II OSK 1199/10 pogląd o wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa (w przywołanych sprawach chodziło o wezwanie, o którym mowa w art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym) jako surogacie środka odwoławczego (odwołania, zażalenia). Wniesienie wezwania z art. 52 § 3 p.p.s.a. jest niezbędne do uruchomienia sądowej kontroli w tych przypadkach, gdy prawo nie przewiduje zwykłych środków odwoławczych. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego brak jest przesłanek do tego, aby wezwanie do usunięcia naruszenia prawa traktować odmiennie od tych środków. W związku z tym brak jest podstaw do tego, aby uznawać terminy do wniesienia odwołania, wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy lub zażalenia za typowe terminy procesowe, zaś termin do dokonania czynności procesowej, analogicznej z punktu widzenia spełnienia warunków formalnych niezbędnych do skutecznego uruchomienia kontroli sądowej, jaką jest wezwanie do usunięcia naruszenia prawa – jako termin prawa materialnego.
W orzecznictwie sądowym (m.in. w przywołanych wyżej postanowieniach NSA) podkreśla się, że ten środek prawny powinien być tak samo wykorzystywany jak klasyczne środki zaskarżenia, wymienione w art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny, wykluczając wielokrotne wykorzystanie tego nadzwyczajnego środka zaskarżenia, podkreślił, że byłoby to sprzeczne z konstytucyjną zasadą równości wszystkich podmiotów wobec prawa, wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji, jak i z art. 78 Konstytucji. Strony, którym przysługują tradycyjne środki odwoławcze (odwołania, zażalenia) nie mogą być w gorszej sytuacji prawnej niż podmioty, którym z uwagi na specyfikę postępowania przysługują środki prawne wskazane tylko w p.p.s.a. To rozumowanie należy zastosować także w odniesieniu do podmiotów, które z uwagi na swoją sytuację procesową muszą skorzystać z art. 52 § 3 p.p.s.a. Niezgodne zarówno z wymienionymi wyżej przepisami ustawy zasadniczej, jak i ograniczające ich prawo do sądu, wynikające z art. 45 ust. 1 Konstytucji, byłoby pozbawienie ich możliwości do uruchomienia sądowej kontroli poprzez przyjęcie, że termin wskazany w art. 52 § 3 p.p.s.a. ma charakter terminu prawa materialnego, który nie może zostać przywrócony.
Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił również uwagę, że nie można oceniać charakteru danego terminu z okoliczności związanych z jego przywróceniem. O tym czy mamy do czynienia z terminem prawa materialnego czy procesowego przesądza cel jakiemu dany termin służy. W przypadku gdy celem tym jest kształtowanie praw i obowiązków podmiotów w ramach stosunku prawnego wyznaczonego przepisami prawa materialnego terminy, po których upływie następuje wygaśnięcie praw lub obowiązków materialnoprawnych, czy niemożność uzyskania takich praw lub nałożenia obowiązków, mają charakter terminów prawa materialnego. Terminami prawa procesowego są natomiast terminy wyznaczone do dokonania czynności procesowych. Taką też czynnością niezbędną z punktu widzenia skutecznego złożenia skargi do sądu administracyjnego jest skorzystanie wcześniej ze środka zaskarżenia zwykłego albo nadzwyczajnego, wprowadzonego do p.p.s.a. w celu stworzenia organowi możliwości autorewizji swojego działania i ograniczenia obciążania sądu sprawami, które mogą być załatwione przez organy administracji.
