II OSK 679/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Włodzimierz Ryms po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt II SA/Kr 1892/01 w zakresie umorzenia postępowania sądowego w sprawie ze skargi S. B. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] czerwca 2001 r., nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 26 listopada 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie umorzył postępowanie sądowe w sprawie ze skargi S. B. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] czerwca 2001 r. w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że postanowieniem z dnia 3 listopada 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zawiesił postępowanie, na podstawie art. 125 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej P.p.s.a., ponieważ skarżący wskazał błędny adres, co uniemożliwiło nadanie sprawie dalszego biegu. Z uwagi na to, że od dnia zawieszenia postępowania upłynęły 3 lata, a skarżący nie wystąpił z wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania, to postępowanie w tej sprawie podlega umorzeniu na podstawie art. 130 § 1 P.p.s.a. W skardze kasacyjnej od postanowienia z dnia 26 listopada 2008 r. skarżący zarzucił naruszenie art. 70 w związku z art. 72 oraz 73 P.p.s.a poprzez błędne przyjęcie, że doręczono skarżącemu wyzwanie na rozprawę w dniu 3 listopada 2005 r., co w efekcie doprowadziło do wadliwego umorzenia postępowania w tej sprawie. Postępowanie zostało zawieszone, ponieważ przesyłka zawierająca zawiadomienie o rozprawie skierowana do skarżącego została zwrócona do Sądu przez pocztę z adnotacją "adresat wyprowadził się". Skarżący nigdy nie został poinformowany o konieczności zawiadamiania Sądu o każdej zmianie swojego zamieszkania czy adresu do doręczeń. Ponadto od momentu złożenia przez skarżącego skargi (27 czerwca 2001 r.) do momentu wyznaczenia rozprawy (3 listopada 2005 r.) upłynęły ponad 4 lata. Skarżący nie otrzymał zawiadomienia o terminie rozprawy, jak również postanowienia o zawieszeniu postępowania. Skarżący był przekonany o pomyślnym zakończeniu sprawy, z uwagi na to, że do czasu prawomocnego zakończenia postępowania (do stycznia 2009 r.) wypłacano mu zasiłek kombatancki. Dopiero w kwietniu 2009 r. otrzymał decyzję KRUS, na podstawie której organ rentowy przeliczył wysokość emerytury. Decyzję tę skarżący zaskarżył do Sądu Okręgowego w Kielcach i z uzasadnienia wyroku dowiedział się, że po uprawomocnieniu się postanowienia o umorzeniu postępowania w tej sprawie decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o pozbawieniu uprawnień kombatanckich stała się prawomocna. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zasadniczy problem sprowadza się do oceny, czy w okolicznościach tej sprawy, można było przyjąć, że umorzenie postępowania sądowego jest prawidłowe, z uwagi na to, że upłynęły trzy lata od daty zawieszenia postępowania, z powodu wskazania przez skarżącego złego adresu co skutkowało niemożnością nadania sprawie dalszego biegu, a skarżący w ciągu tych trzech lat nie wystąpił z wnioskiem o podjęcie postępowania w tej sprawie. Przede wszystkim w tej sprawie nie można pominąć okoliczności, które składają się na przyczyny, które prowadziły do zawieszenia postępowania, a następnie do niezgłoszenia przez skarżącego wniosku o podjęcie postępowania. W rozpoznawanej sprawie fakt niewskazania przez skarżącego prawidłowego adresu wiąże się z wadliwym podejmowaniem czynności przez sąd administracyjny. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że skarżący wniósł skargę w dniu 27 czerwca 2001 r. podając adres ul. P. [...][...] J. Na ten adres skarżącemu wysłano wezwanie do uiszczenia wpisu, które to wezwanie skarżący odebrał w dniu 5 lipca 2001 r. i uiścił w terminie wpis. Od czasu wezwania skarżącego do uiszczenia wpisu do dnia 4 października 2005 r. (zarządzenie o wyznaczeniu rozprawy) Sąd nie podejmował żadnych czynności w sprawie i skarżący nie otrzymywał żadnych pism z Sądu. Zawiadomienie o wyznaczeniu terminu rozprawy wysłano dopiero w dniu 5 października 2005 r., po upływie czterech lat od wniesienia skargi, na adres skarżącego wskazany w tej skardze. Zawiadomienie to wróciło do Sądu z adnotacją poczty "adresat wyprowadził się". Nie można przy tym pominąć, że skarżący, z naruszeniem art. 136 § 2 k.p.c. w związku z art. 59 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) nie został pouczony przez Sąd o obowiązku zawiadamiania o każdej zmianie swego zamieszkania lub adresu do doręczeń. Postanowieniem z dnia 3 listopada 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zawiesił postępowanie w tej sprawie, a po upływie trzech lat umorzył postępowanie sądowe postanowieniem z dnia 26 listopada 2008 r. W takich okolicznościach sprawy nie można uznać, że skarżący podał błędny adres, ponieważ w dacie wniesienia skargi oraz w dacie wezwania skarżącego do uiszczenia wpisu adres ten był prawidłowy. Skarżący natomiast nie poinformował Sądu o zmianie adresu zamieszkania. Przyczynę tego uchybienia należy upatrywać w niepouczeniu skarżącego przez Sąd o tym obowiązku, a także w tym, że ponad cztery lata Sąd nie podejmował w sprawie żadnych czynności. W takim przypadku negatywnych konsekwencji działania Sądu nie można przerzucać na stronę. Ponadto w okolicznościach tej sprawy skarżący mógł mieć uzasadnione przeświadczenie, iż sprawa została rozpoznana i zakończona korzystnym dla niego rozstrzygnięciem, ponieważ po wniesieniu skargi wznowiono wypłatę świadczeń pieniężnych. Zastosowanie art. 130 § 1 w związku z art. 125 § 1 pkt 3 P.p.s.a. i umorzenie postępowania sądowego nie może być oderwane od konkretnych okoliczności sprawy. Umorzenie postępowania sądowego, zawieszonego na podstawie art. 125 § 1 pkt 3 p.p.s.a., ma na celu zakończenie tego postępowania, ponieważ na skutek zaniechań i bezczynności, które obciążają wyłącznie skarżącego, postępowanie pomimo upływu długiego okresu czasu, nie może się toczyć. Stosując zatem ten przepis należy rozważyć i uwzględnić, czy przyczyny zawieszenia postępowania i braku wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania nie są wywołane zdarzeniami, które nie mogą obciążać skarżącego, w tym zdarzeniami, które są następstwem wadliwego działania sądu administracyjnego. W rozpoznawanej sprawie splot zdarzeń, który doprowadził do zawieszenia postępowania, a następnie do umorzenia postępowania zaskarżonym postanowieniem, wyraźnie wskazuje, że umorzenie postępowania doprowadziło do pozbawienia skarżącego prawa do rozpoznania jego sprawy przez sąd, z naruszeniem art. 45 Konstytucji. Po pierwsze, jeżeli skarżący podał w skardze prawidłowy adres (potwierdza to, doręczenie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego), to niewątpliwie przyczyną tego, że zawiadomienie o terminie rozprawy nie zostało mu doręczone było to, że przez ponad cztery lata sąd nie podejmował w sprawie żadnych czynności. Po drugie, skarżący przy pierwszej czynności sądowej, jaką było wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego, nie został poinformowany o obowiązku informowania sądu o zmianie miejsca zamieszkania i skutkach uchybienia temu obowiązkowi, co wynika z postanowienia z dnia 3 listopada 2005 r. o zawieszeniu postępowania. Po trzecie, postanowienia z dnia 3 listopada 2005 r. o zawieszeniu postępowania i z dnia 26 listopada 2008 r. o umorzeniu postępowania nie były w ogóle doręczane skarżącemu, co ma dodatkowo takie znaczenie, że skarżący zmienił przecież miejsce zamieszkania w J. z ul. P. [...] na ul. P. [...]. Po czwarte, po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego w czerwcu 2001 r. i uiszczeniu wpisu sądowego w lipcu 2001 r. skarżący otrzymał w grudniu 2001 r. pismo organu, z którego wynika, że ze względu na zmianę interpretacji art. 26 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego "odzyskał prawo do korzystania z uprawnień określonych w ustawie... od chwili ich wstrzymania". Skarżący miał więc prawo sądzić, iż jego sprawa została załatwiona zgodnie z jego żądaniem w skardze, gdyż nie sposób oczekiwać, że tak sformułowane pismo organu zostanie zrozumiane w inny sposób. W tym stanie rzeczy należy podzielić zarzut skargi kasacyjnej, iż jedną z przyczyn wadliwego umorzenia postępowania jest naruszenie art. 70 w związku z art. 72 i 73 P.p.s.a. Uchylenie zaskarżonego postanowienia oznacza, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie powinien rozważyć podjęcie zawieszonego postępowania na podstawie art. 128 § 1 P.p.s.a. i rozpoznać skargę. Z przytoczonych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 uwzględnił skargę kasacyjną i uchylił zaskarżone postanowienie.