I OZ 575/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Izabella Kulig - Maciszewska po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 447/11 o odmowie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu w sprawie ze skargi S. P. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami RP postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 447/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił S. P. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] stycznia 2011 r. w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami RP. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd podał, iż S. P. wezwaniem z dnia 16 marca 2011 r. został zobowiązany do uiszczenia wpisu od skargi w terminie 7 dni od doręczenia mu wezwania. Wezwanie to zostało doręczone na adres skarżącego w dniu 22 marca 2011 r. (k-24), a zatem termin do jego wykonania upłynął z dniem 29 marca 2011 r. Skarżący uiścił wpis w dniu 1 kwietnia 2011 r., natomiast w piśmie z dnia 30 marca 2011 r. zwrócił się z prośbą o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu uzasadnił tym, że wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi odebrała jego żona, która nie mając doświadczenia w procedurach sądowych przekazała mu je nie bezpośrednio po odebraniu, ale dopiero 30 marca bieżącego roku. Skarżący podkreślił również, że do uchybienia terminowi do uiszczenia wpisu przyczyniło się m. in. również i to, że dnia 28 marca 2011 r. finalizował on zakup działki, a jego żona dopiero po załatwieniu tej sprawy przypomniała sobie o piśmie z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i przekazała mu to pismo. Powołując treść przepisów art. 86 i art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", Sąd I instancji uznał, iż skarżący nie wykazał przesłanek wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi. W ocenie Sądu okoliczność opóźnionego przekazania przesyłki, zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu przez małżonkę skarżącego, nie może zostać uznana za wystarczającą do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Sąd I instancji podkreślił, iż przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Sąd stwierdził, że okoliczność podana przez skarżącego nie może zostać uznana za przeszkodę nieusuwalną. Nieuwagi żony lub brak doświadczenia w procedurach sądowych nie można kwalifikować jako braku winy, będącego przesłanką przywrócenia uchybionego terminu. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 72 § 1 p.p.s.a. odebranie przesyłki przez dorosłego domownika jest uważane za skuteczne doręczenie przesyłki samemu adresatowi, a brak niezwłocznego oddania przez tę osobę przesyłki adresatowi obciąża samą stronę. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył S. P.. Skarżący nie zgodził się ze stwierdzeniem Sądu, że przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu ma charakter wyjątkowy. W ocenie skarżącego wyjątkowy charakter ma zastępcze doręczenie pisma sądowego. Skarżący stwierdził, że doręczenie zastępcze powinno być uznane za skuteczne tylko w przypadku, gdy osoba odbierająca korespondencję, zobowiąże się do przekazania jej adresatowi, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 zdanie 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a.: uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1), dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi powinien zatem powoływać się na okoliczności wskazujące na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Powszechnie przyjmuje się - jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego - obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z 14 stycznia 1972 roku, sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972/7-8/144). Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z dnia 6 października 1998 roku, sygn. akt II CKN 8/98, LEX nr 50679). Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 maja 1998 roku, (sygn. akt IV SA 1153/96, LEX nr 45637), brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. Wprawdzie brak winy w uchybieniu terminowi zainteresowany winien uprawdopodobnić, a nie udowodnić, co świadczy o odformalizowaniu i uproszczeniu postępowania i co ma być udogodnieniem dla zainteresowanego, lecz jednocześnie uprawdopodobnienie winno dotyczyć takich okoliczności, które pozwalają na przyjęcie braku winy strony w uchybieniu terminu. Okoliczności przedstawione przez skarżącego nie uprawdopodabniają braku jego winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Sąd I instancji trafnie ocenił, że strona skarżąca nie uprawdopodobniła braku swej winy w uchybieniu terminu, gdyż okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie to było niezawinione. Istotne w okolicznościach niniejszej sprawy jest bowiem to, że wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi zostało przesłane na adres skarżącego i doręczone wobec nieobecności adresata przesyłki dorosłemu domownikowi, a w tym przypadku żonie skarżącego. Zatem, wobec prawidłowego doręczenia wezwania skarżącemu, zgodnie z art. 73 § 1 p.p.s.a., nie można przyjąć, by opóźnienie przekazania przez żonę skarżącego przesyłki zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu i tym samym zwłoka w uiszczeniu wpisu, nastąpiło bez winy skarżącego. Wbrew twierdzeniom żalącego, wskazać należy, iż doręczenie dokonane w niniejszej sprawie jest skuteczne. Żona skarżącego odbierając przesyłkę, zawierającą wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi podjęła się jej przekazania skarżącemu, co też uczyniła w dniu 30 marca 2011 r. W tym stanie rzeczy Sąd I instancji zasadnie oddalił wniosek o przywrócenie uchybionego terminu uznając, iż skarżąc nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do uiszczenia wpisu od skargi nastąpiło bez winy skarżącego. Tym samym w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka ustanowiona w art. 86 § 1 p.p.s.a., warunkująca przywrócenie uchybionego terminu, a postanowienie Sądu I instancji odpowiada prawu. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.