Odnosząc się do argumentacji Samorządowego Kolegium Odwoławczego o braku możliwości rozstrzygania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa na podstawie przepisów art. 58 § 1 k.p.a. z uwagi na uregulowanie jej w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a nie w Kodeksie postępowania administracyjnego należy zwrócić uwagę, że wskazane wyżej przepisy Konstytucji (art. 32 ust. 1 oraz art. 78) przemawiają za dopuszczeniem stosowania w drodze analogii do przywrócenia terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa przepisów rozdziału 10 działu I Kodeksu postępowania administracyjnego, a konkretnie przepisów art. 58 i 59 tej ustawy. Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, wprowadzonym w art. 52 § 3 p.p.s.a., w sytuacji gdy ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia, stanowiącym surogat środka zaskarżenia wynikającego z przepisów ustaw procesowych, w tym Kodeksu postępowania administracyjnego. Adresatem, do którego ten środek jest kierowany, na mocy wymienionego przepisu p.p.s.a., uczyniono organ, który wydał akt lub dokonał czynności, przeciwko którym ma być wniesiona skarga. W związku z tym normatywną podstawą do działania tego organu, w przypadku gdy brak jest odpowiedniej regulacji prawnej umożliwiającej traktowanie podmiotu korzystającego z tego środka w sposób nie gorszy niż skarżących, którym przysługują środki zaskarżenia, o których mowa w § 1 i 2 tego artykułu, powinny być te przepisy, które odnoszą się do najbliższych procesowo sytuacji załatwianych przez dany organ. W niniejszej sprawie takimi przepisami są wskazane przepisy rozdziału 10 działu I Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące przywrócenia terminu.
Sąd rozpoznający niniejszą sprawę, przyjął że termin do wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa z art. 52 § 3 p.p.s.a. jest terminem prawa procesowego kierując się nade wszystko tym, iż w pełniejszym zakresie urzeczywistnia on wynikającą z art. 45 ust. 1 ustawy zasadniczej konstytucyjną zasadę prawa do sądu. Z zasady demokratycznego państwa prawnego wynika bowiem dyrektywa interpretacyjna zakazująca wykładni prowadzącej do zawężenia prawa do sądu (orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 21 stycznia 1992 r., K. 8/91, OTK z 1992 r., cz. I, s.82; z 29 września 1993 r., K. 17/92, OTK z 1993 r., cz. II, s.308 i n.; z 8 kwietnia 1997 r., K. 14/96, OTK z 1997 r. Nr 2, s.122).
Z uwagi na to, że zarówno zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2010 r., jak i poprzedzające je postanowienie Starosty z dnia [...] września 2010 r., w świetle przedstawionej wyżej argumentacji dotyczącej charakteru prawnego wezwania z art. 52 § 3 p.p.s.a. nie odpowiadały prawu, obydwa te rozstrzygnięcia zostały stosownie do art. 135 p.p.s.a. wyeliminowane z obrotu prawnego. Wadliwość rozstrzygnięcia Starosty polegała na tym, iż organ ten odmawiając skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa nie poddał w ogóle analizie przesłanek przywrócenia terminu, o których mowa w art. 58 § 1 k.p.a., skupiając się na argumentacji o niezasadności żądania zwrotu części opłat za wydanie kart pojazdu. Z kolei wadliwość postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego polegała na uznaniu, że instytucja wezwania do usunięcia naruszenia prawa jest określona przepisami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie mają do niej zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego i brak jest podstaw do rozstrzygania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia takiego wezwania na podstawie przepisów art. 58 § 1 k.p.a., a następnie do uruchamiania kontroli instancyjnej takiego rozstrzygnięcia. W konsekwencji obydwa postanowienia zostały wydane z naruszeniem art. 58 i 59 k.p.a., a także art. 52 § 3 p.p.s.a., w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając ponownie sprawę organy administracyjne powinny uwzględnić pogląd o procesowym charakterze czternastodniowego terminu do wezwania na piśmie organu do usunięcia naruszenia prawa, o którym mowa w art. 52 § 3 p.p.s.a., tzn. rozpoznać wniosek o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności, stosując w tym zakresie przepisy art. 58 i 59 Kodeksu postępowania administracyjnego. W szczególności należy zbadać, czy uchybienie terminu nastąpiło z winy strony, czy też było wynikiem okoliczności niezawinionych przez stronę oraz czy strona składając wniosek uczyniła to w terminie wskazanym w art. 58 § 2 k.p.a.
W świetle powyższych okoliczności, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c) p.p.s.a. orzeczono jak w pkt I sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt II wyroku znajduje oparcie w art. 152 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono natomiast na podstawie art. 200, art. 205 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło