II SA/Ol 114/11

Dnia 19 kwietnia 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie Sędzia WSA Adam Matuszak Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Protokolant st. sekretarz sądowy Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2011 roku sprawy ze skargi C. T. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie legalizacji budynku letniskowego – umorzenia postępowania oddala skargę. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 25 października 2010r. H. i C. T. zwrócili się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o legalizację domku letniskowego usytuowanego na działce nr "[...]" w "[...]" . W uzasadnieniu podnieśli, że przedmiotowy domek ma powierzchnię 30 m kw. i nie jest związany z gruntem tylko osadzony na filarach z białej cegły. Ponadto posiada on właściwą instalację energetyczną i wodociągową i jest od niego regularnie odprowadzany należny podatek. Wnioskodawcy podkreślili także we wniosku swoją trudną sytuację życiową. Następnie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia "[...]" uznał ww. wniosek za bezprzedmiotowy i umorzył postępowanie w sprawie legalizacji budynku letniskowego wybudowanego bez pozwolenia na budowę na działce nr "[...]" w obrębie "[...]", miejscowość "[...]". Organ I instancji podniósł, że na terenie przedmiotowej działki nr "[...]" (wcześniej nr "[...]"), stanowiącej własność H. i C. T., wybudowano w 1992 r. drewniany budynek letniskowy bez wymaganego pozwolenia na budowę. Wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne w tej sprawie zostało zakończone w dniu 5 kwietnia 1993r. wydaniem decyzji przez Kierownika Urzędu Rejonowego o przymusowej rozbiórce tego budynku. Z uwagi na niewykonanie rozbiórki zostało wszczęte w dniu 25 sierpnia 1993r. postępowanie egzekucyjne, w trakcie którego ściągnięto zaliczkę w kwocie 3 311 zł na koszt wykonania zastępczego. W ocenie organu z uwagi na to, że decyzja o rozbiórce jest ostateczna i od daty jej wydania upłynęło ponad 10 lat brak jest podstaw do jej uchylenia. Wniosek o legalizację budynku należy zatem uznać za bezprzedmiotowy. Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli H. i C. T., zwracając się o spowodowanie legalizacji ich domku letniskowego wybudowanego w 1992r. na działce nr "[...]" i powtarzając argumentację zawartą we wniosku z dnia 25 października 2010r. Ponadto odwołujący wskazali na Uchwałę Nr III/21/2002 Rady Miejskiej w Pasymiu z dnia 30 grudnia 2002r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która dopuszcza na ich działce zabudowę letniskową. Stwierdzili również, że na podstawie postępowania egzekucyjnego za pośrednictwem komornika w roku 2003/2004 wpłacili kwotę 3 311 zł plus koszty komornicze tytułem kary za nielegalną, zdaniem organów nadzoru budowlanego, budowlę. Po rozpatrzeniu odwołania Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia "[...]" utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy podniósł, że organ I instancji prawidłowo uznał wniosek H. i C. T. o legalizację domku letniskowego za bezprzedmiotowy i umorzył postępowanie w sprawie, ponieważ ustawa z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229) nie przewiduje możliwości legalizacji budynku wybudowanego samowolnie bez stosownego pozwolenia na budowę. W zaskarżonym rozstrzygnięciu stwierdzono, że strona ma obowiązek wykonania decyzji ostatecznej, a taką niewątpliwie jest decyzja organu I instancji z dnia 5 kwietnia 1993r. Wyjaśniono przy tym skarżącym, że nie są oni pozbawieni praw do przedmiotowej działki i po likwidacji samowoli budowlanej będą mogli zagospodarować ją w dowolny sposób nawet budując na niej domek letniskowy, jeśli uprzednio uzyskają stosowne pozwolenie. Skargę na powyższą decyzję wywiódł C. T., wnosząc o jej uchylenie oraz zarzucając jej: obrażę przepisów postępowania, które miały wpływ na jego treść, a w szczególności art. 8 kpa poprzez brak wyjaśnienia rzeczywistej woli wnioskodawcy pomimo, że postępowanie powinno być prowadzone w taki sposób żeby pogłębić zaufanie obywateli do organów państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli, a także art. 9 kpa poprzez nieudzielanie niezbędnych wyjaśnień co naraziło stronę postępowania na szkodę; obrazę przepisów prawa materialnego w postaci art. 40 ustawy prawo budowlane poprzez jego niezastosowanie w sprawie. Skarżący podniósł, że organy nie przeprowadziły postępowania, które wyjaśniłoby wolę wnioskodawcy, czym naruszyły art. 8 kpa. C. T. stwierdził, że kierując pismo do nadzoru budowlanego chciał uzyskać możliwość legalnego korzystania z wniesionego na jego działce domku letniskowego i uniknąć jego przymusowej rozbiórki. Według strony zamiar ten powinien być dla organów czytelny. Skoro bowiem nie można zalegalizować samowoli budowlanej to należało rozważyć czy możliwe jest osiągnięcie podobnego celu w inny sposób. Inna interpretacja byłaby w ocenie strony skarżącej sprzeczna z art. 8 kpa i art. 9 kpa. Tym samym jeśli wskutek błędnego sformułowania żądania załatwienie sprawy nie było możliwe, organ winien był podjąć próbę wyjaśnienia prawdziwego zamiaru strony inicjującej postępowanie. To zaś wydaje się możliwe przy zastosowaniu trybu określonego w art. 40 ustawy z 1974r. Prawo budowlane, zgodnie z którym w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeśli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy organ wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami. Przesłanki te zaś są w ocenie skarżącego spełnione w stosunku do przedmiotowego domku letniskowego, który dodatkowo nie jest sprzeczny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego i spełnia wszystkie niezbędne wymogi techniczne. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację zawartą w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnienia wymaga, iż sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz.1269 ze zmianami). Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako ppsa) uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Nadto wskazania wymaga, iż sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 ppsa) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie została podjęta z naruszeniem przepisów prawa, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Na gruncie przedmiotowej sprawy H. i C. T. zwrócili się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o legalizację domku letniskowego usytuowanego na działce nr "[...]" w "[...]". Jak wynika z akt sprawy na terenie przedmiotowej działki nr "[...]" (wcześniej nr "[...]") w obrębie "[...]", miejscowość "[...]", stanowiącej własność H. i C. T., wybudowano w 1992r. drewniany budynek letniskowy bez wymaganego pozwolenia na budowę. Wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne w tej sprawie zostało zakończone w dniu 5 kwietnia 1993r. wydaniem decyzji przez Kierownika Urzędu Rejonowego o przymusowej rozbiórce tego budynku. Z uwagi na niewykonanie rozbiórki zostało wszczęte w dniu 25 sierpnia 1993r. postępowanie egzekucyjne, w trakcie którego ściągnięto zaliczkę w kwocie 3 311 zł na koszt wykonania zastępczego. Przede wszystkim trzeba podkreślić, co jest najistotniejsze w sprawie, że wspomniana decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia 5 kwietnia 1993r. nakazująca p. T. rozbiórkę przedmiotowego budynku letniskowego, ma walor decyzji ostatecznej w rozumieniu art. 16 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r., kodeks postępowania administracyjnego, dalej kpa (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071). Na jej podstawie zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne, a także wydano tytuł wykonawczy z dnia 24 sierpnia 1993r., zaopatrzony w klauzulę wykonalności. Za pomocą tych środków egzekucyjnych egzekwowano od H. i C. T. wykonanie nałożonego na nich obowiązku rozebrania drewnianego budynku letniskowego wybudowanego na nieruchomości rolnej o dawnym nr ewid. "[...]" w "[...]". W toku postępowania egzekucyjnego nałożono również na p. T. grzywnę w celu przymuszenia. Ostatecznie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego orzekł wykonaniu zastępczym za zobowiązanego C. T. obowiązku rozebrania drewnianego budynku letniskowego wybudowanego na działce o dawnym nr ew. "[...]" w obrębie "[...]". Na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 11 lutego 2003r. została wyegzekwowana od skarżącego zaliczka w kwocie 3 311, 22 zł na koszt wykonania zastępczego. Jak wynika więc z powyższego decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia 5 kwietnia 1993r. nakazująca p. T. rozbiórkę przedmiotowego budynku letniskowego posiada nie tylko walor ostateczności ale też na jej podstawie zostały podjęte liczne środki egzekucyjne mające na celu wyegzekwowanie obowiązku nałożonego tym rozstrzygnięciem. Decyzja ta zatem jest wykonywana, a na poczet wykonania zastępczego od skarżącego pobrano już stosowną zaliczkę i obecnie pomiędzy organem nadzoru budowlanego oraz przedsiębiorstwem budowlanym A zawarta została umowa o wykonanie rozbiórki przedmiotowego domku letniskowego. Wspomniana decyzja wydana w dniu 5 kwietnia 1993r. o nakazie rozbiórki budynku została wydana na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 roku Prawo budowlane ( Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.). Przepis zaś powołanego wyżej artykułu nakazywał poddanie przymusowej rozbiórce obiektów budowlanych wybudowanych lub będących w budowie niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy. Rozstrzygnięcie to nie zostało uchylone ani też nie stwierdzono jego nieważności, pozostaje ono w obrocie prawnym wywołując skutki prawne. Strona nie może zatem domagać się od organu w tym momencie rozpoczęcia procesu legalizacyjnego rzeczonego budynku. Przede wszystkim skarżący przez okres prawie 18 lat nie uczynił żadnych kroków prawnych ani w trybie zwyczajnym, ani też nadzwyczajnym, mogących zakwestionować rozstrzygnięcie nakazujące rozebranie jego domku letniskowego. Skoro zatem decyzja nakazująca rozbiórkę funkcjonuje w obrocie prawnym to niedopuszczalnym byłoby w takiej sytuacji uruchamianie procedury sprzecznej z nią. Sprawa rzeczonego budynku skarżącego została już bowiem ostatecznie rozstrzygnięta. Dlatego też organy zasadnie orzekły o umorzeniu postępowania w sprawie legalizacji budynku letniskowego wybudowanego bez pozwolenia na budowę na działce nr "[...]" w obrębie "[...]", miejscowość "[...]". Z bezprzedmiotowością postępowania (art. 105 kpa) mamy do czynienia bowiem wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Taka sytuacja ma miejsce na gruncie przedmiotowej sprawy. Zupełnie niezrozumiałe jest przy tym stanowisko zawarte w skardze jakoby organy nie odgadły rzeczywistej woli skarżącego, który zainicjował postępowanie mające na celu legalizację jego domku letniskowego. Przede wszystkim wniosek skarżącego z dnia 25 października 2010r. nie budzi żadnych wątpliwości. Wyartykułowano w nim jednoznacznie wolę zalegalizowania przedmiotowego budynku. W związku z tym zupełnie niezasadne byłoby uszczegółowianie tego wniosku, co zresztą w kontekście ostatecznej decyzji z dnia 5 kwietnia 1993r. o nakazie rozbiórki domku letniskowego byłoby bezcelowe. Dlatego też nietrafne są zarzuty skarżącego zawarte w skardze i odnoszące się do naruszenia wskazanych w niej przepisów postępowania administracyjnego. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.