I OSK 1782/11
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2012-01-11
Skład orzekający: Monika Nowicka, Joanna Runge- Lissowska, Jacek Fronczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, rozpatrując wniosek o przyznanie zasiłku celowego dla rolników poszkodowanych przez powódź na podstawie rozporządzenia, może odmówić jego przyznania, jeśli wysokość szkód nie przekracza 30%, mimo że wnioskodawca twierdzi, iż nie został prawidłowo poinformowany o możliwości zakwestionowania protokołu oceny szkód?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo ocenił, iż organy administracji były związane zakresem wniosku strony i nie mogły dowolnie modyfikować jego przedmiotu. Skoro wnioskodawca podpisał protokół oceny szkód bez zastrzeżeń, organy nie były zobowiązane do dalszego prowadzenia postępowania dowodowego w celu kwestionowania tych ustaleń, a naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, ponieważ strona nie wykazała, że mogłaby przedstawić dowody podważające ustalenia protokołu.Stan faktyczny
Skarżący S. S. złożył wniosek o przyznanie zasiłku celowego dla rolników poszkodowanych przez powódź w 2010 r. Wójt Gminy odmówił przyznania zasiłku, ponieważ szkody nie przekroczyły 30% średniego dochodu, co było warunkiem koniecznym do uzyskania pomocy zgodnie z rozporządzeniem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo zastosowały przepisy rozporządzenia i że skarżący podpisał protokół oceny szkód bez zastrzeżeń. S. S. złożył skargę kasacyjną, zarzucając m.in. naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie NSA Joanna Runge- Lissowska del. WSA Jacek Fronczyk Protokolant specjalista Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 maja 2011 r. sygn. akt III SA/Kr 261/11 w sprawie ze skargi S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych powstały szkody spowodowane przez powódź w 2010 r. oddala skargę kasacyjną
Wyrokiem z dnia 19 maja 2011 r. (sygn. akt III SA/Kr 261/11) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego.
Powyższy wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Wójt Gminy S. decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] odmówił S. S. przyznania pomocy w postaci jednorazowego zasiłku celowego w ramach programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w 2010 r.
W uzasadnieniu swojej decyzji organ wskazał, iż w § 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 lipca 2010 r. w sprawie warunków realizacji pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w 2010 r. (Dz. U. z 2010 r. Nr.132 poz.889) zostały określone 3 warunki uzasadniające przyznanie tego rodzaju pomocy, które muszą zostać spełnione łącznie, aby wnioskodawca mógł otrzymać pomoc określaną w wymienionym akcie. Po rozpatrzeniu i weryfikacji złożonego wniosku stwierdzono natomiast, że w analizowanej sprawie zaistniały jedynie dwa warunki spośród w/w tj. wnioskodawca był rolnikiem, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, objętym ubezpieczeniem społecznym rolników, który poniósł szkodę w uprawach rolnych, a która to szkoda została oszacowana przez Komisję powołaną przez Wojewodę.
Nie zrealizowano natomiast przesłanki wynikającej z § 2 pkt 3 rozporządzenia. Wysokość szkód w uprawach rolnych należących do wnioskodawcy nie przekraczało bowiem średnio 30% (zgodnie z protokołem wynosiła [...]%).
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu i zarzucił, iż nikt nie był na polu oszacować jego strat, nie wie, dlaczego obniżono wysokość szkód podanych we wniosku i zamieniono nazwy zboża. Ponadto podniósł, że brakowało jedynie niecałe [...] % do 30 %, które uprawniają do otrzymania zasiłku.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji w pełni aprobując jego ustalenia i oceny.
S. S. w złożonej od powyższej decyzji skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zakwestionował w całości stanowisko organu odwoławczego. Ponadto twierdził, iż we wniosku o przyznanie przedmiotowej pomocy wpisał szkody w wyższym procencie, niż zostało to przyjęte w sporządzonym przez komisję protokole. Jego zadaniem w powyższym protokole nie uwzględniono faktu obsunięcia się ziemi, a także przyjęto mniejszą powierzchnię prowadzonych upraw, niż zadeklarował we wniosku. Podniósł również, że brakowało niecałe [...]% do 30% utraconego dochodu, aby otrzymać wnioskowaną pomoc, co było wynikiem wskazanych wyżej nieprawidłowości.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. wniosło o jej oddalenie.
Odnosząc się do zarzutów skarżącego, organ podniósł, że we wniosku z dnia [...] września 2010 r. skarżący zadeklarował, że jest posiadaczem gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha użytków rolnych, w tym upraw rolnych o pow. [...] ha. Taka też powierzchnia została przyjęta w protokole z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnej sporządzonego przez powołaną do tego celu Komisję. Organ podkreślił że, protokół ten, a więc i ustalenia w nim zawarte zostały zaakceptowane i przyjęte przez skarżącego, co potwierdza złożony przez niego podpis pod tym protokołem.
Oddalając skargę – na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Dz. 2002 r. Nr 153, poz.1270 ze zm.) dalej "P.p.s.a." - Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że nie zasługiwała ona na uwzględnienie.
W uzasadnieniu swego wyroku Sąd wskazał, że zaskarżona decyzja została wydana w wyniku postępowania wszczętego na wniosek skarżącego z dnia [...] września 2010 r. Żądanie wszczęcia postępowania w tej sprawie zostało oparte na ww. rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 13 lipca 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy społecznej dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź , obsunięcie się ziemi lub huragan w 2010 r. Organy orzekające w niniejszej sprawie zobligowane były zatem do przeprowadzenia postępowania i wydania decyzji w oparciu o wskazane przepisy. Dlatego też, będąc związanymi żądaniem strony, nie mogły orzec o przyznaniu skarżącemu zasiłku na innej, niż wskazana w nim, podstawie prawnej. Sąd zwrócił przy tym uwagę, że okoliczność ta nie stanowiła przeszkody do ubiegania się przez skarżącego w odrębnym postępowaniu o pomoc społeczną, o której mowa w art. 40 ust. 2 w/w ustawy.
W ocenie Sądu Wojewódzkiego organy prawidło ustaliły, że w niniejszym przypadku nie zostały spełnione łącznie wszystkie przesłanki określone w § 2 w/w rozporządzenia przesłanki. Z protokołu sporządzonego przez komisję wynika bowiem, że utracony przychód w roku wystąpienia niekorzystnych zjawisk atmosferycznych w stosunku do przychodu z lat poprzednich został ustalony w wysokości [...] %. Wobec zatem niespełnienia kryterium wysokości szkody, wnioskowana pomoc nie mogła być przyznana. Sąd Wojewódzki stwierdził również, że przytoczony protokół został sporządzony na podstawie lustracji dokonanej na miejscu, w gospodarstwie skarżącego, przeprowadzonej w dniu [...] lipca 2010 r. Powierzchnia gospodarstwa rolnego przyjętego do obliczeń wynosiła [...] ha użytków rolnych i była zgodna z wnioskiem skarżącego. W protokole określono w procentach powierzchnię uszkodzonych upraw w odniesieniu do poszczególnych upraw rolnych. Protokół został podpisany przez skarżącego bez zastrzeżeń. Organy w związku z tym prawidłowo przyjęły jako podstawę wydanych rozstrzygnięć dane wynikające z protokołu, a nie dane zadeklarowane we wniosku. Jeżeli skarżący kwestionował ustalenia zawarte w protokole, mógł – zdaniem Sądu - złożyć pisemne zastrzeżenia, czego jednak nie uczynił.
Sąd uznał również, że zarzuty skargi dotyczące wysokości i zakresu szkód w gospodarstwie rolnym skarżącego nie mogły odnieść zamierzonego skutku, gdyż sąd administracyjny dokonuje w zasadzie kontroli zaskarżonych aktów w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracyjne.
W ocenie Sądu, materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu administracyjnym potwierdza stanowisko organów, że skarżący nie spełnił przesłanki określonej w § 2 pkt.3 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 lipca 2010r , a tym samym decyzja odmawiająca przyznania wnioskowanej pomocy jest zgodna z prawem.
W złożonej skardze kasacyjnej S. S., zaskarżając wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w całości, zarzucił mu:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a poprzez niewłaściwie zastosowanie art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U.2009 r. Nr 175 poz.1362), a polegające na pominięciu powyższego przepisu przy orzekaniu przez Sąd I instancji, które to miało wpływ na wynik sprawy,
2. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie § 2 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 lipca 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w 2010 r. uprawniających do uzyskania pomocy (Dz. U. 2010 r. Nr 132 poz. 889), a polegające na przyjęciu, iż powyższy przepis wyłącza ogólne stosowanie przepisów k.p.a, które to miało wpływ na wynik sprawy,
3. naruszenie przepisów prawa proceduralnego tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., poprzez oddalenie skargi mimo naruszenia przez organy administracyjne art. 7, 9, 10 w zw. z art. 77 i 80 k.p.a., które to naruszenie organów administracyjnych miało oczywiście istotny wpływ na wynik sprawy:
- poprzez prowadzenie postępowania wbrew zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do państwa, co przejawiało się w braku informowania skarżącego o możliwości zakwestionowania sporządzonego protokołu z lustracji gospodarstwa,
- poprzez brak udzielenia skarżącemu niezbędnych wyjaśnień dotyczących okoliczności prawnych sprawy mogących mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków,
- poprzez brak zapewnienia skarżącemu możliwości wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji w sprawie przyznania zasiłku celowego,
- poprzez brak zapewnienia skarżącemu możliwości zgłoszenia swoich żądań i wniosków, podczas gdy naruszenia te winny skutkować uwzględnieniem skargi i uchyleniem skarżonych decyzji, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnego w Krakowie do ponownego rozpoznania wraz z przyznaniem kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
W uzasadnieniu powyższej skargi kasacyjnej S. S. wywodził, że wbrew twierdzeniom Sądu I instancji organy orzekające w niniejszej sprawie mogły rozpatrzyć jego wniosek w oparciu o inne przepisy, niż w nim wskazane. Rozpoznając bowiem wniosek o udzielenie zasiłku celowego - w niniejszej sprawie chodziło o zasiłek związany z powodzią i obsunięciem się ziemi- organy były więc obowiązane uwzględnić nie tylko regulację szczególną w postaci rozporządzania Rady Ministrów, ale i regulację ogólną zawartą w ustawie o pomocy społecznej. W ocenie skarżącego kasacyjnie brak przesłanek przyznania wnioskowanego świadczenia nie zwalniał organu od rozważenia, czy na innej podstawie prawnej przysługiwało stronie prawo do świadczenia.
Wbrew ustaleniom Sądu I instancji, wg skarżącego, rozpatrzenie jego wniosku na podstawie art. 40 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, nie stanowiłoby odrębnego postępowania. Skarżący kasacyjnie podkreślił również, że to na organie ciążył obowiązek wspierania wnioskodawcy jako strony postępowania poprzez udzielanie mu informacji dotyczącej okoliczności prawnych i faktycznych sprawy. Organ zobligowany był przy tym do przedstawiania danych dotyczących ewentualnej wykonalności przyszłego rozstrzygnięcia.
Zdaniem S. S., Sąd Wojewódzki błędnie również przyjął, iż w postępowaniu o przyznanie zasiłku celowego organy orzekające w niniejszej sprawie zobligowane były do przeprowadzenia postępowania i wydania decyzji w oparciu jedynie o przepisy Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 lipca 2010 r. Z treści bowiem z § 4 ust. 2 w/w aktu wynika, że rozpatrzenie wniosku następuje po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, a jedynie ustalenie wysokości szkód następuje na podstawie protokołu oszacowania szkód. Postępowanie w tym zakresie podlega wszystkim regułom postępowania administracyjnego, które winno zostać przeprowadzone zgodnie z przepisami k.p.a. w tym przepisami regulującymi postępowanie dowodowe. Żaden zaś przepis ustawy o pomocy społecznej i powołanego rozporządzenia nie zwalnia organów z tych obowiązków.
Sąd I instancji błędnie zatem przyjął, że w postępowaniu o przyznanie zasiłku celowego mają zastosowanie jedynie przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lipca 2010 r. Skoro bowiem przedmiotowe Rozporządzenie zostało wydane na podstawie delegacji zawartej w art. 24 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, a do ustawy o pomocy społecznej zastosowanie znajdują przepisy k.p.a., to wnioskując z większego na mniejsze, również w zakresie przedmiotowego Rozporządzenia i normowanej nim procedury znajdują zastosowanie przepisy k.p.a. Z tych też powodów, wbrew twierdzeniom Sądu I instancji, organy administracyjne powinny były stosować przepisy k.p.a. czego w niniejszej sprawie nie uczyniły, doprowadzając do błędnych ustaleń faktycznych, poprzez niezastosowanie art. 7, 77 i 80 k.p.a.
W ocenie skarżącego kasacyjnie Sąd Wojewódzki błędnie również uznał, że nie wnosił on pisemnych zastrzeżeń do sporządzonego protokołu z lustracji. Zarzut ten skarżący kasacyjnie wiązał z faktem naruszenia – jego zdaniem – w toku postępowania administracyjnego art. 10 § 1 k.p.a. oraz podnosił, że zgłaszał ustne zastrzeżenia co do sporządzonego protokołu, jednakże nie zostały one odnotowane w aktach.
Skarżący twierdził też, że nie wnosił o dokonanie przez Sąd nowych ustaleń faktycznych a jedynie o skontrolowanie ustaleń dokonanych w postępowaniu administracyjnym, co jednak nie było możliwe z uwagi na brak w aktach zdjęć i wyrysu zakresu zniszczeń.
Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze jednakże pod rozwagę nieważność postępowania – z przyczyn wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. Przesłanki nieważności w przedmiotowej sprawie nie zaistniały, zatem Sąd Kasacyjny rozpoznał wniesioną skargę kasacyjną w granicach zarzutów przez stronę zakreślonych. Te zaś nie tylko są nieusprawiedliwione, ale też nie w pełni poprawnie sformułowane.
Nie można bowiem podzielić stanowiska skarżącego kasacyjnie, że przepisy postępowania jakim są art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a., nawet w powiązaniu z przepisami prawa materialnego, należy zakwalifikować jako naruszenie prawa, o którym mowa w art. 174 pkt 1 P.p.s.a.
Niezależnie od powyższego uchybienia należy uznać, że podniesione przez stronę zarzuty nie zasługują na uwzględnienie z przyczyn merytorycznych.
Sąd Wojewódzki, kontrolując wydane w toku postępowania administracyjnego decyzje, nie dopuścił się bowiem naruszenia art. 40 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej.
Z treści złożonego w dniu [...] września 2010 r. wniosku, którego forma i treść odpowiadała określonemu w rozporządzeniu z dnia 13 lipca 2010 r. wzorowi, wynika, że skarżący kasacyjnie wnioskował wyłącznie o przyznanie świadczenia pieniężnego w ramach pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w 2010 r. Tego rodzaju pomoc, choć jest przyznawana w formie zasiłku celowego na zasadach określonych w art. 40 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, nie może być utożsamiana z pomocą, która jest przyznawana wyłącznie na podstawie tego ostatniego przepisu. Wynika to chociażby z różnic w sposobie jej przyznawania (na podstawie przesłanek określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 13 lipca 2010 r.), faktu skonkretyzowania celu na jaki jest przeznaczana (pomoc rodzinom rolniczym, które ucierpiały na skutek zaistniałych na terytorium Polski w 2010 r. powodzi, huraganu i obsunięć ziemi) oraz ograniczenia kręgu podmiotów potencjalnie uprawnionych do jej otrzymania. Sąd I instancji słusznie zatem przyjął, że organy nie mogły dowolnie modyfikować złożonego przez stronę wniosku. Były bowiem związane jej żądaniem. Dokonanie swobodnej interpretacji żądania strony mogły w tym przypadku spotkać się z zarzutem rozpoznania sprawy poza granicami zakreślonymi przez samą stronę oraz nieusprawiedliwionym uwzględnianiem wymogów, które w stosunku do postępowania o przyznanie "zwykłego" zasiłku celowego, nie muszą zostać spełnione. W konsekwencji takie działanie mogłoby skutkować koniecznością uchylenia wydanych w taki sposób decyzji.
Dowolności interpretacyjnej złożonego przez stronę wniosku nie można także uzasadniać obowiązkiem realizacji celu instytucji pomocy społecznej (art. 2 ust. 1 w/w aktu). Nie usprawiedliwia on bowiem możliwości swobodnego podchodzenia do zasad postępowania administracyjnego, które organ zobligowany był przestrzegać.
Należy natomiast wprawdzie zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego kasacyjnie w zakresie dokonanej przez niego wykładni art. 9 k.p.a., gdyż bez wątpienia, w świetle tego przepisu organ był zobligowany udzielać stronie niezbędnych wyjaśnień i wskazówek oraz dbać o to, aby z powodu nieznajomości prawa nie poniosła ona szkody, ale obowiązek organu w tym zakresie nie mógł powodować, że był on zobligowany decydować za samą stronę o charakterze złożonego przez nią wniosku w sytuacji, gdy wyraźnie z niego wynikało w jakiej formie i na jakich zasadach strona żądała przyznania pomocy.
Z tego zatem względu rozważenie przyznania S. S. pomocy na podstawie wyłącznie art. 40 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej powinno wiązać się z koniecznością złożenia przez niego odrębnego wniosku w tym przedmiocie, który skutkowałby wszczęciem nowego postępowania. Zainicjowanie przedmiotowego postępowania nie blokowało przy tym skarżącemu skorzystania z takiej możliwości.
Odnosząc się z kolei do drugiego spośród podniesionych przez stronę zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego należy wskazać, że chociaż został on nieprawidłowo sformułowany (strona bowiem zarzuciła Sądowi Wojewódzkiemu naruszenie § 2 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 lipca 2010 r. w sytuacji gdy przepis ten składa się z jednostek redakcyjnych w postaci punktów), należało go rozpoznać, bowiem z jego treści jednoznacznie wynika, iż skarżącemu kasacyjnie w istocie chodziło o powołanie § 2 pkt 3 w/w rozporządzenia. Zarzut ten jednak również nie okazał się zasadny.
Nie można bowiem dopatrzyć się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że Sąd Wojewódzki uznał, iż przepisy w/w aktu wyłączały w niniejszym przypadku stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Bez wątpienia organy obu instancji zobligowane były dokładnie ustalić stan faktyczny sprawy, oraz prowadzić postępowanie zgodnie z zasadami, o których mowa powołanej ustawie, co też uczyniły. Obowiązek ten nie został wyłączony w sytuacji, gdy na gruncie przedmiotowej sprawy organy były zobligowane uwzględniać dodatkowe przepisy regulujące postępowanie dowodowe, to jest przepisy zawarte w w/w rozporządzeniu wykonawczym. Dotyczy to w szczególności powoływanego przez stronę § 4 ust. 2 rozporządzenia określającego sposób ustalania przez organ wysokość poniesionych przez wnioskodawcę szkód spowodowanych przez powódź, obsuniecie się ziemi lub huragan. Przepis ten chociaż określa – jako lex specialis - że sposób ustalenia wysokość poniesionej szkody ustala się na podstawie protokołu oszacowania szkód, nie wyłącza bowiem możliwości stosowania zawartych w k.p.a. norm regulujących postępowanie dowodowe. Oznacza to, że ustalenie na podstawie powołanego paragrafu wysokości szkody nie wyłączało możliwości przedstawienia przez stronę – na podstawie art. 75 § 1 k.p.a. – dowodów podważających te ustalenia. Jeżeli jednak strona złożyła na protokole własnoręczny podpis i nie kwestionowała przy tym prawidłowości dokonanego oszacowania szkód, a brak jest dowodów, że w toku postępowania administracyjnego zmierzała do podważenia prawidłowości protokołu, zbędnym było poszukiwanie nowych dowodów i faktów potwierdzających bądź kwestionujących ustalenia Komisji w tym zakresie. Organy zatem były w tym przypadku zwolnione z obowiązku poszukiwania dodatkowych środków dowodowych na tę okoliczność. Zbędnym jest bowiem dalsze prowadzenie postępowania dowodowego w sytuacji, gdy wszystkie istotne dla sprawy okoliczności – w niniejszym przypadku dotyczące spełnienia przez stronę kryteriów określonych w § 2 rozporządzenia - zostały już udowodnione. Nie można zatem przyjąć, że Sąd Wojewódzki powinien dopatrzyć się naruszenia przez organy w/w przepisu, jak również przepisów proceduralnych zawartych w art. 7, 77 i 80 k.p.a.
Ustaleń organu w zakresie braku kwestionowania przez skarżącego kasacyjnie protokołu oszacowania szkód, a w konsekwencji konieczności przeprowadzenia dodatkowych dowodów na okoliczności, które ten protokół stwierdzał, nie podważa gołosłowne twierdzenie, iż strona zgłaszała ustne zastrzeżenia do wskazanego dokumentu.
Okoliczności tej nie można wywodzić również z faktu, iż w aktach administracyjnych brak jest informacji, że skarżący był pouczony o możliwości zapoznania się aktami sprawy oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. Takie zaniechanie organu niewątpliwie stanowi naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. Samo jednak stwierdzenie tego rodzaju uchybienia nie powoduje automatycznie skutku, w postaci uchylenia kwestionowanych przez skarżącego kasacyjnie decyzji. Naruszenie bowiem w/w przepisu mogło uzasadniać wzruszenie wydanych przez organy rozstrzygnięć wyłącznie w sytuacji, gdy strona wykazałaby, że miało ono istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszym jednak przypadku skarżący kasacyjnie nie wykazał, aby z powodu powyższego uchybienia nie mógł na etapie postępowania administracyjnego przedstawić dowodów, których przeprowadzenie wpłynęłoby istotnie na treść zaskarżonej decyzji.
Podkreślić należy, że w aktach administracyjnych brak jest jakiegokolwiek dowodu, który mógłby świadczyć o próbie podważenia dokonanych w protokole ustaleń, zwłaszcza stosownej adnotacji przy złożonym przez wnioskodawcę podpisie, bądź oświadczenia jego o odmowie podpisania protokołu. Sugeruje to, że strona nie kwestionowała ustaleń komisji, a skoro - zgodnie z rozporządzeniem z dnia 13 lipca 2010 r. - tego rodzaju protokół stanowił podstawowy dowód oszacowania średniej wysokości poniesionych w gospodarstwie wnioskodawcy szkód, to jego całkowita akceptacja wyłączała konieczność przeprowadzenia innych dodatkowych dowodów na tę okoliczność. Dlatego też skarżący nie mógł skutecznie twierdzić, że organy dopuściły się w toku postępowania administracyjnego zaniedbań w zakresie prowadzonego postępowania dowodowego, co Sąd Wojewódzki, dokonując kontroli zaskarżonej decyzji, winien zauważyć.
Z powyższych względów skoro skarga kasacyjna została oparta na nieusprawiedliwionych podstawach Naczelny Sąd Administracyjny - na podstawie art. 184 P.p.s.a. - orzekł jak w sentencji.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł przy tym o przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania pomiędzy stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.) przyznawane jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w postępowaniu uregulowanym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło