II SA/Ke 80/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk- Moskal, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Sędzia WSA Renata Detka, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Zielińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 marca 2010r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 grudnia 2009 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy unieważnienia egzaminu praktycznego na prawo jazdy I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz M. S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania M. S. od decyzji Marszałka Województwa z dnia [...], odmawiającej unieważnienia egzaminu praktycznego przeprowadzonego w dniu 31 lipca 2009r. w celu sprawdzenia jego kwalifikacji w zakresie prawa jazdy kat. B, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Kolegium przytoczyło przebieg postępowania w sprawie i ustaliło, że w dniu 31 lipca 2009r. M.S. przystąpił do egzaminu praktycznego, który przeprowadzał instruktor R.B. W trakcie egzaminu na polecenie egzaminatora M.S. miał wykonać zadanie określone w tabeli nr 7 poz. 6, stanowiącej załącznik nr 5 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27.10.2005r.w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami PN.- instrukcja przeprowadzania egzaminów państwowych na prawo jazdy tj. manewr parkowania prostopadłego. Zadanie to M.S. wykonywał na parkingu znajdującym się przy ul. [...] w K. Jak wynika z zapisu przebiegu egzaminu M.S. wykonując cofanie do tyłu, nie zasygnalizował powyższego manewru. Zadanie to wykonywał dwukrotnie, popełniając ten sam błąd. Odnosząc się do zarzutów odwołania (a mianowicie, że organ I instancji nie uzasadnił, na jakiej podstawie przepisy o ruchu drogowym mają zastosowanie do użytkowników parkingów osiedlowych, że parking, na którym był wykonywany manewr parkowania, należy do Spółdzielni Mieszkaniowej, prowadzi do niego droga wewnętrzna, jest on miejscem o ograniczonej dostępności dla ruchu, w związku z czym zdaniem odwołującego się z uwagi na znikomy ruch, nieuzasadnione jest stosowanie na nim norm odnoszących się do ruchu drogowego, a także że budzi wątpliwości przypisanie normy art. 22 ustawy Prawo o ruchu drogowym do zadania egzaminacyjnego, polegającego na manewrze cofania pojazdu zaparkowanego na miejscu parkingowym w prawo – "manewr: do tyłu w prawo" w sytuacji, gdy przedmiotowy parking nie zawiera jezdni, w szczególności jezdni o określonym kierunku ruchu; zdaniem skarżącego w takiej sytuacji miałaby ewentualnie zastosowanie norma wynikająca z art. 23 ust. 3, nie zaś z art. 22 ust. 3 ustawy ) Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że przedmiotem postępowania jest dokonanie oceny prawidłowości wykonania przez M.S. zadań egzaminacyjnych określonych w przepisach rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 października 2005r. Jednym z zadań zleconych do wykonania przez instruktora było zadanie określone w tabeli nr 7 pkt 6 instrukcji, polegające na wykonaniu manewrów parkowania – parkowanie prostopadłe, które powinno być wykonane według niżej podanych zasad: "wjazd przodem, wyjazd tyłem ( możliwa jedna korekta toru jazdy) w miejscu wyznaczonym przez egzaminatora. Samochód winien zostać tak zaparkowany aby możliwe było opuszczenie pojazdu przez kierowcę i pasażera z obydwu stron pojazdu, a pojazd musi być zaparkowany w sposób zgodny z przepisami ruchu drogowego ( należy sprawdzić możliwość opuszczenia pojazdu), parkowanie odbywa się z zachowaniem zasad ruchu drogowego". Organ odwoławczy stwierdził, że przepisy rozporządzenia nie określają, w jakim miejscu zadanie parkowania ma być wykonane, czy na parkingu znajdującym się bezpośrednio przy ulicy zaliczonej do dróg publicznych, czy też na parkingu wydzielonym. Jak wynika z wyjaśnień egzaminatora, w celu wykonania tego zadania celowo wybiera obszerny, spokojny parking, aby osoby zdające miały swobodę i możliwość poprawnego wykonania zadania. Zdaniem organu w sprawie nie ma znaczenia ustalenie, czy parking, na którym wykonywane było zadanie egzaminacyjne mieści się w definicji zawartej w art. 1 ustawy o ruchu drogowym. Obowiązkiem zdającego było wykonanie przedmiotowego zadania zgodnie z zasadami określonymi w cyt. wyżej przepisie i zgodnie z przepisami ruchu drogowego, w tym z zachowaniem art. 22 ust. 5 ustawy, bez względu na status parkingu jaki wskazał egzaminator. Przed przystąpieniem do egzaminu strona winna była zapoznać się z zasadami przeprowadzania egzaminu praktycznego oraz zadaniami egzaminacyjnymi. W skardze na tę decyzję, domagając się jej uchylenia, M.S. zarzucił, że narusza ona przepisy określone w pkt 6 tabeli nr 7 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 października 2005r. w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskania uprawnień przez kierujących pojazdami w trakcie egzaminu praktycznego na prawo jazdy. Z przepisu tego wynika, że zadanie parkowania winno odbywać się z zachowaniem zasad ruchu drogowego, przy czym miejsce parkowania wyznacza egzaminator. W przedmiotowej sprawie egzaminator wyznaczył skarżącemu jako miejsce do parkowania osiedlowy parking. Przepisy prawa o ruchu drogowym poza drogami publicznymi obowiązują w ograniczonym zakresie, to jest zastosowanie mają wyłącznie przepisy dotyczące bezpieczeństwa w ruchu i jedynie wówczas, gdy wymaga tego konieczność uniknięcia zagrożenia tego bezpieczeństwa. Skoro zatem zadanie egzaminacyjne przebiegało poza drogą publiczną, na parkingu osiedlowym, niewłączenie kierunkowskazu przez kierującego pojazdem w sytuacji, gdy nie nadjeżdżał żaden inny pojazd i nie poruszał się pieszy, nie zagrażało w żaden sposób bezpieczeństwu w ruchu i nie powinno być ocenione przez egzaminatora jako zdarzenie polegające na naruszeniu przepisu art. 22 ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym. W ocenie skarżącego do przedmiotowego zadania egzaminacyjnego, odbywającego się na parkingu osiedlowym, który nie jest połączony bezpośrednio z jezdnią, powinny mieć jedynie odpowiednie zastosowanie przepisy i zasady bezpieczeństwa określone wyłącznie w przepisie art. 23 ust. 1 pkt 3 Prawa o ruchu drogowym ( w skardze mylnie wskazano art. 23 ust. 3), zgodnie z którym przy cofaniu kierujący pojazdem jest obowiązany ustąpić pierwszeństwa innemu pojazdowi lub uczestnikowi ruchu i zachować szczególną ostrożność, a w szczególności sprawdzić czy wykonywany manewr nie spowoduje zagrożenia bezpieczeństwa ruchu lub jego utrudnienia, upewnić się czy za pojazdem nie znajduje się przeszkoda. Nie ma natomiast wprost zastosowania norma wynikająca z art. 22 ustawy Prawo o ruchu drogowym. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, w szczególności wskazując, że przepisy rozporządzenia z dnia 27 października 2005r. nie określają, w jakim miejscu zadanie parkowania ma być wykonane: czy na parkingu znajdującym się bezpośredni przy ulicy zaliczanej do dróg publicznych, czy też na parkingu wydzielonym. Pojazd ma być zaparkowany w sposób zgodny z przepisami o ruchu drogowym i z zachowaniem zasad ruchu drogowego. Obowiązkiem zdającego było wykonanie przedmiotowego zadania zgodnie z przepisami i bez względu na status parkingu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim z urzędu wskazać należy, iż nie jest prawidłowy pogląd zaprezentowany przez organ odwoławczy, jakoby przepisy rozporządzenia nie określały w jakim miejscu ma być wykonane zadanie polegające na zaparkowaniu pojazdu. Zgodnie bowiem z § 24 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 października 2005r. w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów ( Dz. U. Nr 217 poz. 1834 ze zm.), zwanego dalej w skrócie rozporządzeniem, egzamin praktyczny obejmuje sprawdzenie umiejętności: 1) przygotowania pojazdu do jazdy, umiejętności sprawdzenia stanu technicznego podstawowych elementów odpowiedzialnych za bezpieczeństwo jazdy oraz umiejętności bezpiecznego panowania nad pojazdem, które wykonywane jest na placu manewrowym ośrodka egzaminowania – w zakresie prawa jazdy kat. B i B1; 2) umiejętności wykonywania manewrów, które realizowane jest na placu manewrowym ośrodka egzaminowania – w zakresie prawa jazdy pozostałych kategorii prawa jazdy oraz pozwolenia; 3) umiejętności jazdy w ruchu drogowym, które realizowane jest na drogach publicznych – w zakresie wszystkich kategorii prawa jazdy i pozwolenia. Z kolei w myśl § 9 ust. 1 pkt 3 znajdującego się w rozdziale "zasady przeprowadzania egzaminu praktycznego" zawartym w załączniku Nr 5 rozporządzenia, zatytułowanym "Instrukcja przeprowadzania egzaminów państwowych na prawo jazdy lub pozwolenie", egzamin praktyczny polega na wykonaniu w ruchu drogowym programu egzaminacyjnego obejmującego, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3, co najmniej zadania określone w tabeli 7 – zgodnie z przepisami ruchu drogowego i techniką kierowania pojazdem. Co prawda w przepisie tym już nie wskazano, że egzamin praktyczny obejmujący wykonanie zadań opisanych w tabeli 7 ma być przeprowadzony na drodze publicznej, jednakże w ocenie Sądu wymóg ten, w świetle jednoznacznej treści wcześniej cytowanego § 24 rozporządzenia, nie może budzić żadnych wątpliwości. Wskazane w tabeli 7 załącznika Nr 5 rozporządzenia pod poz. 6 stwierdzenie " w przypadku błędnego wykonania manewru parkowania możliwe jest wykonanie manewru w innym miejscu wskazanym przez egzaminatora, a w razie braku możliwości znalezienia miejsca do wykonania manewru dopuszcza się zamienne wykonanie innego manewru parkowania" nie oznacza, jak to uznało Samorządowe Kolegium Odwoławcze, prawa egzaminatora do wybrania dowolnego miejsca, w tym także parkingu osiedlowego czy innego, nie stanowiącego części drogi publicznej parkingu, ale innego miejsca znajdującego się na drodze publicznej. Powyższe wywody mają istotne znaczenie dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji. Zgodnie bowiem z art. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. prawo o ruchu drogowym ( tekst jedn. Dz. U. Nr 108 poz. 908 z późniejszymi zmianami), zwanej dalej w skrócie ustawą, reguluje ona zasady ruchu drogowego na drogach publicznych oraz w strefach zamieszkania, warunki dopuszczenia pojazdów do tego ruchu, wymagania w stosunku do osób kierujących pojazdami i innych uczestników ruchu oraz zasady kontroli ruchu drogowego. Z kolei zgodnie z ust. 2 tego artykułu, przepisy ustawy stosuje się również do ruchu odbywającego się poza drogami publicznymi, jeżeli jest to konieczne dla uniknięcia zagrożenia bezpieczeństwa uczestników tego ruchu. W niniejszej sprawie co prawda Kolegium nie ustaliło wprost, że parking, na którym egzaminator przeprowadzał egzamin praktyczny, nie stanowił drogi publicznej ani też strefy zamieszkania (nieprawidłowo, o czym była mowa wyżej, uznając, iż okoliczność ta nie ma żadnego znaczenia), tym niemniej ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego zdaje się wynikać, iż faktycznie parking ten nie był miejscem, o jakim mowa w art. 1 ust. 1 ustawy. W takiej zaś sytuacji nawet gdyby przyjąć, że sam fakt przeprowadzenia egzaminu praktycznego wbrew wymogowi wynikającemu z § 24 rozporządzenia, a więc nie w ruchu drogowym na drodze publicznej, nie stanowi podstawy do jego unieważnienia, to i tak zdaniem sądu tylko wówczas zachodziłyby podstawy do stwierdzenia, że egzaminator zasadnie uznał, że dwukrotnie manewr parkowania został wykonany nieprawidłowo ( co skutkuje stosownie do § 12 ust. 1 pkt 2 lit. "a" załącznika nr 5 rozporządzenia o negatywnym wyniku egzaminu praktycznego), gdyby włączenie kierunkowskazu w momencie wykonywania manewru parkowania, polegającego na cofaniu –pojazdu ze skrętem w prawo, było konieczne dla uniknięcia zagrożenia bezpieczeństwa uczestników tego ruchu. Tymczasem zaistnienie takiej sytuacji nie wynika ani z ustaleń organu I instancji ani też ustaleń organu odwoławczego. Dodatkowo wskazać należy, iż jak wynika z nagrania przebiegu egzaminu praktycznego, zarejestrowanego na płycie znajdującej się w aktach sprawy, egzaminator nie poinformował skarżącego o tym, że pomimo tego, że nie znajduje się na drodze publicznej ani też w strefie zamieszkania, to przy wykonywaniu manewru parkowania ma on obowiązek przestrzegania zasad i przepisów obowiązujących na drogach publicznych. Mając powyższe na uwadze zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. Ponownie rozpoznając sprawę organ winien w sposób jednoznaczny ustalić jaki był status parkingu, na którym był przeprowadzany egzamin praktyczny w zakresie manewru polegającego na parkowaniu. W sytuacji potwierdzenia zarzutu skarżącego, że parking ten nie był ani drogą publiczną ani też nie leżał w strefie zamieszkania, powinien ustalić, czy włączenie przez skarżącego przy wykonywaniu tego manewru kierunkowskazów było konieczne dla uniknięcia zagrożenia bezpieczeństwa uczestników ruchu. Tylko bowiem w takim przypadku można by uznać - pomimo że egzamin w tej części został przeprowadzony z naruszeniem § 25 rozporządzenia - że prawidłowo skarżący uzyskał negatywny wynik egzaminu praktycznego, a więc że brak jest przesłanek do unieważnienia egzaminu na podstawie art. 112 ust. 1 pkt 2 ustawy. Stosownie do art. 152 p.p.s.a Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. Natomiast o kosztach Sąd orzekł stosownie do przepisów art. 200 oraz 205 p.p.s.a. Na zasadzoną od Samorządowego Kolegium Odwoławczego kwotę składa się uiszczony przez skarżącego wpis od skargi. Sąd nie uwzględnił żądania M.S., aby oprócz tego wpisu zasądzić na jego rzecz dalszą kwotę 11 tysięcy złotych, w związku z poniesionymi przez niego ze względu na brak prawa jazdy kosztami poruszania się taksówkami od lipca 2009r., "koszty prawnicze" oraz odszkodowanie za straty moralne, albowiem nie są to niezbędne koszty postępowania w rozumieniu powołanego art. 205 p.p.s.a, jeśli zaś chodzi o tak zwane koszty prawnicze to ich wysokość oraz fakt ich poniesienia przez skarżącego nie został w żaden sposób udowodniony.