I GSK 1370/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Przegalińska (spr.) Sędziowie Tadeusz Cysek NSA Cezary Pryca Protokolant Marta Podoba po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 20 kwietnia 2011 r. sygn. akt V SA/Wa 2717/10 w sprawie ze skargi R. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oraz określenia kwoty podatku od towarów i usług oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę R. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] września 2010 r. w przedmiocie określenia długu celnego i kwoty zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym oraz w podatku od towarów i usług. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Naczelnik Urzędu Celnego w C. po weryfikacji dokumentów załączonych do zgłoszenia celnego SAD Nr [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. dotyczącego samochodu osobowego marki Ch. P. o pojemności 3518 cm3 rok produkcji 2005 ustalił wartość celną ww. towaru na kwotę 35.123 zł, określił kwotę należności celnych z tytułu importu towaru w wysokości 3.512 zł, określił zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym z tytułu importu w wysokości 5.254 zł oraz określił zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług w wysokości 9.656 zł. Po rozpatrzeniu odwołania od ww. decyzji złożonego przez importera R. P. Dyrektor Izby Celnej w W. decyzją z dnia [...] września 2010 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie i wyjaśnił w jej uzasadnieniu, że do zgłoszenia celnego strona załączyła m.in. fakturę nr [...] z dnia [...] grudnia 2007 r. dotyczącą nabycia samochodu Ch. P. za kwotę 9.250 USD. Organ celny zwrócił się do strony o dokumenty, które uwiarygodniają zadeklarowaną wartość celną i w dniu [...] stycznia 2008 r. strona przedstawiła opinię rzeczoznawcy nr [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. określającą wartość przedmiotowego pojazdu na kwotę 58.900 zł. Organ I instancji przeprowadził analizę ofert cenowych na rynku amerykańskim (aukcje internetowe) samochodów tej samej marki i o zbliżonych parametrach co pojazd zaimportowany przez R. P., która wykazała znaczną rozbieżność pomiędzy ceną zadeklarowaną przez importera a cenami pojazdów na rynku eksportera. Ta okoliczność zdaniem organu odwoławczego dawała podstawy do zweryfikowania wartości celnej sprowadzonego pojazdu, zaś podstawą prawną do zakwestionowania deklarowanej przez importera wartości celnej jest art. 181a Rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania Rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.Urz. WE L 253 z dnia 11 października 1993 r.) tzw. Rozporządzenie Wykonawcze. Zgodnie z brzmieniem art. 181a ust. 1 WKC w przypadku gdy organy celne mają uzasadnioną wątpliwość, że zadeklarowana wartość celna stanowi całkowitą faktycznie zapłaconą lub należną sumę określoną w art. 29 Kodeksu, nie muszą ustalać wartości celnej przywożonych towarów z zastosowaniem metody wartości transakcyjnej. Jak dalej wyjaśnił organ odwoławczy w przypadku gdy wartość celna nie może być ustalona w zgodzie z art. 29 WKC ustala się ją stosując w kolejności lit. a/, b/, c/ i d/ ustępu 2 powołanego przepisu, bądź art. 30 WKC. W niniejszej sprawie nie było możliwe zastosowanie powyższych metod, gdyż nie jest możliwe znalezienie pojazdów samochodowych o identycznym bądź podobnym stopniu zużycia. Wartość celną importowanego przez stronę pojazdu ustalono według metody "ostatniej szansy" (art. 31 ust. 1 WKC) a weryfikacja zgłoszenia celnego nastąpiła w oparciu o opinię rzeczoznawcy nr [...] z dnia [...] stycznia 2008 r., zgodnie z którą wartość rynkowa brutto pojazdu wynosiła 58.900 zł. Ostateczna wartość celna pojazdu określona została na kwotę 35.123 zł. Decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. R. P. wnosząc o ich uchylenie i zasądzenie kosztów. Skarżący zarzucił organom celnym nieuzasadnione zakwestionowanie wartości transakcyjnej oraz wadliwą weryfikację zgłoszenia celnego, sprzeczną z zasadami dowodzenia. Ustalenia dokonane w sprawie poczyniono mechanicznie nie analizując faktu, że porównywalny model samochodu nie tylko różni się wyposażeniem, lecz także posiada różne wersje nadwozia, różni się przebiegiem, zużyciem w wyniku eksploatacji oraz ilością poprzednich właścicieli. Zdaniem skarżącego organ celny powinien mieć w pierwszej kolejności na uwadze art. 29 WKC stanowiący, iż wartością celną przywożonych towarów jest wartość transakcyjna. Oddalając skargę Sąd uznał, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego organy celne miały podstawy do odstąpienia od wartości transakcyjnej jako wartości celnej i wykorzystania do jej ustalenia zastępczych metod, o których mowa w art. 30 i 31 WKC. Ostatecznie wartość importowanego przez skarżącego pojazdu została ustalona według metody określonej w art. 31 ust. 1 WKC. Oparto się przy tym na przedstawionej przez skarżącego opinii rzeczoznawcy nr [...] z dnia [...] stycznia 2008 r., która została sporządzona na podstawie elektronicznej wersji katalogu Info-Ekspert zawierającego uśrednione ceny i uwzględniającego standardowy przebieg, zużycie i wyposażenie pojazdów. W ocenie Sądu taki sposób wyceny nie narusza art. 31 ust. 2 lit. a/ WKC. Sąd zaznaczył, że organy celne uwzględniły uszkodzenia pojazdu, które rzutowały na jego wartość rynkową, a w konsekwencji na jego wartość celną. W skardze kasacyjnej, R. P. zarzucił wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 29 ust. 1 WKC (Dz.Urz. WE L 1992.302.1) poprzez nieprzyjęcie, iż wartością celną przywiezionego towaru jest cena transakcyjna, tj. cena faktycznie zapłacona za towary sprzedane w celu wywozu na obszar celny Wspólnoty Europejskiej. Podnosząc powyższy zarzut skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania i o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Według oceny zawartej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej organy celne nie wskazały powodów i przyczyn, dla których odmówiły uznania dokumentów przedłożonych przez skarżącego za wiarygodne, a Sąd odnosząc się do tej kwestii ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że jeżeli organy celne mają uzasadnioną wątpliwość czy zadeklarowana wartość celna stanowi całkowitą faktycznie zapłaconą lub należną sumę określoną w art. 29 WKC nie muszą ustalać wartości celnej importowanych towarów z zastosowaniem wartości transakcyjnej. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie znajduje uzasadnionych podstaw, a ponadto Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził przesłanek nieważności postępowania. Z tych też powodów skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Skarga kasacyjna oparta została wyłącznie na podstawie wskazującej na naruszenie w zaskarżonym wyroku przepisów prawa materialnego, tj. art. 29 ust. 1 WKC, oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest stanem faktycznym sprawy będącym podstawą wydania zaskarżonego wyroku. W konsekwencji należy zatem ocenić czy ustalony w sprawie stan faktyczny uzasadniał niezastosowanie przez organy celne w rozpoznawanej sprawie art. 29 ust. 1 WKC. Zgodnie z tym przepisem wartością celną towaru jest wartość transakcyjna tzn. cena faktycznie zapłacona lub należna za towary wtedy, gdy zostały sprzedane w celu wywozu na obszar Wspólnoty. Powyższa zasada w pewnych wypadkach doznaje ograniczeń i wartość transakcyjna nie może być wtedy przyjęta za wartość celną towaru. Stosownie do treści art. 181a ust. 1 RWKC, jeżeli organy celne mają uzasadnione wątpliwości, że zadeklarowana wartość celna stanowi całkowitą faktycznie zapłaconą lub należną sumę określoną w art. 29 WKC, nie muszą ustalać wartości celnej przywożonych towarów z zastosowaniem metody wartości transakcyjnej. Organowi celnemu przysługuje uprawnienie do badania wiarygodności dokumentów przedkładanych przez stronę zarówno pod względem formalnym jak i materialnym. Wskazać należy, iż wiarygodność dokumentów służących do określenia wartości celnej towaru obejmuje ich autentyczność oraz wiarygodność podanej w nich ceny transakcyjnej. W niniejszej sprawie wątpliwości organu celnego wzbudziła wiarygodność przedłożonej przy zgłoszeniu celnym przez skarżącego faktury w zakresie wskazanej w niej ceny transakcyjnej. Źródłem uzasadnionych wątpliwości organów celnych co do zadeklarowanej wartości celnej sprowadzonego przez skarżącego pojazdu były ceny rynkowe używanych pojazdów samochodowych podobnych lub identycznych w USA przewyższające znacznie zadeklarowaną przez skarżącego wartość celną pojazdu. W celu uzyskania wiedzy na temat poziomu cen na tym rynku posłużono się danymi zawartymi na stronach internetowych. Poszukując informacji na temat cen pojazdu tego typu, co importowany przez skarżącego, organy celne posłużyły się prawidłowymi metodami poszukując właściwego modelu i rocznika. Porównanie cen na rynku amerykańskim z wartością pojazdu zadeklarowaną przez skarżącego uzasadniało wątpliwości co do prawidłowości zadeklarowanej wartości pojazdu. Odmowa przyjęcia wartości transakcyjnej w następstwie zakwestionowania materialnej wiarygodności zgodnie z przepisami prawa celnego nie tylko może ale i powinna uwzględniać zastępcze metody ustalania wartości celnej podane w prawie celnym. W pierwszej kolejności należy zastosować ustalenie wartości celnej w oparciu o wartość transakcyjną towarów identycznych bądź podobnych sprzedanych w celu wywozu i wywiezionych w tym samym lub zbliżonym czasie co towary dla których ustalana jest wartość celna. Zastosowanie tych metod w przypadku importu używanych samochodów osobowych jest problematyczne. Niemożliwe jest bowiem znalezienie samochodu osobowego o identycznym bądź podobnym stopniu zużycia. Takim materiałem porównawczym nie mogą być notowania cen rynkowych w kraju, z którego sprowadzono przedmiotowy pojazd. Kolejna metoda ceny jednostkowej towarów identycznych lub podobnych dotyczy sprzedaży towarów masowych, odsprzedawanych we Wspólnocie w największych zbiorczych ilościach osobom niepowiązanym ze sprzedającym, znaleźć ona może zastosowanie wyłącznie w przypadku importu dla celów handlowych. Wyklucza się również metodę wartości kalkulacyjnej, opartej na kosztach produkcji i zysku, gdyż używane pojazdy nie są produkowane jako takie. W przypadku braku możliwości zastosowania metod opisanych w art. 30 WKC wartość należy ustalić w oparciu o metodę opisaną w art. 31, co w przedmiotowej sprawie trafnie miało miejsce. Zarzut naruszenia art. 29 WKC jest bezzasadny a to z uwagi na fakt, iż skoro organ celny w wyniku weryfikacji zgłoszenia celnego powziął wątpliwość co do ceny transakcyjnej, jako ceny zapłaconej za sprowadzony przez skarżącego samochód, prawidłowo zastosował on procedurę przewidzianą art. 31 WKC w zw. z art. 181a RWKC, w celu ustalenia rzeczywistej ceny towaru jako wartości celnej i na jego podstawie określenia należności celno-podatkowych. Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.