II SA/Gd 61/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wanda Antończyk (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi Z. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 października 2010 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia 26 lipca 2010r. nr [...]. Decyzją z dnia 26 lipca 2010r. Prezydent Miasta uchylił w całości decyzję z dnia 11 marca 2005r. nr [...] przyznającą Z. D. zasiłek okresowy od III/05 do IV/05 w wysokości 26.00zł i orzekł o odmowie przyznania zasiłku okresowego. W podstawie prawnej organ powołał przepisy art. 145 § 1 pkt 1, art. 150 i art. 151 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 8 i art. 38 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. nr 64, poz. 593 ze zm.). W uzasadnieniu organ podał, że w oparciu o przepisy ustawy o pomocy społecznej przyznał Z. D., której dochód nie przekraczał kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (art. 8 ustawy), prawo do zasiłku okresowego. Jednocześnie w pouczeniu zamieszczonym w decyzji poinformowano, że osoby korzystające ze świadczeń pomocy społecznej zobowiązane są do informowania o każdej zmianie ich sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej. W dniu 28 września 2009r. do organu wpłynęło pismo z Urzędu Gminy w M., w którym Urząd podał, że Z. D. jest właścicielką gospodarstwa rolnego o pow. 6,0762ha przeliczeniowych. Informacja ta nie została ujawniona w składanych podaniach i oświadczeniach. Powołując się na powyższe organ ustalił, że wysokość deklarowanego dochodu w miesiącu złożenia wniosku wynosiła 820zł, natomiast dochód nieujawniony z hektarów przeliczeniowych wyniósł 194złx6,0762ha+1.178,78zł, łącznie zatem dochód rodziny wyniósł 1.998,78zł, a więc przekroczył kryterium dochodowe rodziny, tj. 948zł. Powołując się na powyższe organ ustalił, że Z. D. nie spełniała warunku do przyznania zasiłku okresowego. W związku z tym, że wyszły na jaw nowe okoliczności, nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji z dnia 11 marca 2005r., nieznane organowi, postanowieniem z dnia 9 lutego 2010r. wznowiono postępowanie w sprawie przyznanych świadczeń. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego ustalono, że po uwzględnieniu dochodu uzyskanego z gospodarstwa rolnego dochód Z. D. przekracza kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy o pomocy społecznej. Z uwagi na powyższe organ I instancji powołując się na przepis art. 151 §1 pkt 2 kpa uchylił decyzję o przyznaniu zasiłku okresowego za okres od 1 marca 2005r. do 30 kwietnia 2005r. oraz odmówił przyznania pomocy w formie zasiłku okresowego. Z. D. wniosła odwołanie od powyższej decyzji wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu odwołująca podniosła, że wykazała dochód na podstawie zaświadczenia z Urzędu Skarbowego zgodnie z obowiązującym prawem. Natomiast nieruchomość rolną o pow. 6,0762ha przeliczeniowego przekazała w marcu 2005r. w nieodpłatną dzierżawę osobie trzeciej i nie uzyskiwała żadnego dochodu związanego z przedmiotową nieruchomością. Samorządowe Kolegium Odwoławcze . decyzją z dnia 19 października 2010r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji w pierwszej kolejności przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania. Natomiast rozpatrując ponownie sprawę powołał się na powołany w podstawie prawnej rozstrzygnięcia przepis art. 151 §1 pkt 2 kpa, który stanowi, że organ administracji publicznej właściwy w sprawie wznowienia, po przeprowadzeniu postępowania wydaje decyzję, w której uchyla decyzję dotychczasową , gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Taka sytuacja zaistniała, jak to ustaliło Kolegium, w rozpoznawanej sprawie. Zgodnie z art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Zgodnie z art. 38 powołanej ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje rodzinie, której dochód na osobę nie przekracza kwoty 316zł, zwanej dalej kryterium dochodowym na osobę w rodzinie. Organ ustalił, że w oparciu o dokumenty przedłożone przez skarżącą, decyzją z dnia 11 marca 2005r przyznano jej ww. opisany zasiłek okresowy, ponieważ w dacie przyznania zasiłku spełniała przesłanki uprawniające do otrzymania zasiłku. Organ odwoławczy wskazał, że w