I SA/Wa 2484/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Miernik Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis (spr.) WSA Maria Tarnowska Protokolant specjalista Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość oddala skargę. Decyzją z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] umarzającą, jako bezprzedmiotowe, postępowanie dotyczące ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną decyzją z dnia [...] stycznia 1973 r., nr [...], położoną w W. przy obecnej ul. [...] (dawana ul. [...]), stanowiącej dawną nieruchomość o pow. [...] m2 z nieruchomości ogólnej o pow. [...] m2, oznaczonej jako "[...]". Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z dnia [...] stycznia 1973 r. Prezydium Rady Narodowej W. orzekło o wywłaszczeniu na rzecz Państwa, w zarząd i użytkowanie Zarządu Dróg i Mostów w W., części nieruchomości o pow. [...] m2, z nieruchomości o ogólnej pow. [...] m2, położonej w W. przy ul. [...], stanowiącej własność A. B. w 1/5 części, M. R. w 1/5 części, J. P. w 1/5 części, H. T. w 1/5 części oraz nieustalonych spadkobierców K. B. Wnioskiem z dnia 27 lutego 2009 r. R. B. wystąpił o ustalenie i wypłatę odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. W uzupełnieniu wniosku przedłożył postanowienie Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] stycznia 1990 r., sygn. akt [...], na mocy którego nabył spadek m. in. po A. B. Decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. Prezydent W. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie wszczęte powyższym wnioskiem i wskazał, że z uzasadnienia decyzji wywłaszczeniowej wynika, iż przedmiotowa nieruchomość nie stanowi gospodarstwa rolnego, w związku z czym wywłaszczona część gruntu, jako nie przekraczająca 25%, przejmowana jest bez odszkodowania, zgodnie z treścią art. 8 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 18, poz. 94). Jednocześnie ustalone zostało odszkodowanie za roślinność oraz zabudowania będące częścią składową wywłaszczanej nieruchomości, w kwocie [...] zł, które przyznano J. K., dzierżawiącej grunt. W toku postępowania wywłaszczeniowego ustalono bowiem, że to dzierżawca wybudował posadowiony na gruncie budynek, jak również zasadził na nim roślinność, w związku z czym współwłaściciele nieruchomości nie rościli sobie żadnych pretensji z tytułu odszkodowania za powyższe składniki. Prezydent wskazał, że w niniejszym postępowaniu związany jest treścią prawomocnej decyzji z dnia [...] stycznia 1973 r., a tym samym wydanie decyzji dotyczącej wniosku R. B., w sprawie rozstrzygniętej powołaną decyzją, dotknięte byłoby sankcją nieważności. Na skutek odwołania R. B., Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2010 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że art. 8 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. stanowił, że jeżeli wywłaszczenie gruntu w mieście lub osiedlu następuje na cele budowy lub poszerzenie ulicy lub placu albo wyrównanie granic zieleni publicznej, wywłaszczenie części działki budowlanej nie przekracza 25% jej obszaru odbywa się bez odszkodowania. Odszkodowanie należy się według zasad określonych w ust. 6 tylko za część wywłaszczonego gruntu, która przekracza 25% obszaru nieruchomości. Przedmiotowa nieruchomość w momencie wywłaszczenia pod budowę ul. [...] i ul. [...] nie stanowiła gospodarstwa rolnego, w związku z czym część jej o pow. [...] m2, jako nie przekraczająca 25% powierzchni, podlegała wywłaszczeniu bez odszkodowania. Odszkodowanie za roślinność i zabudowania wypłacono natomiast dzierżawcy terenu. Organ wskazał, że decyzja wywłaszczeniowa z dnia [...] stycznia 1973 r. ostatecznie rozstrzygnęła kwestię odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, a tym samym niedopuszczalne jest ponowne orzekanie w przedmiotowej sprawie. Takie postępowanie jest bowiem bezprzedmiotowe, a organ orzekający w sprawie, obowiązany był je umorzyć. Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł R. B. W uzasadnieniu skargi wskazał, że za inne wywłaszczone nieruchomości położone w W. spadkobiercy dziadka skarżącego otrzymali odszkodowania, a tym samym decyzja z dnia [...] stycznia 1973 r. była dla nich bardzo krzywdząca. Skarżący wskazał ponadto, że przedmiotowa nieruchomość wchodziła w skład gospodarstwa rolnego, na dowód czego przedłożył uzupełnienie postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku – gospodarstwa rolnego – po A. i M. B. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2009 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, póz. 1270 ze zm.), w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany granicami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W oparciu o art. 134 p.p.s.a. sąd jest zobowiązany do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa, a także przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w sprawie. Uwzględnienie skargi skutkujące uchyleniem zaskarżonego aktu następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadku, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 ustawy), jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach , sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Przedmiotowa skarga podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Podstawę prawną rozstrzygnięcia utrzymanego w mocy zaskarżoną decyzją Wojewody [...] stanowił art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis ten stanowi , że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Ogólnie przyjęte rozumienie bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego oznacza brak któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, co skutkuje niemożnością wydania decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie co do istoty. Wynika ono z celu postępowania administracyjnego, którym jest załatwienie sprawy przez wydanie decyzji rozstrzygającej ją co do istoty, czyli konkretyzacja praw lub obowiązków wynikających z obowiązujących przepisów prawa. Niezbędną zatem przesłanką umorzenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 105 § 1 kpa jest jego bezprzedmiotowość. Może ona istnieć jeszcze przed wszczęciem postępowania, co zostanie ujawnione dopiero w jego toku, a może powstać w czasie trwania postępowania. Każdy przypadek stwierdzenia zaistnienia przesłanki bezprzedmiotowości stwarza obowiązek zakończenia postępowania w danej instancji przez jego umorzenie, ponieważ brak wtedy podstaw do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty. Dalsze prowadzenie postępowania w takim wypadku stanowiłoby o jego wadliwości, mającej istotny wpływ na wynik sprawy (tak J. Borkowski, B. Adamiak, Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, wyd. C.H. Beck Warszawa, wyd. 5, kom do art. 105 ustawy). Jak wynika z art. 156 § 1 pkt 3 kpa, ponowne orzekanie w sprawie rozstrzygniętej już decyzją ostateczną stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej sprawy już poprzednio rozstrzygniętej, czyli kolejnej decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty, w przypadku istnienia tożsamości sprawy. Tożsamość sprawy to zaistnienie tego samego stanu prawnego przy niezmienionym stanie faktycznym i występowaniu w sprawie tych samych podmiotów, przy czym oceniając kwestię podmiotów występujących w sprawie oraz organów administracji, należy mieć na uwadze przepis art. 30 § 4 kpa dotyczący następstwa prawnego w przypadku spraw dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych, jak i założenie ciągłości działania organów administracji publicznej. Przesłanki umorzenia postępowania powstają zawsze i tylko w konkretnej sprawie administracyjnej, dotyczącej indywidualnie oznaczonej osoby i nie mogą być rozpatrywane w oderwaniu od tej sprawy, ponieważ pojęcie bezprzedmiotowości postępowania odnosi się zawsze do sprawy, w której ono się toczy. Zatem umorzenie postępowania w oparciu o art. 105 § 1 kpa, w sprawie wszczętej na skutek wniosku skarżącego R. B. o zapłatę odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną decyzją z dnia [...] stycznia 1973 r. wynika z jego bezprzedmiotowości. Z akt administracyjnych wynika, że orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej W. orzeczono o wywłaszczeniu na rzecz Państwa części nieruchomości o powierzchni [...] m2 z ogólnej powierzchni [...] m2. W uzasadnieniu tego orzeczenia wskazano, że art. 8 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 18,poz. 94) stanowił, że jeżeli wywłaszczenie gruntu w mieście lub osiedlu następuje na cele budowy lub poszerzenie ulicy lub placu albo wyrównanie granic zieleni publicznej, a wywłaszczenie części działki budowlanej nie przekracza 25 % jej obszaru odbywa się bez odszkodowania. Rozpoznając powyższą sprawę - wywłaszczenia i przyznania odszkodowania w/w organ uznał, że w świetle wskazanej w uzasadnieniu decyzji podstawy prawnej, wywłaszczenie następuje bez odszkodowania. Z powyższego wynika, że sprawa przyznania odszkodowania za wywłaszczoną część nieruchomości stanowiącą własność poprzednika prawnego skarżącego była już rozpatrywana przez właściwy organ i została merytorycznie rozstrzygnięta. Bezprzedmiotowość postępowania, o której mowa w art. 105 § 1 k.p.a., to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji publicznej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Sprawa administracyjna jest konsekwencją istnienia stosunku administracyjnego, tj. takiej sytuacji prawnej, w której strona ma prawo żądać od organu administracji publicznej ustalenia jej indywidualnych uprawnień lub obowiązków wynikających z prawa materialnego. Postępowanie w takiej sprawie staje się bezprzedmiotowe, jeżeli zabraknie któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego (por. wyrok NSA z 26 marca 1998 r. sygn. akt II SA 70/98, Lex nr 43205 ) Decyzja z dnia [...] stycznia 1973 r. jest ostateczną decyzją rozstrzygającą tę sprawę co do istoty. Brak w sprawie jakichkolwiek okoliczności wskazujących na wyeliminowanie tej decyzji z obrotu prawnego, po dacie je wydania. W tym miejscu należy wskazać na treść art. 16 § 1 kpa, zgodnie z którym decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach i przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w ustawach szczególnych. Powyższa zasada trwałości decyzji administracyjnych oznacza nie tylko, że ostateczna jest decyzja, od której nie można wnosić odwołania, ale przede wszystkim, że jest to ostateczne załatwienie sprawy administracyjnej, która w związku z tym nie może być ponownie przedmiotem postępowania. Jak już wyżej wskazano, ponowne rozpoznanie i merytoryczne orzeczenie w sprawie rozstrzygniętej ostateczną decyzją i pociąga za sobą sankcję nieważności - art. 156 § 1 pkt 3 kpa. Decyzja ostateczna może zostać wzruszona wyłącznie w przypadkach przewidzianych w kpa (art. 154, 155, 161, 151 § 1 pkt 2,156 § 1) oraz w przepisach szczególnych. W sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją brak jakichkolwiek danych wskazujących na wyeliminowanie z obrotu prawnego ostatecznej decyzji. Dlatego ponowne rozpoznanie sprawy o przyznanie odszkodowania, na skutek wniosku złożonego przez skarżącego w dniu 27 lutego 2009 r. stanowiłoby naruszenie zasady trwałości decyzji administracyjnej i pociągałoby za sobą sankcję nieważności. W takim stanie faktycznym i prawnym sprawy, zaskarżone rozstrzygnięcie Wojewody [...] uznać należy za prawidłowe. Zostało ono oparte na prawidłowo zgromadzonym materiale dowodowym. Wszystkie istotne w sprawie ustalenia organu, w tym także dotyczące legitymacji skarżącego wynikającej z następstwa prawnego po zmarłym A. B., oraz tożsamości sprawy są prawidłowe i sąd w całości je podziela. Odnosząc się do zarzutów skargi, należy stwierdzić, że nie mogą one prowadzić do jej uwzględnienia. Skarżący nie zarzuca naruszenia żadnego konkretnego przepisu, a jak wynika z treści skargi, żądanie wypłacenia odszkodowania opiera ogólnie na poczuciu pokrzywdzenia. Nie kwestionując zasad przyznawania odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości, wynikających z obowiązujących przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, powołać należy przytoczoną wyżej argumentację wynikającą z treści przepisów kpa, nie pozwalających na ponowne merytoryczne rozstrzyganie sprawy już rozstrzygniętej. Ten argument skargi nie dotyczy zatem kluczowego problemu istniejącego w sprawie wszczętej wnioskiem skarżącego i nie może prowadzić do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Przepis art. 151 p.p.s.a. stanowi, że w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala. W związku powyższym orzeczono jak w sentencji.