III SA/Wr 385/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sędziowie : Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, Sędzia WSA Ludmiła Jajkiewicz (sprawozdawca), Marcin Miemiec, , Protokolant: Renata Pawlak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 22 września 2010 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie uchylenia decyzji o odmowie umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości i umarzenia postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz strony skarżącej [...] ([...]) zł tytułem kosztów postępowania; III. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia prawomocności wyroku. Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r., nr [...] r., w sprawie odmowy stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji tego organu z dnia [...] r., nr [...], uchylającej w całości i umarzającej postępowanie w sprawie zakończonej decyzją Prezydenta Miasta W. z dnia [...] r., nr [...], w sprawie odmowy umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości za 2003 r. W stanie sprawy M. M. (dalej: skarżąca) pismem z dnia [...] r. wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r., podając, jako podstawę prawną art. 247 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (j.t. z 2005 r. Dz.U. Nr 8, poz. 60 ze zm. – dalej: Ord. pod.). W uzasadnieniu skarżąca podniosła, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. doręczyło jej w dniu [...] r. decyzję z dnia [...] r. (podpisaną jedynie przez dwóch członków składu orzekającego), a następnie w dniu [...] r., decyzję podpisaną przez wszystkich członków składu orzekającego. Zdaniem skarżącej niedopuszczalne były i rażąco naruszające prawo działania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. zmierzające do sanowania popełnionego błędu, przez doręczenie po raz drugi decyzji. Obowiązujące przepisy prawa nie przewidują bowiem możliwości uzupełnienia podpisu decyzji, po jej wejściu do obrotu prawnego, ani też powtórnego wydania drugiej tożsamej (co do podmiotu i przedmiotu) decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po przeprowadzeniu postępowania decyzją z dnia [...] r. odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] r., a następnie po rozpoznaniu odwołania utrzymało ją w mocy. Organ uznał brak przesłanek do stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji. Organ wskazał, iż doręczona w dniu [...] r. decyzja z uwagi na brak podpisu jednego członka składu orzekającego nie jest decyzją administracyjną, a jedynie jej projektem. Wobec tego doręczona w dniu [...] r. decyzja nie dotyczy sprawy uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją. Nadto organ zauważył, iż na skutek wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji z dnia [...] r., doręczonej w dniu [...] r. (wyrok WSA we Wrocławiu z dnia [...] r., sygn. akt [...]), w obrocie prawnym pozostała jedynie decyzja z dnia [...] r., doręczona w dniu [...] r. Skarżąca w skardze z dnia [...] r. wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, zarzucając naruszenie art. 247 § 1 pkt 3 Ord. pod., poprzez uznanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., iż decyzja z dnia [...] r. (doręczona w dniu [...] r.) nie została wydana w warunkach rażącego naruszenia prawa. W uzasadnieniu skarżąca, powołując się na liczne orzecznictwo sądów administracyjnych, a także piśmiennictwo, ponowiła dotychczasową argumentację, uznającą za nieważną decyzję dotyczącą sprawy poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną (art. 247 § 1 pkt 4 Ord. pod.). Skarżąca podniosła także, iż decyzja podpisana tylko przez niektórych członków składu orzekającego w danej sprawie nie stanowi jej projektu (posiada walor decyzji w rozumieniu art. 207 Ord. pod.), ale jako nieważna podlega wyeliminowaniu z obrotu prawego. Ponadto skarżąca podniosła, iż fakt stwierdzenia przez WSA we Wrocławiu w wyroku z dnia [...] r. nieważności decyzji z dnia [...] r. (doręczonej w dniu [...] r.) nie ma znaczenia dla niniejszej sprawy z tego względu, iż w momencie wydawania decyzji z dnia [...] r. (doręczonej w dniu [...] r.) w obrocie prawnym istniała decyzja doręczona wcześniej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w odpowiedzi na skargę z dnia [...] r. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wojewódzki sąd administracyjny, zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola wojewódzkiego sądu administracyjnego obejmuje kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu podatkowym, a więc to, czy organ dokonał prawidłowych ustaleń, co do obowiązywania zaskarżonej normy prawnej, czy normę tę właściwe interpretował i nie naruszył zasad ustalenia określonych faktów za udowodnione. Tak więc, uchylenie decyzji może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy w wyniku jej wydania nastąpiło naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi; Dz.U nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). W zakresie tak określonej kognicji, Sąd stwierdza, iż w wyniku wydania zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia prawa. Przystępując do rozpoznania zarzutu skargi wypada na wstępie przypomnieć, iż przedmiotem zaskarżenia jest decyzja podjęta w nadzwyczajnym trybie postępowania podatkowego o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej. Stwierdzenie nieważności podatkowej decyzji ostatecznej jest instytucją procesową, dającą możliwość ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy podatkowej, jeżeli taka decyzja zawiera kwalifikowaną wadę określoną w art. 247 § 1 Ord. pod. Skarżąca formułując wniosek powołała się na art. 247 § 1 pkt 4 Ord. pod., w myśl którego organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. O tożsamości sprawy w rozumieniu powołanego przepisu można mówić, gdy występuje te sam podmiot, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy. Z taką sytuacją, w ocenie Sądu, mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Skarżąca otrzymała bowiem dwukrotne decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r., nr [...], uchylającą w całości decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] r., nr [...], którą odmówiono skarżącej umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości za 2003 r., w kwocie [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę i umarzającą postępowanie w sprawie, po raz pierwszy w dniu [...] r. i następnie w dniu [...] r. Powodem, dla którego organ doręczył skarżącej przedmiotową decyzję dwukrotnie nie był brak skutecznego jej doręczenia za pierwszym razem, ale braku podpisu pod tą decyzją jednego z członków składu orzekającego. W orzecznictwie sądowym wielokrotnie wypowiadano się na temat poszczególnych elementów decyzji podatkowej i ich znaczenia dla ważności samej decyzji i na tle tych wypowiedzi można zaryzykować stwierdzenie, że brak niektórych elementów decyzji w określonym rozstrzygnięciu nie uzasadnia traktowania tego rozstrzygnięcia, jako innej formy działania administracji. Stosownie bowiem do treści art. 207 Ord. pod. organ podatkowy orzeka w sprawie w drodze decyzji, rozstrzygając co do jej istoty. Zatem mając na względzie ochronę prawną oraz ważny interes stron postępowania, należy przyjąć domniemanie, że takie rozstrzygnięcie, o ile zwiera minimum elementów, o których mowa w art. 210 § 1 Ord. pod., jest decyzją. Do takich elementów należy niewątpliwie zaliczyć: oznaczenie organu administracji państwowej wydającego akt, wskazanie adresata aktu, rozstrzygnięcie o istocie sprawy oraz podpis osoby reprezentującej organ administracji. W stanie sprawy należy stwierdzić, iż doszło do dwukrotnego wydania i doręczenia decyzji, za pierwszym razem – decyzji podpisanej przez dwóch członków składu orzekającego, a za drugim razem – przez wszystkich członków składu orzekającego. Zarówno pierwsza jak i druga decyzja, ze względu na ujawnione wady, podlegała wyeliminowaniu z obrotu prawnego, aczkolwiek podjęte przez organ środki zaradcze nie odpowiadają prawu. Błędne jest bowiem twierdzenie organu, że decyzja nie podpisana przez wszystkich członków składu orzekającego nie ma waloru decyzji administracyjnej, a jedynie jest jej projektem. Przedmiotowa decyzji zawiera bowiem wszystkie pozostałe niezbędne elementy, w tym podpisy dwóch (z trzech) członków składu orzekającego. Stosownie więc do art. 212 Ord. pod. organ podatkowy, który ją wydał, jest nią związany od chwili jej doręczenia, w tym wypadku od dnia [...] r. Zatem ponowne doręczenie decyzji w dniu [...] r. uzupełnionej o brakujący podpis członka składu orzekającego należy traktować jako wydanie nowej decyzji. Procedura podatkowa nie przewiduje bowiem zastosowanego przez organ trybu usuwania braków decyzji. Stąd też takie działania organu należy postrzegać, jako stojące w rażącej sprzeczności z obowiązującym prawem oraz zasadami dobrej administracji. Poza tym zaakceptowanie niekonwencjonalnych działań administracji pozbawiłoby sensu przewidzianych w procedurze podatkowej trybów zaskarżenia czy też wzruszania decyzji ostatecznych, bo przecież w każdej chwili organ podatkowy mógłby doręczyć stronie nową wersję decyzji. Natomiast odnosząc się do argumentacji organu odwołującej się do wyroku WSA we Wrocławiu z dnia [...] r., to wypada zauważyć, iż wspomniany wyrok, na skutek wniesienia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. skargi kasacyjnej do NSA, nie jest wyrokiem prawomocnym. Oznacza to, że nie doszło do ostatecznego wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji z dnia [...] r. (doręczonej w dniu [...] r.). Tym samym należy przyjąć, iż w obrocie prawnym pozostają nadal dwie prawomocne decyzje wydane w tej samej sprawie. Zatem wypowiadanie się w kwestii legalności decyzji doręczonej jako druga jest co najmniej przedwczesne. Organ powinien więc rozpoznać wniosek skarżącej dopiero po ostatecznym załatwieniu sprawy, zakończonej wyrokiem WSA we Wrocławiu z dnia [...] r. Reasumując, zdaniem Sądu, w wyniku wydania zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. zwrot kosztów postępowania. Wyliczając koszty postępowania, Sąd wziął pod uwagę wpis w kwocie [...] zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie [...] zł i kwotę 17, 00 zł opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa. Wstrzymanie decyzji nastąpiło na podstawie art.152 p.p.s.a.