rozpoznawanej sprawie skarżąca kwestionuje decyzję organu I instancji wywodząc, że będąc właścicielką gospodarstwa rolnego nie uzyskała z tego tytułu żadnego dochodu. Rozpoznając ten zarzut organ II instancji wskazał, że pojęcie dochodu definiuje art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, że za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w NFZ oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, 3)kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Do dochodu ustalonego w myśl ust. 3 nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, zasiłku celowego, pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty, wartości świadczenia w naturze oraz świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych. Z kolei art. 8 ust. 9 ustawy wskazuje, że przyjmuje się, że z 1ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 194zł (w dacie wydania decyzji). Kolegium podało, że zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższy przepis określa tzw. zryczałtowany tryb ustalania dochodu osiąganego z gospodarstwa rolnego. Dochód ten jest wliczany jako wartość dochodu odpowiadającego powierzchni gospodarstwa z uwzględnieniem hektarów przeliczeniowych i kwoty dochodu ustalonej dla 1ha przeliczeniowego niezależnie od faktycznej dochodowości konkretnego gospodarstwa (wyrok NSA z dnia 17 lutego 2010r., sygn. akt I OSK 1292/09). Powołując się na powyższe organ II instancji wskazał, że powyższy przepis dla celów udzielania świadczeń z pomocy społecznej zakłada, że z 1ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 194zł. Nie przewiduje on żadnych wyjątków od przyjętej w nim zasady wyliczenia dochodu z gospodarstwa rolnego. Bez znaczenia jest zatem czy gospodarstwo rolne jest uprawiane osobiście czy też nie i z jakiego powodu oraz czy rzeczywiście przynosi ono dochody (wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2009r, sygn. akt I OSK 724/09). Powołując się na powyższe ustalenia Kolegium ustaliło, że skoro skarżąca jest właścicielką gospodarstwa rolnego o pow. 6,0762ha przeliczeniowego, to jej miesięczny dochód z gospodarstwa rolnego wynosi 1.178,78zł(6,0762x194zł=1.178,78zł), a łączny dochód rodziny po doliczeniu świadczeń rodzinnych i alimentów (820zł) wynosi 1.998,78zł, a więc przekracza kryterium dochodowe rodziny. Kryterium to w rozpoznawanej sprawie wynosi bowiem 948zł(316złx 3 osoby). Powyższe oznacza, że skarżącej nie przysługuje prawo do zasiłku okresowego. W tym stanie rzeczy, skoro w rozpoznawanej sprawie wyszła na jaw nowa okoliczność faktyczna, to organ I instancji wznawiając postępowanie w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 5 kpa i uchylając jednocześnie decyzję z dnia 11 marca 2005r. oraz orzekając o odmowie przyznania zasiłku okresowego w oparciu o art. 151 § 1 pkt 2 kpa, działał zgodnie z obowiązującymi przepisami. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca Z. D. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, ponownie podnosząc, że nie uzyskuje żadnego dochodu z gospodarstwa rolnego, które oddała w bezpłatną dzierżawę. Skarżąca podniosła, że przepis powołany przez organ administracji publicznej jest nielogiczny i nie powinien mieć zastosowania w sprawie, skoro skarżąca nie uzyskała dochodu, poza wykazanym zaświadczeniem z Urzędu Skarbowego. Decyzja narusza jej prawa skoro skarżącą pozbawiono prawa do świadczenia po okresie pobrania zasiłku, poprzez wznowienie postępowania i nakazanie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. –Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej(art. 1 § 2). Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz. U. nr153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołana podstawą prawną. Mając na uwadze cytowaną regulację zawartą w art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja została wydana w postępowaniu prowadzonym w trybie wznowienia postępowania, umożliwiającym wzruszenie decyzji ostatecznych. Podstawy wznowienia postępowania wymienione są w art. 145 §1. Zgodnie z art. 145 § 1 kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie , jeżeli: 1)dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe, 2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa , 3) decyzja została wydana przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24,25 i 27, 4) strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, 5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję, 6) decyzja została wydana bez uzyskania uzgodnienia wymaganego prawem stanowiska innego organu, 7) zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji, 8) decyzja została wydana w oparciu o inną decyzją lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Przepis art. 146 kpa zawiera przesłankę negatywną do uchylenia decyzji w postaci terminów pięcio- i dziesięcioletniego. W przypadkach gdy dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne pokazały się fałszywe oraz gdy decyzja została wydana w wyniku przestępstwa (art. 145 §1 pkt 1 i 2kpa) termin przedawnienia wynosi 10 lat od dnia doręczenia decyzji, w pozostałych przypadkach wymienionych w art. 145 §1 pkt 3-8 lat 5. Przy czym wykazanie zaistnienia dwóch pierwszych przesłanek wznowienia postępowania, objętych dziesięcioletnim terminem przedawnienia musi zostać ustalone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu, z wyłączeniem w tym zakresie kompetencji organów właściwych w sprawie wznowienia. Upływ terminów, o których mowa w art. 146 § 1 kpa stanowi negatywną przesłankę do uchylenia decyzji w postępowaniu wznowieniowym. Upływ wyżej wskazanych terminów nie ogranicza wprawdzie dopuszczalności wznowienia, lecz ogranicza możliwość organu rozstrzygnięcia we wznowionym postępowaniu co do istoty. W rozpatrywanej sprawie decyzja z dnia 11 marca 2005r. nr [...] przyznająca Z. D. zasiłek okresowy w kwocie 26zł za okres od marca 2005r do kwietnia 2005r. została doręczona skarżącej w dniu 14 marca 2005r. i stała się decyzją ostateczną. Postępowanie zostało wznowione w dniu 9 lutego 2010r. na tej podstawie, że w sprawie wyszła na jaw nowa okoliczność faktyczna istniejąca w dniu wydania decyzji, nie znana organowi, a mianowicie okoliczność, iż skarżąca była w dacie wydania decyzji i jest nadal, właścicielką gospodarstwa rolnego o pow. 6,0762ha przeliczeniowego. Jest to zatem przesłanka wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Obowiązujący termin 5 letni od dnia doręczenia decyzji określony w art. 146 § 1 upłynął zatem w dniu 14 marca 2010r. i tylko do tego dnia mogła zapaść decyzja rozstrzygająca co do istoty, a więc uchylająca decyzję z dnia 11 marca 2005r. i odmawiająca przyznania zasiłku okresowego. Natomiast w rozpoznawanej sprawie decyzja o uchyleniu w całości decyzji z dnia 11 marca 2005r i odmowie przyznania zasiłku okresowego zapadła w dniu 26 lipca 2010r., a więc po upływie 5 lat od daty doręczenia decyzji ostatecznej, co ze względu na upływ czasu określonego w art. 146 § 1 kpa było niedopuszczalne. W przypadku upływu 5 lat od dnia doręczenia decyzji ostatecznej organ prowadzący postępowanie nie ma podstaw do jej uchylenia z przyczyn określonych w art. 145 §1 pkt 3-8 kpa, traci więc uprawnienie do badania czy decyzja powinna lub nie powinna być uchylona, może jedynie stwierdzić wydanie tej decyzji z naruszeniem prawa. Zatem przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji winien uwzględnić istnienie negatywnej przesłanki określonej w przepisie art. 146 §1 ograniczającej dopuszczalność uchylenia decyzji administracyjnej w trybie wznowienia i uwzględnić treść przepisu art. 150 § 2 kpa, który stanowi, że w przypadku, gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu, których nie uchylił tej decyzji. Na marginesie jedynie wskazać należy, że w rozpatrywanej sprawie nie zaszły przesłanki do wznowienia postępowania określone w przepisie art. 145 § 1 pkt 1 kpa powołanym jako podstawa rozstrzygnięcia przez organ I instancji, albowiem jak to wyżej wskazano wykazanie zaistnienia tej przesłanki wznowienia, objętej 10 letnim terminem przedawnienia, musi zostać ustalone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu. Kompetencja organu administracji właściwego w sprawie wznowienia postępowania jest w tym zakresie wyłączona. W rozpatrywanej sprawie przesłanka określona w powołanym przepisie nie została w sposób wyżej opisany ustalona. Mając powyższe na uwadze i działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta.