II OZ 614/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA - Zofia Flasińska po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 19 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Bk 98/11 o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] grudnia 2010 r., znak [...] w przedmiocie nieważności decyzji o ustaleniu warunków zabudowy postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 19 maja 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odmówił przyznania skarżącemu J. N. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd oddalił wniosek skarżącego, albowiem nie wykazał on rzeczywistych dochodów uzyskiwanych przez siebie i inne osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Sąd wskazał, iż skarżący zadeklarował, iż jego miesięczne dochody ze stosunku pracy wynoszą ok. 3300 zł netto, natomiast wykazywane przez niego wydatki wynoszą miesięcznie w sumie ok. 5100 zł. Prowadzona przez niego działalność gospodarcza przynosiła w ostatnim okresie jedynie straty. Skarżący nie udokumentował jednak żadnych zaległości w spłatach bieżących i długoterminowych zobowiązań. Zdaniem Sądu I instancji, uprawniony jest zatem wniosek, że rodzina skarżącego uzyskuje wyższe dochody niż te, które zostały przez niego wykazane. Powyższej konkluzji nie podważają skutecznie argumenty zamieszczone w sprzeciwie. Oświadczenie skarżącego, że niedobory w budżecie domowym pokrywa dzięki pomocy rodziny budzi wątpliwości co do swej wiarygodności, gdyż skarżący nawet w przybliżeniu nie podał wysokości pomocy uzyskiwanej od rodziny. Sąd wskazał ponadto, że drugim powodem oddalenia wniosku było nieprzedłożenie przez skarżącego kompletnej dokumentacji, z której wynikałoby w jakiej sytuacji finansowej się on znajduje. Załączone zeznanie PIT za rok 2010 wykazuje dochody roczne 56.216, 56 zł, co daje miesięcznie kwotę prawie 4.670 zł netto (jest to suma obejmująca łącznie dochody ze stosunku pracy i z praw autorskich). Skarżący deklaruje, iż obecnie otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 3.300 zł netto miesięcznie, co nie znajduje potwierdzenia w dokumentach, w których brak jest jakiegokolwiek dowodu, ile ono faktycznie wynosi. Budzi to uzasadnione wątpliwości w kontekście deklarowanych wydatków. W odniesieniu do wskazanej przez skarżącego okoliczności długotrwałego przebywania na zwolnieniu lekarskim, Sąd wskazał, iż fakt ten nie został wykazany w sposób formalny (np. kserokopią zwolnienia), a skarżący nie wyjaśnił, w jaki sposób wpłynęło to na jego dochody. Ponadto skarżący nie udzielił na wezwanie z 25 marca 2011 r. informacji o posiadanych pojazdach, w związku czym obraz stanu jego ruchomości nie jest pełny. Również, deklarując ponoszenie kosztów związanych z dojazdami do miasta (z uwagi na zamieszkiwanie poza nim), nie wskazał jakichkolwiek kwot. Ich doliczenie do już wymienionych wydatków podniosłoby ich wielkość, co przy zadeklarowanych dochodach i stratach dodatkowo podważa wiarygodność oświadczeń o uzyskiwanych faktycznie zarobkach. Sąd I instancji podkreślił, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie aktualne koszty sądowe (wpis od skargi) wynoszą 200 zł (§ 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.)). Zdaniem Sądu, analiza dokumentów i oświadczeń złożonych przez skarżącego uprawnia do wniosku, że jego oświadczenie o braku możliwości poniesienia kosztów sądowych w kwocie 200 zł jest niewiarygodne. Sąd stwierdził, że nie kwestionuje obciążeń spoczywających na skarżącym, jak również zamiaru zapewnienia dzieciom odpowiedniego standardu rozwoju. Nie może jednak budzić wątpliwości, że zadeklarowane, wysokie wydatki i koszty są w stanie – bez znacznych opóźnień, które z dokumentów nie wynikają - ponosić wyłącznie osoby, których dochody przekraczają te wydatki. Zasady doświadczenia życiowego pozwalają postawić również tezę, że uzyskanie kredytu w wysokości około 80.000 CHF jest dostępne tylko dla osób posiadających płynność finansową i wysokie, a przede wszystkim stałe dochody. Sąd uznał, że przy braku w aktach jakichkolwiek dowodów na utratę płynności finansowej strony i na zaleganie w spłatach zobowiązań trudno przyjąć, iż wykazuje ona wszystkie swoje dochody. Zażalenie na to postanowienie wniósł J. N., podnosząc zarzuty naruszenia art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 243 § 1 p.p.s.a. poprzez odmowę przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie pomimo tego, że wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu zażalenia skarżący podniósł, że przedłożone do akt sprawy dokumenty oraz złożone oświadczenia są wiarygodne i wystarczające do przyjęcia, że nie jest on w stanie uiścić wymaganego wpisu sądowego. W odniesieniu do dysproporcji pomiędzy wykazywanymi przez niego dochodami a wydatkami, skarżący wskazał, że dodatkowym źródłem dochodu, którego nie jest w stanie udokumentować jest pomoc rodziny. Ponadto - jego zdaniem - nieprawdziwe są twierdzenia Sądu, że nie udokumentował on dochodów swojej rodziny. Jako, że wniosek dotyczył jego osoby, a nie innych członków rodziny, do akt sprawy dołączył przede wszystkim rozliczenie swoich dochodów (zeznanie PIT za 2010 r. i rozliczenie dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej). Skarżący wyjaśnił ponadto, że jego sytuacja zdrowotna i długotrwałe przebywanie na zwolnieniu lekarskim miało negatywny wpływ na jego sytuację finansową w okresie kilku ostatnich miesięcy. Skarżący podkreślił, że w dacie zaciągnięcia kredytu posiadał płynność finansową i uzyskiwał znacznie wyższe dochody, a obecnie stara się wywiązywać terminowo z ciążących na nim z tego tytułu zobowiązań dzięki pomocy rodziny. W odniesieniu do braku informacji o posiadanych pojazdach skarżący wskazał, iż fakt posiadania samochodu nie może stanowić okoliczności wyłączających go z kręgu osób uprawnionych do skorzystania z prawa pomocy. Posiadanie samochodu jest źródłem dodatkowych wysokich kosztów związanych z jego utrzymaniem, jednak nie może świadczyć o stanie zamożności jego właściciela. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. J. N. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] grudnia 2010 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji uchylającej decyzję o odmowie ustalenia warunków zabudowy. Podkreślenia na wstępie wymaga, iż na obecnym etapie postępowania na podstawie § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) ciąży na nim obowiązek uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł. Sąd I instancji na str. 4 uzasadnienia zaskarżonego postanowienia prawdopodobnie omyłkowo wskazał kwotę 500 zł, ponieważ w dalszej części uzasadnienia podał prawidłową wysokość należnego wpisu od skargi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo uznał, że sytuacja finansowa i majątkowa skarżącego nie jest na tyle zła, aby nie był on w stanie uiścić kwoty 200 zł tytułem kosztów sądowych, bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Okoliczności faktyczne wynikające ze zgromadzonych w sprawie dokumentów oraz oświadczeń skarżącego uprawniały Sąd I instancji do stwierdzenia, iż nie wykazał on całości dochodów uzyskiwanych przez siebie i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Zasadnie Sąd I instancji uznał, że z zestawienia wykazanych przez skarżącego dochodów (ok. 3300 zł netto) i wydatków jego rodziny (ok. 5100 zł) wynika, że wydatki prawie dwukrotnie przewyższają wykazane dochody. Jednocześnie skarżący, powołując się na trudną sytuację finansową, nie wykazał żadnych opóźnień w spłacie bieżących i długoterminowych zobowiązań. Twierdzenie skarżącego o pomocy finansowej otrzymywanej od rodziny jest niewiarygodne, gdyż fakt ten nie został nawet przez niego uprawdopodobniony poprzez wskazanie osób, od których pomoc tę otrzymuje oraz przybliżonych kwot tej pomocy. Skarżący wskazał ponadto we wniosku o przyznanie prawa pomocy (k. 15-17), iż jego żona uzyskuje dochody z działalności gospodarczej w wysokości ok. 3000 zł, choć na wezwanie referendarza sądowego z dnia 25 marca 2011 r. nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzających prowadzenie przez żonę działalności gospodarczej i wysokość uzyskiwanych przez nią z tego tytułu dochodów. Wnioskodawca, pomimo wezwania z dnia 25 marca 2011 r., nie wskazał również wszystkich składników swojego majątku, w szczególności posiadanego samochodu osobowego, choć jak wynika z treści zażalenia co najmniej jeden samochód osobowy posiada. Nie można się jedynie zgodzić z twierdzeniem Sądu I instancji, że skarżący nie udokumentował swoich dochodów ze stosunku pracy. Z przedłożonego przez niego zeznania PIT za 2010 r. wynika, że jego średnie dochody ze stosunku pracy i praw autorskich wynoszą w przeliczeniu na miesiąc ok. 4670 zł, lecz jest to dochód brutto (po odjęciu jedynie kosztów uzyskania przychodów), natomiast przybliżony dochód netto z tych tytułów wynosi ok. 3300 zł, a więc jest zgodny z oświadczeniem skarżącego zawartym w piśmie z dnia 18 kwietnia 2011 r. Nie zmienia to jednak faktu, iż ten dochód skarżącego nie jest jedynym dochodem uzyskiwanym przez skarżącego i jego żonę, skoro wykazywane przez niego miesięczne wydatki rodziny znacznie przewyższają ten dochód. Wbrew twierdzeniom zażalenia wniosek o prawo pomocy w pkt 10 obejmuje dochody wnioskodawcy i wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. W uzasadnieniu zażalenia skarżący wskazał na pogorszenie się jego sytuacji finansowej w ciągu ostatnich kilku miesięcy w związku z problemami zdrowotnymi i długotrwałym przebywaniem na zwolnieniu lekarskim, jednak okoliczności tych nie poparł żadnymi dokumentami np. zwolnieniem lekarskim, ani nie wskazał nawet w przybliżeniu ponoszonych kosztów leczenia. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.