I OSK 1639/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.), Sędzia NSA Joanna Banasiewicz, Sędzia del. WSA Ewa Kwiecińska, Protokolant starszy inspektor sądowy Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 kwietnia 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 2112/10 w sprawie ze skargi G. S. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2011 r., sygn. I SA/Wa 2112/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę G. S. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. W uzasadnieniu orzeczenia podano, iż decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. Minister Infrastruktury utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych w K. z dnia [...] września 1965 r. orzekającej o wywłaszczeniu na rzecz Państwa za odszkodowaniem nieruchomości położonej w G. pow. M. o powierzchni [...] m2, pgr. [...] niehipotekowane, stanowiącej własność spadkobierców W. C. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podano, że wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło zgodnie z przepisami ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94). Wniosek w przedmiocie wywłaszczenia spełniał wymagania określone w art. 15 powołanej ustawy w szczególności określał nieruchomość podlegającą wywłaszczeniu, jej powierzchnię, cel wywłaszczenia, osobę właściciela oraz zawierał dołączoną decyzję lokalizacyjną. Przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego wystąpiono do E. C., J. K. i R. Z. o dobrowolne odstąpienie nieruchomości, na co spadkobiercy nie wyrazili zgody. W toku postępowania wywłaszczeniowego przeprowadzono rozprawę, prawidłowo ustalono odszkodowanie zgodnie z operatem szacunkowym z dnia [...] maja 1963 r. sporządzonym przez biegłego. W tym stanie rzeczy organ uznał, że nie ma jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, iż w przedmiotowej sprawie wystąpiła którakolwiek z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. dających podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła G. S. podnosząc, że decyzja wywłaszczeniowa została wydana na wniosek Powiatowej Rady Narodowej Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Referatu Urządzeń Rolnych w M., który jej zdaniem, był podmiotem nieuprawnionym, albowiem z niniejszym wnioskiem powinien wystąpić wojewódzki związek kółek rolniczych. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie jest zasadna. W uzasadnieniu wyroku podano, że organ prawidłowo uznał, że kontrolowana decyzja o wywłaszczeniu na rzecz Państwa za odszkodowaniem przedmiotowej nieruchomości nie narusza rażąco prawa. Podstawę prawną jej wydania stanowiła ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94). Spełnione zostały wymogi przewidziane w art. 2 i 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Wywłaszczenie nastąpiło bowiem na rzecz Państwa na wniosek Prezydium Powiatowej Rady Narodowej – Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa – Referat Urządzeń Rolnych w M. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 3 cytowanej ustawy na obszarze miasta, osiedla lub gromady może być wywłaszczona nieruchomość lub kompleks nieruchomości z przeznaczeniem dla organizacji spółdzielczej i dla organizacji kółek rolniczych, o ile to jest uzasadnione interesem społecznym lub państwowym. O wywłaszczenie dla tych organizacji może ubiegać się właściwy organ administracji prezydium wojewódzkiej lub powiatowej (miejskiej) rady narodowej na wniosek właściwej statutowo wojewódzkiej lub centralnej organizacji spółdzielczej, a na potrzeby organizacji kółek rolniczych - na wniosek wojewódzkiego związku kółek rolniczych. Cel wywłaszczenia mieścił się w katalogu określonym w art. 3 powołanej ustawy wywłaszczeniowej i jego realizacja upoważniała do wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego. W aktach sprawy, jak zauważa skarżąca, brak jest wniosku wojewódzkiego związku kółek rolniczych. Jednakże z faktu braku tego dokumentu w zachowanych aktach sprawy nie można przesądzać, że takiego wniosku w ogóle nie było. W ocenie Sądu I instancji brak tego dokumentu nie może przesądzać o wydaniu decyzji z rażącym naruszeniem prawa, gdyż wady wyliczone w art. 156 § 1 k.p.a. mają charakter materialnoprawny – tkwią w samej decyzji i godzą w elementy stosunku prawnego podmiotowego, w jego przedmiot lub też podstawę prawną. Nie są to wady ze swej istoty o charakterze proceduralnym, gdyż usuwanie takich wad odbywa się na podstawie przepisów o wznowieniu postępowania. Prawidłowe zatem zdaniem Sądu I instancji pozostaje stanowisko Ministra Infrastruktury, pomimo braku ustosunkowania się do tego zarzutu w uzasadnieniu decyzji, że wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego nastąpiło zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Wniosek o wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości z dnia [...] września 1964 r. skierowany do Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Wydział Spraw Wewnętrznych Oddział Wywłaszczeń w M. zawierał wszystkie konieczne załączniki, w tym zaświadczenie o zatwierdzeniu lokalizacji szczegółowej nr [...], plan sytuacyjny nr [...] przedmiotowej działki w 2 egzemplarzach, sporządzony przez Referat Geodezji PPRN w M. w dniu [...] września 1963 r. Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosła G. S. zarzucając: 1/ naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.: art. 3 § 1 ppsa w zw. z art. 151 ppsa, art. 3 § 1 ppsa, art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) ppsa w związku z art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego; art. 141 § 4 ppsa, a także 2/ naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości poprzez jego błędną wykładnię. W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz orzeczenie o kosztach postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, iż błędne jest stanowisko Sądu I instancji co do tego, że Prezydium Powiatowej Rady Narodowej posiadało legitymację do ubiegania się o wywłaszczenie objętej postępowaniem nieruchomości pomimo braku ze strony wojewódzkiego związku kółek rolniczych stosownego wniosku umożliwiającego zainicjowanie ww. postępowania. W związku z tym dokonana przez Sąd I instancji kontrola zaskarżonej decyzji jest nieprawidłowa, bowiem brak jest dowodu potwierdzającego fakt złożenia stosownego wniosku przez wojewódzki związek kółek rolniczych natomiast Sąd I instancji nie wyjaśnił swojego stanowiska w tym przedmiocie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Rozpoznając niniejszą skargę w tych granicach, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Ustosunkowując się w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 ppsa, jako uchybienia mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2) stwierdzić należy, że nie jest on zasadny. Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. zdanie pierwsze uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada powyższym wymogom i w wystarczającym stopniu wyjaśnia podstawę prawną rozstrzygnięcia. Sąd wskazał, że wprawdzie w aktach sprawy brak jest wniosku wojewódzkiego związku kółek rolniczych, jednakże fakt ten nie przesądza o tym, że takiego wniosku w ogóle nie było. Poza tym to właściwy organ administracji prezydium wojewódzkiej lub powiatowej (miejskiej) rady narodowej mógł ubiegać się o wywłaszczenie na rzecz kółka rolniczego i to on inicjował postępowanie wywłaszczeniowe. W przedmiotowej sprawie zatem nie uchybiono przepisom o właściwości, natomiast istnienie wniosku określonego kółka rolniczego potwierdza zarówno cel, w jakim dokonano wywłaszczenia, tj. budowa szopy i garaży na maszyny i urządzenia rolnicze, a także podmiot na którego rzecz nastąpiło wywłaszczenie, tj. miejscowe kółko rolnicze. Nie wystąpiły więc w sprawie przesłanki by uznać zarzut dotyczący naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. za uzasadniony. Pozostałe podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty koncentrują się wokół zaakceptowania przez Sąd I instancji błędnego –zdaniem strony wnoszącej tę skargę – stanowiska Ministra Infrastruktury w zakresie braku podstaw do stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji. Podkreślić w tym miejscu należy, iż przedmiotem niniejszego postępowania jest decyzja o odmowie stwierdzenia nieważności, zaś zakres dokonywanych w tym postępowaniu ustaleń znacząco różni się od dokonywanych w postępowaniu zwykłym. Postępowanie nieważnościowe jest postępowaniem nadzwyczajnym, w którym analizie i ocenie podlega wyłącznie to, czy zaistniała którakolwiek z przesłanek nieważnościowych określonych w art. 156 § 1 Kpa. Nie każde, nawet oczywiste, naruszenie prawa musi być przy tym uznane za rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Ocenie organu, a następnie sądu administracyjnego, podlega zatem to, czy do naruszenia prawa kwestionowaną decyzją doszło, a jeśli tak, czy można mówić o rażącym naruszeniu prawa, czy też jest to wprawdzie naruszenie prawa, lecz nie mające w istocie charakteru rażącego, gdyż da się pogodzić z porządkiem prawnym. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, ale o niedopuszczalne przekroczenie prawa, dodatkowo w sposób jasny i niedwuznaczny. Stwierdzając zatem, że kontrolowana decyzja nie została obarczona wadami materialnoprawnymi, które byłyby konsekwencją naruszenia przepisów postępowania wywłaszczeniowego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie były w stanie odnieść skutku zgodnego z kierunkiem zaskarżenia. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 184 ppsa orzeczono o oddaleniu skargi kasacyjnej.