VIII SA/Wa 1206/10

WyrokWSA w Warszawie2011-04-27

Skład orzekający: Artur Kot, Iwona Owsińska-Gwiazda, Włodzimierz Kowalczyk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o pozwoleniu na budowę budynku garażowo-gospodarczego, wydana z odstępstwem od przepisów techniczno-budowlanych, została wydana z naruszeniem przepisów prawa, w szczególności poprzez brak należytego uzasadnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku"?
Ratio decidendi
Organy administracji publicznej, wydając decyzję o pozwoleniu na budowę z odstępstwem od przepisów techniczno-budowlanych, naruszyły przepisy postępowania, w tym art. 7 i 77 § 1 KPA, poprzez brak należytego wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy i nieustalenie, czy zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek" uzasadniający odstępstwo. Brak uzasadnienia decyzji organów w zakresie zastosowania instytucji odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych uniemożliwia sądowi kontrolę trafności tej decyzji.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi M.W.-G. na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Starosty o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę budynku garażowo-gospodarczego w granicy działki. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym przepisów dotyczących usytuowania budynku w granicy działki oraz gabarytów budynku, wskazując na zacienienie swojej posesji i utratę wartości nieruchomości. Organy administracji udzieliły zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych, jednak skarżąca kwestionowała prawidłowość tej procedury i brak uzasadnienia dla tak znaczących odstępstw.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody, stwierdził, że decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku i zasądził od Wojewody na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kot, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk /sprawozdawca/, Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi M. W.-G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę budynku garażowo-gospodarczego 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej M.W.-G. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] września 2010 r. Starosta Z. działając na podstawie art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4 i art. 36 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118) i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., nr 98 poz. 1071 ze zm.) - zatwierdził projekt budowlany i udzielił J.L. pozwolenia na budowę budynku garażowo - gospodarczego wg projektu typowego [...] (kategoria obiektu III) na działce o nr ewid. [...] położonej w Z. przy ul. M.. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że ww. budynek garażowo – gospodarczy został usytuowany w granicy z sąsiednimi działkami budowlanymi nr [...][...][...]. Minister upoważnił Starostę Z. do wyrażenia zgody na powyższe odstępstwa. Zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego przedmiotowa działka położona jest na terenach zabudowy jednorodzinnej. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła M. W. – G., która nie zgodziła się na budowę ww. budynku w granicy jej działki nr [...]. Budowa ww. budynku spowoduje zacienienie znacznej powierzchni jej posesji. Podniosła, że jej działka i tak jest ogrodzona z 3 stron murami. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2010 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. nr 98 z 2000 r., poz. 1071 z późn. zm.) po rozpatrzeniu odwołania utrzymał w mocy decyzję Starosty Z. z dnia [...] września 2010 r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że przepis art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy prawo budowlane stanowi, iż obiekt budowlany należy projektować w sposób określony w przepisach techniczno-budowlanych, zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając poszanowanie istniejących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich. Ponieważ działka stanowiąca własność inwestora jest działka wąską, przepisy warunków technicznych dopuszczają lokalizację obiektów w granicy działki, lecz z zachowaniem wszelkich warunków wynikających z Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ze szczególnym uwzględnieniem ustaleń obowiązującego planu zagospodarowania Gminy, stanowiącego prawo miejscowe. Ustalenia planu, o którym mowa wyżej dla Gminy Z. i terenu na którym zlokalizowana jest inwestycja - oznaczone symbolem MN stanowią tereny zabudowy jednorodzinnej. W Rozdziale II § 6 pkt 2, zawarto: cyt. "Dopuszcza się lokalizację budynku bezpośrednio przy granicy działki, o ile przepisy szczególne lub odrębne nie stanowią inaczej". Organ odwoławczy zauważył, że obiekt stanowiący przedmiot toczącego się postępowania zlokalizowany został w trzech granicach od strony: północnej, południowej i wschodniej. Znajdujące się w aktach sprawy upoważnienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] września 2010 r. "upoważnia Starostę Z. do wyrażenia zgody, w drodze postanowienia na odstępstwo od przepisów § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia umożliwiającego wykonanie ścian bez otworów okiennych i drzwiowych w projektowanej budowie budynku gospodarczego na działce budowlanej Nr [...] bezpośrednio przy granicy z działką budowlaną o nr ew. [...] przy ul. M. w Z.." A zatem zgoda na odstępstwo dotyczyła granicy wschodniej działki inwestora, natomiast w stosunku do granic działek o numerach ew: [...] i [...] Minister wyjaśnił, że nie zachodzi naruszenie przepisów rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ze względu na zawarty w § 12 ust 3 pkt 1 zapis o dopuszczeniu w zabudowie jednorodzinnej sytuowania budynków ścianą bez otworów okiennych i drzwiowych bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką lub w odległości mniejszej niż określona w ust 1 pkt 2, na działce budowlanej o szerokości mniejszej niż 16 m. Analizując usytuowanie projektowanego budynku w stosunku do działki nr [...] organ odwoławczy stwierdził, że mimo, iż działka skarżącej także posiada niewielką szerokość to jednak lokalizacja projektowanego budynku przy zachodniej granicy działki [...], gdzie nie występuje zabudowa dla której projektowany obecnie budynek mógłby stwarzać przesłonę światła do pomieszczeń mieszkalnych, nie będzie powodowała niedopuszczalnego zacienienia. Skarżąca w swym odwołaniu pisze o zacienieniu działki, nie zaś pomieszczeń mieszkalnych w budynku. Celem działki budowlanej jest budowa a nie jej uprawa, zatem względy widokowe czy też warunki "do obcowania z przyrodą", o czym pisze skarżąca w terenie przewidzianym w planie pod zabudowę, nie mogą być brane pod uwagę i stanowić samoistnej przyczyny odmowy wydania pozwolenia na budowę. Projektowany budynek jest budynkiem parterowym bez poddasza użytkowego, a jego usytuowanie w granicy z pełnym obecnie uszanowaniem przepisów w tym zakresie powoduje, że od strony granicy działki musi on mieć ścianę pełną ogniową. Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym, dokonano także analizy sporządzonej dokumentacji technicznej i prawidłowości jej opracowania pod kątem przepisów warunków technicznych, jak też rozporządzenia w sprawie zakresu i formy projektu budowlanego. Dokonana analiza nie wykazała niezgodności ani też sprzeczności z przepisami, o których mowa wyżej. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2010 r. złożyła M. W. – G. (dalej jako skarżąca) wnosząc o jej uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: 1/ naruszenie przepisów postępowania w szczególności art. 7 kpa, 8 kpa, 10 kpa, 75 § 1 kpa, 77 § 1 kpa, 79 § 1 kpa, 80 kpa i art. 156 § 1 kpa poprzez naruszenie zasady równego traktowania stron; 2/ naruszenie prawa materialnego, a mianowicie : - art. 35 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 9 ustawy Prawo budowlane poprzez niewłaściwą ocenę zgodności rozwiązań projektowych z obowiązującymi przepisami prawa; - § 12 ust. 3 pkt 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 z 2002 r.) poprzez naruszenie warunków technicznych budynku usytuowanego w granicy działki; - art. 5 ust. 1 pkt 6, 9 i art. 6 ustawy Prawo budowlane poprzez naruszenie wynikającej z tych przepisów zasady projektowania i budowania z poszanowaniem uzasadnionych interesów osób trzecich; - art. 64 ust. 3 Konstytucji RP poprzez ograniczenie prawa własności w sposób naruszający jej istotę i nie wynikający z ustaw. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że organ wydając pozwolenie na budowę budynku garażowo – gospodarczego o wymiarach przedstawionych w projekcie ([...] wysokości i [...] m długości) z pewnością nie działał zgodnie z powołanymi wyżej zasadami. Wysokość oraz długość budynku garażowo-budowlanego znacznie przewyższa normy określone w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2002 r. nr 75, poz. 690 ze zm.), które przewiduje maksymalną jego wysokość na 3 m zaś szerokość na 5,5 m. Projektowany garaż spowoduje, że sąsiednia działka zostanie odgrodzona na całej swej długości murem o wysokości [...] m. Decyzja o pozwoleniu na budowę, bez żadnego uzasadnienia opiera się na decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] września 2010 roku w sprawie odstępstw (...). W żaden sposób nie wyjaśnia, jakie szczególne okoliczności zachodzą, aby wydać pozwolenie na budowę budynku garażowo - gospodarczego tak dużych gabarytów. Wybudowanie w granicy działki takiego budynku z pewnością narusza interesy skarżącej, albowiem jej nieruchomość straci znacznie na wartości. Przede wszystkim zostanie bardzo mocno zacieniona, co nie pozostaje bez znaczenia dla jej użytkowników, zwłaszcza, że działka skarżących także posiada niewielką szerokość. Skarżąca podkreśliła, iż zgodnie z przepisem art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych dopuszcza się w przypadkach szczególnie uzasadnionych, przy czym odstępstwo to nie może powodować zagrożenia życia ludzi lub bezpieczeństwa mienia oraz nie powinno powodować pogorszenia warunków zdrowotnych - sanitarnych i użytkowych, a także stanu środowiska, po spełnieniu określonych warunków zamiennych. Z przepisów ustawy wynika, iż wyrażenie zgody przez organy administracji na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych następuje w ściśle określonym trybie. Według art. 9 ust. 2 ww. ustawy zgody na odstępstwa od przepisów rozporządzenia udziela w drodze postanowienia organ właściwy, po uprzednim upoważnieniu Ministra Infrastruktury. Wniosek do Ministra w sprawie upoważnienia do udzielenia zgody na odstępstwo właściwy organ składa przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 9 ust. 3). Postępowanie w sprawie o udzielenie pozwolenia na budowę, kończące się wydaniem postanowienia o wyrażeniu bądź odmowie wyrażenia zgody na odstępstwo jest bardzo istotne z punktu widzenia stron postępowania, gdyż to właśnie w toku tego postępowania strony przedstawiają swoje racje co do planowanego odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych, a organ rozpatrując przedstawione mu argumenty ustala i ocenia zaistnienie przesłanek z art. 9 ust. 1 ustawy. Ponadto, postanowienie o udzieleniu zgody na odstępstwo mimo, iż rozstrzyga podstawową kwestię z punktu widzenia inwestora i innych stron postępowania o pozwolenie na budowę, to jest czy pozwolenie na budowę może być wydane, czy też brak jest podstaw do jego udzielenia, nie podlega odrębnemu zaskarżeniu. Zaznaczyła również, że w świetle powołanego przepisu art. 9 ust. 3 pkt 1-5 wniosek organu właściwego w sprawie o udzielenie pozwolenia na budowę, składany do ministra w sprawie upoważnienia do udzielenia zgody na odstępstwo powinien zawierać, m.in. charakterystykę obiektu oraz w miarę potrzeby, projekt zagospodarowania działki lub terenu, a jeżeli odstępstwo mogłoby mieć wpływ na środowisko lub nieruchomości sąsiednie również projekty zagospodarowania tych nieruchomości, z uwzględnieniem istniejącej i projektowanej zabudowy, szczegółowe uzasadnienie konieczności wprowadzenia odstępstwa oraz propozycje rozwiązań zamiennych. Z powyższych rozważań wynika, że postanowienia o udzieleniu zgody na odstępstwa od przepisów warunków techniczno-budowlanych zapadły z naruszeniem przepisów prawa. Zarówno Starosta Z., jak i Wojewoda [...] w trybie odwoławczym od decyzji o pozwoleniu na budowę nie ocenił prawidłowości podjętych postanowień wyrażających zgodę na odstępstwo od przepisów techniczno budowlanych. W uzasadnieniu decyzji powołał się jedynie na sam fakt wydania takich aktów administracyjnych. Powyższe stanowi naruszenie art. 7,77, 80 kpa i art. 9 Prawa budowlanego, a także art. 138 § 1 pkt 1 kpa. Odstępstwo od warunków technicznych udzielone przez Ministra Infrastruktury w dniu [...] września 2010 roku dotyczyło udzielenia zgody na usytuowanie budynku garażowo-gospodarczego w granicy działki o nr [...]. Powyższe nie zwalnia zaś z obowiązku zachowania odpowiednich, zgodnych z prawem gabarytów budynku. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2002 r. nr 75, poz. 690 ze zm.), ogólną zasadą jest, że budynki na działce sytuuje się w odległości, nie mniejszej niż 4 m od granicy z sąsiednią działką (budynek zwrócony ścianą z oknami lub drzwiami) lub 3 m (budynek zwrócony ścianą bez okien lub drzwi). Rozporządzenie jako wyjątek dopuszcza budowę ściany budynku bez okien lub drzwi bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką (w tzw. ostrej granicy), jeżeli wynika to z ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo nie jest możliwe zachowanie minimalnej odległości (3 m), ze względu na rozmiary działki. W takiej sytuacji, właściciel może wystąpić o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę domu przy granicy z sąsiadującą działką bez obowiązku uzyskiwania dodatkowych zgód. Jednakże § 12 ust. 2 w/w rozporządzenia stanowi, że sytuowanie budynku w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, dopuszcza się w odległości 1,5 m od granicy lub bezpośrednio przy tej granicy, jeżeli wynika to z ustaleń planu miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Ust. 3 pkt 4 przewiduje zaś, że w zabudowie jednorodzinnej, uwzględniając przepisy odrębne oraz zawarte w § 13, 60 i 271-273, dopuszcza się sytuowanie budynku gospodarczego i garażu o długości mniejszej niż 5,5 m i o wysokości mniejszej niż 3 m bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną lub w odległości nie mniejszej niż 1,5 m ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych. Usytuowanie budynku garażu w odległości 1,5 m od granicy działki jest możliwe jeśli, alternatywnie: - wynika to z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, -nie jest możliwe zachowanie odległości (w tym wypadku 3 m) ze względu na rozmiary działki, -minister wyrazi zgodę na odstępstwo od warunków techniczno-budowlanych. Jak wynika z powołanego przepisu garaż, po wyrażeniu przez ministra zgody na odstępstwa, można wybudować bezpośrednio przy granicy działki, ale o długości nie większej niż 5,5 m i o wysokości mniejszej niż 3 m. Na poparcie swojej argumentacji skarżąca powołała się na orzeczenia sądów administracyjnych oraz poglądy doktryny. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu. W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia wystąpiły, wobec czego skarga mogła zostać uwzględniona. Już na wstępie rozpatrywanej sprawy wskazać trzeba, iż decyzje zapadłe w toku postępowania administracyjnego, wydane zostały z oczywistym naruszeniem art. 7 i 77 § 1 oraz art. 80 kpa. Postępowanie w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę zostało przeprowadzone bez należytego wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności powoływanych przez uczestników postępowania przed organem I instancji, jak i w odwołaniu skierowanym do Wojewody [...]. Rzeczą organu administracji w postępowaniu o pozwolenie na budowę była ocena, czy przedstawiony projekt budowlany inwestycji odpowiada wymaganiom określonym w planie zagospodarowania przestrzennego oraz czy jest zgodny z obowiązującym prawem budowlanym. W szczególności, organ architektoniczno - budowlany winien zbadać, czy udzielone inwestorowi pozwolenie jest zgodne z przepisami Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Organy administracji w niniejszej sprawie nie ustaliły w sposób jednoznaczny, czy sporna inwestycja nie narusza regulacji zawartych w wymienionym rozporządzeniu, a w szczególności czy spełnia ona wymagania dotyczące usytuowania budynków w stosunku do granic i budynków znajdujących się na działkach sąsiednich, a więc czy spełnia odpowiednie warunki użytkowe (np. kwestie oświetlenia dziennego i nasłonecznienia), higieniczno-sanitarne i bezpieczeństwa pożarowego. W aktach sprawy znajduje się postanowienie Starosty Z. z dnia [...] września 2010 r., na podstawie którego w oparciu o przepis art. 9 ust. 1 i 2 ustawy Prawo budowlane udzielono inwestorowi zgody na odstępstwo od § 12 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Zgoda ta umożliwiała budowę budynku garażowo – gospodarczego na działce nr [...] ze ścianą bez otworów okiennych i drzwiowych w granicy z sąsiednią działką budowlaną o nr ewid. [...]. Podkreślić trzeba, iż ustawa nie przewiduje możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie w sprawie udzielenia bądź odmowy udzielenia zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych, co oznacza, że postanowienie to nie podlega odrębnemu zaskarżeniu, jednakże podlega ono kontroli w przypadku zaskarżenia pozwolenia na budowę, co ma miejsce w niniejszej sprawie. Stosownie to treści art. 9 ust. 1 ustawy Prawo budowlane w przypadkach szczególnie uzasadnionych dopuszcza się odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych, o których mowa w art. 7. Odstępstwo nie może powodować zagrożenia życia ludzi lub bezpieczeństwa mienia, a w stosunku do obiektów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 4 - ograniczenia dostępności dla osób niepełnosprawnych oraz nie powinno powodować pogorszenia warunków zdrowotno-sanitarnych i użytkowych, a także stanu środowiska, po spełnieniu określonych warunków zamiennych. Ustawodawca przewidział zatem, iż tylko w pewnych sytuacjach -"przypadkach szczególnie uzasadnionych" możliwe jest niezastosowanie się do niektórych wymagań przepisów techniczno - budowlanych. Prawo do stosowania odstępstwa traktowane winno być jako wyjątek. Przepis art. 9 ust. 2 wskazuje na dwuszczeblowość procedury w sprawach o odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych, a mianowicie na konieczność wydania upoważnienia przez właściwego ministra oraz postanowienia właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej o zgodzie na odstępstwo od konkretnego przepisu techniczno- budowlanego. Wydanie tego postanowienia należy do organu właściwego do wydania pozwolenia na budowę. Właściwy organ administracji architektoniczno-budowlanej, pomimo uzyskania upoważnienia do udzielenia zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych, nie ma obowiązku udzielenia takiej zgody. Odstępstwo może być udzielone jedynie w przypadkach szczególnie uzasadnionych, a więc mających w sobie element wyjątkowości. Ocena czy w danej sytuacji zachodzą takie przypadki należy do organu administracji architektoniczno- budowlanej, który powinien brać pod uwagę charakter przepisu techniczno-budowlanego, od którego ma być udzielone odstępstwo, ukształtowanie nieruchomości, na której na być realizowany obiekt budowlany, stan zagospodarowania nieruchomości sąsiednich, ocenę proponowanych rozwiązań w świetle zasad wiedzy technicznej. W sytuacjach szczególnych wynikających z warunków lokalnych, takich jak kształt i wymiary nieruchomości, położenie względem nieruchomości sąsiednich, ukształtowanie terenu, stan zagospodarowania danej nieruchomości i terenów sąsiadujących istnieje potrzeba wyważenia interesów indywidualnych i interesu publicznego, która uzasadniałaby wyłączenie stosowania określonych przepisów techniczno-budowlanych. Przesłanka powołująca się na szczególnie uzasadnione przypadki jest typowym przykładem klauzuli generalnej opartej na stosowaniu pojęcia nieostrego, a zastosowania odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych nie można traktować jako zasady. Organ stosujący prawo ma obowiązek ocenić cały materiał dowodowy i rozważyć celowość zastosowania odstępstwa ze szczególnie ważnych względów i to nie tylko subiektywnych, ale również obiektywnych. Co prawda orzeczenie organu w kwestii zgody na odstępstwo wydawane jest w warunkach uznania administracyjnego, nie ulega jednakże wątpliwości, że w państwie prawa organ stosujący prawo nie ma możliwości arbitralnego wyboru norm prawnych i dowolnej oceny materiału dowodowego. Odnosząc te uwagi do przedmiotowej sprawy należy wskazać, że organy obu instancji nie wskazały, jakie okoliczności spowodowały odstępstwo od warunków techniczno-budowlanych. Jednocześnie w aktach sprawy brak jest dokumentów, które by wskazywały powody wystąpienia o zgodę na odstępstwa. Powoduje to niemożność dokonania przez Sąd kontroli trafności zastosowania instytucji określonej w art. 9 Prawa budowlanego. Należy też wskazać, że pogląd zaprezentowany w piśmie upoważniającym do wyrażenia zgody na odstępstwo co do braku konieczności uzyskania takiej zgody na usytuowanie budynku w pozostałych granicach działki nie zwalnia organu z obowiązku rozważenia trafności takiego poglądu. Organ II instancji, przy ponownym rozpoznaniu sprawy powinien wyjaśnić, czy zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek" na gruncie danego stanu faktycznego. Organ ma obowiązek rozważyć czy możliwe jest rozwiązanie zamienne, czy celowe jest zastosowanie odstępstwa ze szczególnie ważnych względów. Ustalenia te powinny być dokonane z zachowaniem reguł postępowania administracyjnego, a szczególnie określonych w art. 77, art. 79 i art. 89 k.p.a. Postanowienie Starosty Z. z dnia [...] września 2010 r. nie spełnia powyższych wymogów. Z lakonicznego uzasadnienia postanowienia nie sposób wywnioskować jakimi względami kierował się organ udzielając zgody na przedmiotowe odstępstwa. W decyzji Starosty również nie ma rozważań na ten temat. Zajętemu stanowisku należało dać pełny wyraz w uzasadnieniu decyzji zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 kpa. Uchyleniu podlega jedynie decyzja organu II instancji. Podkreślić trzeba, że w postępowaniu odwoławczym organ może dokonać kontroli prawidłowości podjętych rozstrzygnięć przez Starostę Z. bez przeprowadzania postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części. W szczególności oceni zasadność zastosowania instytucji określonej w art. 9 Prawa budowlanego, ewentualnie uzupełniając materiał dowodowy. Stosownie do zasad zawartych w art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a. organy administracji państwowej zobowiązane są działać na podstawie przepisów prawa i prowadzić postępowanie w taki sposób, aby zostały wyjaśnione istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Niewyjaśnienie zaś istotnych dla rozpatrzenia sprawy okoliczności stanowi takie naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które obliguje Sąd Administracyjny do uchylenia zaskarżonej decyzji z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., o czym orzeczono, jak w punkcie pierwszym wyroku. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzeczono, jak w punkcie drugim wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a., jak w punkcie trzecim wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło