II FZ 23/12

PostanowienieNaczelny Sąd Administracyjny2012-01-26

Skład orzekający: Anna Maria Świderska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (zwolnienie od kosztów sądowych) jest uzasadniona, gdy strona nie przedstawiła wyczerpujących informacji o swojej sytuacji majątkowej i możliwościach płatniczych, pomimo wezwania sądu do uzupełnienia tych danych?
Ratio decidendi
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ strona ubiegająca się o prawo pomocy nie wykazała w sposób dostateczny, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd pierwszej instancji miał podstawy do żądania dodatkowych dokumentów i informacji, a strona, która nie realizuje obowiązków wynikających z wezwania sądu, nie ma podstaw oczekiwać rozstrzygnięcia zgodnego z wnioskiem.
Stan faktyczny
Skarżący A. C. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, argumentując trudną sytuacją materialną spowodowaną m.in. szkodami powodziowymi i znacznymi zobowiązaniami kredytowymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny wezwał go do uzupełnienia informacji o kosztach utrzymania, wydatkach na usuwanie skutków powodzi, wyciągach bankowych, przychodach i kosztach działalności gospodarczej oraz źródłach pokrycia kosztów obsługi kredytów. Skarżący przedłożył część dokumentów, ale sąd uznał je za niewystarczające do przyznania prawa pomocy, wskazując na rozbieżności między deklarowanymi dochodami a wydatkami oraz na dysponowanie przez skarżącego znacznymi środkami finansowymi. WSA odmówił przyznania prawa pomocy w częściowym zakresie.
Rozstrzygnięcie
Oddalić zażalenie.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 26 stycznia 2012 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Maria Świderska po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2012 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 20 grudnia 2011 r. sygn. akt I SA/Op 48/11 odmawiające przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi A. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 29 listopada 2010 r. Nr [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o zwrot nienależnie uiszczonych wpłat wraz z należnymi odsetkami p o s t a n a w i a: oddalić zażalenie. Wyrokiem z dnia 19 października 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę A. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 29 listopada 2010 r. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o zwrot nienależne uiszczonych wpłat wraz z należnymi odsetkami. W dniu 25 października 2011 r. skarżący wystąpił ze złożonym na urzędowym formularzu wnioskiem (PPF) o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości, w tym od opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że odmowa przyznania mu prawa pomocy może realnie spowodować pozbawienie prawa do sądu, z przyczyn od niego niezależnych. Skarżący podkreślił, iż zobowiązany jest do ponoszenia kosztów sądowych nie tylko w niniejszej sprawie, ale również w kilkunastu innych wniesionych do WSA w Opolu. Wskazał następnie, że w wyniku powodzi mającej miejsce w lipcu 1997 r., w lipcu 2008 r. i maju 2010 r. poniósł znaczne szkody (mieszczące się w granicach kwoty 70.000 zł), oraz że z powodu powodzi nie uzyskał z gospodarstwa rolnego żadnych przychodów. Jednocześnie skarżący oświadczył, że w gospodarstwie domowym pozostaje wspólnie z żoną M. C., a jedynymi dochodami uzyskiwanymi w tym gospodarstwie domowym są dochody jego żony z najmu mieszkań i czasowej renty łącznie w wysokości 1.370,39 zł brutto. Z prowadzonej przez siebie pozarolniczej działalności gospodarczej za 2010 r. i za lipiec 2011 r. wykazał stratę, zaś z prowadzonego wspólnie z żoną gospodarstwa rolnego brak przychodów. Wskazał przy tym, że na posiadany przez niego i żonę majątek składają się: dom mieszkalny o powierzchni 150 m² z budyniem gospodarczym, dwa lokale mieszkalne o powierzchni odpowiednio 19 i 24 m², nieruchomość rolna o powierzchni 1,43 ha oraz samochód osobowy marki KIA o wartości 17.000 zł. Ponadto skarżący oświadczył, że wspólnie z żoną obciążeni są kredytami bankowymi na kwotę 160.000 zł, zaciągniętymi na spłatę zobowiązań podatkowych. Z uwagi na wątpliwości Sądu co do rzeczywistego stanu majątkowego wnioskodawcy zarządzeniem dnia 15 listopada 2011 r. skarżący, stosownie do treści art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 z późn. zm.), został wezwany do przekazania informacji uzupełniających, dotyczących jego aktualnej sytuacji majątkowej poprzez przedłożenie: szczegółowej informacji na temat ponoszonych aktualnie (w miesiącu X i XI 2011 r.) kosztów na bieżące utrzymanie (z wyodrębnieniem na poszczególne pozycje, np.: wyżywienie, koszty utrzymania mieszkania) wraz z dokumentami potwierdzającymi fakt i wysokość ich poniesienia, oraz informacji o poniesionych obecnie wydatkach na usuwanie skutków powodzi z maja 2010 r. wraz z odpowiednimi dowodami; kserokopii wyciągów z posiadanych rachunków bankowych za miesiące wrzesień, październik 2011 r.; informacji o przychodach i kosztach uzyskania przychodów skarżącego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wraz z dokumentami je potwierdzającymi (np. w postaci wydruków z podsumowań miesięcznych ksiąg handlowych lub podatkowej księgi przychodów i rozchodów za wrzesień i październik 2011 r.); wyjaśnienia źródła pokrycia kosztów związanych z obsługą kredytów i pożyczek w łącznej wysokości ok. 4.100 zł miesięcznie, wobec deklarowanych miesięcznych przychodów w wysokości ok. 1.370 zł, w tym wskazania, wobec argumentów skarżącego, iż odsetki od tych zobowiązań są wliczane do kosztów działalności, jaka część miesięcznych rat to odsetki oraz w jakim zakresie odsetki te stanowią obciążenie kosztów prowadzonej działalności gospodarczej. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący przedłożył kserokopię zeznania podatkowego PIT-36 za 2010 r., z którego wynika, iż skarżący z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, przy przychodach w wysokości 60.198,59 zł, wykazał stratę w kwocie 5.162, zł, zaś żona skarżącego wykazała dochód w wysokości 4.367,92 zł. Jednocześnie wnioskodawca nadesłał kserokopie wezwań do zapłaty zaległości w łącznej wysokości 2.960,46 zł z tytułu kosztów zarządu i mediów, dotyczących dwóch lokali mieszkalnych, wyciągi z dwóch rachunków (SEZAM DIRECT i SEZAM MENADŻER) prowadzonych w bank BPH i z rachunku prowadzonego w mBank za sierpień, wrzesień i październik 2011 r. Ponadto skarżący złożył pismo, w którym wskazał, iż w przedłożonych wyciągach bankowych wykazane zostały również kwoty rat kredytów i pożyczek oraz kwoty odnoszące się do kosztów utrzymania. Podniósł również, iż przychody z najmu lokali mieszkalnych wyrażone zostały w kwotach netto, tj. bez kosztów za media i zarząd, wskazał na nieregulowane należności dotyczące tych lokali, wskutek czego otrzymał wezwania do zapłaty (opłaty od najemców, jak wskazał skarżący, zostały zużyte na bieżące utrzymanie) oraz podniósł, iż od grudnia 2011 r. jego małżonka utraciła prawo do pobierania renty. Ponownie podniósł kwestę obowiązku uiszczenia opłat sądowych w kilkunastu prowadzonych postępowaniach. Postanowieniem z dnia 20 grudnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia stwierdzono, iż skarżący nie sprostał obowiązkowi wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wnioskodawca nie przedstawił bowiem pełnej i wyczerpującej informacji o swojej sytuacji materialnej i możliwościach płatniczych. Pomimo wezwania Sądu, nie udokumentował wydatków, jakie ponosi w związku z prowadzoną działalnością i utrzymaniem gospodarstwa domowego, nie przedstawił dokumentów obrazujących przychody i koszty z prowadzonej działalności gospodarczej oraz nie wskazał źródła pokrycia wydatków, z których spłaca zaciągnięte zobowiązania. Jednocześnie Sąd I instancji wskazał, że oceniając rozpoznawaną sprawę wziął również pod uwagę informacje i dokumenty przedłożone w toku innych postępowań toczących się z udziałem skarżącego (sygn. akt I SA/Op 92/11, 338/11 i 363/11), w tym dokumenty dotyczące umów kredytowych i pożyczek (umowa kredytu z 24.07.2008 r. na kwotę 125.000,00 zł z okresem spłaty do 16.07.2015 r., umowa pożyczki z 12.12.2008 r. na kwotę 20.000,00 zł z harmonogramem spłaty w 60 miesięcznych ratach, umowa pożyczki z 29.04.2010 r. na kwotę 41.000,00 zł, zmieniony harmonogram spłaty kredytu w kwocie 41.102,10 zł z terminem spłaty od 03.2011 r. do 05.2013 r.), dokumenty w postaci faktur dotyczących wywozu nieczystości, dostawy energii elektrycznej, gazu i wody związanych z utrzymaniem domu przy ulicy O. w B. w łącznej kwocie 432,85 zł, zeznanie o wysokości uzyskanego przychodu, wysokości dokonanych odliczeń i należnego ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych za rok 2010 (PIT-28), z którego wynika przychód w kwocie 12.803,95 zł brutto, deklaracje VAT-7K za II i III kwartał 2011 r., w których skarżący wykazał wartość sprzedanych towarów i usług na łączną kwotę 7.025,00 zł (co średnio miesięcznie stanowi kwotę 1.170,83 zł) oraz wartość nabytych w tym okresie towarów i usług w kwocie 4.444,00 zł. Mając na uwadze powyższe ustalenia, Sąd I instancji stwierdził, że przedstawiane wybiórczo przez skarżącego informacje przekazane w związku z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym w niniejszej sprawie, jak i wynikające z opisanych wyżej dokumentów oraz pisma z dnia 6.12.2011 r., były niewystarczające do przyjęcia ponad wszelką wątpliwość, że przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie jest uzasadnione. Podkreślił przy tym, że mimo wezwania skarżący nie wyjawił źródeł pokrycia kosztów związanych z obsługą zobowiązań z tytułu rat kredytów i pożyczek. Tymczasem z przedłożonych przez skarżącego wyciągów z rachunków bankowych wynika, iż dokonał zapłaty miesięcznych rat kredytów i pożyczek w łącznej wysokości 4.174,85 zł. Natomiast wykazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy źródła przychodu z tytułu najmu mieszkań i renty czasowej stanowią kwotę 1.370,39 zł. Jednocześnie dane wynikające z deklaracji VAT-7K za II i III kwartał 2011 r. (przedłożone do sprawy I SA/Op 363/11) wskazują, iż średnie miesięczne przychody z prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej wynoszą ok. 1.170,83 zł, zaś z działalności rolniczej skarżący wykazał brak jakichkolwiek przychodów. Wychodząc z powyższych przesłanek Sąd I instancji uznał za mało wiarygodne oświadczenie skarżącego odnośnie dochodów jego gospodarstwa domowego, skoro samo porównanie wielkości miesięcznych kosztów związanych jedynie ze spłatą kredytów z wykazaną wielkością obecnie uzyskiwanych miesięcznych przychodów (sumując przychody wykazane przez skarżącego we wniosku i osiągane z działalności gospodarczej w wysokości wynikającej z deklaracji VAT-7) wskazuje na nadwyżkę tych pierwszych. W ocenie Sądu w sprzeczności z deklarowanymi przez skarżącego przychodami pozostają również wnioski wyciągnięte na podstawie danych z przedłożonych przez skarżącego rachunków bankowych. Z rachunków tych wynika, iż skarżący dysponował znacznymi środkami finansowymi. Analiza wyciągu z rachunku bankowego SEZAM DIRECT wykazała, iż skarżący w dniach od 3 do 27 października 2011 r. dokonał wpłaty w gotówce środków pieniężnych na łączną kwotę 32.085,62 zł. Zatem dysponując tak znacznymi środkami pieniężnymi i mając świadomość wymagalności kosztów sądowych, zarówno w niniejszej sprawie jak i w innych zawisłych przed Sądem, skarżący winien uwzględnić konieczność ich zapłaty, a następnie regulować inne zobowiązania cywilnoprawne. Sąd I instancji podkreślił przy tym, że skarżący, mimo wezwania, nie przekazał pełnej informacji na temat kosztów ponoszonych przez niego i żonę na bieżące utrzymanie. Niewątpliwym jest bowiem, że poza kosztami związanymi z wywozem nieczystości, dostawą energii elektrycznej, gazu i wody, związanymi z utrzymaniem domu w kwocie 432,85 zł (co do których przedłożył odpowiednie dokumenty w sprawie I SA/Op 338/11), skarżący i jego żona ponoszą inne wydatki zapewniające minimum potrzeb życiowych, np. związane z zakupem wyżywienia, ubrania, środków higieny, czystości. Racjonalne gospodarowanie własnymi środkami finansowymi pozwala skarżącemu na przybliżone określenie wielości wydatków ponoszonych na te potrzeby życiowe. W ocenie Sądu I instancji wbrew twierdzeniom skarżącego dowody złożone zarówno w niniejszej sprawie, jak i w toku innych postępowań z udziałem skarżącego, nie pozwoliły na dokonanie pełnej i wszechstronnej oceny jego sytuacji majątkowej. W szczególności nie zostało wyjaśnione ani poparte jakimikolwiek dokumentami oświadczenie złożone we wniosku o prawo pomocy o stratach poniesionych z tytułu prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Uchylając się od przedłożenia informacji o przychodach z tego tytułu (wraz z dokumentami je potwierdzającymi, wskazanymi w wezwaniu Sądu) skarżący uniemożliwił dokonanie oceny, jak w rzeczywistości kształtuje się jego sytuacja oraz, czy rzeczywiście nie posiada i nie jest w stanie zdobyć środków pieniężnych, które mogłyby posłużyć do sfinansowania kosztów sądowych w niniejszej sprawie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla jego rodziny. Sąd podkreślił także, iż o potencjale do gromadzenia środków finansowych osób prowadzących działalność gospodarczą, a tym samym o dostępności środków finansowych pozwalających na pokrycie kosztów sądowych, decydują przede wszystkim uzyskiwane przychody z tytułu świadczonych usług bądź sprzedawanych towarów, a nie dochody (bądź strata) będące wynikiem różnicy pomiędzy przychodami a kosztami działalności, która z kolei jest skutkiem decyzji gospodarczych podejmowanych przez prowadzącego działalność gospodarczą. W konkluzji Sąd I instancji przyjął, że przedstawione powyżej okoliczności nie pozwalają uznać za wiarygodne oświadczeń wnioskodawcy dotyczących jego aktualnych zdolności płatniczych i zarazem uzasadniają odmowę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sytuacji bowiem, gdy skarżący nie przedłożył dowodów mogących obrazować w pełni wiarygodną sytuację finansową jego i rodziny, a także gdy niewyjaśniona przez skarżącego pozostała kwestia znacznej rozbieżności pomiędzy deklarowanymi dochodami i wydatkami, brak było podstaw do uwzględnienia wniosku. Sąd I instancji podkreślił przy tym, że bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostawały argumenty o stratach materialnych poniesionych wskutek powodzi w latach 1997, 2008 i 2010 r. Przedłożone w toku innych postępowań dokumenty w postaci zaświadczeń urzędowych, faktur i innych dokumentów nie mogą stanowić wystarczającego dowodu na potwierdzenie, że wnioskodawca nie jest w stanie bez uszczerbku utrzymania, ponieść wymaganych na obecnym etapie kosztów postępowania (wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 160 zł i opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł), w sytuacji gdy skarżący nie przedstawił żadnych, potwierdzonych dowodami, aktualnych wydatków związanych z usuwaniem następstw kataklizmu, ani nie przedstawił wiarygodnych dowodów na poparcie swego oświadczenia co do rozmiaru poniesionych strat. Również w kontekście braku danych dotyczących wszystkich źródeł dochodów skarżącego, argumenty podniesione w piśmie z dnia 6.12.2011 r., wskazujące na konieczność poniesienia kosztów związanych z opłaceniem innych wpisów od skarg wniesionych do WSA w Opolu, nie stanowią dostatecznej okoliczności uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. W dniu 4 stycznia 2012 r. A. C. złożył zażalenie na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 20 grudnia 2011 r., sygn. akt I SA/Op 48/11, zaskarżając orzeczenie w całości wniósł o jego zmianę poprzez zwolnienie strony skarżącej od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w całości. Zaskarżonemu postanowieniu wnioskodawca zarzucił naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy polegające na naruszeniu zasady swobodnej oceny zebranego materiału dowodowego oraz sprzeczność dokonanych ustaleń w zakresie wskazującym, że skarżący nie wykazał, aby spełniał warunki określone w art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż rzekomo informacje podane przez skarżącego są niepełne i obrazują niespójną sytuację, w jakiej on się znajduje. Autor zażalenia zarzucił także Sądowi dowolność ustaleń w kwestii, iż skarżący w dniach od 3 do 27 października 2011 roku dokonał wypłat w gotówce na swoje prywatne konto bankowe na łączną kwotę 32.085,62 zł i z tego powodu dysponował znacznymi środkami finansowymi, co nie polega na prawdzie i że skarżący nie przedłożył żądanych przez Sąd dokumentów, co także nie polega na prawdzie. To z kolei skutkowało niewłaściwym zastosowaniem prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu wnoszący zażalenie wskazał na pominięte bądź błędnie w jego ocenie interpretowane przez Sąd fakty dotyczące przedstawionej przez niego sytuacji majątkowej. W szczególności podniósł zarzut pominięcia kwestii konieczności zapłaty wpisu sądowego od kilkudziesięciu spraw, a także kwestii zaciągnięcia przez skarżącego kredytu na spłatę bieżących obciążeń kredytowych i przeznaczenia na bieżące utrzymanie środków uzyskiwanych od najemców wynajmowanych lokali mieszkalnych przeznaczonych na opłaty za media oraz utrzymanie tych lokali. Jednocześnie w ocenie skarżącego Sąd w sposób dowolny uznał, że skarżący w dniach od 3 do 27 października 2011 r. dokonał wpłat w gotówce na swoje konto bankowe w łącznej kwocie 32.085,62 zł, co nie jest prawdą. Faktem jest, że obrót na prywatnym koncie bankowym strony skarżącej w październiku 2011 r. wyniósł łącznie 32.085,62 zł, a nie że na taką kwotę dokonano wpłat gotówkowych. W ocenie skarżącego Sąd I instancji nie zauważył, że za wyjątkiem jednej wpłaty wszystkie pozostałe pochodziły z przelewów bankowych między prywatnym kontem bankowym strony skarżącej a jej kontem firmowym, co skutkowało błędnym ustaleniem, że strona skarżąca uzyskała w październiku 2011 roku kwotę 32.085,62 zł. Ta okoliczność miała świadczyć według Sądu o podaniu przez stronę niepełnych danych, co w domyśle rzekomo miało dowodzić uzyskiwanie przez skarżącego niezaewidencjonowanych dochodów, co nie jest zgodne z prawdą. Przeczy także ustaleniom Sądu, że skarżący nie ujawnił źródeł pokrycia kosztów związanych z obsługą kredytów i pożyczek. Ponadto skarżący stwierdził, że Sąd I instancji w sposób dowolny pominął znane mu z urzędu pismo PZU z dnia 22 lutego 2011 r. odmawiające skarżącemu wypłaty odszkodowania i pismo wnioskodawcy z dnia 9 maja 2011 r. do Urzędu Nadzoru Finansowego wskazujące zaniżenie należnego odszkodowania o kwotę 49.928,33 zł. Wnioskodawca nie podzielił także zapytywania Sądu I instancji, iż nie przedstawił stałych kosztów utrzymania. Koszty te są zmienne i zależne od posiadanych środków finansowych. Istotna część tych kosztów została ujęta w kosztach działalności gospodarczej. Dodał przy tym, że w jego ocenie przedłożył wszystkie wymagane przez Sąd dokumenty. W konkluzji skarżący stwierdził, że Sąd I instancji na podstawie błędnie ustalonego w sprawie stanu faktycznego dokonał ww. błędnych ocen, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do przepisów art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", osobie fizycznej przyznaje się, na jej wniosek, prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże ona, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Zatem to w interesie skarżącego leży przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Jak wynika z powyższych przepisów, warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. Ocena przez Sąd sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również wiąże się ze zbadaniem, czy skarżący posiada majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. W rozpatrywanej sprawie złożone przez skarżącego oświadczenie, o którym mowa w art. 252 § 1 p.p.s.a., nie zawierało w ocenie Sądu I instancji dostatecznych danych koniecznych do oceny stanu majątkowego i rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącego. Zasadnym i uprawnionym było zatem wezwanie skarżącego do nadesłania dodatkowych dokumentów źródłowych i informacji, które umożliwiłyby Sądowi ocenę możliwości finansowych strony. Należy zwrócić uwagę, iż to do Sądu należy uznanie, czy złożone oświadczenie o stanie majątkowym i dochodach ma charakter wyczerpujący i dostateczny. W kompetencji Sądu pozostaje również uznanie, jakie informacje niezbędne są dla stwierdzenia istnienia przesłanek dla przyznania prawa pomocy. Sąd I instancji miał zatem podstawy do żądania dodatkowych dokumentów i informacji, w tym żądania przedłożenia przez skarżącego szczegółowej informacji na temat ponoszonych aktualnie (w miesiącu X i XI 2011 r.) kosztów na bieżące utrzymanie wraz z dokumentami potwierdzającymi fakt i wysokość ich poniesienia oraz informacji o poniesionych obecnie wydatkach na usuwanie skutków powodzi z maja 2010 r. wraz z odpowiednimi dowodami; kserokopii wyciągów z posiadanych rachunków bankowych za miesiące wrzesień, październik 2011 r.; informacji o przychodach i kosztach uzyskania przychodów skarżącego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wraz z dokumentami je potwierdzającymi; wyjaśnienia źródła pokrycia kosztów związanych z obsługą kredytów i pożyczek w łącznej wysokości ok. 4.100 zł miesięcznie, wobec deklarowanych miesięcznych przychodów w wysokości ok. 1.370 zł, w tym wskazania, wobec argumentów skarżącego, iż odsetki od tych zobowiązań są wliczane do kosztów działalności, jaka część miesięcznych rat to odsetki oraz w jakim zakresie odsetki te stanowią obciążenie kosztów prowadzonej działalności gospodarczej. Przepis art. 255 p.p.s.a. nakłada bowiem na stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy obowiązek złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych na wezwanie Sądu. W konsekwencji strona, która nie realizuje obowiązków wynikających z wezwania Sądu, nie ma podstaw oczekiwać rozstrzygnięcia zgodnego z wnioskiem. Jednocześnie wskazać należy, iż argumenty podniesione w zażaleniu dotyczące pominięcia bądź błędnej interpretacji faktów dotyczących przedstawionej przez skarżącego sytuacji majątkowej, stanowiąc wyraz jedynie polemiki z ustaleniami Sądu I instancji, nie mogą zmienić oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego co do zasadności zaskarżonego rozstrzygnięcia. Sąd ten ocenia bowiem orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pod kątem zaistnienia bądź nie okoliczności, o których mowa w art. 184 i art. 185 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W niniejszej sprawie nie można Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu zarzucić błędu, bowiem Sąd ten zasadnie uznał, iż skoro skarżący nie złożył dodatkowych dokumentów i informacji dotyczących jego sytuacji materialnej, to nie wykazał w dostateczny sposób, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Tym samym nie było podstaw prawnych do udzielenia skarżącemu prawa pomocy w żądanym przez niego zakresie. Z powyższych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło