I SA/Sz 941/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Sędzia WSA Anna Sokołowska, Protokolant Lidia Maląg, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi M.P. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...]. Z ustalonego stanu faktycznego wynika, co następuje. Postanowieniem z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Celnego wszczął wobec M.P. postępowanie w sprawie zgłoszenia celnego związanego z procedurą dopuszczenia do obrotu samochodu osobowego marki [...] (nr nadwozia [...], poj. [...] cm³, rok prod. [...] r.). Postanowieniem z dnia [...] r. (doręczonym stronie [...] r.) organ wyznaczył stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. W dniu [...] r. M.P. złożył wyjaśnienia w sprawie. W dniu [...] r. Naczelnik Urzędu Celnego wydał decyzję, mocą której zaksięgowano retrospektywnie z dniem [...] r. prawnie należną kwotę długu celnego w wysokości [...] zł. Decyzję wysłano pocztą i jak wynika z adnotacji na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji (k. 92 akt administracyjnych), przesyłkę, z powodu niemożności doręczenia adresatowi osobiście pod wskazanym adresem; K., ul. [...], pozostawiono w dniu [...] r. na okres 14 dni w Urzędzie Pocztowym w K., o czym umieszczono zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Przesyłkę awizowano powtórnie [...] r. M.P. w dniu [...] r.( data nadania) złożył do organu odwołanie od decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. W lakonicznym uzasadnieniu wniosku powołał się ogólnikowo na urlop. Dyrektor Izby Celnej, odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, przywołał przepisy Ordynacji podatkowej określające przesłanki przywrócenia terminu oraz przepisy regulujące tryb doręczania decyzji i powołując się na dane wynikające ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji (naklejonego na kopercie zawierającej decyzję), stwierdził, że decyzja Naczelnika Urzędu Celnego została skutecznie doręczona w trybie art. 150 ustawy Ordynacja podatkowa w dniu 28 lipca 2010 r. Odnosząc się do uzasadnienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania sprowadzającego się do stwierdzenia, że powodem uchybienia był jego urlop, organ stwierdził, że M.P. nie wyjaśnił w jaki sposób czasowa nieobecność w miejscu zamieszkania związana z urlopem stanowiła przeszkodę nie do przezwyciężenia uniemożliwiającą odebranie skierowanej do niego korespondencji i wysłanie odwołania, np. za pośrednictwem osoby trzeciej (pełnomocnika). Zdaniem organu, strona nie uprawdopodobniła swojej winy w uchybieniu terminu, co stanowi podstawę odmowy przywrócenia uchybionego terminu do wniesienia odwołania. W kierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skardze na wyżej opisane postanowienie, skarżący wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Skarżący zarzucił naruszenie: - art. 162 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez nie przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] r. z uwagi na nieuprawdopodobnienie braku winy skarżącego w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania od w/w decyzji, podczas gdy skarżący, zważywszy na jego pobyt na urlopie wypoczynkowym w okresie zastępczego doręczenia decyzji nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu, nawet za pomocą największego w danych warunkach wysiłku, - art. 7 w związku z art. 77 i 80 kpa poprzez uznanie, że w przedmiotowej sprawie dana okoliczność została udowodniona i wydanie postanowienia nastąpiło o dokładnie wyjaśniony stan faktyczny oraz z uwzględnieniem interesu społecznego, a nadto po wyczerpującym zebraniu i zinterpretowaniu całego materiału dowodowego sprawy, przy czym istnieją dowody potwierdzające, iż niektóre okoliczności sprawy, a mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie w ogóle nie zostały wyjaśnione. Wskazał, że wbrew twierdzeniom organu uprawdopodobnił, że w okresie od [...] r. do [...] r. przebywał na urlopie u "E.E." w R. i "bez wątpienia" nie wiedział o doręczonej decyzji w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej. Skarżący stwierdził w skardze, że skoro przyczyną uchybienia terminu był brak wiedzy o wydaniu decyzji w sprawie, to termin na złożenie wniosku powinien być liczony od momentu, kiedy skarżący dowiedział się o wydaniu takiej decyzji, t.j. od dnia [...] r. M.P. podniósł, że złożenie w dniu [...] r. wniosku o przywrócenie terminu zostało dokonane zgodnie z art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej. Skarżący podkreślił, że okoliczność pobytu skarżącego na urlopie wypoczynkowym w czasie tożsamym z zastępczym doręczeniem decyzji uprawdopodabnia brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. W odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, Dyrektor Izby Celnej podtrzymał argumentacje, jak w zaskarżonym postanowieniu. Wskazał, że wszystkie argumenty, które podniósł skarżący na etapie skargi oraz zarzuty wobec orzeczenia organu celnego, oparte były na okolicznościach, których nie przedstawił we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, co uniemożliwiło organowi ustosunkowanie się do nich. Odnosząc się do twierdzenia skarżącego o przebywaniu na urlopie, organ podniósł, że skoro, jak sam skarżący wskazuje, urlop zakończył się z dniem [...]., to z tym dniem ustała przyczyna uchybienia terminu. Zatem do dnia [...] r. skarżący mógł wnieść odwołanie z zachowaniem ustawowego terminu. Zawiadomienia o nadejściu przesyłki zostały umieszczone w oddawczej skrzynce pocztowej adresata, a zatem skarżący mógł przypuszczać, że pozostawione awiza mogą dotyczyć decyzji organu celnego. Organ odniósł się też w odpowiedzi na skargę do podniesionej w skardze daty ustania przyczyny uchybienia terminowi ([...] r.), i stwierdził, że skarżący nie wskazał, w jakich okolicznościach powziął informację o wydaniu decyzji dopiero [...] r., od którego należałoby liczyć 7 – dniowy termin do złożenia wniosku. Dyrektor Izby Celnej podkreślił, że wszystkie przesłanki muszą być spełnione aby termin do wniesienia odwołania można było przywrócić. W sprawie wykazano, że Skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu, zatem ewentualne spełnienie lub nie kolejnych przesłanek pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie u s t a l i ł, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Po dokonaniu oceny legalności zaskarżonego postanowienia, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Dla wyeliminowania z obrotu prawnego aktu wydanego przez organ administracji publicznej konieczne jest bowiem stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, jak również ustalenie, że postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c i pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a). W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła żadna z takich przesłanek. Przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.), dalej: O.P., przewidują, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (art. 162 § 1 i 2). Dla przywrócenia terminu konieczne jest kumulatywne spełnienie czterech przesłanek, a mianowicie: 1) uchybienie terminowi, 2) złożenie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu w określonym terminie, 3) uprawdopodobnienie braku winy wnioskującego w uchybieniu terminowi oraz 4) dokonanie czynności, dla której termin jest przewidziany. Odnosząc się na wstępie do daty doręczenia decyzji, która wyznacza rozpoczęcie biegu terminu do złożenia odwołania, wskazać należy, że zdaniem Sądu słusznie ustalił organ, że doręczenie decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] r. nr [...] zostało dokonane w trybie art. 150 ustawy O.p. z upływem [...] r., t.j. z upływem 14 dni od pozostawienia przesyłki w urzędzie pocztowym (pierwsze awizo). Przepisy ustawy Ordynacja podatkowa przewidują, że pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy (art. 148 § 1); pisma mogą być również doręczane: 1) w siedzibie organu podatkowego; 2) w miejscu pracy adresata - osobie upoważnionej przez pracodawcę do odbioru korespondencji ( art. 148. § 2). W razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i 2, a także w innych uzasadnionych przypadkach pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie (§ 3). Z kolei w przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Zawiadomienie o doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy domu umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 149 O.p.). Natomiast zgodnie z art. 150 O.p. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149: 1) poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę; 2) pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika organu podatkowego lub przez inną upoważnioną osobę (§ 1). Adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1. Powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni (§1a). Zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1 umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 2). Zgodnie z przewidzianym w w/w przepisie trybem postępowania, przesyłka zawierająca decyzję organu celnego została pozostawiona w urzędzie pocztowym w dniu [...] r. o czym umieszczono zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej adresata, co wynika wprost z adnotacji na druku zwrotnego potwierdzenia odbioru (k. 92). Drugie awizo pozostawiono w skrzynce pocztowej adresata w dniu [...]r. Dokonanie tej czynności zgodnie z art. 150 § 1a O. p. upoważniło organ do przyjęcia za skuteczne doręczenie decyzji z upływem 14 dni od pozostawienia pisma w placówce pocztowej licząc od pierwszego awiza, co wynika wprost z § 2 art. 150 O. p. Dlatego prawidłowo wskazał organ, że doręczenie decyzji z dnia [...]r. nastąpiło z upływem [...] r. Zgodnie z art. 223 § 2 O.p. odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie; zatem w dniu [...] r. upłynął termin do wniesienia odwołania. Skarżący wskazał w uzasadnieniu wniosku jako przyczynę uchybienia terminu do wniesienia odwołania okoliczność przebywania na urlopie. Skarżący nie podał terminu urlopu, nie wskazał daty, kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu. Zdaniem Sądu, Dyrektor Izby Celnej prawidłowo stwierdził, że M.P. nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Nie wyjaśnił bowiem w jaki sposób czasowa nieobecność w miejscu zamieszkania związana z urlopem stanowiła przeszkodę nie do przezwyciężenia uniemożliwiającą wniesienie odwołania w terminie, skarżący nie przedstawił okoliczności o charakterze nadzwyczajnym, nie do pokonania, uniemożliwiających przy zachowaniu należytej staranności dochowanie terminu. W postępowaniu o przywrócenie terminu zadaniem organu podatkowego jest ustalenie, czy zainteresowany jest winny uchybienia. Kryteria oceny winy mogą być niekiedy dość surowo sformułowane. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Samo złożenie oświadczenia o przebywaniu na urlopie nie jest okolicznością uprawdopodabniającą brak winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania od decyzji z dnia [...] r. doręczonej skarżącemu w trybie art. 150 O.p. z upływem [...] r. Skarżący nie podał w uzasadnieniu wniosku w jakim okresie przebywał na urlopie i jakie były przeszkody uniemożliwiające sporządzenie i nadanie odwołania od decyzji. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie przywracania terminu, jednolicie przyjmuje się, że kryterium braku winy, jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Jeżeli postępowanie wykaże, że strona dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, okoliczność ta wyklucza przywrócenie terminu (por. wyrok NSA z 23 lutego 2010 r. sygn. akt II FSK 1576/08, I SA 691/01 z dnia 5 października 2001 r. opubl. w internetowej bazie orzeczeń, orzeczenia.nsa.gov.pl, wyrok NSA z dnia 13 października 1999 r. III SA 1436/99; I SA 1072/00 z dnia 19 września 2000 r., niepubl.). Skarżący dopiero na etapie skargi podał, że wypoczywał w okresie od [...] do [...] r., jednak na marginesie Sąd zwraca uwagę, że powyższa okoliczność nie może uprawdopodabniać braku winy w uchybieniu terminu, gdyż termin ten upływał dopiero [...] r. Zdaniem Sądu, w przedstawionych wyżej okolicznościach sprawy, słusznie odmówiono przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, zatem zarzut naruszenia przepisu art. 162 ustawy Ordynacja podatkowa Sąd uznał za nieuzasadniony. Odnosząc się do przywołanych zarzutów naruszenia przepisów kpa (art. 7, w związku z art. 77 i art. 80 kpa) Sąd zwraca skarżącemu uwagę, że zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz. U. z 2004 r., Nr 68, poz. 622 ze zm.) do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy art. 12 oraz działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego. Sąd uznał za bezzasadny zarzut naruszenia przepisów art. 122, 187 i 191 O.p.. odpowiadających wskazanym przez skarżącego regulacjom kpa., a dotyczących zasady prawdy obiektywnej zobowiązującej organ do podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym (art. 122 O.p. ) oraz obowiązków zebrania przez organ materiału dowodowego w sprawie (art. 187 O.p.) i obowiązku dokonania oceny, czy dana okoliczność została uzasadniona, na podstawie całego zebranego materiału dowodowego ( art. 191 O.p.). Zdaniem Sądu, Dyrektor Izby Celnej nie naruszył w/w przepisów. Ciężar uzasadnienia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej spoczywa na wnioskodawcy. To on jest zobowiązany uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu. Organ ocenił zgromadzony materiał dowodowy w sprawie (wniosek skarżącego o przywrócenie terminu) i podjął rozstrzygnięcie bez naruszenia w/w przepisów Ordynacji podatkowej. Zarówno z literalnego brzmienia ww. przepisu, jak i celu instytucji przywrócenia terminu wynika, że skuteczność wniosku w tym zakresie, uzależniona jest od uprawdopodobnienia przez stronę, że nie ponosi winy za okoliczności i przyczyny w jakich doszło do uchybienia terminu oraz, że podjęła możliwe starania, aby przeciwdziałać jego naruszeniu. Oczekiwanie w tej sytuacji, aby to organ zgromadził dowody braku winy strony w uchybieniu przez nią terminowi procesowemu - nie ma jakiegokolwiek uzasadnienia normatywnego. Istotne jest przy tym, że ponieważ to strona zna prawdziwe przyczyny uchybienia terminu i często tylko ona jest w stanie wykazać istnienie okoliczności i przeszkód wyłączających winę w uchybieniu terminowi, to ustawodawca konstruując przepis art. 162 § 1 O.p. ciężarem uprawdopodobnienia braku winy obciążył stronę - co wprost wynika z treści przepisu, organowi zaś pozostawił ocenę ustawowo określonych przesłanek ( por. w/w wyrok NSA z 23 lutego 2010 r. sygn. akt II FSK 1576/08). Nie znajdując więc podstaw do uwzględnienia skargi, nie stwierdzając przy tym, by zarzuty w niej podniesione zasadnie podważały trafność ustaleń i ocen dokonanych przez organ, Sąd orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).